Поглаварот на Римокатоличката црква вчера го имаше последното појавување во јавноста, посакајќи им среќен Велигден на верниците. Утрово, во 7 часот и 35 минути, неговото срце престанало да чука.

Иако папата Франциск минатата година одобри поедноставен погреб за себе, избегнувајќи некои од покомплексните обреди и ритуали кои традиционално се изведуваат кога папата ќе почине, неговата смрт покренува прецизно планиран редослед на настани, обликувани со векови и преку смртта на стотици папи.

На крајот од овој „спектакл“, новиот поглавар на Католичката црква ќе биде избран на избори со висок влог, каде прогресивните и конзервативни кардинали ќе се натпреваруваат за контрола на институција со милијарда следбеници ширум светот.

Смртта

Традиционално, задача на камерленот (висок функционер на Ватикан) е да ја потврди смртта на папата. Во моментов таа функција ја има ирскиот кардинал Кевин Ферел, кој утрово го извести светот дека папата починал.

Ако ѝ се верува на традицијата, тоа беше Ферел кој го посети телото на папата Франциск неговата приватна капела и трипати го изговори неговото име за да го „разбуди“. Денес, ова е главно церемонијален чин, бидејќи лекарите официјално ја потврдуваат смртта на папата користејќи стандардни медицински методи. (Често повторуван мит тврди дека тој нежно го удира по главата на папата со сребрен чекан, но Ватикан долго време го негира тоа, пишува Политико).

Според традицијата, кога папата не реагира, неговиот прстен, кој служи како официјален печат за папските документи, е оштетен или уништен, што го означува крајот на неговиот понтификат, а папските одаи се запечатени. Потоа, камерленот го информира Колеџот на кардинали - управно тело составено од високи црковни функционери - за смртта на папата, пред таа официјално да му биде објавена на светот преку соопштение за печатот во Ватикан.

Период на жалост

По смртта на папата ќе започне деветдневната жалост, позната како Новендијале, што е обичај кој потекнува од времето на Стариот Рим. Италија, исто така, обично прогласува период на национална жалост.

Телото на папата ќе биде благословено, облечено во папска одежда и изложено во базиликата Свети Петар за верниците да можат да видат и да му оддадат почит.

Се очекува да наредат стотици илјади луѓе, меѓу кои и странски достоинственици и светски лидери. Во минатото, телото на папата било поставено на подигната платформа наречена катафалк, но поедноставените обреди наведени од Франциск предвидуваат дека тој ќе почива во отворен ковчег, без прекумерна раскош и церемонијален сјај.

Традиционално, папите честопати биле балсамирани, а на некои им ги отстранувале органите пред погребот - црквата во близина на Фонтаната Треви во Рим чува повеќе од 20 папски срца, зачувани во мермерни урни како свети мошти - но овие обичаи се напуштени со текот на времето.

Додека папата Франциск лежи во капелата, молитвените богослужби и реквиемски миси ќе се одржуваат секојдневно во базиликата Свети Петар, како и низ католичкиот свет. Во исто време, Ватикан ќе влезе во преоден период познат како sede vacante (што значи „местото е празно“), во текот на кој Колеџот на кардинали ќе го преземе привременото управување со Црквата - иако не може да се донесат големи одлуки додека не се избере нов папа.

Погреб

Погребот на папата најверојатно ќе се одржи на плоштадот Свети Петар меѓу четвртиот и шестиот ден по неговата смрт, а на богослужбата се очекува да се соберат огромен број верници во Ватикан. Погребот ќе го води деканот на Колеџот за кардинали, кој во моментов е 91-годишниот Италијанец Џовани Батиста Ре.

Традиционално, папата потоа ќе биде погребан во ватиканските пештери, криптите под базиликата Свети Петар. Таму се погребани речиси 100 папи, вклучувајќи го и папата Бенедикт Шеснаесетти, претходникот на Франциско, кој абдицира во 2013 година, а почина во 2022 година.

