Од Кичево до ѕвездите, астронаутката Мартина Димоска ја отвора вратата кон вселената – младите да инвестираат во знаење - Канал 5

Наука

Од Кичево до ѕвездите, астронаутката Мартина Димоска ја отвора вратата кон вселената – младите да инвестираат во знаење

Од Кичево до ѕвездите, астронаутката Мартина Димоска ја отвора вратата кон вселената – младите да инвестираат во знаење и да не дозволат географијата да им ги ограничи соништата.

Од Кичево до ѕвездите, астронаутката Мартина Димоска ја отвора вратата кон вселената – младите да инвестираат во знаење

Живеење во изолирани бази, ограничена комуникација, строго дефинирани мисиски правила и постојано тестирање на човечките и технолошките граници – ова не е научно-фантастичен филм, туку секојдневието на аналогните астронаути, професионалци кои ги симулираат вселенските мисии на Земјата. Една од нив е и Мартина Димоска, Македонка од Кичево, првата жена аналогна астронаутка од Балканот. Аналогните астронаути го отвораат патот на човештвото до Месечината, Марс и другите планетарни тела.

Димоска во разговор за МИА појаснува дека аналоген астронаут е високо квалификуван професионалец кој учествува во високо реалистични симулации на вселенски мисии на Земјата, наменети за тестирање на технологии, оперативни протоколи и човечки перформанси пред нивна примена во вистински вселенски услови, во орбита, на Месечината или при идни мисии кон Марс.

Овие мисии се одвиваат во екстремни и изолирани средини и вклучуваат спроведување на EVA процедури, научни експерименти, следење на физичка и психолошка издржливост на екипажот, како и тестирање на донесување одлуки под висок оперативен притисок.

Според Димоска, аналогните мисии претставуваат клучен дел од подготовката за човечко присуство надвор од Земјата и придонесуваат кон зголемена безбедност, ефикасност и доверливост на системите пред нивно воведување во реални вселенски програми.

- Аналогните мисии се клучни затоа што овозможуваат безбедно тестирање на ситуации што во вистинска мисија би можеле да бидат животно загрозувачки, додава Димоска.

Пат полн со препреки – но и со истрајност

Нејзиниот пат не започнал со „трасирана патека“ – напротив, како што посочува, со самото тоа што доаѓа од земја која нема национална вселенска агенција, на почетокот значи отсуство на институционална поддршка, инфраструктура и јасни патишта за вклучување во меѓународниот вселенски сектор.

- Доаѓам од мала земја без национална вселенска агенција, што значи дека ништо не беше однапред дефинирано. Мораше сама да ги градам врските, знаењето и сопствената патека, вели таа.

Посочува дека нејзиниот пат започнал од љубопитноста кон науката, инженерството и прашањето како човекот функционира во екстремни услови, а се развивал низ години на посветена работа и специјализирана едукација. Во тој процес, таа има завршено низа професионални програми и тренинзи, меѓу кои нуркачка NAUI обука во Германија, Analog Mission Training во Austrian Space Forum, како и NASTAR обуки и сертификација за човечки вселенски лет. Денес таа е Senior NASTAR амбасадор и NAUI сертифициран нуркач. Паралелно, поседува формално образование како инженер на материјали и нанотехнологии на Технолошко-металуршкиот факултет при УКИМ, магистерски студии по вселенски науки на International Space University во Франција, како и постдипломски студии по комерцијални вселенски науки на Florida Institute of Technology во САД.

- Паралелно со студиите и тренинзите, јас морав и да работам за да се издржувам. Тоа значеше значително поголем стрес, хроничен недостиг од одмор и постојана потреба сè што ќе заработев да го реинвестирам во сопствениот пат. За разлика од многу мои колеги, кои имаа стипендии и институционална поддршка од нивните национални вселенски агенции, стабилен животен баланс и простор за неформален нетворкинг, професионални настани и социјални активности што дополнително ја забрзуваат кариерата, јас морав да функционирам без таа мрежа на поддршка. Фактот дека бев целосно самофинансирана и постојано „растегната“ меѓу обврските, неизбежно создаваше и одредени предрасуди. Не секогаш бев перципирана на ист начин како колегите со институционална позадина, што дополнително го отежнуваше процесот на градење доверба. Мојата мотивација отсекогаш беше да покажам дека со дисциплина, знаење и истрајност може да се пробие и од помала земја, додава Димоска.

Нејзина мисија е да се отвори првата современа опсерваторија во Македонија

И покрај тоа што веќе работи на меѓународно ниво, Димоска останува посветена на идејата да развие домашна научна инфраструктура.

- Сакам Македонија да ја добие првата современа опсерваторија и лабораторија за вселенски науки, поставена во Западна Македонија. Место каде секој млад човек ќе биде добредојден, вели таа.

Нејзината работа преку International Space Alliance (ISA) веќе донесе конкретни резултати. Еден од нив е проектот „A small patch for man, a big one for our history books“, преку кој македонско знаменце ја премина Кармановата линија со летот на Blue Origin во 2024 година.

Димоска е дел од тимот што ја има основано Граѓанско-научната космичка агенција на Македонија (ГНКА) – модел кој ја заменува улогата на државната агенција што недостига. Објаснува дека таа не е државна институција, туку граѓански и научно заснован одговор на јазот што постои.

Нов почеток во САД – и нови вселенски можности

Неодамна, таа доби EB-1A зелена карта, позната и како „Ајнштајнова виза“, која се доделува на лица со исклучителни достигнувања. Таа пред скоро време се преселила во Калифорнија и во овој период нејзин приоритет е целосно да се интегрира во американскиот вселенски сектор и да продолжи со работата што нејзиниот тим веќе ја гради. Иако поседува зелена карта, таа посочува дека сè уште нема право да аплицира на голем дел од огласите за директно вработување во NASA, кај NASA контракторите, па дури и во приватниот сегмент на вселенската индустрија, во компании како SpaceX, бидејќи државјанството на САД е задолжителен услов. Овој услов важи низ многу слоеви, од програмите за практиканти во NASA па се до астронаутските позиции. Во меѓувреме, таа е професионално ангажирана како консултант и соработува со институции кои стратешки соработуваат со NASA, со фокус на Human Spaceflight.

Како што наведува, во моментов се фокусира на вмрежување и аплицирање во ретките можности што се достапни за лица со статус на постојан жител на САД, во рамки на поширокиот вселенски екосистем.

- Тоа значително го стеснува опсегот на достапни можности. Сепак, постојат неколку селективни, но исклучително значајни позиции, програми и партнерства каде што можам активно да придонесувам, да соработувам и да градам долгорочно присуство во секторот. Ова го гледам како почеток на подолг и постабилен процес на интеграција, вели Димоска.

Порака до младите: географијата да не биде граница за нивните соништа

На младите кои сонуваат за кариера во вселенската индустрија им порачува да инвестираат во знаење и да бидат многу трпеливи, да аплицираат, да учат, да градат мрежи и да не дозволат географијата да им ги ограничи соништата. Како што вели, да не чекаат „дозвола“, признание или валидација од луѓе кои никогаш не го поминале патот по кој тие сакаат да чекорат. Таа во разговор за МИА објаснува дека патот е долг, тежок и исполнет со неизвесности, но возможен.

- Ги очекуваат години пожртвуваност, неизвесност и многу работа без големи признанија. Наместо „сјаен“ живот, реалноста најчесто подразбира постојано реинвестирање и учење да се живее за мали, но значајни победи. Ако се истрајни и несебични, ќе имаат можност, и покрај сите препреки, достојно да се претстават себеси и, доколку тоа го изберат од лична одговорност, да ја претстават и државата од која доаѓаат во најдобро можно светло, иако на тој пат никогаш не добиле институционална поддршка, вели таа.

Димоска потенцира дека таа и понатаму лично одбира да се залага за својата земја и, пред сè, да ја одржува врската и континуираната релација со Македонија – особено за оние малкумина што со сериозност и доверба пристапиле кон нејзе и нејзините соништа и им ја укажале честа да чекорат по истиот, исклучително трнлив и неизвесен пат./МИА

Тагови: вселената

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Судбина

Жена лови риба на плажа, кога наеднаш се издигна огромен бран и ја „проголта“ (ВИДЕО)

Ова е застрашувачкиот момент кога жена која ловела риба на плажа во Калифорнија била однесена во морето од моќен, ненадеен бран.

Жена лови риба на плажа, кога наеднаш се издигна огромен бран и ја „проголта“ (ВИДЕО)

Бе Кадоте, 47-годишна жителка на Пацификот, ловела риба на плажата јужно од Пацифик Мол кога бранот ја удрил, соборувајќи ја од нозе и влечејќи ја околу 30 стапки од брегот, објавува Њујорк пост.

Снимките од безбедносните камери го забележале драматичниот момент кога Кадоте била однесена во разбрануваното море.

„Се чувствував како да ме вртат во машина за перење“, изјави таа за АБЦ.

Таа го опиша бранот како сосема неочекуван и рече дека веднаш сфатила во каква опасност се наоѓа.

„Едноставно ме проголта. Знаев токму тогаш дека доаѓа по мене. Си одам. Ќе ме однесе. Нема шанси да се извлечам од ова“, рече таа.

Додека моќната вода ја однесе подалеку од брегот, Кадотова одлучи да не се бори против огромната сила на брановите, туку да ја препушти својата судбина на повисока сила.

„Ги затворив очите и се помолив: Боже, ако ова е твоја волја, разбирам, но те молам не дозволувај да го напуштам мојот син“, рече таа.

По неколку минути во вода, Кадотова успеа да се врати на површина. Рибарите во близина веднаш ѝ притрчаа на помош, ѝ фрлија конец и ја извлекоа назад на брегот.

„Ви благодарам што го ризикувавте вашиот живот за да го спасите мојот“, им рече таа по спасувањето.

Набрзо пристигнаа службите за итни случаи и ја пренесоа во болница во Сан Франциско, каде што беше лекувана од хипотермија и состојба опишана како „синдром на океански шок“ или повреди предизвикани од силно фрлање од брановите.

Ваквите ненадејни бранови, познати како „подмолни бранови“, се особено опасни бидејќи се појавуваат без предупредување и можат да ги однесат луѓето далеку од брегот пред да можат да реагираат.

Таа сега се опоравува дома. Неодамна се пријавени и други спасувања на океанот.

YouTube video

Овие бранови се особено чести по должината на крајбрежјата со стрмни, длабоки падови, вклучувајќи делови од северозападниот дел на Пацификот и северна Калифорнија.

„Помолните бранови“ се обично големи крајбрежни бранови кои можат да се искачат многу повисоко на плажата отколку што се очекуваше. Тие се тешки за предвидување и можат да удрат дури и во мирни, сончеви денови со мало или без никакво предупредување.

Некои истражувачи проценуваат дека околу три од секои 10.000 бранови на море достигнуваат овој опасен статус.

Тагови: плажа риба

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Ужас во Унгарија: Полицијата откри морничава колекција кај болнички портир, призна дека јадел човечко месо

Националното биро за вонредни ситуации на Унгарија го истражува шокантниот случај на маж од Будимпешта осомничен за нелегално користење човечки тела откако полицијата пронашла неколку човечки тела на неговиот имот.

Ужас во Унгарија: Полицијата откри морничава колекција кај болнички портир, призна дека јадел човечко месо

Одделот за заштита на животот на Националниот институт го отвори случајот откако властите добија информации за портир кој работел во болница во Будимпешта, кој наводно складирал делови од човечки тела на своето работно место и дома, пренесе Телеграф.

Истрагата откри дека тој имал голем интерес за анатомија и патологија и редовно дисецирал животни. Полицијата се сомнева дека делумно ги добил човечките останки преку својата работа, а исто така ископал тела од напуштени гробишта во Словачка и Унгарија.

Според властите, човекот не ја криел својата чудна страст, раскажувајќи им на семејството и пријателите за тоа, па дури и фотографирајќи ја својата колекција.

Полицијата го уапсила човекот во Будимпешта на 17 јуни, а потоа претресла неколку имоти и возила поврзани со него. За време на претресот, запленети се компјутери, лаптопи, мобилни телефони и разни уреди за складирање податоци.

Полицијата соопшти дека за време на претресот се пронајдени неколку човечки останки. Меѓу запленетите предмети беа полнето човечко лице и кожа, коски ставени во куфер, комплетна потколеница, човечки мозок, надлактица и неколку черепи.

Пронајден е и орган складиран во тегла, кој моментално се испитува за да се утврди дали е од човечко или животинско потекло.

Запленетите остатоци ќе бидат испитани од судски експерти, кои исто така ќе бидат одговорни за утврдување на нивното потекло и извор.

Признал дека јадел човечко месо

Мажот е осомничен за кривично дело нелегална употреба на човечко месо. Според полицијата, тој признал дека го сторил кривичното дело за време на испрашувањето.

Во своето сведочење, тој рекол дека бил особено привлечен од делови од човечкото тело и дека претходно подготвувал разни јадења од нив и ги јадел.

По испрашувањето, тој бил приведен, а потоа судот наредил да биде ставен под кривичен надзор.

Истрагата е сè уште во тек. Властите моментално се обидуваат да го утврдат точното потекло на запленетите човечки остатоци.

Во зависност од исходот од истрагата, бројот на кривични дела за кои се товари човекот може подоцна да се прошири.

Тагови: Унгарија

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Милионерот Брајан Џонсон (48): Не планирам да умрам, моето тело е старо само 18 години (ВИДЕО)

Брајан Џонсон, 48-годишниот милионер кој посветил голем дел од своето време и пари на истражување на долговечноста, тврди дека „нема планови да умре“.

Милионерот Брајан Џонсон (48): Не планирам да умрам, моето тело е старо само 18 години (ВИДЕО)

Џонсон, кој тврди дека неговата „биолошка возраст“ е значително помала од неговата хронолошка возраст, верува дека неговата генерација може да биде првата што ќе живее значително подолго благодарение на научниот напредок од која било претходна.

„Не планирам да умрам“

Во видео објавено на платформата X, тој ја претстави својата визија за иднината. „Ние сме првата генерација што нема да умре. Буквално. Не планирам да умрам“, рече тој.

Додаде дека неговите здравствени индикатори одговараат на оние на многу помлада личност. „Имам 48 години хронолошки, но мојата кардиоваскуларна кондиција е како на 18-годишник, мојот капацитет на белите дробови е како на 18-годишник, моите теломери и хромозоми се како на 18-годишник. Моето тело функционира на многу начини како да имам 18 години.“

Тој, исто така, објасни како биолошката возраст може да се разликува од вистинската, хронолошка возраст. „Затоа велам дека здравјето треба да биде приоритет. Разликата помеѓу здрав и нездрав живот е поголема отколку што мислат повеќето луѓе“, рече тој.

Проект вреден два милиони долари годишно

Џонсон верува дека напредокот во биотехнологијата и подоброто разбирање на човечкото тело би можеле значително да го зголемат животниот век. Во последниве години, тој го претвори своето тело во еден вид експеримент насочен кон забавување на стареењето.

Тој се придржува до строго контролирана исхрана, секојдневно следи бројни здравствени параметри и се подложува на разни третмани и терапии. Се вели дека неговата програма, позната како Project Blueprint, чини околу два милиони долари годишно, според претходните извештаи.

Иако Џонсон и некои застапници на долговечноста веруваат дека развојот на медицината, биотехнологијата и вештачката интелигенција еден ден би можеле значително да го продолжат човечкиот живот, научниците предупредуваат дека досега нема докази дека е можно да се избегне стареењето или да се постигне еден вид бесмртност.

Совети за долговечност

И покрај критиките, Џонсон тврди дека собрал голем број корисни сознанија за здравјето и стареењето во текот на годините. Неодамна сподели со своите следбеници 41 лекција за која вели дека ги научил инвестирајќи милиони долари во истражувања за долговечноста.

„Еве го тоа. Сè што научив трошејќи милиони за долговечност“, напиша тој на X.

Иако неговиот режим е исклучително скап, многу од советите што ги споделува се базираат на навики што им се достапни на повеќето луѓе. Тој ја нагласува важноста на квалитетниот сон, редовното вежбање, исхраната богата со интегрални храни и избегнувањето пушење и други навики што можат да му наштетат на здравјето.

Тој го опишува спиењето како „најмоќниот лек на светот“ и препорачува да си легнувате приближно во исто време секоја вечер, по можност пред полноќ, избегнувајќи екрани најмалку еден час пред спиење.

Тој исто така советува лесна активност по оброците, како што се одење, редовно истегнување и тренинг за сила за зачувување на мускулната маса.

Меѓу препораките се доволен внес на течности, изложеност на утринското сонце за витамин Д и заштита на кожата за време на најсилното дневно сонце. Тој исто така го смета менталното здравје за важно, па затоа охрабрува редовно дружење со пријателите и умерено користење на социјалните мрежи.

Иако нема докази дека ваквите навики можат да го спречат стареењето, експертите генерално се согласуваат дека тие можат да придонесат за поздрав начин на живот и да го намалат ризикот од многу болести.

Тагови: милионерот тело

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер