Подните мозаици на древниот град Хераклеа Линкестис, ремек дела на ранохристијанската уметност - Канал 5

Култура

Подните мозаици на древниот град Хераклеа Линкестис, ремек дела на ранохристијанската уметност

Средиштето и триумфот на убавинита во древниот град Хераклеа кај Битола се подните мозаици кои минатата година ги видоа над 23.000 туристи од Шпанија, Германија, Полска, Франција, Италија, Чешка...

Подните мозаици на древниот град Хераклеа Линкестис, ремек дела на ранохристијанската уметност

Во период од шест месеци, од средината на месец април, до средината на септември, бројни беа и посетителите од државите на Балканот, најголем дел од Хрватска, Србија, Грција и Турција, податок за респект и мотив да се создадат можности за уште поголема посетеност.

Античкиот локалитет Хераклеа Линкестис е отворен за јавноста, но деновиве мозаиците се затворени! Зошто тоа се прави и на каков начин, разговаравме со Тони Николовски, стручен работник за конзервација на мозаици, конзерватор советник во НУ Завод и Музеј-Битола, наш водич низ Хераклеа во зима.

Мозаиците се отвораат и затвораат заради заштита од временски непогоди, пред се во зима кога температурите на воздухот на ова поднебје може да бидат и екстремно ниски со многу снег и мраз, вели нашиот домаќин, Тони Николовски, конзерватор советник во битолскиот Музеј.

-Затворањето, покривањето на мозаиците со заштитниот слој на песок, а тоа е речна песок, го почнуваме на средина или крај на месец октомври, во зависност од временските услови. Наш тим ја поставува заштитната мрежа низ целата мозаична површина и врз неа се постила заштитниот слој на песок чија дебелина е од 25 до 30 сантиметри. Тоа е доволна заштита на мозаиците од минусни температури во зимски период.

Отворањето т.е. отстранувањето на заштитниот слој на песок од мозаичните површини се одвива на крајот на месец април. Тим од 3-4 лица, во зависност од тоа колку мозаични површини ќе се отвораат, врши внимателно механичко отстранување на песокта, а се отстранува и заштитната парапропусна мрежа, која ги штити тесерите/камчињата од механички допир од алатот за отстранување на песокта. По отварањето на мозаикот се пристапува кон детално и внимателно метење, чистење и миење со мал млаз на вода на мозаичната поврина. Следниот важен чекор се врши со лозарска пумпа и прскање на целиот мозаик со Preventol R 80, средство против микроорганизми и слични штетници кое е безопасно за тесерите. Таму каде што е потребно се врши и прскање со анти коров средство против вегетација. На пролет, по проценка на тимот, се вршат и итни превентивни интервенции кои опфаќаат враќање на отпаднатите тесери, врзување едни со други како многу важен процес со што спречуваме проширување на поголема површина и губење на мозаичната композиција, истакна Николовски.

Движејќи се строго по посочената патека, на чекор до мајсторствата на луѓето чии имиња останаа непознати, но нивните рачно изработени мозаици што го регистрирале пулсот на христијанството во првите векови и денес сведочат за уметноста на тоа време, дознаваме на колкава површина се поставени хераклејските мозаици.

-Мозаиците во Хераклеа Линкестис се на површина од околу 1300 квадратни метри. Во 2025 година беа отворени четири мозаични површини. Јавноста, туристите можеа да се воодушевуваат на Мала Базилика-opus sectile која датира од четвртиот век, како и на мозаиците Егзонартекс на Малата Базилика, Нартекс од Големата Базилика и северен брод од Големата Базилика, од петтиот век. Овие мозаици секогаш ги отвораме за 7-8 работни денови, и тоа е доволно време за нашиот тим кој внимателно работи при откривањето на постелата врз мозаиците, враќајки ги во првобитната положба, предочи Николовски.

Но, освен посочените мозаици, во локалитетот се и мозаикот Голема Базилика јужен брод кој датира од втората половина од V век, потоа Голема Базилика јужен анекс-гаконикон, исто така од втора половина од V век, Крстилница, прва половина од V век, Катехумениум, прва половина од V век, Капела 1, Капела 2, Епископска резиденција, Триклиниум, втора половина на VI век, Одаја 2 од VI век, Одаја 3 од VI век, Одаја 4 од VI век, Е Базилика, наос IV до VI век, Е Базилика, северен брод IV до VI век и Е Базилика, нартекс која е од IV до VI век. Делови од мозаикот Е Базилика од IV до VI откриени во Хераклеа Линкестис, локација која ја посетивме пред празниците, сега се во лабараторијата за мозаик на НУ Завод и Музеј, каде се репарираат, поставуваат на цврста подлога и заштитуваат, појасни Николовски, со кого кратко престојувавме и во посебно опремената Лабараторија за мозаик во таа национална установа.

За врема на нашиот престој во магичното катче за продолжување на векот на мозаиците, ги забележавме сите алатки кои се користат за внимателно работење, материјали за заштита, а дознавме и за меѓународната соработка која Тони Николовски, стручен работник за конзервација на мозаици, ја негува со колеги од странство, како и со врвни домашни експерти.

-Меѓународната соработка ја почнав во 2008 година и е поврзана со професорот Паоло Ракањи од италијанскиот град Равена, но и со членот на МАНУ, академик Газанфер Бајрам. Таа соработка е насочена во современата технологија за конзервација, реставрација и заштитата на мозаиците и е фокусирана на конзервација на мозаици, конзерваторска пракса на древен и модерен мозаик. Соработката се остварува и со директни посети и усовршување за реставрација на мозаик во лабараторија за конзервација и реставрација кај професорот Паоло Ракањи, во Равена, како и учество во конзервација и реставрација на мозаици во лабараторијата Равена Антика и базилика Сан Северо во Равена. Со истакнатите експерти, академик Газанфер Бајрам и професорот Паоло Ракањи, пред околу десет години извршивме снимање со ендоскоп на подлогите на мозаичните површини во Хераклеа Линкестис. Имено, во 2016 година го реализиравме проектот „Снимање на мозаичните површини во Хераклеа Линкестис“, а снимањето, третманот и анализирањето на состојбата ги опфати сите мозаични површини, нагласи Николовски.

Мозаиците во Хераклеа се со единствена убавина. Вистински ремек дела на ранохристијанската уметност. Знаеме дека напролет бројни туристи ќе се нурнат во уметничките длабочини на мозаичните површини, анализирајќи ги боите на камчињата и светот на мислите искажан со изобилство дрвја и растенија како симбол на постојано раѓање, но и со бројни животни, елен, срна, гепард, лав, грациозен јарец, куче врзано на смоква...како и жители на слатките и солените води: лебеди, диви пајки, барски птици, пајчиња, делфини, риби, сипи, октоподи...

-Грижата за мозаиците во Хераклеа е секојдневна. Голема. Посветени сме затоа што ја сакаме нашата работа. Но, потребно е да се започне со процес на конзервација преку редовно и темелно одржување на мозаичните површини. Треба да се изврши историско истражување на реставраторските зафати и на одржувањето на археолошкото наоѓалиште со примат на мозаиците од 1970 година до денес. Потребен е план на предвидените зафати, да се определат приоритети и да се започне со определена регија, пример Малата Базилика-опус сектиле која ќе се заврши целосно со сите конзерваторски и реставратоски интервенции. Проблем од примарно значење е трeтирањето на празнините (лакуни) кои треба да се пополнат и да се реконстуираат онаму каде што е можно, да се отстранат сите стари пополнувања со малтер и да се заменат со нов компатибилен малтер. Важна е структурата на новиот малтер како и бојата на малтерот која треба да биде хомогена за сите регии. Едноставно мора да се спречи одвојувањето на одредена коцкичка и да се претвори во огромна празнина, или како стручно се вели, лакуна, истакна Николовски.

Според нашиот водич низ Хераклеа, заштитата на мозаиците може и да се осовремени и да се практикуваат други методи, побезбедни за коцкичките од мозаикот.

-Сегашниот систем на покривање на мозаиците со песок може да се замени со помалку разорен систем на душеци. Тоа се душеци направени од материјал наполнети со перлит, со дебелина од 30 сантиметри и така поставени врз мозаичната површина ќе овозможат подобра заштита. Ако се продолжи со ставање на песок и со негово маханичко отстранување, очигледно е дека секој пат ќе има се поголема и поголема загуба на коцкички од мозаикот, нагласи Николовски.

Завршувајќи ја нашата визита на Хераклеа Линкестис, меморирајќи се што е видливо за телесните очи, но и она што е невидливо, односно духовната содржина на локалитетот, знаеме дека мозаиците живеат со нас и ќе не надживеат...

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Родители од пеколот: Ја силувале својата 11 годишна ќерка, па му ја дале на постар маж од БиХ да ја силува за да го исплатат долгот

Брачен пар од Рот ам Зе (округ Швебис Хол) во Германија е осуден на долги затворски казни од Регионалниот суд во Елванген за сериозно сексуално злоставување и силување на сопствената ќерка.

Родители од пеколот: Ја силувале својата 11 годишна ќерка, па му ја дале на постар маж од БиХ да ја силува за да го исплатат долгот

Судскиот совет го осуди 45-годишниот татко на 11 години и шест месеци затвор, додека неговата 41-годишна сопруга доби казна од девет години и шест месеци, пишува Nezavisne.com.

Во овој случај учествувал и нивниот семеен пријател, 54-годишен маж со двојно државјанство на Босна и Херцеговина и Хрватска, кој моментално е во бегство. По него е издадена меѓународна потерница. Според обвинението, германскиот пар му ја дал својата ќерка на овој маж, третирајќи ја како предмет на сексуална експлоатација.

Девојчето ѝ се доверило на својата наставничка

Според обвинението, родителите постојано ја принудувале нивната тогаш 11-годишна ќерка на сексуални односи во период од повеќе од една година. Подоцна, се сомнева дека нивниот семеен пријател, по потекло од Босна и Херцеговина, кој има и хрватско државјанство, исто така се придружил на злоставувањето.

Во обвинението се наведува и дека родителите му се заканувале на девојчето со електрошокови за да ја принудат да молчи. Истражителите се сомневаат дека таткото имал значителни долгови кон 54-годишниот познаник.

Случајот стана јавен откако девојчето ѝ кажала на својата наставничка за сè, која веднаш ја известила надлежната служба за заштита на деца и млади, која од февруари се грижи за девојчето, кое сега има 13 години. За време на судската постапка, родителите го искористиле своето право да не презентираат одбрана.

Контроверзната судска одлука предизвика вџашеност

За време на постапката, одлуката на судечкиот совет да ги ослободи обвинетите од притвор во јули привлече особено внимание. Во тоа време, судот процени дека нема доволно основа за итно сомневање дека сториле кривични дела, што е еден од условите за наредба за притвор.

Портпаролот на судот објасни дека во тој момент постоела можност обвинетите да бидат осудени, но дека нивната вина сè уште не била сигурна. Девојчето сè уште не било сослушано, а бидејќи родителите одбиле да се изјаснат за обвиненијата, судот се нашол во ситуација каде што имало две спротивставени верзии за настаните.

Сепак, Вишиот регионален суд во Штутгарт не се согласил со оваа проценка. Во август, повторно ја активираше потерницата за таткото и семејниот пријател. Сепак, дотогаш веќе беше предоцна да се спречи бегството на 54-годишникот, кој го искористил периодот на слобода за да ја напушти земјата.

Според властите, бегалецот најверојатно е некаде во Источна Европа. Портпаролот на судот потврди дека мажот, покрај хрватското, има и државјанство на Босна и Херцеговина, што би можело да го комплицира процесот на екстрадиција.

Таткото веќе бил осудуван

Судскиот совет ги отфрли тврдењата дека имало сериозна грешка во правдата за време на постапката. Судот рече дека одлуките се донесени врз основа на доказите и информациите што им биле достапни во тоа време.

Таткото веќе отслужувал затворска казна во Северна Рајна-Вестфалија за обид за измама. Претходно бил осуден и за дистрибуција на порнографски материјал.

За разлика од него, мајката била уапсена дури минатата недела. Една од клучните причини за проценката дека постои ризик од нејзино бегство беше психолошката експертска проценка на сведочењето на девојчето, која судот ја оцени како особено значајна.

Во случаите на сексуална злоупотреба, експертската анализа на сведочењето на жртвата игра важна улога во утврдувањето на фактите и донесувањето судска одлука. За време на сослушувањето, 13-годишното девојче го даде своето сведочење за насилството што го претрпела преку видео-снимка. Снимката, како и наодите и мислењето на вештакот, беа дискутирани на затворена седница, без присуство на јавноста.

Сомнителни финансиски трансакции на двојката

Дополнително, против мајката се води посебна постапка поради сомнение за злоупотреба на хуманитарни донации. Според истрагата, таа собрала пари преку платформата GoFundMe, презентирајќи им лажни информации на донаторите.

Надлежните органи истражуваат и сомнителни финансиски трансакции на банкарските сметки на двојката. Банките пријавиле сомневања за можно перење пари до надлежните институции. Според досегашните сознанија на истражителите, 54-годишен маж кој е во бегство бил исто така вмешан во спорните финансиски трансакции.

Тагови: ќерка родители

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Пијан ракун, кој го насмеа светот, помогна да се соберат 290.000 долари (ВИДЕО)

Ракун кој минатата година провалил во продавница за алкохол во американската држава Вирџинија, испил неколку шишиња алкохол и заспал покрај тоалетот, му помогнал на локалното засолниште за животни.

Пијан ракун, кој го насмеа светот, помогна да се соберат 290.000 долари (ВИДЕО)

Ракун кој минатата година провалил во продавница за алкохол во американската држава Вирџинија, испил неколку шишиња алкохол и заспал покрај тоалетот, му помогнал на локалното засолниште за животни да собере повеќе од 290.000 долари, објави Засолништето за животни во округот Хановер, објави АП.

Ракунот стана глобална медиумска сензација откако менаџерот на продавницата го пронашол во несвест покрај тоалетот неколку часа по провалата.

YouTube video

Засолништето купува камери

Животното се опоравило и било пуштено во дивината, на околу една милја од продавницата во Ашланд.

Неговата авантура инспирирала скеч во емисијата „Saturday Night Live“, а Засолништето за животни во округот Хановер ја искористило неговата популарност за да собере пари со продажба на маици, дуксери со качулки, капи, шолји и налепници со зашеметениот ракун.

Производите го носат слоганот „Wacky Panda“, додека се создадени тематски колекции за лето и Ноќта на вештерките.

Директорот за заштита на животните во округот Хановер, Џефри Паркер, рече дека собраниот износ е многу пати поголем од вообичаените годишни донации на засолништето, кои обично не надминуваат 20.000 долари.

Дел од парите ќе бидат искористени за купување камери за тело што ги носат осум службеници за заштита на животните.

Камерите ќе им овозможат да собираат докази во случаи на злоупотреба на животни, како и да ги документираат постапките на службениците за време на интервенциите.

YouTube video

Проба алкохол од повеќе шишиња

Локалната самоуправа едногласно го одобри купувањето на камерите на 28 октомври, а се очекува службениците да почнат да ги користат околу јануари.

Паркер рече дека сака дел од преостанатите пари да се издвојат за фонд за финансирање на третманот на повредени животни пронајдени за време на интервенциите.

„Не знам кога некогаш сме му должеле на животно толку голема благодарност како што му должиме на овој ракун“, рече членката на локалната самоуправа Феј Причард.

Ракунот се скрши и веројатно вкусил алкохол од неколку шишиња во продавницата, вклучувајќи рум, виски, вотка и други жестоки пијалоци.

Откако беше пуштен во дивината минатиот ноември, контролата на животните не добила ниту еден извештај за друга провала на ракун, рече Паркер, изразувајќи надеж дека животното сега живее мирен живот.

Продажбата на сувенири сè уште е во тек, а за да се одбележи годишнината од необичната провала, во продажба се појавија нови маички со слоганот: „Една лоша ноќ. Многу добри дела“.

Тагови: ракун

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Иран откри што планира со збогатениот ураниум- на Трамп нема да му се допадне

Иран нема да дозволи ниту една честичка збогатен нуклеарен материјал да ја напушти земјата, а во случај на нови напади на САД врз Исламската Република, ќе има последици, изјави шефот на иранската безбедност Мохсен Резаи во телевизиско обраќање.

Иран откри што планира со збогатениот ураниум- на Трамп нема да му се допадне

Резаи зборуваше за либанската телевизиска станица Ал Мајадин, која е блиску до Иран, откако американските претставници ја намалија потребата од дополнителни воени дејствија против Иран.

Аналитичарите посочија на помирувачкиот тон на американскиот претседател Доналд Трамп по поразот на републиканците на изборите за Конгресот во САД одржани на 3 ноември.

Резаи рече дека во моментов нема преговори меѓу Техеран и Вашингтон.

„Ќе одговориме на секој нов напад на САД со таргетирање на американските бази далеку од нас“, рече тој.

Врховниот лидер на Иран издаде директива со која наредува иранскиот ураниум збогатен на нивоа блиски до оние потребни за производство на нуклеарно оружје да не може да се испраќа во странство, изјавија двајца високи ирански претставници во мај.

„Ни треба збогатен материјал за дизајнирање бродови и подморници на нуклеарен погон“, рече Резаи, додавајќи дека Техеран ја информирал Москва дека неговиот збогатен нуклеарен материјал ќе остане во земјата и „ќе го користиме ние самите“.

Русија претходно понуди да зема збогатен ураниум од Иран како дел од потенцијален договор за ублажување на загриженоста на САД, но рече дека Техеран е тој што треба да одлучи дали да го отстрани од земјата.

Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) проценува дека Иран имал 440,9 килограми ураниум збогатен до 60 проценти - ниво далеку над она што било потребно за цивилна употреба кога Израел и САД ги нападнаа иранските нуклеарни објекти во јуни 2025 година. Не е познато колку од тој материјал ги преживеал нападите.

Израел, САД и другите западни земји долго време го обвинуваат Иран дека се обидува да произведе нуклеарно оружје. Иран ги негира обвинувањата.

Вашингтон изјави дека нуклеарните прашања мора да бидат дел од сите почетни разговори со Иран насочени кон прекин на војната меѓу двете земји. Иран достави нуклеарен предлог до САД, преку Катар, кој ќе се дискутира дури откако Вашингтон ќе исполни седум барања што ги постави Техеран, изјави висок ирански функционер за Ројтерс минатата недела.

Тагови: збогатен ураниум Иран

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер