Попов: Официјализирањето на македонската азбука и на македонскиот стандарден јазик не е „вештачка конструкција" - Канал 5

Попов: Официјализирањето на македонската азбука и на македонскиот стандарден јазик не е „вештачка конструкција"

Аргументирано можеме да тврдиме дека официјализирањето на македонската азбука и на македонскиот стандарден јазик не е некаква „вештачка конструкција", вели Попов.

Попов: Официјализирањето на македонската азбука и на македонскиот стандарден јазик не е „вештачка конструкција"

Во обраќањето по повод 58 години од основањето на Македоската академија на науките и уметностите (МАНУ), нејзиниот претседател, академик Живко Попов, голем дел посвети на јубилејните 80 години од кодификацијата на македонскиот стандарден јазик (5 мај 1945), како што рече - „еден од најважните моменти во зацврстувањето на многувековното постоење на македонскиот јазик, македонската култура и македонскиот идентитет“.

Посочи на истражувањата на македонскиот јазик од странски слависти во 19 век кои уште тогаш ја констатирале неговата „посебна индивидуалност во јужнословенската јазична група“ и посочи дека македонскиот јазик „ја имал улогата на национален јазик уште пред да стане службен со решението од Првото заседание на АСНОМ“.

-Аргументирано можеме да тврдиме дека официјализирањето на македонската азбука и на македонскиот стандарден јазик не е некаква „вештачка конструкција", туку претставува логичен след на долговековниот просторен и временски континуитет на македонскиот јазик и неговите дијалекти на целата јазична територија ... Но, борбата за зачувување на македонскиот јазик не е завршена, таа мора да трае и да продолжи пред меѓународните институции за човекови права, бидејќи неговата официјална употреба од страна на деловите на македонскиот народ во соседните земји е оневозможена со преземените обврски со потпишаните меѓународни договори. Законот за македонскиот јазик е донесен со задоцнување и затоа државните институции треба да вложат многу поголеми усилби за негова соодветна имплементација. Потребно е воспоставување на правилна употреба на македонскиот јазик како официјален јазик за меѓусебно разбирање на сите граѓани на државата, согласно општоприфатените меѓународни прописи во светот и ЕУ каде што ние целиме, истакна Попов во обраќањето.

[Потребни се коренити реформи во научноистражувачката дејност и високото образование при што подигањето на нивниот квалитет мора да се сфатат како услов без кој не се може за хуман и одржлив р]

Ги нагласи заложбите на основачите на МАНУ, издвојувајќи ги меѓу нив академиците Блаже Конески и Божидар Видоески кои, рече, „оставиле траен влог во зачувување на традицијата на македонскиот јазик и во обезбедување на неговата иднина преку континуирано негување, проучување и афирмација во пошироки надворешни рамки“ и ги соопшти активностите организирани од МАНУ во оваа година за чествување на јубилејот.

Посочи дека 55 години МАНУ го спроведува проектот „Македонска научна и стручна терминологија“ започнат токму од Конески уште од нејзиното основање. Центарот за лексикографија при МАНУ досега објавил, рече, 113 терминолошки билтени и шест терминолошки речници од разни науки. Како што рече, во нив се содржани околу 80 000 термини и дека веќе „имаме утврдена и стандардизирана терминологија во повеќе терминолошки области“.

-Многу е важно оваа терминологија да се применува при изготвувањето на законите и прописите во нашата држава, но исто така мора да се користи при преведувањето на законодавството на Европската Унија на македонски јазик. Затоа се надеваме дека Собранието и Министерството за европски прашања ќе ја препознаат важноста од користењето на усогласена терминологија што ја подготвиле врвни научници во своите области во соработка со врвни лингвисти. Со доследна примена на дефинираните термини во образованието, во стручните и научните публикации, но и во административните документи и во секојдневниот живот, ќе се спречи наплив на туѓи зборови кои не се во духот на македонскиот јазик, рече Попов.

Во годината кога прославуваме 80 години од кодифицирањето на македонскиот јазик, нагласи претседателот на МАНУ, „со жалење мора да констатираме дека македонскиот јазик е единствениот национален јазик во Европа заедно со црногорскиот без свој национален или референтен корпус“.

-Тоа е голем пропуст што мора да се исправи. Затоа, во Академијата ќе започне работата на создавање таков корпус што ќе можат да го користат сите истражувачи на јазикот. Корпусите претставуваат големи колекции на јазични податоци и се неопходни за напредокот на многу поддисциплини во рамките на лингвистиката и се основа за изработка на апликации базирани на вештачка интелигенција. Академијата ... Постоењето нациоанлен и референтен корпус ќе ни покаже со колкав лексички фонд располага македонскиот јазик и ќе ни помогне повторно да ги откриеме и да се потсетиме на позаборавените зборови запретани во делата на македонските писатели и поети. Тоа секако ќе иницира во МАНУ формирање на национален центар за дигитализација на културното наследство на државата, истакна академик Попов.

Овие два проекта, нагласи тој, „ќе го потврдат тврдењето на Конески дека јазикот не ни е сиромашен, туку дека не си го познаваме доволно, дека не мора секогаш туѓиот збор да е посоодветен“.

Но, вакви капитални проекти, додаде претседателот на МАНУ, не се возможни без поддршка од државата и од надлежните министерства.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

20 професионалци, две европски дипломи: Конкурсот за стипендиите „Борис Трајковски" е отворен

Министерството за образование и наука го распиша Конкурсот за доделување на стипендиите „Борис Трајковски“ за студии од втор циклус во рамки на Пан-европската извршна МБА програма на Универзитетот Јорк за академската 2026/2027 година.

20 професионалци, две европски дипломи: Конкурсот за стипендиите „Борис Трајковски" е отворен

Конкурсот предвидува 20 стипендии за вонредни двегодишни студии со двојна диплома од Универзитетот Јорк и Универзитетот во Стразбур, кои се реализираат на Европскиот кампус на Универзитетот Јорк во Солун, Грција.

Програмата е наменета за стручни лица од различни профили и за бизнис менаџери вработени во приватниот и во јавниот сектор, а се нуди во шест насоки: Општ менаџмент, Маркетинг, Финансии, Менаџмент во логистика, Менаџмент во здравство и Менаџмент на човечки ресурси.

„Горди сме што продолжуваме да ја градиме оваа партнерска приказна со македонската Влада. Преку стипендиите „Борис Трајковски“ повеќе од 20 години на македонските професионалци им овозможуваме пристап до врвно европско образование без да ја напуштат државата и без да го прекинат своето кариерно темпо, диплома од два угледни европски универзитети која се стекнува тука, во регионот“, изјавија од Европскиот кампус на Универзитетот Јорк.

Наставата се одвива за време на викенди со физичко присуство на Европскиот кампус во Солун, дополнета со три студиски недели на Универзитетот Јорк во Обединетото Кралство, на Универзитетот во Стразбур во Франција и во Солун, Грција. Сите предавања се на англиски јазик, а по успешното завршување студентите добиваат две дипломи за извршни мастер студии по деловна администрација.

Пан-европската МБА програма е дел од ексклузивната група од само 300 ЕМБА програми и образовни институции на глобално ниво акредитирани од престижната AMBA. Дополнително, Пан-европската МБА програма е акредитирана од Институтот за менаџмент од Велика Британија (CMI) и вклучува заедница од повеќе од 4 000 студенти и досегашни дипломци, што само дополнително говори за нејзината огромна академската вредност.

„Извршната МБА е дизајнирана за луѓе што веќе се докажале во кариерата и бараат следен чекор. Ги охрабруваме сите амбициозни професионалци од Македонија да се пријават и да ја искористат оваа единствена можност за диплома од два угледни европски универзитети, без да го напуштат регионот и да го прекинат своето кариерно темпо“, изјавија од Европскиот кампус на Универзитетот Јорк.

Европскиот кампус на Универзитетот Јорк во Солун, Грција претставува уникатна меѓународна институција која ги поврзува академските, истражувачките, националните и корпоративни мрежи низ целиот регион. Универзитетот Јорк е водечка британска академска институција, член на престижната Russel група, рангиран меѓу топ 8% универзитети во светот и се наоѓа на 154-то место според Times Higher Education World University Rankings 2026, како и меѓу Топ 20 универзитети во Обединетото Кралство.

Краен рок за пријавување за стипендиите „Борис Трајковски“ е 31 јули 2026 година. Сите потребни информации за подготовка на апликацијата и достава на документите се достапни на линкот од Конкурсот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

ВМРО-ДПМНЕ: Филипче молчи додека Бугарија го загрозува државниот интерес

Објавувањето на доверлива дипломатска комуникација од страна на Бугарија е скандал без преседан и директен удар врз безбедноста и достоинството на Македонија. 

ВМРО-ДПМНЕ: Филипче молчи додека Бугарија го загрозува државниот интерес

Тоа е сериозен дипломатски скандал и чин кој отвора низа прашања за одговорноста, професионалноста и почитувањето на меѓудржавните односи.

Бугарското МНР тврди дека документот е за далечното минато, но без разлика на обидите на бугарското Министерство за надворешни работи да го релативизира случајот со тврдења дека станува збор за информации од подалечно минато, останува фактот дека во објавената нота се содржани конкретни податоци. Токму тоа е суштината на проблемот. Не е прашање дали информациите се од вчера или од пред одреден период, туку како доверлив дипломатски документ, кој содржи чувствителни безбедносни информации, завршил во јавноста.

Доколку податоците не биле точни, тогаш бугарските власти ќе можеа лесно и недвосмислено да го демантираат нивниот карактер и значење. Наместо извинување, тие се обидуваат вниманието да го префрлат на временската рамка на настаните, избегнувајќи да одговорат на клучното прашање зошто воопшто биле објавени информации што биле дел од доверлива дипломатска комуникација.

Бугарија се изјасни но Венко Филипче се уште молчи. Филипче секојдневно зборува за европски вредности, добрососедство и партнерство, но сега молчи и нема ниту еден збор за дипломатскиот преседан што го направи Бугарија. Нема реакција ниту за нарушувањето на довербата меѓу две држави, ниту за објавувањето на чувствителни информации кои не требало да бидат достапни за јавноста.

Филипче молчи за да не му се налутат бугарските соработници. Филипче и СДС молчат и тоа е познат образец на однесување секогаш кога станува збор за потези кои доаѓаат од официјална Софија.

Филипче и СДС се гласни дома а тивки кога треба да се упати критика кон Бугарија. Со тоа Филипче и СДС испраќаат порака на подготвеност за премолчување на постапки кои се спротивни на интересите на Македонија.

Овој случај е доказ дека на европскиот пат Македонија ќе се соочува со бројни предизвици, притисоци и обиди за наметнување на туѓи позиции. Токму затоа е потребно национално единство и јасна одбрана на државните интереси.

Овој скандал уште еднаш покажа кој е подготвен да ја брани Македонија, а кој е подготвен да молчи кога државата е нападната.

Македонија нема да се повлекува и нема да прифаќа понижувања. Националните интереси не се предмет на пазарење.

ВМРО-ДПМНЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

5,33 евра награда за килограм опасна уловената риба во Грција

5,33 евра грчката влада ќе им исплаќа на грчките рибари за уловен за килограм за морската риба Лагоцепахалус, позната како риба зајак.

5,33 евра награда за килограм опасна уловената риба во Грција

Рибата прави голема штета на рибарите, односно поради силните заби ги оштетува рибарските мрежи, јадиците и другата опрема. Рибата во 2005 првпат била откриена кај Родос и Крит, дошла од Суецкиот канал и Црвеното Море, сака потопла вода, а со зголемувањето на температурата на морето, многу брзо се шири. Во наградата не се вклучени трошоците за ладење и уништување на рибите, што ќе ги покриваат локалните власти.

„Сакам да истакнам дека ова е првпат во Грција да се воведе ваква мерка, но ја спроведува министерството за земјоделство и храна во рамките на ограничените можности со кои располага. Мојата амбиција е оваа пилот-програма во иднина да се прошири и да ги опфати сите грчки мориња, во рамките на поширокиот еколошки пристап за заштита на морската средина“, објасни министерот за земјоделство Схинас.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер