Овој природен феномен, кој се јавува нередовно на секои две до седум години, се јавува кога температурите на површината на морето во источниот Тихи Океан стануваат невообичаено топли, што може да ги зголеми глобалните температури и да создаде услови за уште поекстремни настани.

Последниот Ел Нињо, кој траеше од мај 2023 до март 2024 година, придонесе за рекордна топлина што предизвика серија смртоносни топлотни бранови, шумски пожари и поплави низ целиот свет, пишува Euronews.

Сериозни последици

2026 година веќе се предвидува да биде една од најтоплите досега, а најновата сезонска прогноза од Европскиот центар за среднорочни временски прогнози (ECMWF) предупредува дека температурите над нормалните се многу веројатни во текот на летото и раната есен.

Европа веќе претрпе смртоносен топлотен бран во мај, а синоптичарите предупредуваат дека температури од 40°C и таканаречени „тропски ноќи“ се очекуваат низ целиот Медитеран во наредните денови. Но, Ел Нињо (што на шпански значи „момчето“) не влијае само на температурата.

Експертите од Институтот IHE Делфт за едукација за вода во Холандија предупредија дека овој климатски феномен може да има сериозни последици, предизвикувајќи суши, несигурност на храната, па дури и недостиг на електрична енергија.

Влијанието на Ел Нињо врз чистата енергија

Недостатокот на врнежи и ниските нивоа на реките можат да доведат до широко распространет недостиг на електрична енергија, особено во регионите каде што хидроенергијата претставува клучен дел од енергетскиот микс. Ова може да резултира со повисоки трошоци и емисии на CO2, бидејќи добавувачите се свртуваат кон алтернативи на фосилни горива како што се нафтата и јагленот.

Климатските промени веќе го направија ова реалност, дури и пред да се формира Ел Нињо. Норвешка, која често се нарекува „најголемата батерија во Европа“ поради својата огромна мрежа на брани, го виде својот снежен слој да падне на најниско ниво во последните две децении поради топлата и сува зима.

Експертите велат дека ова создаде дефицит од околу 25 TWh, што е доволно енергија за напојување на околу 2,5 милиони домови за една година и претставуваше речиси една петтина од вкупното производство на хидроенергија во Норвешка минатата година.

Екстремната топлина може да го намали и производството на сончева енергија поради она што е познато како соларен парадокс. „Често е погрешно сфаќањето дека повеќе сонце секогаш значи повеќе енергија“, изјави за Euronews Earth Јоана Вергини, основач на wfy24.com, платформа која анализира временски податоци и трендови на климатска нестабилност.

„Фотоволтаичните ќелии се полупроводници и, како и сите електронски уреди, ја губат ефикасноста со зголемувањето на температурата.“ За секој степен над 25°C, ефикасноста на соларните панели се намалува за приближно 0,4 до 0,5 проценти.

Како ќе влијае Ел Нињо врз безбедноста на храната?

Институтот IHE Делфт, кој работи во делови од светот директно погодени од Ел Нињо, предупредува дека недостигот од храна би можел да се влоши во следните две години. На пример, во Никарагва, клучните култури како пченка и грав би можеле да пропаднат во веќе ранливите области, што ќе доведе до несигурност на храната и губење на приходите.

Недостатокот на дожд и ниските нивоа на реките, исто така, значат дека наводнуваните култури во Колумбија, североисточен Бразил и Индија ќе се соочат со сериозни ограничувања или ќе мора да се потпираат повеќе на подземните води, што потенцијално ќе предизвика нивна прекумерна експлоатација.

Ова е причина за загриженост за Европската Унија, која годишно увезува храна во вредност од околу 188,6 милијарди евра. Основните прехранбени производи како што се пченицата, пченката и какаото се особено ранливи на влошување во екстремни климатски услови.

Ел Нињо може да предизвика сериозни суши во Европа

Вчера, 17 јуни, се одбележа Светскиот ден за борба против дезертификацијата и сушата, што служи како итен потсетник за потребата од намалување на деградацијата на земјиштето и зајакнување на отпорноста на суша. Експертите предупредуваат дека се очекува Ел Нињо да предизвика сериозни глобални суши во 2026 и 2027 година, а Европа не е имуна.

„Прогнозите за потопло и посуво време за Холандија и низ цела Европа ќе го зголемат ризикот од топлотни бранови и шумски пожари, за кои сушните настани како оние во 2018 и 2022 година покажаа дека имаат значително влијание врз екосистемите и здравјето на луѓето“, предупредува IHE Делфт.

Ниските нивоа на реките во Европа ќе ја намалат достапноста на свежа вода, што може да доведе до ограничувања во земјоделството и употребата на вода за ладење во електраните. „Претстојниот Ел Нињо е потсетник дека сушата не е само еколошки проблем“, вели д-р Миха Вернер, професор по отпорност на суша на Одделот за водни ресурси и екосистеми на IHE Делфт.

„Таа влијае на прехранбените системи, производството на енергија, економиите, екосистемите и човековата благосостојба. Градењето отпорност бара акција пред да се развие криза.“

Дали Ел Нињо ги засенува загриженостите за климатските промени?

Доаѓањето на Ел Нињо привлече медиумско внимание низ целиот свет, со наслови што го најавуваат претстојниот „супер“ Ел Нињо. Сепак, тоа не е официјална научна категорија и не се користи од Националната океанска и атмосферска администрација на САД (NOAA). Климатолозите, исто така, предупредија дека експертите го прифаќаат трендот „Супер Ел Нињо“ наместо да се фокусираат на поврзаноста со климатските промени.

Истражувачите од Универзитетот Колумбија во неодамнешен труд наведоа дека иако силата и фреквенцијата на Ел Нињо се важни, посебно прашање е дали тие се изменети од глобалното затоплување. Сепак, тие истакнуваат дека поважна тема е „континуираното, извонредно забрзување на затоплувањето на површината на океанот“.

Некои метеоролози предвидуваат дека типичен настан на Ел Нињо обично предизвикува привремено зголемување на просечните глобални температури од 0,1-0,2°C. Ова не е толку значајно како зголемувањето на температурата предизвикано од климатските промени предизвикани од човекот, што ги зголеми глобалните површински температури за приближно 1,3-1,5°C во споредба со прединдустриските нивоа.

„Ел Нињо е природен феномен“, вели климатскиот научник Фридерике Ото од Империјал колеџ во Лондон. „Тој доаѓа и си оди. Климатските промени, од друга страна, се влошуваат сè додека не престанеме да согоруваме фосилни горива. Значи, климатските промени се причина за паника.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.