Патината на времето привлекува туристи - Канал 5

Култура

Патината на времето привлекува туристи

Старата автентична архитектура што е зачувана во одредени маала низ градовите во Македонија ги измамува воздишките на странците кои ја посетуваат земјава. Во секое населено место приказната за градбите кои се своевидни архитектонски и ентериерни ремек дела е особена, а, сепак, со заедничка нишка: земја, камен, дрво и душата на сопственикот што во нив ја има соѕидано градителот. Виртуозно, креативно и уметнички. До тој степен вешто што забот на времето ги вбројува во ризницата непроценливо вредни бисери на македонското културно и историско наследство.

Патината на времето привлекува туристи

Велес е еден од македонските градови што може да е горд на своите сограѓани од минатото и на нивните семејни лози кои со куќите градени во денес типична велешка архитектура ставија печат на столетна уметничка патина на ридовите на двата брега по течението на Вардар кон југ.
Меѓу нив не се само родните спомен куќи на безвремениот поет Коста Солев Рацин, на првиот социјалист Васил Главинов, на преродбеникот и учител Јордан Хаџи Константинов-Џинот што се извишуваат високо над сокаците во месноста Којник, старото јадро на градот. Една од друга поубави и поспецифични. Тука се и домовите на старите велешки семејства еснафи и трговци Шукареви, Матови, Стојанови, Шоптрајанови, Ѓоргови, Апасиеви, комплексот Варналиите, односно трите куќи на Паунови, Прнарови и Тренчови.

Сите се уникатни градби градени во текот на 18 и 19 век, некои и во почетокот на 20 век, впечатливи репрезенти на традиционални архитектонски решенија со едни нови стандарди за домување и работење во домашни услови. Со еден збор авангардни за тоа време.

Специфичен релјеф, статусна градба

Колку видиците од патувањата на велешките еснафи и трговци со карваните низ европските метрополи и специфичната ридско-карпеста релјефна поставеност на Велес го условиле новиот тип на градба што ќе ги постави темелите на традиционалната градска и сакрална архитектура, тешко е да се раздвои. Нема да згрешиме дека и двете имале свој удел, се разбира заедно или можеби пресудно со статусната позиција која што ја имало семејството на таквиот дом. И токму затоа, како што велат познавачите, овие куќи се своевидна историска читанка за духот на времето во кое биле изградени.

Воедно, старите куќи се приказ и на квалитетот на просторното и декоративно обликување со примена на локалните природни градежни материјали во изградбата на стрмниот терен и камената подлога на кои во старото градско јадро се подигала велешката традиционална куќа и на функционалноста и потребите на сопствениците.

Сите се со испуштени стреи, фреско декорации на венците, специфична опшивка на прозорците и вратите и со триаголно прекршување на покривниот венец. Имаат по два влеза, од долната улица се влегува во приземјето, додека од горната се влегува на катот. Обично се со високо приземје и со еден до два ката. Катот е еркерно и асиметрично исфрлен на поширока основа од приземјето, со скриени и малтерисани косници. Поради немање многу простор и тесните улици, куќите се граделе во висина, а за да ја фатат светлината, се правеле многу прозорци.

Таваните се украсени со розети од дрво, поимотните нарачувале длаборез, со сликани делови, со арабески односно украс со орнаментика, што е чисто македонска креација. Покривите ги држеле греди од одлежани дебели дабови дрва, толку добро термички обработени што речиси во ниту една од куќите нема појава на црви или тафтабити кои го напаѓаат дрвото. Ѕидовите се со долапи – мусандри за покуќнина и облека, а по подовите имало миндерлаци за седење. Секоја од куќите имала чардаци од кои отворениот чардак бил обично свртен кон дворот, а просториите за домување кон улицата.

Градските куќи од тоа време во вертикала биле поделени на три дела: подрумски простор, сутерен и кат. Огништето било во централниот дел од домот, како што било некогаш, во пракуќите во нашата историја. Огништето било центарот на животот, сè се вртело околу него. Било наменето да го загрева габаритниот простор, но и место каде што се собирало семејството.

Куќата што лебди



„Каменот има девет лица и дамари свои, само треба да му ги откриеш. И тоа е мајсторијата на каменот“, е изреката на старите мајстори кои граделе со камен. За куќите изградени со обработен камен велат дека немаат душа, затоа што каменот ја загубил неа. Само откинатиот или извадениот од каменоломот има своја патина и своја душа, свој облик и пастелна текстура, него го обликувало времето, па е блиско до природата и топло во чувството. Ете таквиот изѕидан камен, велат градителите, го застанува здивот, како што е застанато или подобро речено со него заробено времето.


