Тие овој пат живееја целосно изолирани од остатокот од светот во вселенскиот центар Џонсон на НАСА, како дел од симулација на мисија за човечки лет на Марс, објави Ројтерс.

„Беше пеколна година - аналогни астронаути живееја во заробеништво по своја слободна волја“, изјави Елен Елис, медицински службеник за мисијата CHAPEA, во изјава откако излезе од изолација во саботата со нејзините тројца членови на екипажот.

Четворицата влегоа во просторот од 158 квадратни метри печатен со 3Д на 19 октомври 2025 година и извршија задачи како што се одгледување култури во симулирана марсовска почва и комуникација со претставници на НАСА со временски доцнења што ги имитираа оние карактеристични за меѓупланетарните комуникации.

НАСА, која го истражува Марс со роботски ровери и орбитатори, има амбиции да испрати човечка мисија на Марс уште во 2030-тите, со претходни планови за враќање на астронаутите на Месечината за прв пат од 1972 година.

„Имаме се помал прозорец на можности за одржување на американската супериорност во вселената“, рече Елис.

Таа ја спомена академијата за вселенски операции на војската што ја развива администрацијата на претседателот Доналд Трамп, како и плановите за база на Месечината.

„Да ја преземеме иницијативата, да бидеме водени од науката што ќе и користи на нашата економија и ќе го обезбеди нашето наследство во вселената за децата на нашите деца“, рече Елис.

Другите членови на екипажот беа командантот на мисијата Рос Елдер, научниот офицер Метју Монтгомери и инженерот за летови Џејмс Спајсер.

„Ризиците за Марс се високи“. Но, преку потрагата по разбирање, силна визија и лидерство, креативност, храброст, напорна работа и неверојатни темели, целта за испраќање луѓе на Марс не само што е остварлива, туку и неизбежна, рече Елдер откако излезе од изолација.

Екипажот треба да учествува во две недели пост-мисија евалуации и средби со научници од НАСА.

Агенцијата соопшти дека бара увид во тоа што им е потребно на астронаутите за да се прилагодат на рутините и барањата на секојдневниот живот на долгите мисии надвор од Земјата, за да можат да останат здрави, продуктивни и поврзани.

Ова беше втората мисија на CHAPEA, откако претходната екипа од четири члена помина 378 дена во изолација во вселенскиот центар Џонсон во 2023 и 2024 година.

Ванеса Вајче, директорка на вселенскиот центар Џонсон, ги поздрави членовите на екипажот откако излегоа од изолација. Таа рече дека успеале да живеат со ограничени ресурси, да го одржуваат својот животен простор и да спроведуваат симулирани операции на Марс.

Вајч, исто така, го истакна начинот на кој екипажот се справувал со симулираните меѓупланетарни комуникации, со временски доцнења помеѓу испраќањето пораки и примањето одговори.

„Овие доцнења бараат трпение, внимателно планирање и поголема независност - квалитети што ќе бидат од суштинско значење за идните астронаути што патуваат милиони милји од дома“, рече Вајч.

Таа рече дека лекциите научени од искуството на екипажот на CHAPEA ќе помогнат да се отвори патот за мисии прво на Месечината и „еден ден на Марс“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

МАКСИМАЛНА ТЕМПЕРАТУРА (во оС)

3 Попова Шапка, 5 Маврови Анови, 7 Крушево, 9 Лазарополе, 11 Скопје-Зајчев Рид, Тетово, Претор, Битола, 12 Скопје-Петровец, Крива Паланка, Велес, Прилеп, Берово, 13 Штип, Виница, Кавадарци, Демир Капија, 15 Охрид, 16 Струмица, Гевгелија.

КОЛИЧИНА НА ВРНЕЖИ за изминатите 9 часа до 16 часот во (l/m2)

3 Маврови Анови, Попова Шапка, 2 Ѓуриште, 1 Битола, Велес, Струмица.

ВРЕМЕТО ДЕНЕСКА И ДО КРАЈОТ НА ДЕНОТ

Времето денеска беше облачно со повремени локални врнежи од дожд со послаб интензитет. Дуваше слаб до умерен ветер претежно од северен правец.

На некои повисоки места има појава на магла со намалена хоризонтална видливост до 50 метри.

Попладнево и до крајот на денот ќе се задржи облачно време со повремени врнежи од дожд. Во текот на ноќта врнежите ќе се прошират насекаде и локално ќе бидат пообилни (над 15 l/m2). Ќе дува слаб до умерен ветер од северен правец.

ВРЕМЕТО УТРЕ

Облачно со повремени врнежи од дожд, локално пообилни (над 25 l/m²). Кон крајот на денот врнежите ќе престанат. Ќе дува слаб до умерен ветер од северен правец, кој наместа долж Повардарието повремено ќе засилува. Минималната температура ќе биде во интервал од 6 до 10, а максималната ќе достигне од 10 до 14 степени.

Во Скопје, облачно со повремени врнежи од дожд со слаб до умерен интензитет. Ќе дува слаб до умерен ветер од северен правец. Минималната температура ќе се спушти до 8, а максималната ќе достигне до 12 степени.

ВРЕМЕТО ВО НАРЕДНИТЕ ДЕНОВИ

Од среда и во деновите потоа времето ќе биде стабилно и суво со променлива облачност во текот на денот. По одделни котлини ќе има услови за појава на утринска магла. Од петок облачноста ќе се намали и во деновите од викендот се очекуваат постудени утра со минимална температура која наместа ќе се спушти под нула степени.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Според Националниот одбор за безбедност на сообраќајот (NTSB), ова беше втората најсмртоносна авионска несреќа во Соединетите Држави оваа година.

Во јуни, авион што превезуваше падобранци се урна во Мисури, при што загинаа 12 лица, објави CNN.

Властите сè уште не ги идентификувале деветте лица во авионот, ниту пак кажале колкумина биле патници или членови на екипажот.

Гувернерот на Флорида, Рон ДеСантис, ја опиша несреќата како „како ракета што се врти кон земјата“.

Нема пријавени жртви на земјата, рече тој, но делови од авионот биле расфрлани на широк простор по ударот.

Околу 600 луѓе не можеле да се вратат во своите домови бидејќи несреќата го блокирала пристапот до заедницата за мобилни домови. Локалните власти обезбедиле привремено сместување за нив.

Министерот за транспорт на САД, Шон Дафи, го потврди бројот на жртви и ја опиша несреќата како „страшна трагедија“.

WATCH: New video shows Learjet 60 business jet crashing near West Palm Beach, Florida. The plane was completely disintegrated upon impact. Number of casualties unknown. https://t.co/l5JT9KEWnQ

— BNO News (@BNONews) November 1, 2026

Федералната администрација за воздухопловство (FAA) и Националниот одбор за безбедност на сообраќајот (NTSB) ќе ги истражат околностите на несреќата.

„Ќе се срушиме!“

Несреќата во Флорида е најсмртоносната досега во која е вклучен авион „Лирџет 60“, според Фондацијата за безбедност на летовите.

Во септември 2008 година, четири лица загинаа кога авион од ист тип, кој летал за Лос Анџелес, се урна за време на полетувањето во Колумбија, Јужна Каролина.

Авионот што се урна во Флорида полета од меѓународниот аеродром „Остин-Бергстром“ во Тексас и беше на пат кон Бахамите, соопшти FAA.

Според официјалните документи, авионот бил регистриран на друштво со ограничена одговорност од Делавер и бил рекламиран на интернет за чартер летови.

Авионите „Лирџет“ станаа синоним за приватна авијација.

„Лир 23“, дизајниран од Бил Лир, стана популарен меѓу богатите и славните веднаш по неговото воведување во 1960-тите.

Брендот последен пат го произведуваше канадската компанија „Бомбардие“, која престана да произведува нови авиони во 2021 година, но продолжува да обезбедува техничка поддршка за постојните авиони.

Последните зборови на пилотот пред несреќата

Неколку минути пред несреќата, пилотот пријавил формирање мраз во авионот, надворешна температура од минус 47 степени Целзиусови и умерена турбуленција, што предизвикало промени во висината на летот до околу 213 метри.

Оваа информација е снимена во аудио-снимка од комуникацијата помеѓу пилотот и контролата на летање, која е достапна на платформата LiveATC.net.

„Имаме чист мраз што можеме да го контролираме и умерена турбуленција“, пријавил пилотот во контролата на летање во Мајами.

Неколку моменти подоцна, откако пријавил почеток на врнежите и побарал дозвола за искачување повисоко, пилотот прогласил вонредна состојба.

„Губиме висина на 8.000… Мејдеј, мејдеј! Се спуштаме со 10.000 стапки во минута“, се вели во снимката.

Кратко потоа следело подраматично предупредување: „Се наоѓаме во ситуација на пребрзо движење, се спуштаме со 20.000 стапки во минута, или околу 20.000 стапки во минута… Ќе се срушиме!“

Според податоците за следење на летот објавени од ADS-B Exchange, авионот изгубил околу 27.000 стапки надморска височина за само една минута пред да престане преносот на податоци.

Во времето на несреќата имало изолирани грмотевици во областа, а авионот поминал низ посилна ќелија за бура само неколку минути пред да започне со неконтролирано спуштање.

Сè уште не е познато дали бурата придонела за несреќата. Сепак, авионот се наоѓал во област за која FAA издаде предупредување за бури и опасности за воздушниот сообраќај во тој момент.

Air traffic control captures last minute of communications linked to private jet that departed from Texas and crashed in Florida 😮😭 https://t.co/ycZC1f5OqR

— Lazy Canadian Entrepreneur (@JimChuong) November 2, 2026

🚨 MAYDAY… “WE’RE ALL GOING TO DIE ‼️‼️🛩️ Learjet 60 (N722BD) at 41,000 feet. WHAT ACTUALLY HAPPENED TO THIS PLANE – ALL 9 DEAD‼️🛩️ The Learjet 60 was flying from Austin, Texas to the Bahamas yesterday. It was cruising at 41,000 feet where the outside temperature is a constant –51°C. There was a big weather system in front of them. The female pilot asked air traffic control for permission to climb higher to get a better ride. That is where everything went wrong. Ice started building up on the wings at those temperatures and in that weather, ice can form very quickly and destroy the lift the wings need to keep the plane flying. The pilots reported they were managing ice and had moderate turbulence, then suddenly the situation collapsed to the worst ‼️ The plane stopped flying normally. It entered a steep, uncontrolled dive and fell at tremendous speed – reports show descent rates of 20,000+ feet per minute the female pilot was still on the radio with ATC in the final moments. Her last words made it clear they knew they were going to crash and die ‼️ into the ground and that they were out of time🙏🛩️ 🔥The Learjet came down near Greenacres in Palm Beach County, Florida. It hit with such force that almost nothing was left of the aircraft. A massive fireball and crater were left on the ground. All nine people on board died 🙏no ground fatalities have been confirmed so far. The NTSB is investigating. names of those on board, including the female pilot, have not yet been released. God be with every family affected. 🙏🫡 🛩️This is how fast it can go from “we’re managing it” to total loss at high altitude⁉️

— RaiZel (@landbourainier) November 2, 2026

Натрупувањето мраз на крилата и другите делови од авионот може да претставува сериозна опасност, особено за приватните авиони.

NTSB издаде безбедносно соопштение во јануари 2024 година за ризиците од формирање мраз за време на летот. Како што е наведено, овој феномен може да доведе до губење на контролата врз авионот, да го отежни одржувањето на насоката и брзината, а исто така да го спречи авионот да одржува стабилна надморска височина.

Силата на ударот оставила огромен кратер на патот

Ударот бил толку силен што асфалтот на местото на несреќата бил деформиран, а на патот се создал и голем кратер, според снимките објавени од филијалата на CNN, WPBF.

Сообраќајната несреќа се случила во близина на Милитари Треил, помеѓу булеварот Крестхавен и 10-та Авенија Северна, соопшти канцеларијата на шерифот на округот Палм Бич.

Сите ленти во двата правци засега се затворени, а на возачите им е советувано да ја избегнуваат областа и да користат алтернативни патишта.

„Околу 600 луѓе морале да ги евакуираат своите домови поради штети и блокирани патишта“, рече Џоел Флорес, локален службеник во округот Палм Бич, кој бил меѓу првите што пристигнале на местото на настанот.

Жителите во погодената област се испратени во две привремени засолништа додека истрагата продолжува.

„Слушнав тресок и почувствував тап удар“, изјави Ендру Манино за CNN.

Тој рече дека струјата веднаш снемала и дека не е повторно воспоставена, а набрзо почувствувал мирис на чад и видел „огромен црн облак“ како се крева во воздухот.

Местото на несреќата е околу 6,4 км јужно од аеродромот Вест Палм Бич, кој оваа година беше преименуван во чест на американскиот претседател Доналд Трамп.

Авионот се урна и околу 13 км југозападно од неговиот имот Мар-а-Лаго.

Трамп бил во Вест Палм Бич во недела наутро, но го напуштил аеродромот со Ер Форс Уан нешто повеќе од еден час пред несреќата.

Сведоците опишуваат моменти на ужас

Естебан Руиз, жител на заедница за мобилни куќи во близина на местото на несреќата, рече дека се одмарал кога слушнал силен тресок, проследен со звуци како капки дожд што удираат по покривот на неговата куќа.

Сепак, се покажа дека станува збор за метални делови од авионот што паднале врз куќите по ударот. Веднаш излегол надвор и затекнал хаотични сцени.

„Помислив дека можеби удрила гром“, рече тој, опишувајќи го кратерот што останал по падот на авионот, пишува Њујорк Тајмс.

Стефани Плат, друга жителка на населбата, била на својата тераса со своето семејство кога слушнала гласен шум, сличен на сообраќајна несреќа.

Набрзо била изненадена кога нејзината мобилна куќа почнала да гори поради деловите од авионот што биле однесени по ударот. Соседите се обиделе да ѝ помогнат да го изгасне пожарот.

Стефани се сеќава дека видела човечки остатоци расфрлани низ областа.

Во хаосот што следел, таа го изгубила и своето куче, Муси, кое избегало од страв откако авионот се срушил. Се надева дека животното успеало да најде засолниште некаде во близина.

„Сè беше во пламен. А по пожарот, почнале да паѓаат парчиња метал“, рече таа.

Што е познато за падот на авионот во Флорида?

Аналитичарката за авијација на CNN и поранешна генерална инспекторка на Министерството за транспорт на САД, Мери Скијаво, изјавила дека снимките од камерите на контролната табла ќе играат важна улога во утврдувањето на причината за несреќата.

Таа објасни дека пилотот, наместо да го продолжи летот во такви временски услови, можел да почека времето да се подобри на аеродромот.

„Ова не било контролирано спуштање. Авионот практично ја надминувал дозволената брзина на воздух и стапка на нуркање. Во тој момент, јасно е дека, што и да се случило, тие ја изгубиле контролата врз авионот“, објасни Скијаво.

Таа додаде дека наслагите од мраз можат да бидат толку силни што авионот го губи подигнувањето и влегува во режим на застој, состојба во која крилата повеќе не можат да обезбедат доволно подигнување за стабилен лет.

Според неа, екстремно стрмното нуркање можело да предизвика делови од авионот да се одвојат пред да удрат на земјата.

Исто така, постои можност експлозијата да го уништила снимачот на податоци за летот, таканаречената црна кутија.

Во моментов не е познато ниту дали авионот имал снимач на гласови во пилотската кабина, кој би можел да им обезбеди важни информации на истражителите на NTSB.

Прописите на FAA бараат авионите со повеќе мотори да имаат таков уред ако се користат комерцијално, односно за превоз на патници со надомест.

Документите покажуваат дека авионот што се урна во Флорида бил понуден и за чартер летови.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.