Здравје

Научниците развиле технологија со вештачка интелигенција, што го спречува труењето со храна

Секоја година, повеќе од 600 милиони луѓе доживуваат труење со храна, а се проценува дека дури 4,2 милиони умираат како резултат на консумирање контаминирана храна, според податоците од Светската здравствена организација.

Често дознаваме за опасните прехранбени производи премногу доцна, но на хоризонтот постои решение кое би можело да го промени тоа: вештачка интелигенција способна да детектира штетни бактерии пред да стигнат до нашите чинии.

Меѓународен тим истражувачи, предводен од Универзитетот во Јужна Австралија, овој месец објави студија која покажува како вештачката интелигенција може да идентификува контаминирана храна веќе во полињата и фабриките, пишува Food & Wine.

Технологија што гледа невидливи закани

Во својот нов труд, објавен во списанието Toxins, научниците го опишуваат потенцијалот на напредна технологија што комбинира хиперспектрално снимање (HSI) со машинско учење. Системот е дизајниран да идентификува микотоксини, опасни соединенија произведени од габи, кои можат да ја контаминираат храната за време на одгледувањето, бербата и складирањето.

Микотоксините можат да предизвикаат низа здравствени проблеми, од мали дигестивни нарушувања до рак. Проблемот е од глобални размери, што е потврдено од податоците на Организацијата за храна и земјоделство (ФАО) при ОН, според кои дури една четвртина од светските култури се потенцијално контаминирани со габи кои произведуваат овие опасни токсини.

Клучот за новиот метод лежи во хиперспектралното снимање, техника која снима слики со исклучително детални спектрални информации, овозможувајќи увид во она што е невидливо за човечкото око. „Хиперспектралното снимање - техника која снима слики со детални спектрални информации - ни овозможува брзо да откриеме и квантифицираме контаминација во примероци од цела храна без да ги уништиме“, објасни Ахасан Кабир, главен автор на студијата и докторант на Универзитетот во Јужна Австралија.

Технологијата во суштина создава уникатен „оптички отпечаток“ на микотоксинот. Тој отпечаток потоа се анализира со помош на алгоритми за машинско учење, кои се обучени да препознаваат суптилни спектрални шеми и на тој начин да класифицираат контаминирани зрна и јаткасти плодови со висока точност.

Технологија ефикасна во идентификување на една од најканцерогените супстанции во храната

За да ја потврди ефикасноста, тимот разгледа повеќе од 80 студии спроведени на различни видови храна како што се пченица, пченка, јачмен, овес, бадеми, кикирики и ф'стаци. Резултатите покажаа дека системите базирани на HSI технологија и машинско учење ги надминуваат постојните методи, постигнувајќи точност од 90 до 95 проценти, а во некои лабораториски услови, речиси совршена класификација.

„Оваа технологија е особено ефикасна во идентификување на афлатоксин Б1, една од најканцерогените супстанции што се наоѓаат во храната“, додаде професор Санг-Хон Ли, раководител на проектот.

Најголемата предност на овој систем е што може да работи во реално време, што би можело да спаси милиони животи што се губат секоја година поради болести што се пренесуваат преку храна. Следниот чекор е да се интегрира технологијата во производствените линии или да се развијат рачни уреди за да се осигури дека само безбедни и неконтаминирани производи стигнуваат до потрошувачите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Наука

Плутон го губи статусот на планета

Плутон беше една од деветте планети во Сончевиот систем во текот на 20-тиот век. Иако е откриен во 1930 година, за неговото постоење се претпоставувало и претходно.

На овој ден во 2006 година, Меѓународната астрономска унија го прекласификуваше Плутон само како џуџеста планета и го редефинираше бројот на планети во Сончевиот систем.

Плутон бил откриен во опсерваторија во Аризона. Клајд Томбо поминал една година во потрага по претпоставената деветта планета. Децении претходно, Персивал Ловел го предложил постоењето на деветта планета – која ја нарекол „Планета X“ – но не успеал да ја открие. По 14 месеци потрага, Томбо конечно го забележал големото небесно тело. Името му го дала Венеција Барни, млада девојка од Англија.

По откривањето на „Планета X“, таа предложила таа да го носи името на римскиот бог на подземниот свет. Нејзиниот дедо бил член на академската заедница, која го прифатила новото име, исто како и самиот Томбо. Дополнителна причина за изборот била тоа што првите две букви од името се совпаѓале со иницијалите на Персивал Ловел.

Планетата веднаш беше прифатена како деветта планета во Сончевиот систем, иако нејзиниот дијаметар изнесува само 2.377 километри – што ја прави помала од Земјината Месечина. Тоа беше значајно откритие, а Плутон стана симбол на мистериите во оддалечените предели на Сончевиот систем.

На почетокот на 21-от век, астрономите открија бројни објекти во Кајперовиот појас – регион од Сончевиот систем што се наоѓа зад орбитата на Нептун – од кои некои беа дури и поголеми од Плутон.

Ова откритие поттикна преиспитување на статусот на Плутон како планета. Ширум светот се водеа дебати за Плутон, кои кулминираа на 24 август 2006 година, за време на состанокот на Меѓународната астрономска унија во Прага. Таму беше утврдено дека планета е небесно тело што кружи околу Сонцето, поседува доволна маса за да добие сферичен облик и ја има „исчистено“ својата орбита од други објекти.

Плутон не го исполни овој последен критериум; следствено на тоа, тој беше прекласифициран во џуџеста планета, а од тој ден, Сончевиот систем официјално се состои од само осум планети.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Младите до 16 години да не користат социјални мрежи- нов предлог закон во Нов Зеланд

Пратениците во парламентот во Нов Зеланд ќе го разгледува поднесениот предлог закон за забрана на користење социјални мрежи за помлади од 16 години.

Предлогот ќе ги обврзе платформите на социјалните мрежи да преземат разумни мерки за проверка на возраста на корисниците. Меѓу можните алатки се користење на веќе достапни податоци за корисничките сметки, технологија за препознавање лица и документи за дигитален идентитет.

За непочитување на обврските, платформите би можеле да бидат казнети со глоба до десет проценти од нивните глобални приходи.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Приведен сопственикот на барот „на смртта“ во Кран Монтана, ја претепал сопругата

Жак Морети, сопственик на барот во Кран-Монтана, каде што катастрофален пожар однесе 41 живот на 1 јануари 2026 година, е приведен под сомнение дека физички ја нападнал својата сопруга Џесика Морети.

Според информациите од швајцарската телевизија, кои беа потврдени од јавниот сервис РТС, инцидентот се случил во текот на ноќта помеѓу 11 и 12 август во домот на двојката во кантонот Вале.

Морети е уапсен по наводниот напад и е задржан во притвор. Џесика Морети претрпела повреди поради кои била хоспитализирана. Точните околности на инцидентот, како и правната квалификација на делото за кое е обвинет Жак Морети, сè уште не се познати. Швајцарските медиуми објавуваат дека тој нема позната историја на слични инциденти и се смета за невин додека не се докаже дека е виновен.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.