Денеска во Хрватската стопанска комора (ХСК) се одржа семинар за новите обврски на работодавачите при вработување странски работници, на кој учествуваа околу 140 учесници од повеќе од 75 компании и институции, како и агенции за вработување, објави Индекс.

Новиот Правилник за престој на државјани на трети земји е во сила од април оваа година, а од јуни и измените на Законот за странци, кои носат голем број новини поврзани со издавање и продолжување на дозволи за престој и работа, промена на работодавач и занимање, истакнува ХСК.

Измените се однесуваат и на обврските на работодавачите поврзани со сместувањето на странските работници, електронската комуникација со институциите и постепената имплементација на мерките за интеграција, вклучително и обврската за познавање на хрватскиот јазик за одредени категории работници.

Интеграција на странски работници: Клучот за конкурентност

„ХГК ја поддржува понатамошната регулација на системот и преку соработка со надлежните институции и стручно оспособување, помага во олеснувањето на прилагодувањето кон новата законска рамка.

Нашата цел е да придонесеме за поголема правна сигурност и поефикасно работење на хрватските компании, како и за највисококвалитетна интеграција на странските работници, што е исклучително важно за нивно вклучување на пазарот на трудот“, изјави Јагода Дивиќ, директорка на Центарот за креативни индустрии, образование и иновативно претприемништво на ХГК.

Таа додаде дека само работниците кои го познаваат јазикот и го разбираат системот можат да станат стабилни и продуктивни вработени, а тоа придонесува за конкурентноста на економијата.

Сезонски дозволи: Продолжување на рокот на три години

Државниот секретар во Министерството за труд, пензиски систем, семејство и социјална политика, Иван Видиш, нагласи дека рокот за сезонски дозволи, кои можат да се доделат за период од три години, е продолжен, бидејќи целта е да се задржат квалитетни сезонски работници.

„Исто така, ново е што работодавачите ќе бидат на таканаречената црна листа една година во иднина, наместо претходните шест години. Во тој период, тие нема да можат да добијат дозволи за вработување странски работници, но наведената околност повеќе не е причина за откажување на веќе издадените дозволи“, рече Видиш.

Во првите пет месеци, повеќе од 80 илјади дозволи

Во првите пет месеци од оваа година, во Хрватска се издадени повеќе од 80.000 дозволи за престој и работа. Повеќето од нив се во туризмот и угостителството, градежништвото, индустријата, транспортот и трговијата, дејности кои долго време се соочуваат со хроничен недостиг на работна сила, според HGK.

Повеќе од 32 илјади дозволи се издадени за нови вработувања, а речиси ист број за продолжување на постојните дозволи, што покажува дека вработувањето на странски работници повеќе не е привремено решение, туку составен дел од деловно планирањето на голем број хрватски компании, додадоа тие во соопштението за медиумите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Во текот на постапката, поради недоставување на документацијата во целост, Судот во четири наврати побара од Општина Тетово да се достави целокупната документација којашто претходела на донесувањето на оспорената одлука. Но, од страна на Општината не беше доставена ниту согласноста ниту барањето за согласност кое било испратено до Владата, туку Листата на имиња на улици и плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти во Општина Тетово донесена на 30.11.2006 година.

Понатаму, Уставниот суд во три наврати побара од Владата да ја достави бараната согласност, но истата не беше доставена.

Следствено на ова, од увидот во доставената документација се утврди дека Општина Тетово нема доставено барање до Владата за издавање на потребна согласност, ниту акт со кој Владата дала согласност за Листата, согласно член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти, поради што Судот утврди дека овој законски услов не е исполнет.

Согласно член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти, за донесување одлука за промена на имињата е потребна претходна согласност од Владата.

Со донесувањето на Одлуката без потребната согласност од Владата, Општина Тетово го повредила начелото на владеење на правото, утврдено во член 8 став 1 алинеја 3 и член 51 од Уставот, како и член 5 став 2 од Законот за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и други инфраструктурни објекти.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Во врска со предметот во кој се опфатени коефициентите за пресметување на платите на уставните судии:

Уставниот суд на Македонија, со Решение У.бр.22/2026 од 04.02.2026 година, поведе постапка за оценување на уставноста на член 14 во делот „претседател на Уставниот суд на Република Македонија,“ и член 15 во делот „судија на Уставниот суд на Република Македонија,“ од Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија.

На истата седница одржана на 4 февруари оваа година, Судот му определи на Собранието рок од 60 дена да изврши измени и/или дополнувања на наведениот закон и да ги усогласи со правните стојалишта изнесени во Решението за поведување постапка на Уставниот суд.(https://ustavensud.mk/archives/38037 ) Со тоа, Судот ја искористи можноста предвидена во член 36 став 2 од Актот на Уставниот суд, да му овозможи на Законодавачот разумен рок, да интервенира, да ги отстрани утврдените недостатоци и да ги усогласи со Уставот.

До истекот на определениот рок од два месеца, Собранието не го извести Судот дека ќе направи изменување и/или дополнување на Законот.

Поради тоа, на 17 јуни 2026 година, Судот донесе Одлука со која ги укина наведените делови од одредбите.(https://ustavensud.mk/archives/40333 ).

Во овој случај Судот го примени и член 88 од Актот на Уставниот суд и предвиде одложено дејство на Одлуката, и му остави на Собранието дополнителен рок до 1 октомври 2026 година за усогласување на законското решение со правните ставови на Судот.

Доколку Собранието, до наведениот датум, не постапи во согласност со ставовите на Судот изнесени во одлуката, од 1 октомври 2026 година, при пресметката на платите на претседателот и судиите на Уставниот суд ќе се применува Законот за изменување на Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија („Службен весник на Македонија“ бр.272/2024).

Решавачки аргумент за Судот беше фактот што платите на претседателот и судиите на Уставниот суд се уредени во ист нормативен режим како и платите на другите носители на јавни функции, врз основа на идентични критериуми и поистоветување на природата на нивните уставни надлежности. Според Судот, ваквото уредување претставува суштествена повреда на начелото на владеење на правото како темелна вредност на уставниот поредок, бидејќи ја негира институционалната и функционалната автономија на Уставниот суд и ја релативизира неговата уставна положба како посебен орган задолжен за заштита на уставноста и законитоста.

Дополнително, Судот веќе го има афирмирано значењето на финансиската независност како составен дел на уставно загарантираната самостојност и независност и на судската власт. Со Одлуката У.бр.21/2025 и У.бр.52/2025 од 8 април 2026 година, Судот го поништи Законот за изменување на Законот за платите на судиите од редовното судство („Службен весник на Македонија“ бр. 39/2026).

По донесувањето на одлуката со која на сите останати судии во државата им се зголемува коефициентот, настана парадоксална ситуација, па така платите на претседателот на Врховниот суд и на судиите се повисоки од платите на претседателот и на судиите во Уставниот суд.

Во овој момент, платите на судиите и на претседателот на Врховниот суд се пресметуваат според повисоки коефициенти (2,61 и 2,84), додека платите на претседателот и судиите на Уставниот суд до 1 октомври ќе останат пресметувани според пониски коефициенти. (2.60 и 2.81).

Поради наведените аргументи, со Одлуката У.бр.22/2026, Судот го определува начинот на извршување на истата и нејзиното одложно дејство. Ова значи дека по истекот на определениот рок- 1 октомври 2026 година, пресметката на платите на претседателот и на судиите на Уставниот суд ќе се прави согласно со Законот за изменување на Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија(„Службен весник на Македонија“ бр.272/2024), со кој е утврден повисок коефициент за пресметка на нивните плати судија - 2,85, претседател - 3,08.

Ова значи дека платите на претседателот на Уставниот суд и на судиите на Уставниот суд ќе бидат зголемени по 1 октомври во ист сооднос како и зголемувањето на платите на судиите во редовното судство.

Дополнително, Одлуката значи дека доколку Собранието не постапи во согласност со правните ставови на Судот заземени во наведената одлука, до 1 октомври 2026 година, односно сѐ додека претседателот и судиите на Уставниот суд не бидат издвоени како статусно, така и преку коефициентот за пресметка на нивните плати, за нив се применува законскиот режим што важи и за останатите избрани и именувани лица утврден во Законот за плата и други надоместоци на избрани и именувани лица во Република Македонија, но во конкретниот случај за платите на претседателот и на судиите на Уставниот суд ќе се применува законското решение наведено во одлуката на Судот, соопштуваат од Судот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Владата на денешната седница беше информирана од Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини за донесена пресуда на Вишиот управен суд, со која се поништува одлуката за престанок на важење на одлуката за спојување на концесијата за експлоатација на минерална суровина на локалитетот Иловица, Општина Босилово, со концесијата за експлоатација на минерална суровина на локалитетот Иловица, Општина Босилово и Општина Ново Село. Станува збор за конечна судска одлука која Владата, како институција што го почитува владеењето на правото, е должна да ја почитува.

Истовремено, сакаме транспарентно и отворено да ја информираме јавноста дека ова прашање не е резултат на одлуки донесени од актуелната Влада, туку претставува наследена правна состојба која произлегува од одлуките за спојување на концесиите донесени во јуни 2023 година, како и од последователните одлуки за нивен престанок донесени само еден месец подоцна, во јули 2023 година, по што е покрената судска постапка пред надлежните судови. Денешната состојба е резултат на завршување на таа постапка со конечна пресуда на Вишиот управен суд.

Свесни сме дека кај дел од граѓаните, локалното население и граѓанските организации постојат оправдани прашања и загрижености поврзани со овој проект. Токму затоа Владата ќе продолжи целосно транспарентно да ги разгледува сите релевантни факти, стручни мислења и аргументи, во рамки на законските процедури и институционалните надлежности.

Наш приоритет останува создавање услови за економски раст, нови инвестиции и отворање работни места, но тоа никогаш нема да биде на сметка на здравјето на граѓаните, природните ресурси и животната средина. Заштитата на јавниот интерес, почитувањето на највисоките еколошки стандарди и целосната законитост на постапките остануваат принципи од кои Владата нема да отстапи.

Секое понатамошно постапување во однос на овој предмет ќе се одвива исклучиво врз основа на стручни анализи, законски процедури и институционален надзор, со целосна информираност на јавноста. Владата ќе продолжи одговорно, транспарентно и во согласност со законите да носи одлуки кои ги штитат интересите на граѓаните, обезбедуваат правна сигурност и создаваат услови за одржлив развој на државата, соопштуваат од Владата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.