Прилепската чаршија со мајтапот ги бара своите „сеирџии" заминати на социјалните мрежи - Канал 5

Живот

Прилепската чаршија со мајтапот ги бара своите „сеирџии" заминати на социјалните мрежи

 Прилепската чаршија како мудроста на животот и школа за препознатливиот мајтап.

Прилепската чаршија со мајтапот ги бара своите „сеирџии" заминати на социјалните мрежи

Точно напладне. Сабота. Пазарен ден во Прилеп. Од памтивека како да е „свадба". Летна градина наспроти Саат-кулата во Прилеп. Келнерот во слаткарницата прашува: „Што ќе се напиете?" Одговорот од двајцата гости новинари е: „Минерална вода." Едниот додава: „Ама да не е ладна." Келнерот, мртов ладен, сериозно одговара: „Ладна е, ама ако сакаш да ја подржиме додека се топли."

И никој не се почувствува навредено. Та ова е Прилеп, Старата позната чаршија. И уште попознатиот прилепски мајтап. А и кафеанџиите му излегуваат во пресрет на муштеријата: „Ќе му ја потстоплат водата, за да биде задоволно услужен."

Вака почна, во духот на прилепскиот чаршиски мајтап, разговорот со прилепскиот долгогодишен новинар на „Нова Македонија", хроничар на Прилеп и човекот кој децении помина со прилепските „чаршиски" луѓе, Тачко Локвенец. За да ги слушне, да ги регистрира приказните за чаршијата, за прилепскиот еснаф, за духот на тој „прилепски судија". За сѐ што се случува во градот под Марковите Кули. Градот познат по чаршискиот дух на опстојувањето, според занаетите и, не малку значајниот, мајтап и препознавањето според прекарите. Оти во Прилеп нема да те познаат според името и презимето. Треба да го кажеш прекарот, за да знаат за кого станува збор.

Прилепската стара чаршија повеќе од два века пулсира според „сопствен код", според сопствениот закон и ракурс. Сѐ се врзува со навалениот Градски саат, кој го отчукува времето што му останува на човекот. Сѐ што се случило во градот, ако не го регистрирала чаршијата, не важи. Не се случило, велат занаетчиите, кои со децении го обликувале духот на чаршијата: калајџии, самарџии, златари, бербери, наланари, кујунџии, свеќари, шивачи.

Прилепската чаршија го дефинирала, го обликувала јавното мислење веќе два века. Како сега социјалните мрежи. Сѐ што е одлучено во чаршијата било закон. Сега сѐ што е кажано на социјалните мрежи – речиси е закон. Порано судот го носел чаршијата (занаетчиите, еснафите). Денес „електрониката". Чаршијата можела да ја запечати судбината на еден, да му го отвори патот на успехот на друг. Денес тоа е „електрониката".

Што се случува со чаршијата? Какво е денес нејзиното влијание во јавниот и „моралниот", па и „прекарскиот" живот на прилепчани? Со овие прашања го започнавме разговорот за чаршијата, тоа духовно битие на градскиот живот, со хроничарот и новинар Тачко Локвенец.

– Додека порано беше многу тешко да се дефинира Прилепската чаршија, зашто изобилуваше со многу непознати, денес чаршијата може да се дефинира како: корзо, галерија и, еден вид, школа каде што сите го проверуваат своето знаење. Училиште во кое можеш да бидеш „наседнат", да „те наседнат", да оформиш бизнис, кој може да не ти оди или да има замав, зависи, пак, сѐ од чаршијата, го почнува „муабетот" новинарот и хроничар Локвенец.

– Денска се, благо речено, „специфични времиња". Старите занаети одамна се изумрени, нема калајџии, самарџии, шивачите сега прекројуваат, но не кројат панталони и костуми (треба да се појде во Битола за тоа) и во контекстот на новите времиња, кога младите заминуваат во странство, што загубила, а што добила Прилепската чаршија, го почнува разговорот колегата Локвенец.

Дали чаршијата е веќе осамена, без „мајтап", а луѓето без занаетчиите, преплавена со трговци?

– Зборот „осамена" е тежок. Повеќе, можеби, е подзаборавена. Но, најреално е дека во оваа општествена состојба „односот на силите" е видоизменет. Во која смисла? Чаршијата е далеку од институциите, и тие се далеку од неа. И никој не жали еден за друг. Чаршијата има свој пулс, ритам, независно од која било институција или власт. Но, институциите се тие на кои им недостига чаршијата. Но, тоа не сакаат да го признаат тоа или се оттуѓени од неа. Најмногу, зашто институциите не може сега да кореспондираат со една чаршиска итрина или практика, или доблест што ја носи чаршијата.

Потсетувајќи се на Старата чаршија, Локвенец, низ муабетот, се поздравува со видните прилепчани, нагласува дека чаршијата важеше за школо, за факултет.

– Чаршијата беше школа, научна институција за децата да ги обучи и да ги научи да заземат вистински пат во животот. И карактерно да ги очеличи. Историски, чаршијата и денеска ја поседува мудроста на животот, итроштината, ведрината, зашто Прилеп никогаш не бил здодевен град. Да признаеме „малку" бил здодевен додека се садел или се нижел тутунот. Но, потоа, во другиот период од денот Прилеп бил прекрасен, духовит и независен град. Зашто, „прилечанецот" како ниту еден жител на град во Македонија ја чувствувал слободата со сета нејзина силина. И оправданост. Имам свое мислење дека тутунот, од една страна, е тешка физичка работа, а од друга страна, е општествен спас. Прилепчанецот со тутунот нема тутор. Слободен е, но до извесна смисла. Нема кому да му наредува, но самиот си задава задачи да го сработи. Има, во одредена мера, слободарско во себеси, но тука се укотвени зависта, пакоста, лицемерството. Зошто? Секој поединечно се смета за независен, а како колектив сите трпиме. А голема е улогата во таа независност на чаршијата. Главно, еснафот го формирал членството и карактерот на човекот.

Додека Миновци, Аџиилиовци, Бомболовци, познати видни прилепски семејства, успеале да акумулираат пари, не ја поткрепиле формулата за „производството на пари", другите седеле и не го напуштале Прилеп. Но, во моментот кога „богаташите" станале „трн во окото" на обичниот човек, тогаш донеле неотповиклива одлука и го напуштиле градот. Зошто?

– Легендарен е ставот на Петре Мино (од познатото прилепско семејство Миновци) кога среде среда и сабота (пазарни денови во Прилеп) пред бакалницата ручал маслинки и леб. Со тоа ја испраќал пораката – не покажувај го твоето богатство, оти има многу сиромашни луѓе. Пораката е – живеј си поскромно и биди си познат. Но, не наметнувај се со богатството. Сега, напротив, се наметнуваат со богатството. Нешто ги влече да го покажат. Како и со онаа познатата изрека „ако си бил со жена, а да не го кажеш тоа, како да не се случило", заклучува Локвенец.

Духот на Прилепската чаршија бил и останува мајтапот. Ако не се пошегуваш со некого, не го надмудриш со мајтапот, како ништо да не било. Мора во прилепската берберница да се помајтапат со некого, да му ги заменат купените свежи јајца со варени, да му го рашират шеширот и да го убедат дека ослабел и се „исушил", да го „избричат насуво". Тоа се јадрото и духот на чаршијата, оттука и на луѓето. Се загубил ли тој софистициран мајтап, духот на луѓето или се модифицирал во новите времиња, е прашањето што се отвора за карактерите, но и, главно, за новиот начин на животот.

– Регистрирајќи ги временските текови, заклучувам како прилепчнецот да е роден за мајтап. Тоа значи дека прилепчанецот, и покрај сѐ, е весел, издржлив на маката, но и оптимист кој никогаш не посакал да се предаде пред тешкотиите. Штета што нема социолошко истражување за секој град во Македонија, како издржувал против неправдите. И како се соочувал со нив, филозофира Локвенец.

Овде се отвора прашањето за прилепскиот надалеку познат мајтап. Дали се модифицирал на барањето на новото време?

