Долго време, оплодувањето се објаснуваше како права трка, во која „најбрзиот“ сперматозоид победува. Но човечката репродукција е многу поинтерактивна од тоа, а средината околу јајце-клетката може да влијае на тоа кои сперматозоиди ќе успеат.

Тоа е широко распространето верување: Сперматозоидите се како тркачи во епска трка, натпреварувајќи се меѓусебно за пристап до посакуваната јајце-клетка на целната линија. Јајцето, пак, трпеливо чека победничкиот сперматозоид да ја пробие неговата надворешна мембрана, предизвикувајќи оплодување. Овој наратив за тркачки сперматозоиди и чекачки јајца опстојува низ времето — и сепак, едноставно не е точен. Научните истражувања оваа идеја ја демантирале повторно и повторно.

Еден од клучните фактори е течноста и клетките што ја опкружуваат јајце-клетката по овулацијата, често нарекувани фоликуларна течност и слој на кумулус клетки. Тие ослободуваат хемиски сигнали што можат да ги насочуваат сперматозоидите преку хемотакса, што значи дека сперматозоидите реагираат на хемиски градиенти, наместо да пливаат случајно.

Позната студија од 2020 година, објавена во списанието Proceedings of the Royal Society B (Фицпатрик и соработници), тестирала примероци од сперма во контакт со фоликуларна течност од различни жени. Резултатите покажале дека сперматозоидите не биле подеднакво привлечени од фоликуларната течност на секоја жена и дека хемиската средина на одредена јајце-клетка може да ги привлекува сперматозоидите на еден маж повеќе отколку на друг.

Важно е што оваа појава не секогаш му одела во прилог на актуелниот партнер на жената во рамки на студиската поставка. Тоа укажува дека хемијата околу јајце-клетката може да создаде вид „филтер на компатибилност“, каде што одредени сперматозоиди функционираат подобро со одредени јајце-клетки — барем во лабораториски услови.

Ова не значи дека јајце-клетката носи свесна одлука, ниту дека брзината воопшто не е важна. Тоа значи дека оплодувањето е под влијание на биологијата од двете страни: сперматозоидите мора да бидат способни, но хемијата што ја опкружува јајце-клетката може да помогне да се одреди кои сперматозоиди најверојатно ќе стигнат, ќе реагираат и ќе успеат во завршните чекори.

Јајцата се избирливи (но ние постојано забораваме)

Производењето на сите јајца одеднаш, нивното „тестирање“ под стрес и отфрлањето на повеќето од нив, и поставувањето само едно за оплодување во даден момент, е прилагодување кај цицачите. Тоа претставува промена во репродуктивната стратегија, според професорката Линет Сиверт, биолошки антрополог на Универзитетот во Масачусетс, Амхерст. Таа промена е од претходен, или поантичен метод на репродукција, кој рибите, амфибиите и повеќето влекачи сè уште го користат денес со голем успех.

Тие постојано произведуваат и јајца и сперма, во големи количини, и тоа низ цел живот додека не умрат. Женските риби и жаби ја исфрлаат масата на јајца во вода, а мажјаците испуштаат, депонираат или генерално го насочуваат својот сперматозоид кон јајцата. Јајцата што се оплодуваат потоа развиваат — или не, поради условите во животната средина, или се изедени од предатори. Морските желки имаат полови односи, но сè уште положуваат стотици оплодени јајца одеднаш и тоа го прават сè додека се стари, исто како и јајцеживите змии (живородните змии раѓаат живи младенци).

За сите овие животни, репродукцијата е „игра на бројки“. Многу јајца, многу сперматозоиди, многу оплодени јајца и младенци, а само неколку преживуваат до возрасност. Во многу случаи, новоизлезените желки, пилиња од жаби и мали змијчиња се важен извор на храна за другите животни во нивниот екосистем, како биолошка понуда за пошироката заедница.

Овој пристап „поголем број репродуктивни клетки = подобро“ сè уште го користат машките луѓе, но не и женските.

Извор: Livescience

Image by Steffen Erbe from Pixabay

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.