Сепак, папата Франциск во интервју во 2023 година изјави дека избрал друга базилика за вечно почивалиште. Тоа е базиликата Санта Марија Маџоре во Рим – една од омилените и најпосетуваните цркви на папата. Ако е така, папата Франциско ќе биде првиот папа во последните сто години што ќе биде погребан надвор од Ватикан.

Поранешните папи биле закопувани во три ковчези: првиот од чемпрес, вториот од цинк и третиот од брест, кои биле вметнати еден во друг. Сепак, Франциск избрал да биде погребан во едноставен ковчег, направен од дрво и цинк.

Кога Бенедикт Шеснаесетти беше погребан, во неговиот ковчег беа ставени и монети исковани за време на неговиот понтификат, како и метална капсула со свиток наречен рогито - документ од 1.000 зборови што го опишува неговиот живот и владеење. Папата Франциск, исто така, се очекува да биде погребан со неговиот рогит, кој детално ќе го објасни неговиот уникатен понтификат.

Избор на нов лидер

Две до три недели по погребот на папата, Колеџот на кардинали ќе се соберат во Сикстинската капела за да одржат конклава - строго доверлив процес за избор на нов папа. Теоретски, секој крстен маж од римокатоличка вероисповед може да биде избран за папа, но во последните 700 години папата секогаш се бира меѓу кардиналите.

Огромното мнозинство од 266-те папи во историјата биле со европско потекло. Папата Франциско, роден како Хорхе Марио Бергољо во Аргентина, е првиот неевропски папа во последните 1.300 години.

За разлика од редовната политика, папските кандидати не водат отворени кампањи. Експертите кои ги следат случувањата во Ватикан често оценуваат кои кардинали имаат добри шанси да бидат избрани и ги нарекуваат „papabile“, што значи „погодни за папата“.

Процесот на гласање во конклавата

На денот на гласањето, Сикстинската капела - со својот познат таван насликан од Микеланџело - е физички запечатена, а кардиналите полагаат заклетва на тајност и остануваат затворени внатре додека не изберат нов папа. Гласањето е ограничено на кардинали помлади од 80 години, од кои ќе има околу 120. Секој од нив тајно го пишува името на својот кандидат на гласачко ливче и го става во чаша на олтарот.

За да биде избран, кандидатот мора да добие двотретинско мнозинство. Доколку никој не го достигне тој праг, гласањето се повторува, со најмногу четири круга дневно.

Конклавата во 2013 година на која беше избран папата Франциско траеше околу 24 часа и пет круга гласање, но процесот може да биде подолг – во 13 век конклавата траела три години, а во 18 век дури четири месеци.

Црн или бел чад

По пребројувањето, гласачките ливчиња се палат во печка внатре во Сикстинската капела, која однапред ја поставуваат пожарникари од Ватикан.

Втората печка согорува специјални хемикалии за да произведе сигнал за чад низ оџакот видлив однадвор:

Црниот чад значи дека папата сè уште не е избран. Белиот чад покажува дека е избран нов папа.

Нов папа

Кога ќе биде избран новиот папа, претставник на Колеџот на кардиналите ќе излезе на главниот балкон на базиликата Свети Петар и пред илјадниците собрани верници ќе ја изговори познатата латинска прокламација: „Habemus papam“ - „Имаме папа“.

После тоа, новоизбраниот папа – кој веќе го избрал своето папско име (обично во чест на светец или претходник) – ќе облече бела облека и ќе се појави на балконот за прв пат да им се обрати на верниците. Тој момент го означува почетокот на неговиот понтификат и доаѓањето на новиот водач на Католичката црква.

Улогата на папата во светот

Покрај насочувањето на црковното учење и моралните принципи, папата има и значајно дипломатско и политичко влијание во светските односи - тој често посредува во меѓународните конфликти и води хуманитарни иницијативи.

Повеќето папи служат до крајот на животот. Сепак, папата Бенедикт Шеснаесетти стана исклучок – тој поднесе оставка во 2013 година, на 85-годишна возраст, поради нарушено здравје. Така тој стана првиот папа кој поднесе оставка од функцијата во последните 600 години.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.