Живот

Откриена е причината за масовниот помор на делфините во Бразил: Водата беше потопла отколку во џакузи

Кога десетици мртви делфини беа пронајдени на бреговите на езерото Тефе во бразилскиот Амазон, научната заедница беше вознемирена, а хидрологот Ајан Флајхман беше веднаш испратен да открие зошто делфините умираат.

Она што го откри не само што ќе го загрижи, туку и ќе го шокира целиот свет, објави Си-Би-Ес Њуз.

Она што го открија Флајхман и неговите колеги беше зачудувачки - бруталната суша и екстрениот топлотен бран што започна во септември 2023 година го претворија езерото во врел котел. Водата во езерото достигнала температура од 41 степен Целзиус - потопла од повеќето џакузи.

Нивните наоди, објавени во четвртокот во списанието Science, го истакнуваат влијанието на глобалното затоплување врз тропските региони и водните екосистеми, и доаѓаат во време кога започнуваат разговорите за климата COP30 на Обединетите нации во Бразил.

„Не можевте ни прст да ставите во водата“, рече водечкиот автор Флајхман, од Институтот за одржлив развој Мамирау во западен Бразил.

Тој се присети на „психолошкиот шок“ од гледањето на телата на амазонските делфини и тукукси, друг вид слатководни делфини.

Тоа е занемарен проблем, рече тој, додавајќи дека тропските езера, кои се неопходни за безбедноста на храната и егзистенцијата на локалните заедници, се многу помалку проучени од оние во Европа и Северна Америка и се сметало дека се релативно стабилни.

Иако студијата се фокусираше на 2023 година, уште една рекордна суша го погоди Амазон една година подоцна. Ваквите настани стануваат сè почести, потешки и подолготрајни како резултат на климатските промени предизвикани од човекот.

Вкупно, тимот посети десет централни амазонски езера и откри дека пет од нив имале исклучително високи температури на водата - над 37 степени Целзиусови, далеку над вообичаените 29-30 степени Целзиусови.

Најекстремните мерења се направени кај езерото Тефе, кое се намалило за околу 75%.

Според Комисијата за безбедност на потрошувачки производи на САД, типичната температура на водата во џакузи е нешто под 104 степени Фаренхајт.

Службеници на Светскиот фонд за природа (WWF) Бразил изјавија дека 153 мртви делфини, вклучувајќи 130 розови делфини и 23 тукуси делфини, биле пронајдени кон крајот на септември 2023 година. И двата вида се на Црвената листа на IUCN на загрозени видови, а тукуси делфините се сметаат за чувари на реките и „симболи на среќа“, според веб-страницата RiverDolphins.org.

Она што го направи целиот случај уште поневеројатен, рече Флајхман, е тоа што истата температура е забележана не само на површината, туку низ целиот слој вода од два метри. Користејќи компјутерски модели, тимот идентификуваше четири клучни причини: силно сончево греење, плитка вода, мала брзина на ветерот и голема заматеност на водата.

Овие фактори се зајакнуваат меѓусебно. Плиткоста ја зголемува заматеноста, која заробува повеќе топлина, додека слабите ветрови носат помалку топлина, оставајќи ја водата повеќе изложена на ведро небо и силна сончева светлина. Друг проблем за водниот свет беше широкиот опсег на температури помеѓу максимални и најниски - со дневна максимална температура од 41°C во Тефеу и ноќна минимална температура од 27°C.

Иако националното и меѓународното внимание во голема мера беше фокусирано на повеќе од 200 смртни случаи на делфини регистрирани за помалку од два месеци, тие беа само врв на поширока социо-еколошка криза, бидејќи и рибите умираа масовно.

Дури имаше и цветање на фитопланктонот што го обои езерото црвено, бидејќи алгите беа под стрес, тема што ќе се дискутира во претстојниот труд со коавторство на Флајхман.

За да ги разберат долгорочните трендови, истражувачите ги анализираа сателитските податоци на НАСА од 1990 година и открија дека амазонските езера се затоплуваат со брзина од околу 0,6°C по деценија, побрзо од глобалниот просек.

Тагови: делфините џакузи

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

Во изминатите 24 часа најмногу дожд во Битола, Демир Капија и Виница

Дадените вредности за количината на врнежи се измерени на дождомерните места на УХМР.

КОЛИЧИНА НА ВРНЕЖИ за изминатите 24 часа до 08 часот во (l/m2)

26 Битола, 24 Демир Капија, 21 Виница, 17 Лазарополе, 14 Берово, 13 Крива Паланка, 8 Гевгелија, 2 Скопје – Петровец, 1 Кавадарци, Крушево, Маврови Анови.

Забелешка: Дадените вредности за количината на врнежи се измерени на дождомерните места на УХМР. Поради локалноста на процесите, паднатата количина воден талог многу варира и на различни места може да е многу поголема од измерената.

Тагови: дожд

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено, по суви коловози.

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е умерен.

ВРЕМЕН РЕЖИМ НА СООБРАЌАЈ: На ден 23.06.2026 г. сообраќајот на патниот правец Прилеп- Битола близу железничката пруга Лознани е спроведен времен режим на сообраќај, сообраќајот ќе се одвива со пренасочување од магистралниот кон регионалниот пат заради изведување на градежни работи на терен.

СОСТОЈБА: Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено, по суви коловози.

ФРЕКВЕНЦИЈА: Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е умерен. На граничните премини од македонска страна, нема подолги задржувања за влез и излез од државата.

ВНИМАТЕЛНО: АМСМ препорачува прилагодена брзина на движење, почитување на поставената сообраќајна сигнализација и внимателно управување со возилата, особено на патиштата низ котлините, речните долини и клисурите, каде има можност од појава на одрони. Ова посебно се однесува за делниците Катланово – Велес, Маврово – Дебар – Струга, Виница – Берово и Кочани – Делчево.

СЕЗОНСКИ РЕЖИМ НА СООБРАЌАЈ: Од 15 Април, патниот правец Охрид – Ресен преку националниот парк Галичица е отворен за сообраќај за сите видови возила до 3,5 тона.

РАБОТИ НА ПАТ:

Од 21.05.2026 г. во 8 часот ќе се започне со изведување на градежни активности-санација на мостови на државен пат А2 делница Гостивар-Стража конкретно на мост бр.4 Вијадукт на Атанасова река и мост бр.7 Вијадукт на Дол и истата ќе трае до завршување на санацијата. Со таа цел ќе биде воспоставен времен режим на сообраќај кој ќе трае до самото завршување на градежните активности.

Од 14.04.2026 г. се изведуваат градежни активности на Државен пат А2 делница Гостивар – Стража на мост бр.7 Вијадукт на Дол. Со цел да може да се реализираат работите за санација на мостови, ќе биде воспостовен времен режим на сообраќај додека траат градежните активности.

Од 30.03.2026 година, ќе се изведуваат градежни активности на државен пат А2, мостови на А2 на реката Вардар во близина на с.Желино во двата правци (Скопје – Желино и Желино – Скопје), со цел санација на истите. Времениот режим ќе се спроведува согласно Одобрението за временска измена на режим на сообраќај издадено од Министерство за транспорт.

Од 13.03.2026 година започна со активности за изведба на премин на интерконективен гасовод под автопат А1 (М1) Пријателство, делница Смоквица – Гевгелија. На делницата се поставени знаци за времен режим на сообраќај.

На државниот пат А2 (скопска обиколница) се врши рехабилитација во должина од 250 метри од клучка Волково до клучка Кондово. Има поставено соодветна сигнализација за затворањето на левата сообраќајна лента за претекнување. Сообраќајот се одвива по лентата за движење (средна) и лентата за принудно запирање (десна).

Од 12.09.2025 започната е градежната активноста – санација на свлечиште на регионален пат Р1202 делница Косоврасти – Мелнички Мост, односно воспоставена е времена измена на режимот на сообраќај до завршување на активностите.

Според известување од Виадукт Треј Дооел – Гостивар, како дел од изведбата на Коридор 10Д, во тек е важност на времен режим на сообраќај на патен правец Прилеп – Битола, каде ќе се пренасочи движењето на возилата по регионалниот пат Прилеп – Битола, од делот од клучка Лагово до Тополчани.

Тагови: АМСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Метео

Нестабилно време со дожд, грмежи и засилен ветер

Под влијание на циклонска активност од југоисток денес ќе имаме нестабилно време со дожд, грмежи и засилен ветер.

Локално процесите ќе бидат поинтензивни со пообилен пороен дожд, грмежи, силен ветер и појава на град. Минималната температура ќе биде во интервал од 14 до 20, а максималната ќе достигне од 27 до 35 степени.

Во Скопје времето ќе биде нестабилно со дожд, грмежи и засилен ветер. Во делови од котлината ќе има услови за појава на краткотрајно невреме. Минималната температура ќе се спушти до 17, а максималната ќе достигне до 32 степени.

Денес ќе се задржи нестабилно време со дожд, грмежи и засилен ветер. Поради големата енергија во атмосферата локално процесите ќе бидат поинтензивни со пообилен пороен дожд, силен ветер и појава на град. Во четврток и петок ќе има изолирана појава на нестабилност, а за време на викендот и почетокот на следната седмица времето ќе биде претежно сончево и топло.

Тагови: дожд

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.