Само во овој момент на него има неколку ровери и сонди и орбитери кои орбитираат околу него. Меѓутоа, над црвените песоци, двапати дневно се издигнува чуден природен сателит – Фобос. И покрај деталните студии на Марс, Фобос останува целосна мистерија за научниците и многумина го сметаат за најчудниот објект во нашиот систем.

Фобос и Деимос, другите месечини на Марс, беа откриени во 1877 година и целосно ги збунија научниците, пишува New Scientist.

- Тие се единствените два објекти во оваа фаза, во Сончевиот систем, за кои во суштина немаме поим што се. Знаеме што се другите природни сателити. Знаеме што се астероиди и комети. Фобос и Деимос? Немаме идеја“, изјави Паскал Ли од Институтот SETI во Калифорнија за New Scientist.

Сателитите на Марс можеби се заробени астероиди или можеби се формирале од истиот диск како Марс. Можеби тие се формирани во катаклизма како онаа што ја создаде Месечината. Или нивното потекло е сосема поинакво.

- Што се Фобос и Деимос? Мислам дека тоа е една од најголемите мистерии на науката“, изјави Абигејл Фримен од лабораторијата за млазен погон на НАСА (JPL) за New Scientist.

Why we must investigate Phobos, the solar system’s strangest object Walter Myers/Science Photo Library Next to Earth, Mars may be the most-studied world in our solar system, currently home to a fleet of orbiters, landers and rovers. But above the red sands on which the rovers trundle, a strange…

[image or embed]

— surajworld.bsky.social (@surajworld.bsky.social) February 4, 2025 at 1:14 AM

Сега постои надеж дека можеби ќе можеме да ја решиме оваа мистерија, благодарение на новата мисија на Фобос, која моментално е во тек. Мисијата треба да даде повеќе од задоволителен одговор: можеби откривање повеќе за историјата на внатрешниот Сончев систем и можеби да ни даде одговори за изворите на градежните блокови на животот на Земјата.

Проучувањето на овие марсовски месечини досега не беше приоритет бидејќи повеќето мисии беа фокусирани на Црвената планета.

- Фобос и Деимос отсекогаш биле запоставени светови бидејќи се врзани за еден многу интересен свет - Марс. Никогаш не се размислувало многу“, вели Дејвид Минтон од Универзитетот Пердју во Индијана.

До 1950-тите, било пресметано дека Фобос орбитира околу Марс на секои 7,5 часа, а Деимос на секои 30 часа. Откриена е и големината на овие сателити. Фобос, кој е поголем, има пречник од само 27 километри на најшироката точка. Уште почудно, Фобос паѓа кон Марс со брзина од 2 сантиметри годишно. Затоа, научниците пресметале дека неговата густина е веројатно многу мала.

Фобос е толку чуден што советски научник еднаш се запрашал дали тоа е всушност вонземска вселенска станица.

- Дали Фобос може да биде цврст однадвор, но шуплив одвнатре? Природниот сателит не може да биде шуплив. Идејата дека сателитите на Марс се всушност вештачки можеби на прв поглед звучи фантастично. Сепак, мое мислење е дека ова треба сериозно да се размисли - напиша астрофизичарот Џозеф Шкловски во книгата „Живот во вселената“, која ја напиша заедно со астрономот Карл Саган.

Денес знаеме дека Фобос не е вселенска станица на вонземјани, според New Scientist. Астрономите открија многу астероиди кои се „купишта ѓубре“, лабаво поврзани со купишта отпад со многу внатрешни шуплини. Измерената густина на Фобос е конзистентна. Но, точно е дека овој сателит паѓа кон Марс и дека во следните 100 милиони години или ќе удри во планетата или ќе биде расеан во прстен.

- Фобос е чуден. Ако е стар 4,5 милијарди години, како и сè друго во Сончевиот систем, тогаш го гледаме во последниот дел од неговиот живот“, рече Минтон.

По децении проучување, откриено е малку повеќе од ова: дека Фобос и Деимос се многу чудни. Фобос изгрева на запад и заоѓа на исток, двапати во текот на еден марсовски ден. Тоа е многу потемно од површината на Марс и е едно од најмалку рефлектирачките небесни тела во нашиот систем.

Фобос и Деимос не само што не личат на Марс, туку и составот на материјалите на нивните површини е различен. Многу научници мислат дека овие сателити се заробени објекти, заробени од гравитацијата на Марс. Неодамнешната анализа на Соња Форнасиер од Париската опсерваторија сугерира дека Фобос и Деимос личат на два дела од мртва комета која се распаднала на два дела, а потоа била заробена од гравитацијата на Марс.

- Ме заинтригира идејата дека се работи за заробени предмети. Од каде? Не знам“, рече Форнасиер.

Сепак, научниците велат дека проблемот е што орбитата на сателитот е целосно погрешна за фатените објекти.

Еден начин да се реши мистеријата би биле мисиите на Фобос, но единствените два обиди, советскиот во 1988 година и рускиот во 2011 година, биле неуспешни.

Јапонската агенција за истражување на вселената (JAXA) се подготвува да ја испрати сондата MMX (Martian Moons Exploration) во 2026 година за да го испита Фобос одблизу, да земе примероци од него и да ги врати на Земјата. Ова може да донесе големи промени во разбирањето на двата сателити.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.