Токму вакво здание во Велес е „куќата што лебди“ или куќата на семејството Касапови по презимето на нејзините поранешни сопственици во стариот дел на градот која е наречена така затоа што е изградена на карпа, без темели. Речиси два века е еден од најубавите споменици на велешката староградска архитектура, нејзин препознатлив белег. Се гледа од повеќе страни во Велес, од Долни дуќани, од спротивната страна од местото Црна џамија, од стариот мост или од дворот на црквата „Свети великомаченик Пантелејмон“, но и од малата црква „Света Недела“.

Во неа деновиве се одржува традиционалната Ликовна колонија “Папрадишки мајстори 2015“ на која учествуваат 23 уметници од Полска, Русија, Словенија, Црна Гора, Србија, Бугарија, Унгарија и Македонија. Приказната за неа меѓу своите и сограѓаните секоја година ја пренесуваат и уметниците.

Како што е познато, куќата на Касапови е изградена изградена кон крајот на 19 век, меѓу 1835 и 1840 година. во пишан документ за првпат го забележал словенечкиот архитект, педагог и публицист Душан Габријан. На своите патувања низ Македонија од 1946 до 1950 година тој, заедно со група студенти, ја проучил, скицирал и фотографирал куќата. Професорот Габријан, всушност, ѝ го дал и името на куќата кога под нејзината фотографија запишал „Куќата што лебди”. И ова име е раширено меѓу велешани.

Експонирана е на голема карпа со мало дворно место со приземје и кат коишто биле групирани во форма на Г, со северна и источна ориентација. Ентериерната обработка на просториите била натпросечна, што се должело на материјалната можност на сопственикот. Сите простории биле опремени со вградена покуќнина, раскошно обработени тавани и пластично декорирани врати.

Како што кажува и самото име, семејството било од еснафот касапи. Па, од левата страна, по влезот имало покриена штала каде што се чувала стоката што е купувана за колење. Најмногу работа имало во октомври, кога се подготвувала пастрма и се носеле кози и овци. Долу во приземјето има голема студена соба, која е обложена со два три прста дабово дрво. Во неа имало каци каде што се чувала пастрмата.


Според кажувањата на еден од потомците, Петар Перков, куќата била градена без нацрт, исклучиво по замисла на дедо му Диме, со ист материјал – од камен, како и црквата Свети Пантелејмон, која е во непосредна близина во месноста Долни Дуќани, во 1846-та година. Мајсторите што ја граделе биле од Мелница. Двете се покрени со исти камени плочи кои се донесени од село Попадија, тоа е кај село Извор а ги носеле на биволски две тркалски кола, оти биле многу тешки.Куриозитет, според кажувањето на внукот било што како материјал за куќата биле употребени дури 5 илјади оки црно вино, кое стопанот таа есен не го продал, а не сакал од старата куќа да го пренесува во новоизградената во која дел од просторот бил наменет и за чување стока и за нејзино колење и скаладирање.

Кети Мицковска

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Трансродна полицајка силувала малолетна ќерка на својата пријателка- во телефонот ѝ пронашле ужасна снимка со куче (ВИДЕО)

Во затворскиот систем обвинетиот се третира како маж, додека на суд се изјаснува и се јавува како жена. 

Трансродна полицајка силувала малолетна ќерка на својата пријателка- во телефонот ѝ пронашле ужасна снимка со куче (ВИДЕО)

Без разлика, обвинувањата против неа се многу сериозни, а обвинетата ги признала, пишува порталот t-online.de.

Пред провинцискиот суд во Траунштајн, поранешната полицајка призна дека силувала 15-годишно девојче. Признанието е дадено во вторник, на почетокот на судењето, зад затворени врати, соопшти портпаролот на судот.

Пред тоа обвинителството и одбраната постигнаа договор. Под услов обвинетата целосно да ја признае вината, се соочува со затворска казна од најмногу три и пол години. Целта на договорот е, меѓу другото, да се поштеди малолетната жртва од сведочење на суд.

Случајот привлече дополнително внимание бидејќи 55-годишната обвинета се појавува во судот како жена и во обвинението е наведена од женски пол, додека е во притвор во машкиот оддел во затворот во Минхен.

Таа била член на елитната полициска единица

Според германските медиуми, 55-годишната жена долго време живеела како маж и како таква била припадничка на елитната единица ГСГ 9. Подоцна почнала да живее како жена, користела женски идентитет и почнала со хормонска терапија. Двајца психолошки експерти наводно потврдиле дека таа се идентификува како жена.

Првите проблеми со законот станаа познати во 2024 година. При претресот кај неа беа пронајдени материјали со сексуална содржина во која се вклучени деца и животни. После тоа била суспендирана од полициската служба и парична казна.

Само неколку недели по пресудата, во јули 2025 година, се случи случајот за кој сега ѝ се суди. Жртвата е ќерка на нејзина пријателка.

Пронајдени се стотици спорни датотеки

Таа беше обвинета и за поседување на неколку стотици досиеја со сексуална содржина во која се вклучени деца. Според обвинението, меѓу жртвите имало и многу мали деца.

Покрај тоа, таа се товари и за телесни повреди, дистрибуција на порнографски содржини и производство на порнографски материјали во кои се вклучени животни. Инспекторите наведуваат и дека таа снимила видеа на кои се појавува со повеќе сексуални партнери и куче.

Според германскиот портал Chiemgau24, во моментот на злосторството, обвинетата се уште имала машки полови карактеристики. Судот во Траунштајн не сакаше да објави детали за нејзиниот моментален статус во процесот на транзиција, наведувајќи ја приватноста и заштитата на личните податоци.

Адвокатот тврди дека ѝ е тешко во машкиот дел од затворот

Според нејзиниот адвокат, обвинетата тешко го поднесува фактот што е во притвор со мажи. Тој за Билд изјави дека, меѓу другото, била фрлена врз неа за време на нејзиниот престој на отворено и дека телесни прегледи вршеле мажи полицајци.

Судењето продолжува, а пресудата доколку се прифати постигнатиот договор би можела да биде изречена на 6 октомври.

Еден од условите за примена на договорениот казнен опсег, покрај признанието на поранешната полицајка, е и договор меѓу сторителот и жртвата. На малолетното девојче треба да и се обезбеди мотор и 5.000 евра, додека обвинетата треба целосно да ја плати казната изречена во јули 2025 година.

Тагови: ќерка полицајка

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Снимка од апсење во трговски центар е хит- крадецот ползи низ таванот, полицијата го чека со душек (ВИДЕО)

Полициска операција во трговски центар во Ванкувер заврши со лоцирање и апсење на осомничениот сторител, а сè беше снимено со камера.

Снимка од апсење во трговски центар е хит- крадецот ползи низ таванот, полицијата го чека со душек (ВИДЕО)

Она што никој не го очекуваше беше дека мажот ќе се обиде да се скрие во таванската конструкција за да ги избегне чуварите, објавува Дејли Меил.

Полицијата ги евакуира клиентите

Габриел Хидео беше уапсен на 30 септември откако полицијата го пронајде како ползи низ таванската конструкција и крши гипс-картон во продавницата „Мејсис“.

„Нашиот центар беше контактиран околу 16 часот“, рече Ким Кап од локалната полициска станица.

Според неа, вработените пријавиле дека некој е во таванот на продавницата и дека неколку гипс-картонски плочи се скршени во близина на одделот за мебел за домот.

Видеото го прикажува моментот кога полицијата поставила скали на отворот на таванот, додека пожарникарите претходно поставиле душек за да го ублажат евентуалниот пад.

За безбедноста на клиентите, вториот кат од зградата бил евакуиран.

„Станал и се обидел да избега“

Според властите, Хидео ползел низ просторот над таванот повеќе од еден час додека полицајците го молеле да слезе долу. Сепак, тој упорно продолжил да се движи низ структурата, кршејќи нови панели и оштетувајќи осветлување и кабли.

Кога конечно се приближил до скалите, ситуацијата станала уште подраматична.

На видеото се гледа како Хидео се обидува да избегне апсење со тоа што се качува назад во таванскиот простор. Потоа полицајците ги отстраниле скалите, по што тој ја изгубил контролата и паднал на душек.

„Станал и се обиде да избега. Не заврши добро“, соопшти полицијата.

Неколку полицајци веднаш го турнале на подот. Хидео се спротивставил, но тие го совладале и му ставиле лисици. Потоа бил врзан за носилка и приведен.

Хидео бил однесен во затворот во округот Кларк на 1 октомври. Тој бил обвинет за оштетување на имот и кражба, а кауцијата му била одредена на 15.000 долари за секое обвинение.

Тагови: полицијата таван

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Иран мобилизира жени во војска- учат да користат калашников, РПГ и снајпер (ВИДЕО)

Иран обучува жени за оружје и борба за да се подготват за евентуална офанзива на САД.

Иран мобилизира жени во војска- учат да користат калашников, РПГ и снајпер (ВИДЕО)

Снимките и фотографиите објавени од иранските медиуми покажуваат жени, некои во униформа, како учат да ракуваат со автоматски пушки во центри за обука на отворено во Техеран, објавува британски „Телеграф“.

Организаторите велат дека курсевите опфаќаат урбана одбрана, запознавање со различни оружја, од „Калашникови“ до „Драгунов“ снајперски пушки, како и лансери RPG и преносни системи за воздушна одбрана. Програмата вклучува и обука за спасување, гаснење пожар и ориентација, специјално прилагодена за жени.

Акцијата е дел од движењето „Џан-фада“, што на персиски значи „оние кои ги жртвуваат своите животи“, масовна мобилизација започната оваа година откако САД и Израел почнаа да го бомбардираат Иран.

Портпаролот на кампањата, Сасан Зарех, рече дека воената обука започнала под покровителство на милицијата Басиџ, а повеќе од 500.000 луѓе се пријавиле за само 100 минути по отворањето на регистрацијата за батаљоните „национален отпор“. Со ова, рече тој, се пополниле првите 1.000 единици.

Властите потоа одобрија формирање на уште 1.000 единици. Зарех додаде дека се планирани и 10.000 единици за помош и спасување во соседството, во координација со Црвената полумесечина. Жените, рече тој, се меѓу најголемиот број волонтери.

Првиот центар за обука е отворен на плоштадот Имам Хосеин во Техеран, а најмалку 14 локации се планирани во главниот град, со дополнителни центри во покраинските градови. Обуката ја спроведуваат Басиџ, Иранската револуционерна гарда и редовната војска.

Зарех, исто така, тврдеше дека странци, вклучително и некои американски граѓани, понудиле да се борат заедно со Иранците. Во еден случај, рече тој, дури и 80-годишна жена се пријавила во центар во Техеран.

Иранските власти ја претставуваат кампањата како оживување на идејата за „армија од 20 милиони“, за која ајатолахот Рухолах Хомеини повика по ирачката инвазија на Иран во 1980 година. Жените одиграа значајна улога во обезбедувањето поддршка за време на осумгодишната војна.

Мобилизацијата доаѓа во време на нови предупредувања од иранските воени претставници.

Генералот Али Абдолахи, началник на Генералштабот на иранските вооружени сили, изјави дека доколку избувне нова војна против Иран, „неговиот оган ќе покрие сè и американските позиции ќе бидат цел без ограничување“, како што рече тој, беше случај за време на неодамнешните конфликти.

Генерал-мајор Амир Хатами, командант на иранската армија, изјави дека војната „не е завршена“ и дека Иран ќе одговори на секој нов напад со „разорен“ одговор. Тој инсистираше дека Иран излегол како победник од неодамнешниот конфликт.

Сепак, додека Техеран се подготвува за можен нов конфликт, иранската дипломатија се обидува да ги продолжи преговорите.

Министерот за надворешни работи, Абас Аракчи, им рече на странските дипломати во Техеран во неделата дека „нема воено решение за овој конфликт“.

Тој предупреди дека нов напад би предизвикал одговор „посилен од претходно“, но додаде дека само преговори „засновани на правда и фер игра“ би можеле да го завршат конфликтот.

Тој повтори дека Иран може целосно да го отвори Ормутскиот теснец во рок од седум дена ако бидат исполнети неговите услови и бидат укинати „непријателските мерки“.

Главниот преговарач на Иран, Мохамед Багер Галибаф, изјави дека Вашингтон неодамна испратил предлози преку посредници, но дека Иран нема да прифати еднострани барања.

Ормутскиот теснец, рече тој, ќе остане затворен додека не се исполнат седум ирански услови поврзани со договорот од Исламабад.

Во меѓувреме, иранскиот министер за нафта Мохсен Пакнеџд поднесе оставка во понеделник, без непосредно објаснување. Оставката доаѓа во време на зголемен економски притисок врз Техеран, бидејќи Вашингтон ги заострува санкциите и го ограничува извозот на иранска нафта.

Тагови: војска Иран

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер