Ракот на грлото на матката е четвртиот најчест канцер кај жените во светот - Канал 5

Здравје

Ракот на грлото на матката е четвртиот најчест канцер кај жените во светот

Во просек кај нас заболуваат 150 жени годишно.

Ракот на грлото на матката е четвртиот најчест канцер кај жените во светот

Ракот на грлото на матката е четврт најчест канцер кај жените, со над 600 илјади нови случаи во светски рамки. Во нашата држава, во просек секоја година 150 жени заболуваат, а 20 жени ја губат битката со оваа болест. Само со сеопфатен пристап на превенција, прегледи и лекување може да стави крај на карцином на грлото на матката како јавно здравствен проблем во само неколку генерации.

Како што објаснува за МИА специјалната претставничка на СЗО за Македонија и шефица на Канцеларијата на СЗО во Скопје, д-р Ане Јохансен, примарната причина за карцином на грлото на матката е хуманиот папилома вирус (ХПВ). Тоа е, како што вели, многу заразна инфекција која се пренесува преку сексуален контакт или контакт кожа на кожа.

-ХПВ е исклучително чест вирус – 80 отсто од сексуално активните жени и мажи го добиваат во одреден момент од животот. Постојаната инфекција со високоризичен тип на ХПВ може да доведе до абнормални промени во клетките на грлото на матката. Овие промени се нарекуваат преканцерозни израстоци (или лезии). Ако не заздрават или не се отстранат, може да се развијат во карцином. Обично потребни се години за овие израстоци да се развијат во карцином на грлото на матката, вели д-р Јохансен.

Како што потенцира, помеѓу факторите на ризик се вбројуваат и возраста од првата бременост, три или повеќе полнорочни бремености, пушење цигари, ослабен имунолошки систем, ХИВ инфекција или присуство на други сексуално преносливи инфекции.

Симптомите на карцином на грлото на матката во рана фаза вклучуваат неправилно крварење меѓу менструалните циклуси или по менопаузата, зголемен вагинален исцедок со непријатен мирис, вагинално крварење по сексуален однос, болка во карлицата или болка за време на сексуалниот однос.

Симптомите на напредната фаза на карцином на грлото на матката вклучуваат постојана болка во грбот, нозете или карлицата, губење на тежината, замор, губење на апетит, непријатен исцедок и вагинална непријатност и отекување на ногата или на двата долни екстремитети.

Карцином на грло на матка најчесто се развива кај жените од 20 до 45 години

Специјалната претставничка на СЗО за Македонија вели дека карциномот на грлото на матката е еден од најчестите видови на карцином што ги погодува жените, со околу 69.000 случаи и 30.000 смртни случаи регистрирани годишно во Европскиот регион на СЗО.

Таа додава дека поверојатно е оваа болест да се развие кај жени на возраст од 20 до 45 години, а инциденцата е поголема во земјите кои немаат ефективни организирани програми за скрининг на карцином на грлото на матката.

Во текот на 2021 година во државава беа регистрирани 179 нови случаи на карцином на грлото на матката, односно 5,5 проценти од вкупно евидентираните случаи со карцином во државата, додека пак инциденцата изнесува 19,34/100.000 женско население, покажуваат податоците на Институтот за јавно здравје на Република Македонија.

Согласно поделбата на десет најчести примарни локализации на карцином кај жени во нашата држава за 2021 година, карциномот на грлото на матката се наоѓа на шесто место, а пак на прво место е карциномот на дојка.

Во 2020 година пак, имало околу 604.000 случаи на карцином на грлото на матката и 342.000 смртни случаи поради истиот ширум светот.

Од Министерството за здравство за МИА информираат дека во нашата држава, во просек секоја година 150 жени заболуваат од рак на грлото на матката, а 20 жени ја губат битката со оваа болест.

Потребно информирање, едукација, вакцинирање, скрининг преглед

Во рамки на месецот за подигање на свеста за карциномот на грлото на матката, главните пораки кои беа упатени е задолжително информирање и едукација на жените за карциномот на грлото на матката, скрининг преглед и вакцинирање со две дози до ХПВ вакцината.

-Пораките се јасни – информирајте се. Дознајте ги фактите за карциномот на грлото на матката и хуманиот папилома вирус (ХПВ) што го предизвикува. Помогнете да ги едуцирате и другите жени во вашиот живот. Направете скрининг преглед. Скринингот за карцином на грлото на матката обично започнува на 30-годишна возраст и периодично се повторува. Вакцинирајте се. ХПВ вакцината се дава во две дози кои треба да започнат кога девојчето е помеѓу 9 и 14 години. Со ХПВ вакцина во Северна Македонија се вакцинираат само девојчиња, со наполнети 12 години, со давање на две дози на вакцина, на растојание од шест месеци, вели д-р Јохансен за МИА.

Специјалната претставничка на СЗО за Македонија уверува дека кога ќе се дијагностицира, карциномот на грлото на матката е една од најуспешно излечливите форми на карцином, доколку се открие рано и ефикасно се менаџира. Карциномот дијагностициран во доцните фази, исто така, може да се третира со соодветен третман и палијативна нега.

Покрај тоа што се спречуваат преку вакцинација против ХПВ, преканцерозните лезии лесно може да се откријат преку скрининг преглед пред да развијат во карцином.

Вакцината за ХПВ е речиси 100 отсто ефикасна во спречувањето на повеќето ХПВ инфекции кои може да резултираат со преканцерозна состојба и карцином.

-Кога ќе се откријат, преканцерозните лезии може да се третираат и да се избегне карцином. Програмите за скрининг, исто така, можат да го откријат карциномот во рана фаза кога третманот има поголем потенцијал за излекување. Воведувањето на ХПВ вакцината пошироко, во комбинација со организиран скрининг за карцином на грлото на матката, има потенцијал да спаси многу животи, особено кај помладите жени, додава д-р Јохансен.

Како што појаснува, главните третмани за карцином на грлото на матката се хирушка интервенција, радиотерапија и хемотерапија, што може да доведе до долгорочни здравствени проблеми, вклучително и неплодност.

Д-р Јохансен потенцира дека организираните програми за скрининг овозможуваат откривање на преканцерозни лезии, кои доколку се третираат правилно може да го спречат развојот на инвазивен канцер.

Министерството за здравство организира скрининг за рана детекција, кампањи за подигнување на свеста

Од Министерството за здравство за МИА информираат дека организираат скрининг за рана детекција на карцином на грлото на матката. За закажување превентивен преглед за рана детекција на карцином на грлото на матката, како што велат, достапна е веб платформата „https://skrining.zdravstvo.gov.mk/“.

Оттаму потенцираат дека за тековната 2023 се продолжува со организираниот скрининг за жени на возраст од 21 до 59 години кои во последните три години немаат направено ПАП тест. Прегледот во рамки на скринингот за оваа возрасна група е бесплатен за жената.

-Министерството за здравство е фокусирано на унапредување на женското здравје и за таа цел се реализира континуирана кампања за промоција и подигнување на свесноста за ова заболување, а со цел рано откривање, што може да спаси живот. За таа цел, се спроведува скрининг за рано откривање рак на грло на матката, со бесплатен преглед и ПАП тест кај матичниот гинеколог за жените на возраст од 21 до 59 години, кои во последните три години немаат направено ваков преглед, посочија од Министерството.

Тие информираат дека со организиран скрининг, минатата година, биле опфатени жените на возраст од 36 до 45 години, кои во последните три години немале направено ПАП тест.

-Веб платформата skrining.mk е директно поврзана со системот МојТермин и матичниот гинеколог веднаш добива информација за пријавени пациентки, по што ги известува пациентките во кој термин е закажан прегледот. Согласно распоредот предвиден во планот за ПАП тестирање, матичниот гинеколог ги повикува жените информирајќи за точниот датум и час кога треба да се направи ПАП тестот. Исто така и матичните гинеколози можат да вршат пријавување на пациентки на оваа возраст и согласно план и распоред да ги повикуваат, велат за МИА од Министерството.

Како што појаснуваат, од април месец 2022 година, до крајот на минатата година, веб платформата ја искористиле вкупно 17.204 пациентки, од кои за 12.194 пациентки бил земен ПАП тест.

Инаку, во буџетот за 2023 година за Програмата за рана детекција на малигни заболувања се предвидени 23.570.000 денари. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Чад ги прекри САД и Канада- на граѓаните им се препорачува да не излегуваат од дома (ВИДЕО)

Чадот од шумските пожари што беснеат во Канада и американската држава Минесота покри големи делови од Средниот Запад и Североисток.

Чад ги прекри САД и Канада- на граѓаните им се препорачува да не излегуваат од дома (ВИДЕО)

Чадот од шумските пожари што беснеат во Канада и американската држава Минесота покри големи делови од Средниот Запад и Североисток, сериозно деградирајќи го квалитетот на воздухот и изложувајќи милиони луѓе на опасни нивоа на загадување.

Повеќе од 100 шумски пожари моментално горат низ Канада, а ветровите го дуваат чадот кон југоисток. Во исто време, неколку големи пожари горат и во северна Минесота.

Високите нивоа на честички во воздухот од чадот можат да бидат штетни за здравјето, особено за ранливите групи како што се децата, постарите лица и лицата со срцеви или белодробни заболувања.

Квалитет на воздухот е загрозен

Детроит, Чикаго и Вашингтон беа меѓу градовите со најзагаден воздух во светот рано во петокот, додека предупредувања за квалитетот на воздухот беа издадени од Минесота до делови од источниот брег на САД.

Властите во Минесота издадоа предупредување кое ќе биде на сила за поголемиот дел од државата во текот на викендот, додека екстремно високи нивоа на чад се регистрираат на Североисток.

YouTube video

Квалитетот на воздухот во областа достигна опасни нивоа, што значи дека престојот надвор е ризик за сите жители.

Службениците во Мичиген и Висконсин, исто така, ги предупредија жителите на сериозно загадување на воздухот. Предупредување е во сила за цел Мичиген, а чадот може да се задржи до сабота.

Предупредувања се издадени и за западниот дел на државата Њујорк и Њу Џерси. Во Њујорк, квалитетот на воздухот остана нездрав рано во петокот, но условите постепено се подобрија.

Чадот од канадските пожари го покри хоризонтот на Њујорк, значително намалувајќи ја видливоста и претворајќи го небото во портокалова боја.

Пенсилванија прогласи предупредување за квалитет на воздух со виолетов код за петок, откако беше во предупредување со црвен код претходниот ден.

Вашингтон беше исто така под црвен аларм, што значи дека воздухот е нездрав за сите жители.

Предупредувања беа издадени и во Масачусетс. Додека густиот облак од чад стигна до областа на Бостон, небото се смени од млечно бела во темно жолто-кафеава нијанса.

„Се чувствуваше како да кампувате покрај активен пожар“, рече Џејмс Венис, жител на населбата Вест Роксбери во Бостон.

Жолтестината магла се прошири и во Вермонт, Њу Хемпшир и Мејн.

Експертите предупредуваат: Останете дома!

Метеорологот од Националната метеоролошка служба, Тајлер Хасенштајн, им советуваше на граѓаните да останат во затворен простор колку што е можно повеќе за да го избегнат чадот, но и екстремната топлина.

„Комбинацијата од овие два фактори не е добра од здравствена перспектива“, предупреди Хасенштајн.

Фините честички од чадот од шумските пожари можат да предизвикаат тешкотии при дишењето, кашлање, вртоглавица и замор, како и да ги влошат срцевите и белодробните заболувања и други хронични заболувања.

Експертите препорачуваат: избегнување активности на отворено; носење заштитна маска N95 или KN95 ако излегувањето надвор е неизбежно; држење на прозорците затворени; користење прочистувачи на воздух или климатизација.

Долгорочната изложеност на фини честички од чадот е една од водечките причини за предвремена смрт.

„Ако сме изложени на ова загадување долго време, тоа го зголемува нашиот ризик од развој на хронични заболувања во иднина“, изјави за CBS д-р Александар Азан од NYU Langone Health.

YouTube video

Студија објавена претходно оваа година покажа дека хроничната изложеност на загадување од шумските пожари е поврзана со десетици илјади смртни случаи годишно во Соединетите Држави.

Повеќе од 800 пожари во Канада

Професорот на Факултетот за климатски промени на Универзитетот Колумбија, Ден Вестервелт, изјави дека екстремната суша и високите температури во Канада и САД создале „совршена бура“ за пожари да започнат и брзо да се шират.

Според него, научните истражувања покажуваат дека зголемувањето на глобалните температури предизвикани од согорувањето на јаглен, нафта и гас придонесува за зголемената фреквенција и деструктивност на пожарите.

Повеќето од повеќе од 800 активни пожари во Канада моментално се надвор од контрола.

Драматични снимки го снимија моментот кога товарен воз одеднаш беше зафатен од пламен во близина на Армстронг, Онтарио.

Екипажот беспомошно гледаше како шумата околу нив гори, не можејќи да го помести возот додека чекаа да помине друг воз.

„Ова може да нè проголта. Станува навистина страшно“, рече еден член на екипажот на снимката.

Канадските национални железници подоцна ја суспендираа железничката услуга во областа, но рекоа дека сите членови на екипажот безбедно го поминале пожарот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Позната е причината за пожарот во дом за згрижување во Алжир, во кој загинаа 11 лица, меѓу кои и деца (ВИДЕО)

Единаесет лица, меѓу кои и деца, загинаа во пожар во сиропиталиште во близина на главниот град Алжир, предизвикан од електрична искра од клима уред, објави денес државната телевизија, повикувајќи се на Службата за национална безбедност.

Позната е причината за пожарот во дом за згрижување во Алжир, во кој загинаа 11 лица, меѓу кои и деца (ВИДЕО)

Според службата, клима уредот работел континуирано во соба на првиот кат додека температурите во земјата биле многу високи, објави Ројтерс.

Во пожарот се повредени 19 лица, меѓу кои 10 со изгореници, додека пет лица со попреченост се евакуирани, соопшти службата за цивилна заштита.

Алжир е погоден од силен топлотен бран во последните денови, а цивилната заштита мораше да интервенира на повеќе од 900 пожари низ целата земја од 8 јули.

Тагови: Алжир пожар

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Автомобилизам

Чешка дозволи брзина од 150 км/час, но само под еден услов

Чешка ја зголеми максималната дозволена брзина на делница од автопатот D3 од 130 на 150 км/ч, но возачите нема да можат да ја користат оваа дозволена брзина во секое време.

Чешка дозволи брзина од 150 км/час, но само под еден услов

Новото правило е дел од пилот-проект во кој ограничувањето се менува во реално време во зависност од условите на патот.

Тестот се спроведува на делница од 47 километри што ја поврзува Прага со австриската граница. Државата инвестираше околу два милиони евра во нова сигнализација, паметни знаци и систем за следење на условите за возење на оваа рута.

Паметните сензори одлучуваат кога е безбедно да се вози со 150 км/ч

За разлика од традиционалните ограничувања на брзината, овој систем автоматски го прилагодува ограничувањето на брзината врз основа на податоците од метеоролошките станици, камерите и сензорите вградени во асфалтот.

Возачите ќе можат да возат со 150 км/ч само кога се исполнети сите услови: целосно сув пат, одлична видливост и низок интензитет на сообраќај.

Во случај на дожд, магла или голем број возила на патот, системот автоматски ќе ја намали дозволената брзина за да се одржи безбедноста.

Чешките власти веруваат дека овој пристап може да овозможи побрзо возење без да ги загрози учесниците во сообраќајот, бидејќи брзината се прилагодува на реалната ситуација на патот.

Заштедата на време не е голема, но тестот продолжува

Според теоретските пресметки, зголемувањето на брзината од 130 на 150 км/ч заштедува околу шест минути на 160 километри континуирано возење.

Иако временската разлика не е огромна, чешките власти сакаат да соберат што е можно повеќе податоци за однесувањето на возачите и влијанието на поголемите брзини врз безбедноста во сообраќајот.

Пилот-проектот на автопатот Д3 требаше да заврши порано, но Чешка одлучи да го продолжи до крајот на 2026 година за да добие подетална анализа.

Првичните резултати покажуваат дека возачите генерално ги почитуваат променливите ограничувања и дека досега нема докази за значително зголемување на бројот на сериозни сообраќајни несреќи.

Доколку тестот се покаже како успешен, можно е сличен модел да се примени во иднина и на други европски автопати каде што временските услови често го менуваат нивото на ризик.

Тагови: брзина Чешка

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер