Според сателитските снимки, пожарите гореа на 14 и 15 јуни во близина на Сисимиут, втор по големина град во Гренланд и популарна туристичка дестинација.

Само два дена подоцна, на 17 јуни, беше регистриран нов пожар во општината Кујалек, на јужниот крај на островот. Иако поголемиот дел од Гренланд, кој е во голема мера автономна територија, е покриен со огромна ледена покривка, значаен дел од островот е тундра без мраз. Пожарите во овие области се ретки, но стануваат сè почести, пишува The Guardian.

Особено е невообичаено што двата пожари се случија толку рано во лето. „Пожарите во вегетацијата на високите северни географски широчини се почести во јули и август“, рече д-р Марк Парингтон, виш научник во атмосферската опсерваторија Коперник.

„Времето во оваа област е невообичаено суво оваа година“

Соња Дијаз, научник во Одделот за истражување на климатските промени на Универзитетот во Хелсинки, која спроведе теренски истражувања во Гренланд по големиот пожар во 2019 година, рече дека иако појавата на пожари во ова време од годината не е без преседан, „прилично неверојатно“ е да се види островот како гори толку рано.

„Влажните услови и снегот не се погодни за палење и ширење на пожарот“, објасни таа. „Условите мора да бидат доволно топли и суви“, додаде таа. Инунгуак Еигил Лундблад, раководител на службите за итни случаи за општина Кеката, во која спаѓа и Сисимиут, рече дека пожарите започнале таму затоа што „некој невнимателно се справил со пожарот. Немавме многу снег оваа зима, а потоа немаше дожд, па земјата е многу сува“.

Неговиот колега од општина Кујалек Мики Сикемсен рече дека непосредната причина за пожарот во нивната област сè уште не е позната. „Времето во оваа област беше невообичаено суво оваа година. Немавме никакви значителни врнежи од дожд од мај, што ја направи вегетацијата многу сува и запалива“, додаде тој.

Не се регистрирани пожари помеѓу 1995 и 2007 година

Антропологот Пеле Тејснер, вонреден професор на Универзитетот во Гренланд, рече дека поради сувата почва, „можеме да очекуваме повеќе пожари“. Една студија за пожари во областите без мраз во западен Гренланд покажа дека не се регистрирани пожари помеѓу 1995 и 2007 година. Сепак, имало 21 регистриран пожар помеѓу 2008 и 2020 година, вклучувајќи големи пожари во 2017 и 2019 година.

Климатските промени го затоплија Арктикот четири пати побрзо од остатокот од планетата. Парингтон рече дека е „предизвикувачки“ да се утврди зошто најновите пожари се случуваат порано од вообичаеното, но податоците од Коперникус покажаа „ненормално високи“ температури на воздухот што можеа да ја направат вегетацијата позапалива. „Сепак, пожарот сè уште бара извор на палење“, нагласи тој.

Пожарите што ја проголтуваат тресетната почва на арктичката тундра можат да ослободат огромни количини јаглерод во атмосферата, забрзувајќи го затоплувањето на планетата што придонесува за ширењето на пожарите. Иако пожарите на Гренланд се мали на глобално ниво, истражувањето на Соња Дијаз сугерира дека количината на ослободен јаглерод на квадратен метар е значително поголема од претходно евидентираната за други пожари во тундра.

„Општата идеја што луѓето ја имаат за Гренланд е дека е земја од мраз“

Истражувањето, кое сè уште чека преглед, исто така укажува дека станува збор за стар јаглерод, заробен во почвата стотици, па дури и илјадници години. Нејзиниот сопруг, Лукас Дијаз, бразилски инженер за животна средина на Универзитетот Врије во Амстердам, рече дека кога видел реклама за истражувачки проект наречен „Оган во земјата на мразот“, прво помислил на серијата „Игра на тронови“.

„Општата идеја што луѓето ја имаат за Гренланд е дека е земја од мраз, што е вистина, поголемиот дел е под мраз, но има и области без мраз покриени со тундра. И тие можат да се запалат и да горат“, рече тој.

„Тоа не значи дека секоја година ќе биде полоша од претходната, но...“

Истражувачите, кои се сретнаа преку теренска работа проучувајќи ги канадските пожари, отпатуваа на Гренланд во 2024 година како дел од проект финансиран од Финскиот истражувачки совет за собирање податоци за вториот најголем шумски пожар во историјата на земјата. Резултатите треба да послужат за подобрување на глобалните модели за предвидување на пожари, кои не се прилагодени на арктичките услови.

Временските услови погодни за пожари стануваат сè почести поради загадувањето со фосилни горива и уништувањето на природата, кое ја затопли планетата за 1,3°C. „Тоа не значи дека секоја година ќе биде полоша од претходната и дека ќе имаме сè повеќе пожари секоја година“, рече Лукас Дијаз. „Сепак, она што го гледаме е дека условите што создаваат средина погодна за појава на пожари стануваат сè почести“, заклучи тој.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.