На денешен ден - Канал 5

На денешен ден

1 март 2026.

На денешен ден

1498.- На патот кон Индија, португалскиот морепловец Васко де Гама како прв Европеец испловил на брегот на сегашната африканска држава Мозамбик.

1562.- Француските римокатолици, со благослов од Ватикан, најбрутално претепале околу 1.200 хугеноти (француски протестанти), предизвикувајќи ја религиозната војна којашто траела до 1598 година.

1643.- Умрел Џироламо Фрескобалди, италијански оргулист и композитор, најголем мајстор на оргули во своето време. Роден бил во 1583 година.

1810.- Роден е Фредерик Шопен, славен полски композитор и пијанист. На 20-годишна возраст се населил во Париз, каде што останал се до својата смрт. Тој е типичен претставник на националниот романтизам, а компонирал класична музика. Напишал два концерта за клавир и оркестар, околу 700 сонати, голем број полонези, валцери, ноктурна, прелудиуми и друго. Припаѓал на кругот на париската општествено-културна елита и на полските политички емигранти. Умрел на 17 октомври 1849 година.

1815.- Францускиот цар Наполеон Први со мала група следбеници испловил на брегот на Франција напуштајќи го медитеранскиот остров Елба на кој бил заробен по неговата абдикација во април 1814 година. Набрзо триумфално влегол во Париз со што ја повратил власта, а со тоа започнала неговото второ владеење познато како „100 дена“, кое завршиле во јуни истата година со воениот пораз кај Ватерло.

1879.- Роден е бугарскиот државник Александар Стамболиски, водач на Земјоделскиот народен сојуз и претседател на владата на Бугарија од 1920 до 1923 година, кога е соборен со профашистичкиот удар и набрзо убиен. Како шеф на владата се стекнал со исклучителна популарност кај народот, бидејќи спровел аграрни и даночни реформи, национализирал неколку банки и настојувал да ги измени внатрешната и надворешната политика на династијата Кобург.

1886.- Роден е австрискиот сликар Оскар Кокошка, еден од најистакнатите претставници на експресионистичкото сликарство. Во 1938 година пребегал во Велика Британија. Во текот на Втората светска војна сликал големи композиции со хуманистички пораки.

1898.- Во селото Тресонче, Гостиварско, е роден Димитар Пандилов Аврамовски Зографски, македонски сликар. Академија завршил во Софија, во 1924 година. Извесно време бил на постдипломски студии во Париз. Во почетокот сликал под влијание на својот професор Н. Маринов. Претежно работел мртви природи во акварел. Познати му се циклусите „Жетви“, „Железнички станици - вагони“, „Збегови“ и други. Самостојно излагал во Франција, во Бугарија и во Скопје. Умрел во Скопје од последиците на катастрофалниот земјотрес на 26 јули 1963 година.

1905.- Во близина на селото Смол, Гевгелиско, во борба против турската војска загинал (откако му снемало муниција, за да не падне жив во рацете на непријателот, испил отров) Сава Михаилов, популарно наречен Савата, македонски револуционер и војвода. Роден бил во селото Мачуково, Гевгелиско, на 25 декември 1877 година.

1909.- Роден е англискиот театарски и филмски глумец Џејмс Дејвид Греем Нивен, добитник на Оскар во 1958 година за филмот „Одвоени столици“. Во триесеттите години од 20. век отишол во Холивуд, а во Втората светска војна бил командос во војската на САД. Останати филмови: „Патот околу светот за 80 дена“, „Касино Ројал“.

1914.- Роден е американскиот писател од африканско потекло Ралф Валдо Елисон, чиј роман „Невидливиот човек“ е еден од најимпресивните во американската книжевност по Втората светска војна.

1922.- Роден е израелскиот државник Јицак Рабин, премиер од 1974 до 1977 и од јуни 1992 до 4 ноември 1995 година, кога во моментот на напуштањето на митингот на кој зборувал бил убиен од атентаторот Јигал Амир.

1933.- Во Штип е роден Благоја Чешларов, истакнат музичар на македонската естрада, музички педагог, уметник-интерпретатор кој со своите изведби и беше познат на пошироката јавност во земјата и во странство. Умрел во Белград, на 19 ноември 1985 година.

1938.- Умрел италијанскиот писател и политичар Габриел Данунцио, изразит есеист. Најдлабока трага во литературата оставил со збирките песни „Рајска поема“ и „Алкиона“. Во политиката бил изразит претставник на италијанскиот национализам, па дури и на фашизмот. Други дела: „Огин“, „Мртов град“, „Франческа да Римини“, „Џоконда“.

1941.- Во Втората светска војна Бугарија пристапила кон Тројниот пакт и веќе на 2 март 1941 година во неа преку Романија почнале да влегуваат германските трупи.

1943.- Британското воено воздухопловство во Втората светска војна почнало систематски да ги бомбардира европските железнички системи на териториите кои б9иле под германска контрола.

1954.- САД соопштиле дека на пацифистичкиот остров Бикини ја изведоа првата проба на хидрогенските бомби.

1959.- Архиепископот Макариос Трети се вратил на Кипар по бегството на Сејшелските острови, на кои во 1956 година го протерале Британците. Кон крајот на 1959 година, Велика Британија, Грција и Турција се договориле за независност на Кипар, а Макариос во 1960 година станал првиот претседател на Кипарската Република и останал на таа функција се до смртта во 1977 година.

1966.- По три и пол месеци лет, на Венера се спуштила советската „Венера III“, првиот вселенски брод кој допрел до некоја друга планета.

1991.- На првите слободни избори во Албанија, Албанската партија на трудот (комунистите) освоиле 176 од 250-те пратенички места и ја задржале власта, но претседателот на партијата Рамиз Алија загубил во својата изборна единица.

1994.- Владата на Словачката Република донесла одлука за признавање на Република Македонија и за воспоставување дипломатски односи на ниво на амбасади.

1997.- Албанската влада на Сали Бериша поднесла оставка, по двомесечните крвави нереди предизвикани со крахот на штедилниците во кои десеттина илјади граѓани ја загубиле животната заштеда.

2006.- Објавено било банкротството на некогашниот гигант на советската автоиндустрија, фабриката „Москвич“. Долговите на „Москвич“ од една милијарда долари не и овозможиле на оваа компанија да продолжи со понатамошно производство на автомобили и резервни делови. Московската фабрика за автомобили била основана во 1930 година, како филијала на фабриката „Горки“, а сериското производство на првите модели на легендарниот „москвич“ почнале во 1947 година. Кон крајот на осумдесеттите години од минатиот век произведен бил четиримилионскиот „москвич“.

2007.- Иранската Револуционерна гарда убила 17 бунтовници во судирите близу границата со Турција. Курдските бунтовници со децении се борат против иранските власти. Курдите, кои ги има преку 25 милиони, се најголемиот народ во светот кој нема своја држава.

2014.- Во Париз на 91-годишна возраст починал францускиот синеаст Алан Рене. На 64-ти Филмски фестивал во Берлин му била оддадена почит со неговиот последен филм „Да се љуби, пие и пее“. Во неговата долга филмска кариера, тој меѓу другото ги реализирал филмовите „Ноќ и магла“, документарен филм за нацистичките концентрациони логори, „Хирошима љубов моја“, „Мојот вујко од Америка“, „Смокинг, но смокиниг“, „Ја знаеме песната“. Алан Рене имал добиено два Цезари за најдобар режисер и еден Оскар за најдобар краткометражен филм („Ван-Гог“).

2019.- Почина виолинистот и концерт мајстор во МОБ, Ѓоко Николовски. Тој бил највозрасниот активен музички уметник во нашата земја, што претставува раритет од пошироки рамки. Во Операта и балетот на Македонскиот народен театар учествувал од нивното формирање, каде го поминал целиот работен век до своето пензионирање. Работел како виолинист, а набрзо станува прв концерт-мајстор каде останал повеќе од 30 години. Имал чест и привилегија да соработува со плејада светски диригенти, како што се: Ловро Матачиќ, Игор Маркиевиќ, Карло Цеки, Бенвенути Корадо, Теодор Вавајанис, Фабијан Севицки, Сергиу Челибидаке, Зубин Мехта, Клаудио Абадо и многу други. Соработката со врвни светски диригенти придонела Николовски да стекне врвно уметничко искуство и огромен репертоар од областа на операта и балетот. Во неговата уметничка дејност посебно место зазема интензивното негување на камерната музика и се истакнува како водач на квинтетот на МОБ и многу други состави. Ѓоко Николовски бил роден на 14 август 1927 година во Битола.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

50. Меморијал „Чајка“ – синоним на посветеност и љубов кон одбојката

Јубилејното 50. издание на еден од најстарите и најконстантните турнири во календарот на Одбојкарската федерација на Македонија, меморијалниот турнир „Бранко Хаџииљоски – Чајка“.

50. Меморијал „Чајка“ – синоним на посветеност и љубов кон одбојката

Јубилејното 50. издание на еден од најстарите и најконстантните турнири во календарот на Одбојкарската федерација на Македонија, меморијалниот турнир „Бранко Хаџииљоски – Чајка“, утре, 7 октомври, ќе се одржи во салата на ДСЕУ „8. Септември“ во Тетово, во организација на семејството на одбојкарската легенда, Хаџииљоски, како и Одбојкарската федерација на Македонија.

Турнирот од оваа година добива и ново значење Супер куп на Македонија, кој ќе продолжи да се одржува секоја година пред почетокот на новата сезона.

Јубилејното издание беше најавено со прес-конференција во просториите на Министерството за спорт, кој е традиционално најголем поддржувач на меморијалот. На средбата со медиумите присуствуваа министерот за спорт, Борко Ристовски, претседателот на ОФМ, Петар Јовановски и потпретседателот на ОФМ и син на одбојкарската легенда, Ивица Хаџииљоски.

„На мое огромно задовлстово дојдовме до 50. јубилејно издание на турнирот. Големо задоволство за мене е што годинава турниот е во Тетово каде што изворно почна да се одржува, меѓутоа последните десетина години овој турнир беше ставен во функција на одбојкарските репрезентации на Македонија и турнирот се одржуваше на различни места. Оваа година заедно со претседателот на ОФМ, Петар Јовановски и со генералниот секретар, Филип Деспотовски се договоривме, турнирот да прерасне и во официјален Супер Куп на Македонија. Овој турнир што го правиме во чест на мојот покоен татко ќе добие и нова улога како Супер Куп, кој секогаш ќе се одржува пред почетокот на сезоната. Турнирот е со огромна традиција, на него учествувале многу репрезентации, многу клубови и се надевам дека и годинава ќе присуствуваме на квалитетни натпревари меѓу најквалитетните екипи во Македонија од минатата сезона во машка и во женска конкуренција“, истакна синот на легендата, Ивица Хаџииљоски.

ОФМ се гордее што е една од ретките Федерации која може да се пофали со еден ваков голем јубилеј и константност на еден настан во својот календар.

„Самата импозантна бројка кажува сѐ. Турнир со голема традиција и додадена вредност во спортот. Најдобро за тоа говорат сите екипи и играчи кои во изминативе 50 години биле дел од овој турнир. На последното Европско првенство имаше тројца-четворица одбојкари кои настапувале на турнирот, а сега се едни од носителите на играта во своите репрезентации и најдобри играчи на светот, а претходно биле наградувани и на овој турнир“, истакна Петар Јовановски, претседател на ОФМ.

Организаторите му доделија благодарница на министерот за спорт, Борко Ристовски за поддршката и на одбојката, но и на овој традиционален турнир.

„Особено ми е драго што последниве години имаме одлична соработка со раководството на Одбојкарската федерација на Македонија и сите оние работи што ги правиме заеднички за раздвижување на одбојката добиваат некој нов терк и одбојката повторно зема замав. Овој турнир и давањето на значење тој да биде и Супер Куп на Македонија е само уште една потврда дека Одбојкарската федерација има план заедно со семејството Хаџииљоски во интерес на одбојката и на одржување на традицијата. Педесет години да организирате ваков турнир е навистина импозантна бројка и ние како држава, како Министерство за спорт и како Влада секогаш сме тука да дадеме поддршка и да помагаме за се што можеме и да излеземе во пресрет. Вакви настани и вакви љубилеи не покажуваат само еден Супер Куп, туку покажуваат нешто многу повеќе, покажуваат посветеност на семејството, љубов кон одбојката и кон спортот. Ние како Министерство за спорт и јас лично како поранешен спортист и сега како министер за спорт знам да го ценам тоа и секогаш ќе бидам пријател на луѓето кои се вистински љубители на спортот. Утре, Тетово ќе биде градот каде што ќе се случуваат убави работи, каде што ќе се промовира одбојката и Македонија како држава во која се промовира спортот и вистинските вредности“, истакна министерот за спорт, Борко Ристовски.

Еднодневната програма на „Чајка“ Супер купот ќе стартува со машкиот натпревар меѓу освојувачот на двојната круна, Штип УГД од Штип и финалистот во првенственот плеј-оф и Купот, ГОК Борец од Велес, во 17 часот, додека женскиот Суперкуп дуел меѓу шампионот Работнички Скопје и освојувачот на Купот 2026, ЖОК Вардар ЕМ, двете екипи од Скопје, е закажан за 19:30 часот.

Влезот во салата на ДСЕУ „8. Септември“ во Тетово ќе биде слободен, а организаторите испратија покана до сите љубители на спортот и одбојката да бидат дел од овој јубилеј.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Младите актери на Драмски триумфално на „Денови на комедија“ во Куманово

Нина Елзесер ја доби наградата за споредна женска улога, а Марјан Наумов ја доби наградата за млад актер.

Младите актери на Драмски триумфално на „Денови на комедија“ во Куманово

Драмски театар Скопје на 29. Меѓународен театарски фестивал „Денови на комедија“ во Куманово настапи со претставата „Болва в уво“ од Жорж Фејдо, во режија и адаптација на Синиша Евтимов. Во претставата Нина Елзесер ја игра улогата на Луси, а Марјан Наумов го игра ликот на Миле.

Фестивалот годинава се одржа од 23 септември до 5 октомври и согласно со фестивалската програма беа изведени 11 претстави од театри од Македонија, Србија, Босна и Херцеговина и од Бугарија. Десет претстави беа дел од натпреварувачката програма.

„Болва в уво“, една од најпознатите фарси на францускиот драмски автор Жорж Фејдо, во постановката на Драмски театар е динамична театарска машина во која еден мал сомнеж е доволен да предизвика лавина од недоразбирања. Љубовната несигурност го придвижува светот на погрешни врати и соби, заменети идентитети, неочекувани средби и луѓе кои постојано се наоѓаат на погрешното место во погрешно време. Секој обид да се воспостави ред создава уште поголем хаос, а забрзаното темпо на сценската игра ја води фарсата кон нејзините крајни комични последици.

Во режисерското читање на Синиша Евтимов, зад механизмот на фарсата стои свет во кој сите зборуваат, но никој вистински не слуша. Ликовите комуницираат преку сомнежи, претпоставки, полуинформации и недоизговорени реченици, додека љубомората, стравот и лагата стануваат движечка сила на нивното однесување. Дијалогот постои, но често само како маска за низа паралелни монолози, а малите приватни „војни“ се раѓаат во главите на ликовите уште пред да постои вистинска причина за нив.

Оттаму, креветот што се врти, вратите што се отвораат и се затвораат и телата што непрестајно се разминуваат и се судираат не се само препознатливи механизми на класичната фарса туку и сценска топографија на недоразбирањето. Во навидум елегантниот свет на La Belle Époque, под површината на рационалноста и општествените правила, се откриваат ниските страсти, паранојата и човековата опседнатост со туѓите постапки. Претставата ја задржува експлозивната комика на Фејдо, но истовремено го отвора прашањето колку од тој свет на неслушање, сомнежи и однапред создадени вистини препознаваме и денес.

Во претставата настапуваат: Дениз Абдула во улогите на Виктор и на Поше, Ања Митиќ како Рената, Марјан Наумов како Миле, Лазар Христов како Ристе, Игор Стојчевски како д-р Филев, Стефан Вујисиќ како Дони Карлос Хоменидес, Нина Елзесер како Луси, Владимир Петровиќ како Бегби, Рубенс Муратовски како Филип, Катерина Шехтанска-Лаковски како Оли, Томислав Давидовски како Ангел, Јована Спасиќ како Анета, Петар Стојковиќ како Бате и Ивана Павлаковиќ како Евгенија.

Режијата и адаптацијата се на Синиша Евтимов, сценографијата е на Мартин Манев, а костимографијата на Раде Василев. Инспициент е Жарко Намичев, а суфлер Милка Анчевска.

„Болва в уво“ премиерно беше изведена на 17 декември 2025 година на големата сцена на Драмски театар. Претставата трае 125 минути без пауза. Публиката повторно ќе може да ја погледне на репертоарот на Драмски театар Скопје на 10 октомври, со почеток во 20:00 часот, а билети може да се купат на билетарницата на театарот и на веб-страницата dramski.mk.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европска земја се подготвува да ги забрани паметните очила

Норвешката влада подготвува закон за забрана на употребата на паметни очила опремени со камери на одредени јавни места, додека нивната приватна употреба би останала дозволена.

Европска земја се подготвува да ги забрани паметните очила

Локациите опфатени со предложената забрана вклучуваат паркови, плажи, музеи, трговски центри, училишта, градинки, здравствени установи, теретани и јавни настани.

Норвешкиот министер за дигитални прашања, Торгер Микелсен, изрази загриженост дека „нова и моќна технологија се воведува на места каде што постои ризик луѓето да бидат фотографирани, снимани или аудио-запишани без нивно знаење“. Според него, целта е да се осигура дека луѓето нема да стравуваат оти ќе бидат снимани без нивна согласност на места каде што очекуваат приватност.

Норвешката Лабуристичка партија, која ја предводи малцинската влада, ќе треба да обезбеди поддршка од другите партии за да се усвои предлогот. Владата најави планови за поднесување на законот што е можно поскоро, а формирана е и експертска група за изготвување трајни прописи за оваа област.

Слични ограничувања веќе се спроведуваат ширум светот. Употребата на паметни очила е ограничена во некои судници во Обединетото Кралство и САД, додека пабовите, рестораните и кината почнаа да ги забрануваат или ограничуваат со цел да ја заштитат приватноста и да спречат филмско пиратство.

„Meta“ продава паметни очила од брендовите „Ray-Ban“ и „Oakley“ опремени со камери кои им овозможуваат на корисниците да фотографираат и снимаат видеа, да остваруваат телефонски повици, да слушаат музика и да користат функции на вештачка интелигенција. Од почетокот на 2023 година, „Meta“ има продадено најмалку девет милиони пара очила „Ray-Ban“ со овие можности.

Француска организација за заштита на децата извести дека оваа година примила околу 20 поплаки од жени кои биле снимани без нивно знаење од камери вградени во паметни очила – првенствено модели на „Meta“. Во некои случаи, снимките подоцна биле објавувани на социјалните мрежи како шега или во форма на улично интервју.

„Meta“ нагласува дека сите нејзини очила опремени со камери имаат ЛЕД-светло кое трепка кога корисникот фотографира или снима видео. Светлото не може да се исклучи, а камерата се деактивира доколку некој се обиде да ја покрие или попречи. Компанијата истакнува дека очилата се многу популарни за слушање музика, остварување телефонски повици и превод во реално време.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер