Пробиена границата од Парискиот договор: 2025 меѓу трите најтопли години - Канал 5

Живот

Пробиена границата од Парискиот договор: 2025 меѓу трите најтопли години

2025 година е една од трите најтопли години во историјата.

Пробиена границата од Парискиот договор: 2025 меѓу трите најтопли години

Климатските промени предизвикани од човекот ја направија 2025 година една од трите најтопли години во историјата, предупредуваат научниците, забележувајќи дека тригодишната просечна глобална температура за прв пат ја надмина границата од 1,5 степени Целзиусови во споредба со прединдустриското време.

Експертите истакнуваат дека ова е праг дефиниран со Парискиот климатски договор од 2015 година, чие почитување би можело да спаси милиони животи и да спречи катастрофално уништување на животната средина низ целиот свет.

Истражувачката група World Weather Attribution (WWA) ја објави анализата што доаѓа по година обележана со екстремни временски настани што влијаеја на речиси сите делови од планетата.

И покрај појавата на Ла Ниња, природен процес што периодично ги лади водите на Пацификот и влијае на глобалното време, температурите останаа исклучително високи во текот на 2025 година. Научниците го посочуваат континуираното согорување на фосилни горива: нафта, гас и јаглен, кои испуштаат големи количини стакленички гасови во атмосферата како клучна причина.

„Ако многу, многу брзо не престанеме да согоруваме фосилни горива, ќе биде исклучително тешко да се задржи затоплувањето под таа цел“, рече Фридерике Ото, коосновач на WWA и климатолог на Империјал колеџ во Лондон.

„Научните докази стануваат сè појасни.“

Податоците на WWA покажуваат дека екстремните временски настани одземаат илјадници животи и предизвикуваат штета од милијарди долари секоја година. Во текот на 2025 година, беа идентификувани 157 особено тешки настани, кои ги исполнуваа критериумите како што се повеќе од 100 смртни случаи, кои влијаеја на повеќе од половина од населението на регионот или прогласија вонредна состојба. 22 такви случаи беа детално анализирани.

Меѓу нив се смртоносните топлотни бранови, кои WWA ги опишува како најсмртоносен екстремен временски настан во годината. Некои од овие бранови беа до десет пати поверојатни отколку пред една деценија, токму поради климатските промени.

„Топлинските бранови што ги видовме оваа година станаа речиси вообичаени денес, но без климатските промени предизвикани од човекот, тие би биле речиси невозможни. Разликата е огромна“, нагласи Ото.

Продолжените суши придонесоа за големи пожари во Грција и Турција, додека обилните дождови и поплави во Мексико однесоа десетици животи, а многумина се водат како исчезнати. Супертајфунот Фунг-вонг ги погоди Филипините, принудувајќи повеќе од еден милион луѓе да се евакуираат, додека монсунските дождови во Индија предизвикаа катастрофални поплави и лизгање на земјиштето.

WWA предупредува дека сè почестите и интензивни екстреми ја загрозуваат способноста на милиони луѓе да се прилагодат и да одговорат на кризи на време, она што научниците го нарекуваат „граница на адаптација“. Тие го наведуваат ураганот Мелиса како пример, кој се засили толку брзо што прогнозите и подготовките беа значително попречени, а уништувањето во Јамајка, Куба и Хаити ги надмина капацитетите за одговор и закрепнување на тие земји.

Овогодинешните климатски разговори на Обединетите нации, одржани во Бразил во ноември, завршија без јасен план за напуштање на фосилните горива. Иако беа ветени повеќе пари за адаптација на климатските промени, нивното спроведување ќе потрае.

Службениците и научниците сè повеќе признаваат дека глобалното затоплување привремено ќе ја надмине границата од 1,5 степен, иако некои веруваат дека долгорочното враќање под тој праг е сè уште можно. Сепак, напредокот е нееднаков.

Кина брзо развива обновливи извори на енергија како што се сончевата и ветерот, но во исто време продолжува да инвестира во јаглен. Во Европа, екстремните временски настани ги интензивираат повиците за климатска акција, додека некои земји предупредуваат на последиците за економскиот раст. Во Соединетите Американски Држави, администрацијата на Трамп ја префрли политиката подалеку од чисти извори на енергија и кон мерки што ги поддржуваат индустриите за јаглен, нафта и гас.

„Геополитичката клима оваа година беше исклучително мрачна, при што многу донесувачи на одлуки отворено дејствуваа во интерес на индустријата за фосилни горива, а не на луѓето во нивните земји. Исто така, се соочуваме со огромна количина дезинформации“, рече Ото.

Ендру Кручкевич, виш соработник на Климатскиот факултет на Универзитетот Колумбија, кој не беше вклучен во извештајот на WWA, рече дека низ целиот свет се случуваат катастрофи кои претходно не биле вообичаени.

„Екстремните настани се интензивираат побрзо и стануваат посложени. Ова бара претходни предупредувања и нови пристапи за одговор и закрепнување“, рече Кручкевич, додавајќи: „На глобално ниво, има напредок, но треба да се направи многу повеќе“.

Тагови: Парискиот договор климатски промени

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Економија

Димитриеска-Кочоска на Пленарната сесија од Годишните средби на ММФ и Светска банка

Во услови на глобална неизвесност фискалната дисциплина и структурните реформи се клучни за одржлив раст.

Димитриеска-Кочоска на Пленарната сесија од Годишните средби на ММФ и Светска банка

Фискалната дисциплина, ефикасното управување со јавните расходи и забрзувањето на структурните реформи се клучни за зачувување на економската стабилност и обезбедување одржлив раст во услови на зголемена глобална неизвесност.

Глобалната економија и натаму покажува отпорност, но повторените економски шокови ги намалуваат расположливите фискални и енергетски резерви, додека инфлациските притисоци остануваат предизвик за голем број земји. Во вакви услови, внимателното водење на макроекономските политики е од суштинско значење за зачувување на ценовната стабилност и спречување на дополнително засилување на инфлацијата.

Ова беа клучните пораки на Пленарната сесија од Годишните средби на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка, на кои учествуваше министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска.

На Пленарната завршна сесија на Годишните средби во Бангкок се обратија генералната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, претседателот на Групацијата на Светската банка, Аџај Банга, и претседателот на Годишните средби и гувернер на Централната банка на Парагвај, Карлос Карваљо Спалдинг.

„Во услови на глобална неизвесност и повторени економски шокови, одговорното управување со јавните финансии е основа за стабилна економија. Нашиот фокус е на фискална консолидација, поефикасно користење на јавните средства и спроведување структурни реформи што ќе ја зголемат продуктивноста, ќе ги поттикнат инвестициите и ќе ја зајакнат конкурентноста на домашната економија. Целта е да обезбедиме одржлив раст и подобри перспективи за граѓаните и компаниите“, порача министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска.

Во рамки на Годишните средби кои се одржуваа во Бангкок изминатата недела, министерката Димитриеска-Кочоска оствари средби со регионалната потпретседателка на Светската банка за Европа и Централна Азија, Антонела Басани, потпретседателот на ИФЦ за Европа, Латинска Америка и Карибите, Алфонсо Гарсија Мора, и извршниот директор на Светската банка за Конституенцата во која членува нашата земја, Јуџин Ругенат. На средбите беше истакната важноста на забрзувањето на реформите, реализацијата на стратешките инвестиции и поддршката на приватниот сектор како двигател на економскиот раст.

Министерката исто така оствари средби и со заменикот на генералниот директор на ММФ, Бо Ли, директорот на ММФ за Европа, Матеуш Шчурек, извршниот директор на ММФ, Јерун Клик, и заменикот на извршниот директор, Марникс ван Рај. Во фокусот на средбите беа фискалната консолидација на среден рок, одржувањето на фискалната дисциплина и спроведувањето реформи за зајакнување на отпорноста на јавните финансии, со истовремена поддршка на инвестициите и економскиот раст.

Учеството на Годишните средби овозможува размена на мислења и искуства со претставници на меѓународните финансиски институции и носители на економските политики, како и согледување на глобалните економски трендови и нивното влијание врз националните економии.

Пораките од средбите ја потврдуваат важноста на доследни и одговорни економски политики, одржливи јавни финансии и континуирани реформи како основа за долгорочна стабилност, конкурентност и економски раст.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

„6 години Лајка – Не славиме бројка, славиме промена"

ЈП „Лајка" – Скопје оваа година одбележува шест години од своето постоење, а по тој повод, во сабота, 17 октомври 2026 година, од 12:00 до 15:00 часот, во Мамбо – Авионче, организира роденденски настан под мотото: „6 години Лајка – Не славиме бројка,

„6 години Лајка – Не славиме бројка, славиме промена"

Настанот има за цел да ги истакне резултатите од шестгодишната работа на претпријатието, но и да ја отвори пошироката тема за одговорноста на поединците и заедницата во справувањето со проблемот со бездомните кучиња.

Во рамки на програмата, која официјално започнува во 12:30 часот, ќе бидат реализирани неколку активности:

„Десет кучиња. Десет погрешни човечки одлуки." – претставување на десет кучиња од прифатилиштето, преку чии индивидуални приказни ќе се укаже на последиците од напуштањето, неодговорното сопствеништво и негрижата за животните.

Ревија на вдомени кучиња – настан на кој вдомените миленици ќе бидат претставени преку нивните животни приказни, наместо според изгледот, расата или потеклото. За учесниците се обезбедени признанија и награди со поддршка од нашите спонзори.

Креативна работилница со Luna Pet Shop – интерактивни активности во кои децата и нивните миленици ќе имаат можност за заедничко творење и дружење.

Изложба на детски цртежи – учениците од ООУ „Блаже Конески" и ООУ „Кузман Јосифовски – Питу" преку своите цртежи ги претставија кучињата од Лајка, испраќајќи порака за одговорно сопствеништво и ветување дека никогаш нема да ги напуштат своите миленици.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Рецепти

„Гответе со Дракче“ - Шишарки

Во петок (09.10.2026) во емисијата гостин ни бeше Соња Манасиевска Коневска

„Гответе со Дракче“ - Шишарки

Состојки за денешниот рецепт:

250 гр. корнфлекс од какао

250 гр. маргарин

200 гр. чоколадо за готвење

150 гр. шеќер во прав

150 гр. сусам

150 гр. сецкани ореви

8 големи лажици мед

Погледнете како се подготвува овој рецепт:

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер