Европа

Почна феноменот „Ел Нињо“- Европа ќе се соочи со невидени суши и проблеми со производство на храна

Научниците за климатски промени предупредија дека Ел Нињо официјално започна, додека светот се подготвува за година на екстремни временски услови.

Овој природен феномен, кој се јавува нередовно на секои две до седум години, се јавува кога температурите на површината на морето во источниот Тихи Океан стануваат невообичаено топли, што може да ги зголеми глобалните температури и да создаде услови за уште поекстремни настани.

Последниот Ел Нињо, кој траеше од мај 2023 до март 2024 година, придонесе за рекордна топлина што предизвика серија смртоносни топлотни бранови, шумски пожари и поплави низ целиот свет, пишува Euronews.

Сериозни последици

2026 година веќе се предвидува да биде една од најтоплите досега, а најновата сезонска прогноза од Европскиот центар за среднорочни временски прогнози (ECMWF) предупредува дека температурите над нормалните се многу веројатни во текот на летото и раната есен.

Европа веќе претрпе смртоносен топлотен бран во мај, а синоптичарите предупредуваат дека температури од 40°C и таканаречени „тропски ноќи“ се очекуваат низ целиот Медитеран во наредните денови. Но, Ел Нињо (што на шпански значи „момчето“) не влијае само на температурата.

Експертите од Институтот IHE Делфт за едукација за вода во Холандија предупредија дека овој климатски феномен може да има сериозни последици, предизвикувајќи суши, несигурност на храната, па дури и недостиг на електрична енергија.

Влијанието на Ел Нињо врз чистата енергија

Недостатокот на врнежи и ниските нивоа на реките можат да доведат до широко распространет недостиг на електрична енергија, особено во регионите каде што хидроенергијата претставува клучен дел од енергетскиот микс. Ова може да резултира со повисоки трошоци и емисии на CO2, бидејќи добавувачите се свртуваат кон алтернативи на фосилни горива како што се нафтата и јагленот.

Климатските промени веќе го направија ова реалност, дури и пред да се формира Ел Нињо. Норвешка, која често се нарекува „најголемата батерија во Европа“ поради својата огромна мрежа на брани, го виде својот снежен слој да падне на најниско ниво во последните две децении поради топлата и сува зима.

Експертите велат дека ова создаде дефицит од околу 25 TWh, што е доволно енергија за напојување на околу 2,5 милиони домови за една година и претставуваше речиси една петтина од вкупното производство на хидроенергија во Норвешка минатата година.

Екстремната топлина може да го намали и производството на сончева енергија поради она што е познато како соларен парадокс. „Често е погрешно сфаќањето дека повеќе сонце секогаш значи повеќе енергија“, изјави за Euronews Earth Јоана Вергини, основач на wfy24.com, платформа која анализира временски податоци и трендови на климатска нестабилност.

„Фотоволтаичните ќелии се полупроводници и, како и сите електронски уреди, ја губат ефикасноста со зголемувањето на температурата.“ За секој степен над 25°C, ефикасноста на соларните панели се намалува за приближно 0,4 до 0,5 проценти.

Како ќе влијае Ел Нињо врз безбедноста на храната?

Институтот IHE Делфт, кој работи во делови од светот директно погодени од Ел Нињо, предупредува дека недостигот од храна би можел да се влоши во следните две години. На пример, во Никарагва, клучните култури како пченка и грав би можеле да пропаднат во веќе ранливите области, што ќе доведе до несигурност на храната и губење на приходите.

Недостатокот на дожд и ниските нивоа на реките, исто така, значат дека наводнуваните култури во Колумбија, североисточен Бразил и Индија ќе се соочат со сериозни ограничувања или ќе мора да се потпираат повеќе на подземните води, што потенцијално ќе предизвика нивна прекумерна експлоатација.

Ова е причина за загриженост за Европската Унија, која годишно увезува храна во вредност од околу 188,6 милијарди евра. Основните прехранбени производи како што се пченицата, пченката и какаото се особено ранливи на влошување во екстремни климатски услови.

Ел Нињо може да предизвика сериозни суши во Европа

Вчера, 17 јуни, се одбележа Светскиот ден за борба против дезертификацијата и сушата, што служи како итен потсетник за потребата од намалување на деградацијата на земјиштето и зајакнување на отпорноста на суша. Експертите предупредуваат дека се очекува Ел Нињо да предизвика сериозни глобални суши во 2026 и 2027 година, а Европа не е имуна.

„Прогнозите за потопло и посуво време за Холандија и низ цела Европа ќе го зголемат ризикот од топлотни бранови и шумски пожари, за кои сушните настани како оние во 2018 и 2022 година покажаа дека имаат значително влијание врз екосистемите и здравјето на луѓето“, предупредува IHE Делфт.

Ниските нивоа на реките во Европа ќе ја намалат достапноста на свежа вода, што може да доведе до ограничувања во земјоделството и употребата на вода за ладење во електраните. „Претстојниот Ел Нињо е потсетник дека сушата не е само еколошки проблем“, вели д-р Миха Вернер, професор по отпорност на суша на Одделот за водни ресурси и екосистеми на IHE Делфт.

„Таа влијае на прехранбените системи, производството на енергија, економиите, екосистемите и човековата благосостојба. Градењето отпорност бара акција пред да се развие криза.“

Дали Ел Нињо ги засенува загриженостите за климатските промени?

Доаѓањето на Ел Нињо привлече медиумско внимание низ целиот свет, со наслови што го најавуваат претстојниот „супер“ Ел Нињо. Сепак, тоа не е официјална научна категорија и не се користи од Националната океанска и атмосферска администрација на САД (NOAA). Климатолозите, исто така, предупредија дека експертите го прифаќаат трендот „Супер Ел Нињо“ наместо да се фокусираат на поврзаноста со климатските промени.

Истражувачите од Универзитетот Колумбија во неодамнешен труд наведоа дека иако силата и фреквенцијата на Ел Нињо се важни, посебно прашање е дали тие се изменети од глобалното затоплување. Сепак, тие истакнуваат дека поважна тема е „континуираното, извонредно забрзување на затоплувањето на површината на океанот“.

Некои метеоролози предвидуваат дека типичен настан на Ел Нињо обично предизвикува привремено зголемување на просечните глобални температури од 0,1-0,2°C. Ова не е толку значајно како зголемувањето на температурата предизвикано од климатските промени предизвикани од човекот, што ги зголеми глобалните површински температури за приближно 1,3-1,5°C во споредба со прединдустриските нивоа.

„Ел Нињо е природен феномен“, вели климатскиот научник Фридерике Ото од Империјал колеџ во Лондон. „Тој доаѓа и си оди. Климатските промени, од друга страна, се влошуваат сè додека не престанеме да согоруваме фосилни горива. Значи, климатските промени се причина за паника.“

Тагови: Ел Нињо

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ВМРО-ДПМНЕ: СДС шири дезинформации за лековите

Владата на ВМРО-ДПМНЕ го штити интересот на граѓаните, се проширува позитивната листа на лекови, се обезбедува поголем избор и пониски цени.

СДС продолжува со лаги и манипулации на граѓаните.

Чии интереси штити СДС? Тврдењата дека „се излажани пациентите" се неточни и намерно ја игнорираат целата слика.

Точно е дека референтната цена на „Фостер" беше намалена откако генеричкиот лек влезе на позитивната листа, токму со цел да се создаде конкуренција и пациентите да добијат алтернатива, наместо да зависат од еден единствен производител. Алтернативата е достапна во земјата.

Ова е стандардна пракса и препорака на СЗО за внесување на генерики кои ќе донесат заштеда, средства кои остануваат за здравствениот систем, а не за странски фармацевтски компании.

Обвинувањата за „хаос и негрижа" не објаснуваат зошто СДС молчеше кога хронично болните пациенти со онколошки заболувања, останаа без биолошка терапија под нивна власт или кога умираа пациенто со цистична фиброза!

Наместо да се бараат политички поени врз грбот на пациентите, властите преземаат конкретни чекори, проширување на позитивна листа и намалување на цените. И да, заштедените средства повторно ќе бидат употребени за нови лекови за истите пациенти.

Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ се грижи за граѓаните. Позитивната листа е проширена со три нови антикоагулантни лекови еноксапарин, надропарин и ривароксабан, кои од 1 јули се достапни во аптеките во земјата. Кај еноксапаринот се достапни два бренда, кај надропаринот е достапен еден бренд и кај ривароксабанот во почетниот период ќе биде достапен еден бренд. Тоа ќе значи заштеда на граѓаните и олеснет пристап.

СДС молчеше додека Филипче профитираше за време на корона кризата, а пациентите останаа без лекови.

За разлика од изминатите 7 години, кога здравството беше во колапс и ликови како Филипче го руинираа и ограбуваа здравството за лични и партиски интереси, сега работиме на враќање на довербата кај граѓаните и здравство кое ќе биде исклучиво за пациентите.

СДС да не собира политички поени врз здравјето на граѓаните. Тоа е СДС. Расипничкото владеење на СДС и ДУИ го испразни буџетот за својот луксуз и тендери, а цената ја плаќаа граѓаните.

Здравството е приоритет на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ, се зголемуваат плати, се реновираат оддели и се купува нова медицинска опрема.

ВМРО-ДПМНЕ

Тагови: ВМРО-ДПМНЕ

Македонија

Денеска Уставниот суд ја одржа 18. седница

Соопштение по одржаната 18. седница на Уставниот суд.

Денеска Уставниот суд ја одржа 18. седница и го одлучи следното:

1. У.бр.144/2025 и У.бр.145/2025

Поради недоволно мнозинство гласови при гласањето, овој предмет останува отворен и во фаза на гласање.

Оспорени акти: членовите 75-ѓ став 1 и 12 алинеја 1 и 2, 76-д став 5 алинеја1 и 2, и 78-а став 4 алинеја 1 и 2 од Изборниот законик

Подносители на иницијативите: Политичка партија “Левица” и политичка партија „Демократи”

2. Реферат У.бр.24/2026

Судот не поведе постапка за оценување на уставноста на член 83 став 4 од Законот за судовите. („Службен весник на Република Македонија” бр.58/2006, 62/2006-исправка, 35/2008, 150/2010, 83/2018, 198/2018 и „Службен весник на Република Македонија” бр.96/2019).

Одлуката е донесена со мнозинство гласови.

Подносител на иницијативата: Оливер Давидовски

3.Реферат У.бр.44/2026

Судот не поведе постапка за оценување на уставноста на Член 9 во делот „без претходна согласност на Владата на Република Македонија” од Законот за извршување („Службен весник на Република Македонија” бр. 72/2016, 142/2016 и 233/2018 и Службен весник на Република Македонија” бр.14/2020 и 154/2023).

Одлуката е донесена едногласно.

Подносител на иницијативата: Оливер Давидовски

4. Реферат У.бр.47/2026

Судот поведе постапка за оценување на уставноста на член 60 став 2 во делот „кој е невработен и не користи право на пензија, по наполнување на 60 години на живот за жена, односно 62 години на живот за маж” од Законот за социјалната заштита („Службен весник на Република Македонија” бр.104/2019, 146/2019, 275/2019, 302/2020, 311/2020, 163/2021, 294/2021, 99/2022, 236/2022, 65/2023 и 192/2025).

Одлуката е донесена со мнозинство гласови.

Подносител на иницијативата: Игорчо Точев

5. Реферат У.бр.227/2024

Овој предмет е повлечен од седницата, поради испитување на дополнителни околности. Останува активен и ќе биде ставен на Дневен ред на некоја од наредните седници.

Одлука за донесување на План за парцелација од Урбанистички проект со план за парцелацијја за корекција на границите на градежната парцела 1.28 од ДУП Крајбрежен појас – локалитет Спортски Општина Ѓорче Петров, Скопје („Службен гласник на Општина Ѓорче Петров” бр.2/2024).

Подносител на иницијативата: Томислав Крстевски преку адвокат Ивица Коневски

6. Реферат УЗ.бр.15/2026

Судот не поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на став 2 во делот „јавните” и став 3 во деловите „јавните” и „за околу 6.000 крводарители” од точка IV. Финансирање на програмата и став 2 во делот „јавните” од точка V. Распределба на средствата од Програмата за организирање и унапредување на крводарителството во Република Македонија за 2026 година, донесена од Владата на Република Македонија, бр. 57-1208/8 од 24.02.2026 година, објавена во „Службен весник на Република Македонија”, бр. 43/2026 од 27.02.2026 година.

Одлуката е донесена едногласно.

Подносител на иницијативата: Злате Шулески

II – ПРЕДЛОГ ЗА РЕШАВАЊЕ НА СУДИР НА НАДЛЕЖНОСТ

1. CH-I-бр.1/2025

Судот одлучи дека за постапување по барањето за враќање на привремено одземени предмети е надлежен Основниот суд Радовиш.

Одлуката е донесена едногласно.

Подносител на предлогот:

Министерство за економија и труд –Државен пазарен инспекторат, Одделение за инспекциски надзор – Струмица

III- БАРАЊЕ ЗА ЗАШТИТА НА СЛОБОДИ И ПРАВА

Реферат БЗСП.20/2025

Судот го одби барањето на Шерафедин Куртов од Велес за заштита на слободите и правата што се однесуваат на забрана на дискриминација на граѓаните по основ на национална припадност.

Одлуката е донесена со мнозинство гласови.

IV- БАРАЊЕ ЗА ПРЕИСПИТУВАЊЕ ОДЛУКА НА УСТАВНИОТ СУД

Реферат УЗ.бр.75/2025

Судот ја отфрли иницијативата за преиспитување на Одлуката У.бр.94/2019 од 12 мај 2020 година година, донесена од страна на Уставниот суд на Република Македонија.

Одлуката е донесена едногласно.

ПРЕДЛОГ ЗА ОДЛУЧУВАЊЕ ПО НАЦРТ- ОДЛУКА

1. У.бр.59/2025

Судот ја запре постапката за овој предмет. Во оваа фаза од постапката, Судот оцени дека Решението У.бр.59/2025 од 4 март 2026 година, со кое е поведена постапка за оценување на уставноста на член 9 став 2 во делот „на самостоен орган на државна управа“ од Законот за индустриската сопственост („Службен весник на Република Македонија“ бр. 21/2009, 24/2011, 12/2014, 41/2014, 152/2015, 53/2016 и 83/2018 и „Службен весник на Република Македонија“ бр.31/2020 и 86/2025), е засновано врз погрешно утврдена фактичка состојба.

Одлуката е донесена со мнозинство гласови.

Тагови: Уставен суд

Македонија

Голем меѓународен успех на ученичка од Македонија

Софија Ѓорчева од Кавадарци оствари меѓународен успех.

На меѓународниот турнир „Математика без граници“, кој се одржа во Несебар, Бугарија таа освои златен пехар во најтешката категорија „Ludovico Ferrari“; златен медал на тимскиот натпревар, сребрен медал на финалниот индивидуален натпревар.

До финалето стигна по четири квалификациски круга, во кои освои златен медал во секој круг.

Освен тоа, Ѓорчева е и добитник на сребрен медал на „International Youth Math Challenge (IYMC)“, каде што го постигна највисокиот резултат меѓу учесниците од Македонија.

Тагови: меѓународен успех