– Мајтапот, кој главно го правеле чаршиските луѓе, во основа, не навредувал. Напротив, посочувал, насочувал и ги коригирал односите помеѓу луѓето. Прилеп ги памети социјализираните, хуманизираните мајтапи. Јас го нарекувам мајтап што ќе те насмее, ќе те освежи, ама и ќе те задума. Денешниот мајтап е нешто друго. Потекнува од стариот мајтап. Стариот беше отворен, разбирлив, а не скриен. Најважно е што и ден-денес чаршијата не ги штеди политичарите. Ама останала лекцијата, стара, „џентлменска" – не загрозувај го приватниот живот на човекот.

Во среда и сабота во Прилеп мора да бидеш во чаршија. Да те видат и да бидеш виден.

– Тоа потекнува од фактот да те видат и да бидеш виден. Да кажеш и да те слушнат. Со други зборови, сакаш да бидеш присутен. Ако не си, како да си мртов. Ако не те видат во среда и во сабота во чаршијата, ќе се прашаат да не си болен или, не дај боже, мртов. Како да не постоиш, објаснува Локвенец.

Што ѝ се случува денес на чаршијата?

– Прилепската чаршија е видно изменета. На човекот, на семејството, им треба чаршијата. Не оваа чаршија, која е помалку релаксирана, „заскитана", туку потребна е чаршија што ќе биде присутна. Да ве информира. На пример, ви треба водоинсталатер или електричар. Не можете повеќе да ги најдете во чаршијата. Тие се на некои домашни адреси, што значи адресата, локацијата, се сменети.

Локвенец не прифаќа дека социјалните мрежи го презедоа приматот на чаршиските „муабети".

– Чаршијата не ги презеде социјалните мрежи. Поединците од социјалните мрежи ја користат чаршијата. И ја злоупотребуваат. Од неа прават „лажни вести" и прават нешто што чаршијата не го одобрува. Примарно за чаршијата и помеѓу занаетчиите било нешто да произведат, а не интригата и шегите. Денеска во чаршијата го нема занаетчискиот, пријателски однос. Голем број занаети изумреа, остана, главно, трговијата. Изумре и занаетчискиот однос – пријател со пријател. Има многу текстил и трговија, а со тоа и многу нејасни односи. Има и многу конфликти. Тие веруваат повеќе во личните делби на правда. Старата чаршија тоа не го правела. Имала свој личен кодекс на правдата. Не биле пресудни парите, вели Локвенец.

Седиме на „муабет" среде Прилепската чаршија, центарот на збиднувањата, со децении, во Прилеп. Сега, секој „гледа" што побрзо да го „фати патот", да ги вкалкулира идните збиднувања, најмногу можноста за заработка и… толку. Младите заминуваат, возрасните носталгично жалат за одминатите времиња, кога низ мајтап и животни поуки се градела судбината. Денеска, „проклета да е туѓината" ќе донесе нови перспективи. Или стари јадови?

Сепак, кафе-муабетот среде Прилепската чаршија сѐ уште опстојува. И мајтапот? Среќен знак?/МИА.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Испил 30-40 пива, па украл фламинго од познат хотел, на судењето се расплака (ВИДЕО)

Канаѓанецот Мичел Ферберн (34), обвинет за кражба на фламинго по име Пичи од хотелски комплекс во Лас Вегас и негово повредување, му рече на судот дека немал намера да ја повреди птицата.

Испил 30-40 пива, па украл фламинго од познат хотел, на судењето се расплака (ВИДЕО)

Тој тврди дека инцидентот бил „лоша шега“, откако испил помеѓу 30 и 40 пива, но обвинителството се повикува на видеа на кои, според истражителите, може да се види како грубо се однесува кон птицата.

„Ја преземам одговорноста“

Бизарниот случај доби нов пресврт откако обвинетиот ја презентираше својата одбрана. 34-годишниот претприемач од Онтарио инсистираше на судот дека немал злонамерна намера кога ја однел птицата во неговата хотелска соба.

Тој е обвинет за кражба и злоупотреба на птицата, која живеела во ограден простор со други животни во хотелот Фламинго Лас Вегас, објавува Дејли Меил.

Кога неговиот адвокат го прашал дали некогаш имал намера да ја повреди птицата, тој одговорил негативно. Исто така, негирал дека имал намера да ја убие. Сепак, за време на вкрстеното испрашување признал дека снимката од инцидентот „не изгледа добро“.

„Ја преземам одговорноста“, изјави тој пред судот, тврдејќи истовремено дека „нема поим“ како птицата изгубила дел од пердувите.

Ферберн објасни дека патувал во Лас Вегас за да присуствува на меѓународниот саем за градежна индустрија ConExpo, каде што требало да ја претставува Канада.

Тој истакна дека пораснал на фарми, каде што стекнал искуство во работа со животни. Исто така, изјави дека има кучиња и папагал по име Сони, и дека претходно спасил напуштена лама и шест патки.

Сепак, патувањето во Невада дошло во тежок период за семејството. На неговиот татко му бил дијагностициран рак во декември 2025 година, што, како што рече, го натерало долго време да размислува дали воопшто да го направи патувањето.

Ја однел птицата во својата хотелска соба

Според неговото сведочење, тој го поминал денот на 2 март пиејќи и коцкајќи се. Проценил дека испил помеѓу 30 и 40 пива пред да стигне до живеалиштето за фламинго околу 5 часот наутро следниот ден.

Пијан, лишен од сон и на телефон, забележал птица чии крилја изгледале нерамномерно раширени. Потоа влегол во оградениот простор, иако признал дека не му било дозволено да го стори тоа.

Тврдел дека прво седел до друго фламинго, а потоа го одвел Пичи да се слика со него, опишувајќи го чинот како „лоша шега“.

Според неговата верзија на настаните, ја однел птицата во својата хотелска соба само на „две или три минути“, а потоа ја оставил во ходникот. Рекол дека бил уапсен додека се пресоблекувал, бидејќи имал намера да се врати.

За време на судењето, поротата била заинтересирана за неговото објаснување дека влегол во оградениот простор затоа што забележал нешто погрешно со крилјата на фламингото. Се прашувале како можел да забележи таква аномалија ако птиците биле неподвижни во тој момент.

Ферберн одговорил дека, од неговата позиција, едното крило изгледало повисоко од другото. Тој исто така признал дека фламинго кое спие со главата под крилото може да изгледа како да има нерамномерно поставени крилја.

Кога го прашале дали забележал повреди или крв на кошулата или на ѕидот додека ја носел птицата, тој рекол не. Тој тврдел дека не видел ништо необично на фламингото кога го извадил од оградениот простор.

Пронајден е голем крвав пердув

Тој, исто така, потврдил дека шетал низ грмушки додека ја носел птицата. Објаснил дека ја соблекол кошулата и ја завиткал околу фламингото кога го напуштил оградениот простор, тврдејќи дека не сакал да ги вознемирува другите птици.

Му било поставено и хипотетичко прашање - како би реагирал ако некој влезе во неговата фарма и повреди едно од неговите животни? Ферберн одговорил дека очекува темелна истрага за да се утврди дали лицето кое го зело животното е исто така одговорно за неговата повреда.

Кога го прашале дали алкохолизмот може да оправда повредување на лице или животно, тој кратко одговорил: „Не“. Додал дека бил во домашен притвор од инцидентот и не можел да се врати во Канада.

YouTube video

Сепак, истражителите изнесоа и многу посериозни обвинувања. Според нив, фотографиите и видеата пронајдени на телефонот на обвинетиот наводно го покажуваат како грубо ја фаќа птицата за вратот и ја фрла на земја. На едно видео, според полицијата, може да се слушне како се смее додека вели дека „ја носи птицата дома“.

Истражителите рекоа дека пронашле голем крвав пердув во неговата хотелска соба. Службениците за контрола на животни рекоа дека Пичи претрпел повреда на крилото за која биле потребни конци. Властите, исто така, рекоа дека и други птици биле повредени во инцидентот.

Ферберн се соочува со обвиненија за мачење, осакатување или убивање животни чувани за дружење или задоволство. Поротата сè уште не одлучила дали е виновен.

„Caesars Entertainment“, сопственик на хотелот „Фламинго“ во Лас Вегас, претходно го опиша инцидентот како „длабоко вознемирувачки“ и рече дека Пичи и другите птици ја добиваат потребната грижа од ветеринари и тимот за контрола на животни во хотелот.

Тагови: Фламинго хотел

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Најмалку 400 жртви во секта во Кенија: Телата на децата беа наредени како облека

Во кенискиот суд започна изрекувањето на пресудата во случајот за масовно убиство против проповедникот на судниот ден Пол Мекензи. 

Најмалку 400 жртви во секта во Кенија: Телата на децата беа наредени како облека

Тој и 29 негови следбеници се обвинети за убиство на 191 лице, од кои речиси сите биле деца.

Според обвинението, неговата секта наводно ги принудувала децата да умрат од глад за да „се сретнат со Исус“. Властите пронашле повеќе од 400 тела во плитки гробови во шумата Шакахола, во близина на кенискиот брег. Мекензи ги довел своите следбеници таму од целата земја, пишува Би-Би-Си.

Обвинувања за убиство и тероризам

Мекензи и другите 29 обвинети се изјаснија за невини и постојано повторуваа дека никој не бил принуден да умре. Поранешниот шеф на обезбедувањето на Мекензи, Енос Амања Нгала, првично беше меѓу обвинетите, но се спогоди со обвинителството и стана сведок.

Водачите на култот се соочуваат и со низа други обвиненија, вклучувајќи тероризам, радикализација и лишување на децата од образование. Сепак, ова е првата казна што ќе му биде изречена на пасторот за најтешкото кривично дело убиство.

Седумнаесет мажи од блискиот град беа ангажирани за задачата да копаат плитки гробови. За некои, дневницата беше само осум долари. „Во секој гроб што го пронајдовме имаше најмалку три тела“, изјави Џејмс, еден од гробарите, за Би-Би-Си.

„Некои од останките им припаѓаа на деца кои имаа само неколку недели. Еднаш пронајдовме 12 тела на деца во ред во гроб. Беше ужасно, телата беа наредени едно врз друго, како облека.“ Гробарите опишаа дека некои деца имале врзани раце и нозе, а нивните тела биле завиткани во чаршафи.

Животот во култ

Иако многу од следбениците на Мекензи биле од други делови на Кенија, некои од починатите биле познати на локалната заедница. Членовите на култот често оделе во блискиот град Шакахола за залихи и вода од реката Галана.

„Понекогаш ги транспортиравме со мотоцикли до шумата“, рече Салим Кариса, друг гробар. „Но, сè беше толку испланирано и тајно што никој не можеше да знае што се случува внатре.“

Стивен Мвити (48) раскажа како ги изгубил сите шест свои деца во култот. Кога отишол да се соочи со Мекензи во неговата куќа, видел „многу ќелави жени и десетици деца“. Мекензи ја забранил шминката и фризурите, па им наредил на жените да се бричат ​​или да ја држат косата неуредна. Поранешната сопруга на Мвити е една од обвинетите заедно со Мекензи.

„Ако денес се сретнам со пасторот Мекензи, едно од нас ќе мора да умре“, изјави тој за Би-Би-Си. „Сите шест мои деца починаа во шумата Шакахола“, рече Мвити, видливо потресен додека држеше фотографија од своето семејство. „Ги најдов и ги закопав само останките од мојот син Самуел“.

Доктрината на Мекензи

Мвити покажа кон прашлива телевизија и кабелска кутија во неговиот дом во крајбрежниот град Малинди. „Ова мало нешто тука беше почетокот на целата моја несреќа“, рече тој. Преку телевизијата доктрината на Мекензи влезе во неговиот дом.

Во 2003 година, пасторот ја основал организацијата „Good News International Ministries“. Црквата растеше во популарност и привлече илјадници следбеници во своите филијали низ Кенија. Исто така, имаше и телевизиска станица, Times TV, која ги емитуваше неговите проповеди.

Неговите проповеди за „последните денови“ вклучуваа теории на заговор во кои тој го опишуваше образованието како „зло“, здравствената заштита како „спротивна на доктрината“ и дигиталните лични карти како „белег на ѓаволот“. Главната црква се затвори во 2019 година, а Пол Мекензи се пресели во шумата Шакахола и ги охрабри своите следбеници да го следат.

Споделени сведоштва

Питер Шукрани (23) вели дека неговата мајка потоа се преселила со него во Шакахола. Тој почнал да ја посетува црквата на Мекензи на осумгодишна возраст. Тој го опишал како свој „духовен татко“ и додал дека никогаш нема да каже ништо лошо за него. Шукрани бил еден од мажите спасени од шумата во март 2023 година.

Тој бил болен и прикован за кревет со недели, а неговата состојба се влошила бидејќи неговата мајка ги фрлила сите лекови што му биле потребни за да се опорави. „Мајка ми верувала во доктрината на Мекензи дека медицината е зло“, рече Шукрани. „Ќе умрев да не ме спасеа од шумата Шакахола.“

И покрај сè, Шукрани сè уште верува дека Мекензи е „добра личност која се грижи за него“. „Мекензи не присилувал никого да пости. Луѓето ги донесувале тие одлуки сами поради своите верувања“, рече Шукрани. „Сè уште го сакам и тој е сè уште мој пастор.“

Жртвите сè уште не се именувани

Од друга страна, синот на Мекензи, Ден Пол Мекензи, верува дека неговиот татко треба да биде прогласен за виновен за убиство. „Тој беше водач, некој на кого се угледуваа. Значи, тој е убиецот одговорен за масовните убиства.“

Во документот од 298 страници, во кој се детализираат обвинувањата, се вели дека 190 од 191 жртва за кои Мекензи и неговите следбеници се обвинети дека ги убиле биле деца.

Многу тела сè уште не се идентификувани поради нивната напредна состојба на распаѓање. Во судските документи, неколку жртви се наведени како „непознато машко дете“ и се идентификувани според локацијата на гробот и датумот на откривање.

Тагови: Кенија секта

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Тројца загинаа во лавина во Чиле- по едниот се трага во езеро со помош на роботи

Лавина во областа Лагуна дел Инка, во близина на ски-центарот Портиљо во Чиле, одзеде три животи, а четворица се повредени. 

Тројца загинаа во лавина во Чиле- по едниот се трага во езеро со помош на роботи

Во тек е обид за пронаоѓање на трета жртва, објавија чилеанските медиуми.

Чилеанската морнарица соопшти дека продолжува со потрагата по едно лице кое е исчезнато во водите на езерото Лагуна дел Инка, по лавината во Портиљо во саботата, во која загинаа три лица, а четворица други беа повредени.

Додека се во тек напорите за пронаоѓање на телото на третата жртва, клубот Андино Памир ги објави идентитетите на двајцата починати: Магдалена Акуња и Родриго Пења.

Персоналот на морнарицата е во областа, во општината Лос Андес, каде што спроведува пребарување со помош на специјализирана опрема, на барање на јавното обвинителство.

Спасувачите нуркачи учествуваат во операцијата, користејќи далечински управувано подводно возило во обид да го пронајдат и пронајдат телото на последното исчезнато лице.

Дополнително, друг подводен робот го управува персонал од Канцеларијата на пристаништето Сан Антонио.

Капетанот на фрегатата Пабло Енрикез, командант на Командата за спасување и спасување на чилеанската морнарица (COMRES), изјави дека „специфичните географски и климатски услови на оваа област, карактеризирани со ниски температури на водата, значителна длабочина и голема надморска височина, претставуваат голем оперативен предизвик“.

„Морнарицата ја изразува својата солидарност со семејствата погодени од оваа трагедија и ја потврдува својата посветеност на ставање на човечките, техничките и оперативните капацитети во служба на Чиле и оние на кои им се најпотребни“, рече тој.

Тагови: лавина Чиле

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер