По пописот, просрпските партии во Црна Гора бараат српскиот јазик да биде официјален - Канал 5

По пописот, просрпските партии во Црна Гора бараат српскиот јазик да биде официјален

По објавувањето на резултатите од пописот на населението, просрпските партии го обновија своето барање српскиот јазик да биде официјален во Црна Гора.

По пописот, просрпските партии во Црна Гора бараат српскиот јазик да биде официјален

Радио Слободна Европа

По објавувањето на резултатите од пописот на населението, просрпските партии го обновија своето барање српскиот јазик да биде официјален во Црна Гора.

Резултатите од пописот во Црна Гора покажаа дека српскиот е мајчин јазик за 43 отсто од населението, а црногорскиот за нешто повеќе од 34 отсто.

Истиот ден кога беа објавени резултатите на 15 октомври, просрпските партии го повторија барањето за измена на Уставот за официјализирање на српскиот јазик.

Во Уставот на Црна Гора, црногорскиот јазик е дефиниран како „официјален“, а српскиот јазик е „во службена употреба“ заедно со босанскиот, хрватскиот и албанскиот јазик.

Промена на статусот на српскиот јазик побараа некои од владејачките партии, вклучително и прорускиот Демократски фронт (ДФ), просрпската Социјалистичка народна партија (СНП) и други помали партии.

Тие како основен аргумент го наведоа фактот дека пописот покажал дека мнозинството од населението зборува српски.

Во декември минатата година во Црна Гора беше одржан попис на населението, чии резултати за националното, верското изјаснување и јазикот беа објавени дури на 15 октомври.

Повеќе од една деценија, просрпските партии бараат изедначување на уставниот статус на српскиот и црногорскиот јазик.

Актуелниот претседател на Собранието Андрија Мандиќ, кој е и лидер на проруската ДФ, во неколку наврати најави иницијатива за промена на статусот на српскиот јазик доколку пописот покаже дека мнозинството од населението го зборува тој јазик.

На 15 октомври, во парламентот тоа го повтори неговиот сопартиец Дејан Ѓуровиќ, велејќи дека српскиот јазик треба да се стандардизира како службен јазик во Уставот:

„Мораме да признаеме дека српскиот јазик треба да биде службен, бидејќи тој е мнозински јазик во Црна Гора. Истото го очекувам и од опозицијата.

Истото барање го упати и Драгослав Шќекиќ, функционер на просрпската СНП и министер за спорт во Владата на Милојко Спајиќ, кој рече дека очекува властите да постапат во согласност со „реалната структура на населението“.

„И почитувајте го фактот дека Србите сочинуваат значаен сегмент од ова општество. Најмалку што очекуваат луѓето што зборуваат српски е правото да зборуваат и да се образуваат на нивниот јазик насекаде“, рече Шќекиќ.

Останатите владејачки партии не се огласија за темата.

Претседателот на Српскиот национален совет Момчило Вуксановиќ изјави дека Србите во Црна Гора се соочени со „жестока борба за зачувување на својот идентитет преку воведување на српскиот јазик како службен јазик во сите државни институции и афирмација на кирилицата“.

На овие најави прва реагираше најголемата опозициска Демократска партија на социјалистите (ДПС).

Пратеникот на ДПС Андрија Николиќ ја потсети владејачката партија на нивните претходни изјави:

„Рековте дека српскиот јазик треба да надмине 50 проценти за потоа да се смени Уставот. Имавте различни очекувања. А резултатите се исти како и на пописот во 2011 година.

Црногорскиот јазик е дефиниран со Уставот како службен за време на владеењето на ДПС.

Црногорскиот и српскиот јазик низ последните три пописи на населението

Бројот на граѓани чиј мајчин јазик е српскиот е зголемен за 0,3 отсто меѓу двата пописи – 2011 и 2023 година, додека бројот на оние што зборуваат црногорски е намален за 2,4 отсто.

На пописот одржан во 2003 година, во времето кога Црна Гора беше во државна заедница со Србија, 63,4 отсто од населението својот јазик го нарекувале српски, а 21,9 отсто црногорски.

Уставот на Црна Гора, во кој црногорскиот е пропишан како службен јазик, беше усвоен во 2007 година, една година по референдумот за независност.

Црна Гора, како и другите земји кои произлегоа од поранешна Југославија каде официјален јазик беше српско-хрватскиот, по прогласувањето на државната независност својот официјален јазик го именуваше по името на државата.

Промените на Уставот во 2011 година беа причина тогашната просрпска опозиција, предводена од Андрија Мандиќ, да побара промени во областа на идентитетските прашања и државните симболи.

Беше побарано да се стандардизира српскиот јазик како службен, да се воведе таканареченото тробојно национално знаме и да се скрати државната химна. Владата предводена од ДПС на Мило Ѓукановиќ ги одби овие барања.

Просрпските партии ја обвинија владата на Мило Ѓукановиќ за „протерување на српскиот јазик и кирилицата од Црна Гора“, иако во Уставот српскиот е дефиниран како јазик во службена употртеба, а латиницата и кирилицата се рамноправни азбуки.

Промената на власта се случи во 2020 година на изборите, на кои претходната просрпска опозиција стана дел од парламентарното мнозинство, а во 2024 година добија и дел од ресорите во владата на Милојко Спајиќ.

По смената на власта се забележува зголемување на употребата на кирилицата во институциите.

Постапка за измена на Уставот на Црна Гора

Заедно со партиите на поранешната ДФ и СНП, во парламентарното мнозинство се и Движењето Европа сега на Спајиќ, Демократите, албанските национални партии и Бошњачката партија.

Тие имаат вкупно 54 од вкупно 81 пратеник, што е двотретинско мнозинство во Парламентот на Црна Гора.

Според Уставот, за промена на кој било член од Уставот, потребно е двотретинско мнозинство во парламентот, а за промена на државните симболи и службениот јазик, потребно е и организирање референдум.

На референдумот тие измени треба да ги поддржат три петини од запишаните во избирачкиот список, што е околу 325.000 граѓани.

На последниот попис, нешто помалку од 270.000 изјавиле дека зборуваат српски јазик.

Лидерите на просрпската ДФ претходно најавија дека ќе го воведат српскиот јазик како службен јазик „со минимален ангажман во парламентот“, но не објаснија како.

Коментирајќи ги најавите на просрпските партии, Дигиталниот форензички центар од Подгорица оцени дека „кампањата што веднаш ја почнаа полномошниците на српското влијание е насочена кон поларизација и дестабилизација на црногорското општество“.

„Отворањето на овие теми директно го загрозува европскиот пат на Црна Гора“, заклучува ДФЦ.

На пописот му претходеше кампања на просрпските и проруските сили и медиумите, кои ги повикаа граѓаните да се изјаснат како Срби.

Во кампањата се вклучи и патријархот на СПЦ (СПЦ) Порфирије, кој ги повика граѓаните да се идентификуваат како припадници на српскиот народ и верници на СПЦ кои зборуваат на српски јазик.

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, постојано ја истакнува важноста на пописот за да се утврди бројот на Србите во Црна Гора.

Два дена по објавувањето, Вучиќ изнесе констатација дека резултатите од пописот се добра порака „за оние кои мислеа дека со брутални обиди можат да го оспорат правото на српскиот народ на идентитет и јазик“.

Резултатите покажаа и дека 6,9 отсто од жителите го сметаат босанскиот јазик за свој мајчин јазик, албанскиот 5,2 отсто, рускиот 2,3 отсто, српско-хрватскиот два отсто и хрватскиот 0,3 отсто.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Хаос на свадба: Браќа влетаа на прославата, па настана општа тепачка- Сулејман извлече нож (ВИДЕО)

Свадбена забава во Вестлејк, Охајо, се претвори во хаос кога четири браќа упаднаа на забавата и наводно нападнаа еден од гостите, предизвикувајќи масовна тепачка меѓу две семејства кои, според полицијата, веќе биле во лоши односи.

Хаос на свадба: Браќа влетаа на прославата, па настана општа тепачка- Сулејман извлече нож (ВИДЕО)

Инцидентот се случил околу 20:50 часот во петокот во банкет-салата „Ла Центар“, околу 19 километри западно од Кливленд, објави Њујорк Пост.

„Стоевме таму и танцувавме, а четири браќа нè нападнаа“, изјавил еден од гостите што биле нападнати пред полицијата.

Ситуацијата брзо излегла од контрола. Еден од мажите, идентификуван како 46-годишниот Раед Махмуд Сулејман, наводно зграпчил нож за путер од масата и почнал да им се заканува и да ги напаѓа гостите.

Видео објавено од полицијата го покажува Сулејман како држи нож за путер и оди кон гостите, додека музиката сè уште свири во салата. Во еден момент, еден од гостите зел стол и го фрлил кон него.

„Знаевме дека насилството веќе започнало бидејќи сведоци нè повикаа и рекоа дека има луѓе облеани во крв“, рече капетанот на полицијата во Вестлејк, Џери Вогел.

Десетици панични гости истрчаа од местото на одржување на настанот на паркингот, каде што ги пречекаа полицајци. Во еден момент, најмалку 40 луѓе се собраа пред местото на одржување, вознемирени.

Полицијата вели дека во инцидентот учествувале две семејства кои веќе биле во расправија.

„Луѓе кои вообичаено не се собираат и кои од некоја причина имаат непријателски врски се собрале. Овој пат тоа беше на нечија свадба. Не ги знам сите врски што биле вклучени, но кога се собрале, сè се вратило на површина“, рече Вогел.

Сулејман беше уапсен и обвинет за напад, предизвикување паника и фалсификување докази. Полицијата вели дека наводно фрлил нож за путер пред да пристигнат полицајците.

„Тој отишол чекор понатаму и очигледно зел нож за путер од масата и им се заканил на луѓето со него“, рече Вогел.

Двајца други мажи се обвинети во врска со тепачката.

Али Вахдан, 47, е обвинет за кршење на забраната за пристап со која се заштитуваат членовите на семејството кои присуствувале на свадбата, додека Абдала Вахдан, 48, е обвинет за закана дека ќе повреди повеќе гости и е обвинет за тешка отежнато загрозување.

Полицијата испрати јасна порака до свадбените гости да не дозволуваат личните конфликти да ја уништат туѓата прослава.

„Не ја уништувајте туѓата свадба. За жал, овие луѓе засекогаш ќе бидат запаметени како оние на свадбата каде што избувна тепачката. Тие нема да ги паметат добрите делови. Ќе ги паметат лошите“, соопшти полицијата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шефот на разузнувачката служба на Естонија: Во Русија сѐ би можело да се смени преку ноќ

Рускиот претседател Владимир Путин повеќе нема добри опции во војната против Украина, а незадоволството од војната расте кај обичните граѓани, олигарсите и делови од руската елита, тврди Каупо Росин.

Шефот на разузнувачката служба на Естонија: Во Русија сѐ би можело да се смени преку ноќ

Рускиот претседател Владимир Путин повеќе нема добри опции во војната против Украина, а незадоволството од војната расте кај обичните граѓани, олигарсите и делови од руската елита, тврди Каупо Росин, шеф на естонската служба за надворешно разузнавање (EFIS).

Во големо интервју за британскиот Телеграф, Росин рече дека продолжувањето на војната носи зголемени воени, економски и политички ризици за Путин, но дека дури и запирањето на војната може да ја загрози неговата позиција бидејќи дел од руското општество и елитата би можеле да го сфатат тоа како знак на слабост.

„Тој има само лоши опции во овој момент. И секоја одлука што ја носи носи различни ризици“, рече Росин.

Доколку Путин ја продолжи војната, додава тој, тешките загуби, економските проблеми и внатрешните тензии би можеле дополнително да се зголемат.

„Тоа би можело да влијае на неговата политичка иднина во одреден момент во иднина, ако луѓето околу него одлучат дека е подобро да продолжат без него“, рече тој.

„Сè би можело да се промени преку ноќ“

Росин тврди дека повеќе нема сериозни дискусии меѓу луѓето од руската политичка и економска елита за целосна победа во Украина.

„Гледаме дека општото незадоволство од оваа војна расте кај сите слоеви на општеството, од обичните луѓе до олигарсите. Сè повеќе луѓе не ја сакаат оваа војна“, рече тој.

Сепак, тој не очекува бунт на граѓаните на улиците.

„Во овој момент не гледам улична револуција. Поважно е што мислат луѓето што имаат пристап до пари, оружје и информации“, рече тој.

Според него, во тие кругови сега се дискутираат различни сценарија и начини за завршување на војната.

„Ако нешто се промени во Русија, тоа ќе се случи многу брзо и сите ќе бидеме изненадени. Тоа ќе биде нешто што ќе се случи преку ноќ, ако воопшто се случи“, рече Росин.

Како пример за тоа колку може да биде кревок рускиот систем, тој го наведе бунтот на шефот на Вагнер, Евгениј Пригожин, во јуни 2023 година.

„За нас, тоа беше знак колку може да биде шуплив системот одвнатре. Тоа често е случај со ваквите режими. Тие изгледаат многу цврсти однадвор, но одвнатре можат да бидат изненадувачки слаби“, рече тој.

Загубите се поголеми од новите војници

Росин тврди дека руските загуби на бојното поле сега го надминуваат бројот на нови војници што Москва успева да ги регрутира.

Тој ја наведува економијата како уште еден голем проблем, особено последиците од украинските напади со долг дострел врз руската нафтена инфраструктура и западните санкции.

Тој проценува дека буџетскиот дефицит на Русија би можел да достигне околу 10 трилиони рубли оваа година, што би било приближно половина од износот што Русија го троши за одбрана.

Санкциите многу отежнуваат за Русија да се задолжува на меѓународните пазари.

Москва би можела да се обиде да го надомести недостигот со зголемување на даноците и поставување дополнителни барања кон олигарсите и компаниите, што, според Росин, би можело дополнително да го зголеми незадоволството во земјата.

„Сите во Русија мислат дека доаѓа мобилизација“

Ако сака да ја продолжи војната со сегашниот интензитет, Путин ќе мора да најде нови војници. Росин верува дека нова мобилизација е една можност.

„Во руското општество, сите сега „знаат“ дека доаѓа мобилизација. Многу се зборува за тоа во Русија. Секој познава некого што работи во војската и кој рекол дека доаѓа мобилизација“, рече тој.

Таквото очекување, верува тој, би можело дури и да му помогне на Кремљ, бидејќи населението постепено се навикнува на можноста за нов бран мобилизација.

Кога директно го прашаа дали очекува Путин наскоро да донесе таква одлука, Росин не даде цврста прогноза.

„Во овој момент, шансите се еднакви. Сите мислат дека тоа доаѓа. Системот е подготвен. Не ја видовме одлуката“, рече тој.

Тој не очекува руски напад врз НАТО во следната година

Росин, исто така, зборуваше за можноста за руски напад врз членка на НАТО, што е особено чувствително прашање за Естонија, која дели граница долга речиси 300 километри со Русија.

Неговата проценка е дека конвенционален руски напад врз членка на НАТО е малку веројатен во блиска иднина.

„Мислам дека Путин во овој момент разбира дека Член 5 сè уште важи. Затоа не гледаме краткорочна закана“, рече тој.

Тој прецизираше дека во текот на следната „година и уште малку“ не очекува руски конвенционален напад врз членка на Алијансата.

На подолг рок, предупредува тој, многу ќе зависи од самиот Запад.

„Ако сериозно ја сфатиме руската закана, продолжиме да инвестираме во одбраната, да одржуваме кредибилно средство за одвраќање и да имаме кредибилни и финансирани одбранбени планови, тогаш можеме да ја одвратиме Русија“, рече тој.

„Ако ние на Запад се згрешиме, тоа би можело да создаде нова ситуација за Русија да направи повторни пресметки“, додаде тој.

Тој ја нарекува руската саботажа државен тероризам

Росин, исто така, предупредува на сè поагресивна руска кампања на саботажа и субверзија во Европа, за која тврди дека е во голема мера организирана од руската воена разузнавачка служба, ГРУ.

Според него, главните цели во моментов се фабриките на одбранбената индустрија и логистичките капацитети поврзани со испораките на оружје во Украина.

Росин верува дека терминот „хибридна војна“ го омекнува она што навистина се случува.

„Тоа е саботажа, неконвенционални активности, сајбер напади и информациска војна. Тоа е она што навистина е“, рече тој.

Тој употреби уште подиректен термин за некои од руските активности.

„Особено кога зборуваме за кампањата за саботажа, би можеле да го користиме терминот „тероризам спонзориран од државата“, бидејќи технички тоа е тоа“, рече Росин.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Смртоносни таблети со ликот на Трамп се појавија во Холандија- издадено е итно предупредување

Во Холандија е издадена национална тревога поради појава на опасни таблети екстази во облик на лицето на американскиот претседател Доналд Трамп.

Смртоносни таблети со ликот на Трамп се појавија во Холандија- издадено е итно предупредување

Институтот Тримбос предупреди за појава на „многу опасни“ таблети екстази за кои се вели дека содржат супстанца пара-метоксиметамфетамин (PMMA), објави Би-Би-Си.

Неколку од овие таблети, кои содржеа многу големи количини на супстанцата PMMA, беа предадени во еден од центрите на Системот за информации и следење на дроги (DIMS).

„Земањето на оваа таблета може да доведе до прегревање на телото со потенцијално фатален исход“, се вели во соопштението на институтот.

Додадено е дека на предната страна од таблетата е прикажана сликата на американскиот претседател Доналд Трамп.

Таблетата е двобојна, а забележани се неколку можни комбинации на бои.

На задната страна од таблетата има линија, со натпис „NL“ погоре и „Trump“ под неа.

PMMA е супстанца што многу наликува на MDMA, главната состојка во екстазито, објасни Институтот Тримбос.

Експертите предупредија дека може да потрае неколку часа за супстанцијата да дејствува, што го зголемува ризикот од предозирање.

Специјализираниот институт предупреди дека ненадејни и разновидни ефекти може да се појават неколку часа по земањето на апчињата, вклучувајќи гадење, забрзано чукање на срцето, напади и опасно висока телесна температура.

„Не ја земајте оваа апче. Ако некој веќе ја земал и доживува сериозни несакани ефекти, не треба да се двоуми да повика брза помош“, советуваше институтот.

Холандската министерка за јавно здравје Софи Херманс ги објасни причините за издавање национално предупредување за апчињата во писмо до парламентот во петокот.

„Досега немало случаи во кои е пронајден ПММА во крвотокот. И покрај ова, беше одлучено да се издаде национално предупредување, особено поради летната фестивалска сезона и неколку настани што се одржуваат овој викенд“, рече таа.

Херманс додаде дека целта на издавањето „црвена тревога“ е да се информира пошироката јавност и другите заинтересирани страни, како што се установите за лекување на зависности, организаторите на фестивали, службите за прва помош и други институции.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер