На денешен ден - Канал 5

На денешен ден

21 февруари 2026

На денешен ден

1437.- Шкотскиот крал Џејмс Први бил убиен од неистомислениците спречувајќи го неговиот обид да го сузбие влијанието на високото племство во водењето на државните работи. Успеал да ја зајакне кралската власт, особено во областа на судството и управата со што го изразил жестокиот отпор кон благородништвото. Се претпоставува дека тој е авторот на поемата „Кралска книга“.

1513.- Умрел папата Јулиј Втори, кој на чело на римокатоличката црква бил од 1503 до смртта во 1513 година. Тој бил најголемиот покровител на уметноста меѓу поглаварите на римокатоличката црква.

1613.- На рускиот престол дошол Михаил Романов, родоначалник на династијата Романови, која владеела со Руското царство 300 години, се до Февруарската револуција во 1917 година.

1677.- Во Хаг умрел Барух Спиноза, холандски филозоф од еврејско потекло, еден од најистакнатите рационалисти и пантеисти во филозофијата. Најпознати негови дела се "Теолошко-политички трактат", "Политички трактат" и најзначајното дело "Етика", во кое го изложува своето учење според кое бог и природата се идентични, а светот бесконечен. Роден бил во Амстердам, на 24 ноември 1632 година.

1728.- Роден е рускиот цар Петар III Фјодорович Романов. Владеел само неколку месеци, од 5 јануари до 9 јули 1762 година, кога бил трагнат и само неколку дена потоа убиен по налог на неговата сопруга, подоцна царицата Катарина Велика.

1795.- Холандија и го предала на Велика Британија островот Цејлон во Индискиот Океан.

1866.- Роден е германскиот бактериолог Аугуст фон Васерман кој во 1906 година ја вовел методата за преглед на крвта (Васерманова реакција) со помош на која е утврдено постоењето на сифилисот. Ја проучувал структурата на ќелиите, антитоксините, како и причините за појавата туберкулозата и ракот.

1893.- Роден е шпанскиот гитарист Андрес Сеговија, најголем мајстор на тој инструмент. Уште на седумгодишна возраст приредувал концерти ширум светот, извонредно изведувајќи ги делата на класичните мајстори со што на гитарата и обезбедил место меѓу инструментите на сериозна музика.

1902.- Во Велес е роден Тодор Николовски, македонски драмски и филмски актер, режисер, еден од основачите на современото македонско актерство. Умрел во Скопје, на 29 јануари 1999 година.

1903.- Родена е американската писателка од француско-шпанско потекло Анаис Нин. Дела: „Куќата на инцести“, „Под стаклено ѕвоно“, „Птички“.

1907.- Роден е Хју Одн, англиски поет и драмски писател. Познати негови поетски дела се „Песни“, „Говорница“, „Танц на смртта“, „Новогодишно писмо“ и други. Добитник е на „Златниот венец“ на Струшките вечери на поезијата во 1971 година. Умрел на 28 септември 1973 година.

1916.- Германските трупи минале во офанзива кај Верден во Франција. Тоа била најкрвава битка во Првата светска војна, која со кратки прекини траела шест месеци. Во оваа неуспешна офанзива, Германците загубиле околу половина милион луѓе, додека Французите, иако имале исти загуби, успеал3 да го одбранат Верден и да ги запрат Германците.

1926.- Роден е Сем Пекинпо, американски филмски режисер, автор на криминалистички и вестерни филмови, што се карактеризираат со изразити ликови и краен реализам на филмските сцени. Автор бил на филмовите „Попладневни пукотници“, „Дива одра“, „Балада на Кејбли Хог“, „Шампиони на родеа“, „Пци од слама“ и други. Умрел во Лос Анѓелес, на 29 декември 1984 година.

1941.- Во авионска несреќа загинал канадскиот физиолог Фредерик Грант Бантинг, кој заедно со Чарлс Бест во 1921 година го пронашол инсулинот со што го овозможил лекувањето на дотогаш смртоносната болест. За ова епохално откритие во 1923 година со Џон Меклауд, со кого исто така соработувал, ја добил Нобеловата награда за медицина.

1948.- Во Лондон бил објавен Манифестот на комунистичката партија, прв програмски документ на научниот комунизам, во кој се изложени основните идеи на марксизмот. Автори на Манифестот се Маркс и Енгелс.

1958.- Гамал Абдел Насер бил избран за прв претседател на Обединетата Арапска Република, федерација на Египет и Сирија.

1965.- Убиен бил Малколм Икс, водач на американските црнци во моментот додека во Њујорк зборувал на собир пред својата Афроамериканска организација на единството.

1972.- Ричард Никсон, како прв претседател на САД допатувал во Пекинг со што започнала нормализацијата на американско-кинеските односи.

1984.- Во Станица Вешенскаја, во Ростовската област на Дон, умрел Михаил Шолохов, еден од најпопуларните руски писатели. Најпознати негови дела се „Тихиот Дон“, „Донски раскази“, „Разорана ледина“, „Судбината на човекот“ и други. Во 1965 година ја добил Нобеловата награда за литература. Роден бил во Станица Вешенскаја, на 24 мај 1905 година.

1991.- Умрела англиската балерина Маргот Фонтејн, една од најголемите во 20. век. Со извонредни успеси играла ширум светот во улогите на класичните балети „Жизел“, „Лебедово езеро“ и други.

1992.- Во Вадуз (Лихтенштајн), на Генералното собрание на Еуротел интернационал-хотелска агенција во која членуваат девет земји, Република Македонија била примена за десетта членка.

1999.- Посетата на индискиот премиер Атал Бихариј Ваџпај на Пакистан, прва на еден шеф на Влада на соседната земја по десет години, заврши со потпишување на Договор за соработка меѓу двете држави во напорите за решение на спорот во Кашмир, како и за намалување на ризикот од избивање војна.

2002.- Претседателот на САД Џорџ Буш ја посетил Кина, 30 години подоцна откако претседателот Ричард Никсон бил во нејзина посета и ставил крај на дведецениското непријателство меѓу Вашингтон и Пекинг.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Матурант запали бездомник во метрото во Њујорк- судот на Менхетн немаше милост

Матурант кој призна дека подметнал пожар во кој тешко повреди бездомник е осуден на федералниот суд на Менхетен на пет и пол години затвор.

Матурант запали бездомник во метрото во Њујорк- судот на Менхетн немаше милост

Пожарот, кој избувна во раните утрински часови на 1 декември 2025 година, доаѓа во време кога имаше повеќе напади на јавниот превоз во кои луѓето беа полеани со запаливи материи или запалени низ САД, објави Си-Ен-Ен.

Во барањето поднесено до судот пред изрекувањето на пресудата, обвинителите побараа Кареро да биде осуден на до осум години затвор, велејќи дека неговите „гнасни постапки“ ја оставиле жртвата, која спиела во моментот на нападот, во критична состојба со трајни и тешки лузни и деформитети.

За време на неговата молба, Кареро призна дека намерно го запалил парчето хартија што го користел за да го повреди човекот. Во судските документи, обвинителите рекоа дека Кареро се обидел да убие „заспаниот бездомник така што го запалил жив и го оставил заробен во вагон на метрото во движење“.

Според нив, животот на жртвата бил спасен само затоа што службите за итна помош брзо стигнале до него по, како што рекоа, „за среќа многу кратко возење“ од станицата Пен на улицата 34 до Тајмс Сквер во Њујорк.

Обвинителите истакнаа дека ова кривично дело „било одвоено од убиство обична случајност“ и го критикувале објаснувањето на Карер дека тој ден конзумирал алкохол и пушел марихуана.

Барајќи полесна казна за нејзиниот клиент, адвокатката Џенифер Браун во судските документи изјави дека тој имал многу тешко детство. Тој е роден предвреме со траги од наркотици во телото, а биолошките родители веднаш по раѓањето го оставиле во болница.

Адвокатот додаде дека поради интелектуални тешкотии, „сè тргна надолу“ кога избувна пандемијата во 2020 година, поради што тој повеќе не можеше редовно да оди на училиште.

„Зборовите не се доволни за да се изрази длабокиот срам и каење што ги чувствува Хирам“, рече таа.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Израелски министер се заканува со војна во Сирија, откако беше постигнат договор меѓу САД и Иран

Израелскиот министер за дијаспора, Амихај Чикли, минатата недела се закани дека Израел „порано или подоцна“ ќе војува со Сирија, тврдејќи дека Сирија и Турција претставуваат поголем предизвик за Израел отколку Иран. 

Израелски министер се заканува со војна во Сирија, откако беше постигнат договор меѓу САД и Иран

Коментарите на членот на владејачката партија Ликуд на премиерот Бенјамин Нетанјаху дојдоа кратко откако Иран и САД потпишаа меморандум за разбирање со цел да се стави крај на конфликтот на сите фронтови, вклучително и на Либан, објави агенцијата Анадолу.

„Порано или подоцна, ќе војуваме со Сирија затоа што таа и Турција се многу позагрижувачки од Иран“, рече Чикли во интервју за израелската радио станица 103FM, која е поврзана со весникот „Маарив“.

Критика за договорот и „новата оска“

Израелскиот министер постојано ги критикуваше регионалните земји вклучени во дипломатските напори за ставање крај на конфликтот. Минатата среда, тој изрази противење на она што го нарече „оска Катар-Турција-Пакистан“, тврдејќи дека трите земји одиграле улога во посредувањето во договорот меѓу Вашингтон и Техеран.

„Договорот што се оформува е загрижувачки, а најмала моја загриженост е закрепнувањето на иранската економија“, рече тој, осврнувајќи се на штетата предизвикана од војната и годините санкции.

Чикли нагласи дека негова главна загриженост е „оската што го обликуваше овој договор: Катар, Турција и Пакистан“. „Она што го гледаме е подемот на нова оска“, рече тој, опишувајќи ја како „исклучително опасна радикална сунитска оска“.

Реакции и поширок контекст

Пакистан и Катар играа посредничка улога меѓу Вашингтон и Техеран, додека турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган го поздрави меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран, опишувајќи го како „важен чекор“ за зајакнување на мирот и стабилноста во регионот.

Израел води повеќе војни во регионот од октомври 2023 година, почнувајќи со воена кампања во Појасот Газа, која е обвинета за ескалација во геноцид. Исто така, водеше војни против Либан и Иран, изврши напади врз Сирија и Јемен и го нападна Катар.

Израел е основан во 1948 година на окупирана палестинска територија и со децении окупира палестинска земја, како и делови од Либан и Сирија. И покрај меѓународните повици и резолуциите на ОН со кои се бара прекин на окупацијата и се поддржува решението за две држави, Израел одбива да се повлече од овие територии и да дозволи формирање независна палестинска држава.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Фотограф ставил видео на Јутјуб, па случајно открил дека во Либија постои песочна мачка (ВИДЕО)

Кога фотографот на диви животни Мохамед Алмунтасир го постави 18-секундниот клип на YouTube, тој немаше поим какво откритие прави. 

Фотограф ставил видео на Јутјуб, па случајно открил дека во Либија постои песочна мачка (ВИДЕО)

Неговото видео од мала, бледа мачка како копа дупка во оддалечените дини на југозападна Либија се покажа како прв физички доказ дека песочната мачка (Felis margarita), единствениот вид мачка прилагоден на пустински услови, всушност живее во таа земја.

Откритието е уште поголемо затоа што речиси една деценија подоцна се покажа дека југозападна Либија може да претставува досега непризнаено засолниште за овој вид, пишува The Guardian. Видеото, објавено во 2017 година, предизвика неверица. „Кога го објавив, никој не веруваше дека е снимено во Либија“, рече Алмунтасир. „Сите го негираа тоа, но јас упорно тврдев дека мачката живее тука, и тоа на неколку места. Едно од нив беше само 70 километри од Зинтан, каде што живеам“, додаде тој.

Песочната мачка не е поголема од домашна мачка, а нејзината песочна боја на крзното ја прави речиси невидлива во околината во која живее, поради што го доби прекарот „дух на пустината“. Иако Алмунтасир не го промовираше активно своето видео, снимката на крајот го привлече вниманието на научниците.

YouTube video

Југозападна Либија е една од најмалку истражените области во Северна Африка

Со текот на годините, тој бил контактиран од голем број истражувачи, вклучувајќи го и Фирас Хајдер, зоолог специјализиран за мали месојади и постдокторски истражувач на Универзитетот Сол Платје во Јужна Африка. „Тој ме убеди дека треба да соработуваме на студија за да го документираме враќањето на ова животно во Либија и да го регистрираме меѓу дивите видови во земјата“, вели Алмунтасир.

Така започна осумгодишна соработка што се одвиваше речиси целосно од далечина. Југозападна Либија е една од најмалку истражените области во Северна Африка. Хајдер наведува дека ги прегледал сите научни извори што ја споменуваат песочната мачка во Либија, но не пронашол конкретни докази или координати во ниту еден од нив.

„Кога го прашав Мохамед каде ја видел мачката, тој ми рече дека ја забележал во неколку области. Тоа ме изненади“, вели Хајдер. Еколошките жаришта во југозападна Либија немаат заштитени подрачја, инфраструктура како што се фото-стапици, обучени теренски тимови и нема централна влада за координирање на истражувањата.

„Еднаш за време на патувањето бевме нападнати“

Работата на терен е уште потешка и поопасна од мрежите за шверц што работат преку порозните граници со Алжир, Нигер и Чад. „Југозападните региони на Либија се активни поради мрежите за шверц и затоа не се безбедни. Во една прилика, за време на патувањето, бевме нападнати, поради што моравме брзо да ја напуштиме областа“, се сеќава Алмунтасир.

„Од Јужна Африка, го научив Мохамед на методите на теренско истражување: како да се снимаат GPS координати и како да се документира секое набљудување со фотографии или видео“, објаснува Хајдер. „Сето ова го применуваше низ целата југозападна пустина, собирајќи сведоштва од локалните заедници на Туарег кои многу добро го познаваат теренот“, додаде тој.

Алмунтасир, кој пораснал во планините Нафуса, каде што жителите го познаваат Хамада ал Хамра, огромна карпеста пустинска висорамнина, им се придружил на локалните ловци на нивните експедиции, но носел камера наместо пушка.

Оваа година беше објавена студија

„Тие ми ги кажуваа местата каде што ја виделе песочната мачка и ги запишуваа координатите, а јас ги собирав сите за да испланирам посебно патување за секоја локација“, вели тој. Во некои случаи, тој и неговите водичи ги следеа отпечатоците од шепи со денови за да најдат дувло, потоа поставуваа шатор и чекаа животното да се појави.

Нивните напори беа крунисани со рецензирана студија објавена во Journal of Arid Environments во февруари оваа година. Студијата го документира присуството на песочната мачка на 13 локации низ либиската Сахара, како и сахарскиот пругаст порове на осум нови локации, од кои седум се надвор од познатиот опсег на видот според IUCN.

Голем дел од видувањата на песочната мачка, 15 од 36, беа забележани во Вади Армет, изолирана долина околу 1.000 километри југозападно од Триполи. Вади Армет е огромна долина што се протега од Либија до Алжир и се карактеризира со уникатни карпести формации, вегетација и извори на вода.

„Либиската Сахара е дом на огромен биодиверзитет“

Таа е дом на неколку видови, вклучувајќи газели и берберски овци. „Оваа долина е неверојатно голема. Повеќе од половина од неа останува неистражена поради суровиот терен. Животните мигрираат таму во лето за вода. Многу од нив доаѓаат од резерватот Тасили н’Аџер од другата страна на алжирската граница“, објаснува Алмунтасир.

Наодите сугерираат дека видот е пораспространет и во подобра состојба во Либија отколку што се веруваше претходно, и дека југозападниот дел од земјата би можел да биде важно засолниште за видовите адаптирани на пустина. Песочната мачка е еден од голем број цицачи кои се сметаат за загрозени во Либија, заедно со гепардот, дама газелата и песочниот гербил.

„Секогаш постоеше голем прашалник околу Либија поради недостатокот на студии и истражувања“, изјави за Гардијан Ибрахим Елкахваге, раководител на Либискиот фонд за диви животни и Комитетот на IUCN за Либија. „Ова истражување е важен придонес што може да помогне во откривањето на огромниот биодиверзитет скриен во либиската Сахара“, рече тој.

„Либијците мора да разберат дека овие видови ја претставуваат нивната животна средина и нивната земја“

Сепак, истражувачите документираа и случаи на песочни мачки кои се продаваат како домашни миленици на локалните пазари, како и нивно случајно убивање од страна на ловци. Бидејќи песочните мачки првенствено се хранат со глодари како што се волуци и отровни змии и скорпии, тие играат важна улога во спречувањето на оштетување на ограничената вегетација што ги одржува пустинските екосистеми.

„Сите Либијци треба да бидат вклучени во напорите за зачувување“, заклучува Хајдер. „Тие мора да се чувствуваат одговорни, да разберат дека овие видови ја претставуваат нивната животна средина и нивната земја“, рече тој. Оваа статија е создадена во соработка со организацијата Егаб.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер