Илјадници тони јакни, панталони, чевли и детска облека сега го покриваат пустинскиот пејзаж и претставуваат еден од највпечатливите симболи на глобалниот проблем со брзата мода.

Отфрлени модни колекции

Недалеку од северниот чилеански град Алто Осписио, огромни количини несакана облека од целиот свет се акумулираат во пустината со години.

Поголемиот дел од облеката пристигнала преку меѓународната трговија со половна облека. Додека некои пронашле нови сопственици низ Латинска Америка, голем број парчиња никогаш не биле продадени и едноставно завршиле во средината на пустината.

Според достапните податоци, има 60.000 тони фрлена облека на депониите околу Алто Осписио, иако проценките варираат, објавува „Тајмс оф Индија“.

Меѓу фрлените предмети се модни колекции кои никогаш не стигнале до купувачите, па дури и сосема нова облека со оригинални етикети.

Огромен прилив на облека од втора рака

Во последниве години, Чиле стана една од најголемите влезни точки во светот за облека од втора рака и најголема во Јужна Америка. Секоја година, десетици илјади тони облека пристигнуваат преку северното пристаниште Икике, главно од Европа, САД, Канада и делови од Азија.

Слободната трговска зона на градот игра голема улога во ова, што го олеснува увозот. Потоа трговците ја сортираат облеката по квалитет, ја сортираат и ја продаваат на купувачи низ цела Латинска Америка, каде што побарувачката останува висока.

Овој систем обезбедува работни места за илјадници луѓе, особено во секторите за сортирање и препродажба, а голем дел од облеката всушност добива нов живот.

Проблемот се јавува кога облеката не може да најде купувач.

Парчињата со слаб квалитет, оштетената стока, застарените модни колекции или големите вишоци претставуваат сериозен финансиски проблем за трговците. Нивниот извоз во други земји е скап, како и нивното отстранување на овластени депонии.

Затоа, некои трговци со години избираат „поевтино“ решение - оставање на несакана облека во околната пустина или горење.

Предупредување од еколошките организации

Со текот на годините, фрлената облека се натрупала во она што денес е познато во светот како „Планината на облеката Атакама“.

Размерот на проблемот јасно го покажуваат и сателитските снимки, на кои огромни површини покриени со облека лесно се разликуваат од околниот пустински пејзаж.

Еколошките организации предупредуваат дека купиштата се зголемуваат од година во година, бидејќи постојано пристигнуваат нови пратки, додека само мал дел од постојниот отпад се отстранува.

За разлика од природните материјали, како што се памукот или волната, голем дел од модерната облека е направена од полиестер и други синтетички влакна добиени од преработка на нафта. Откако ќе завршат во природата, ваквите материјали можат да преживеат со децении.

Пустинските ветрови дуваат фини влакна на долги растојанија, велат експертите, додека продолжената изложеност на силна сончева светлина постепено ги разградува ткаенините на помали честички што остануваат во животната средина.

Покрај тоа, согорувањето на синтетичките материјали ослободува опасни хемикалии и густ чад што може да влијае на здравјето на луѓето.

Жителите што живеат во близина на местата каде што се гори облеката велат дека понекогаш се принудени да останат во затворен простор додека воздухот не се исчисти.

Отстранување на отпадот е голем предизвик

Од друга страна, отстранувањето на фрлената облека е предизвик поради високите трошоци. Бидејќи отпадот доаѓа од комерцијален увоз, а не од домаќинства, често е нејасно кој е одговорен за неговото отстранување.

Толку голем финансиски товар често паѓа врз локалните самоуправи кои немаат ресурси за тоа.

Затоа граѓанските организации со години предупредуваат дека северно Чиле не смее да стане крајна дестинација за несакана облека од целиот свет.

И покрај обемот на проблемот, некои организации и компании се обидуваат да најдат начин да ги искористат огромните количини текстил, наместо да ги остават во пустината.

Се развиваат системи кои механички ги одделуваат ткаенините на влакна, кои потоа се користат за производство на топлинска изолација, филц и други индустриски материјали.

Ваквите производи може да се користат во производството на мебел, душеци, градежни материјали и одредени делови за автомобили.

Други проекти експериментираат со производство на градежни панели и звучна изолација од фрлен текстил.

Сепак, рециклирањето е сè уште многу сложен процес, бидејќи повеќето модерни облеки содржат неколку различни видови влакна и хемиски премази, што ја прави нивната обработка многу потешка.

Дури и ако капацитетите за рециклирање значително се зголемат, експертите предупредуваат дека отстранувањето на десетиците илјади тони текстилен отпад што се насобрал во пустината со години ќе биде огромна работа што ќе трае со години.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.