Живот

На денешен ден

7 декември 2025

43.п.н.е.- Убиен бил римскиот оратор, политичар, филозоф и писател Марк Тулиј Цицерон, најголемиот стилист во римската поезија. Бил републиканец, противник на Јулиј Цезар и Марк Антониј. По убиството на Цезар во 44 година п.н.е. бил уапсен, а поради серијата напади врз Антониј бил убиен. Неговата мисла искажана во делото „За должностите“: "Summum ius summa iniuria" („Најмногу право најмногу неправда“) е типичен израз на неговата интелектуалност. Останати дела: „Беседи“, „За староста“, „За пријателството“, „За крајностите на доброто и злото“ и други.

1863.- Роден е италијанскиот композитор Пјетро Маскањи. Дела: оперите „Ирис“, „Пријателот Фриц“ и други.

1906.- Роден е г.г. Доситеј, прв архиепископ охридски и македонски, поглавар на Македонската православна црква. Целиот свој живот го посветил на службата на Црквата. Тој будно го следел решението на македонското црковно прашање и вложувал максимални напори за негово разрешување преку обновата на Охридската архиепископија и создавањето на Македонската православна црква. На вториот Црковно-народен собир, одржан од 4 до 6 октомври 1958 година, бил избран за поглавар на МПЦ во обновената Охридската архиепископија. Под негово раководство бил свикан третиот Црковно-народен собир, одржан на 18 јули 1967 година, на кој МПЦ била прогласена за автокефална. Умрел во Скопје, на 20 мај 1981 година.

1909.- Во Банско, Пиринска Македонија е роден Никола Јонков Вапцаров, бугарски и македонски поет и револуционер. Тој бил еден од организаторите на Македонскиот литературен кружок во Софија, во кој биле опфатени повеќе млади македонски литературни творци. Го стрелале бугарските фашисти во Софија, на 23 јули 1942 година.

1922.- Северна Ирска гласала за отцепување од Република Ирска.

1924.- Роден е португалскиот државник Марио Соарес. По соборувањето на диктатурата во Португалија во 1974 година три пати бил избиран за претседател на владата. Во 1986 година станал шеф на државата и бил првото цивилно лице на функцијата претседател на Португалија после 60 години.

1941.- Јапонија без најава за војна ја нападнала поморската база во Перл Харбур на Хаваите, а неколку часа подоцна претседателот на САД Френклин Рузвелт објавил дека неговата земја влегла во Втората светска војна. Со силни напади врз морнарицата, Јапонија во првата фаза од војната на Пацификот им нанесла големи загуби на САД. Биле потопени речиси сите воени бродови на САД во тој дел од светот, освен носачот на авиони. На земјата биле уништени 178 авиони, 3.303 војници загинале, а 1.272 биле ранети.

1971.- Советска вселенска капсула почнала да испраќа радио и ТВ сигнали од Марс.

1985.- Умрел англискиот писател Роберт Грејвс, истражувач на грчката и еврејска митологија. Светскиот углед го стекна со историскиот роман „Јас, Клавдиј“ и делото „Грчки митови“. Останати дела: „Хебрејски мотиви“, автобиографски опис на животот во рововите во Првата светска војна „Збогум на сето тоа“, историскиот роман „Клавдиј Бог“, митолошкиот роман „Хомеровата ќерка“, есејот „За англиската поезија“ и други.

1985.- Во Скопје умрел Петар Карделев, редовен професор на Машинскиот факултет во Скопје, еден од основачите на овој факултет и еден од првите конструктори и основоположници на машиноградбената и металопреработувачката индустрија во Македонија. Роден бил во Битола, во 1909 година.

1988.- Во земјотрес во Ерменија загинале повеќе од 25.000 луѓе, а половина милион останале без покрив над главата. Била уништена повеќе од 10 отсто од ерменската индустрија.

1992.- Во Скопје умрел прим. д-р Христо Брашнаров, еден од основачите на Хируршката и Акушерско-гинеколошката клиника на Медицинскиот факултет во Скопје, асистент и професор на првата генерација студенти по медицина во Скопје, основач и професор на Акушерската школа во Македонија и основач на гинеколошко-акушерските одделенија во Струмица и во Прилеп. Во 1964 година прв во Македонија вовел анестезија во оперативните зафати на гинекологијата и акушерството. Роден бил во Прилеп, во 1918 година.

1993.- Во Скопје умрел Блаже Конески, академик, еден од најистакнатите македонски културни дејци, писател, врвен поет и научник, чие творечко истражување дало огромни резултати во македонската литература, во областа на граматиката и во историјата на македонскиот јазик и во областа на културната историја на македонскиот народ. Тој бил прв претседател на Друштвото на писателите на Македонија, прв претседател на Македонската академија на науките и уметностите, почесен доктор на Чикашкиот универзитет и на Универзитетот во Врацлав. Негова прва книга е поемата „Мостот“, ја објавил непосредно по војната во 1945 година, а потоа ги објавил делата „Земја и љубовта“, „Песни“, „Везилка“, „Лозје“, „Записи“, „Стари и нови песни“, „Чешмите“, „Послание“, „Светото на песната и легендата“ и други. Автор е на повеќе значајни трудови, меѓу кои и на „Граматика на македонскиот јазик“, „Историја на македонскиот јазик“, „Македонскиот јазик во развојот на словенските литературни јазици и јазикот на македонската поезија“. Во македонската современа општествена стварност, во смисла на одбрана на македонската држава и македонскиот јазик, како темели на македонскиот национален и историски идентитет е позната неговата максима: „Јазикот е нашата единствена целосна татковина“. Покрај другите награди, добитник е на „Златниот венец“ на Струшките вечери на поезијата во 1981 година. Роден бил во селото Небрегово, Прилепско, на 19 декември 1921 година.

1995.- Сонда од американскиот вселенски брод „Галилеј“ влегла во атмосферата на Јупитер која во 75-та минута испратила податоци пред да изгори.

1995.- Во Атина, дипломатот Александар Маљас, бил наименуван за шеф на Канцеларијата за врски, во главниот град на Република Македонија, Скопје.

1997.- Во Скопје умрел Младен Дилевски, македонски поет. Автор е на книгата песни „Крадец на сонот“. Роден бил во селото Беличица, Гостиварско, на 28 јуни 1921 година.

2007.- Министерството за здравство на Уганда официјално соопштило дека во земјата повеќе од 100 луѓе биле заразени од ебола. Во претходната појава на ебола во Уганда во текот на 2000 и 2001 година биле заболени 425 луѓе, а половината од нив биле починати.

2018.- На 84 години почина актерката Љупка Арсова Џундева (1934-2018), тивката дама на македонското актерство. Џундева секогаш со гордост истакнуваше дека припаѓа на втората генерација актери на некогашната Висока театарска школа, а со тоа е дел од создавањето на поновата историја на театарската уметност во Македонија. Таа во Македонскиот народен театар работеше во текот на целиот свој професионален живот, од 1951 до 1990 година, кога замина во пензија. Нејзината последна улога на сцената на МНТ се случи во 2015 година, како Марина во претставата „Вујко Вања“ од Чехов во режија на Зоја Бузалковска. Таа е актерка со долга, трпеливо градена и маркантна театарска кариера. Макар што зад себе има повеќе од пет децении континуиран стаж, оваа рафинирана актерка успеала целосно да ги сочува грацилноста, искреноста и убавината, со која ги збогатувала и продолжува да ги збогатува сите свои креации, реализирани во апсолутно сите македонски медиуми (театар, радио, телевизија, филм). Ќе биде запаметена по улогата во антологискиот македонски филм на Димитри Османли, „Долго мирно лето“. Добитник е на Наградата на градот Скопје „13 Ноември“ (1983); потоа на Наградата за артистичко остварување доделена од Југословенската радио-телевизија, Орден на трудот со златен венец и Орден на трудот со сребрен венец, награда за актерско остварување на Фестивалот Недела на југословенската радио-драма за улогата на Влатка во радио-драмата „Не гледајте во ангелите“ од Томе Арсовски (1971), Награда за животно дело на Македонскиот театарски фестивал Војдан Чернодрински (Прилеп, 2000); Награда 11 Октомври за животно дело (2000).

Тагови: на денешен ден

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ЈП Водовод и канализација – Скопје - Последен ден од акцијата за отплата на долгови без пресметка на камата

ЈП Водовод и канализација – Скопје ја известува јавноста и граѓаните на град Скопје дека денес, 05.06.2026 година, е последен ден од акцијата за отплата на заостанатите долгови без пресметка на камата за задоцнето плаќање.

Ги повикуваме сите корисници кои имаат заостанат долг за потрошена вода (тужен и редовен), да ја искористат можноста за плаќање на рати без пресметана камата.

Одлуката за спроведување на акцијата за отплата на заостанатите долгови без пресметка на камата не важи за органите на државната и локалната власт и другите државни органи основани согласно Уставот и со закон и институциите кои вршат дејности од јавен интерес утврден со закон, а организирани како агенции, фондови, јавни установи и јавни претпријатија основани од Република Македонија или од општините, од градот Скопје, како и од општините во градот Скопје.

По истекот на денешниот ден, одлуката престанува да важи.

Здравје

Алиу во Рига: Малите земји можат да бидат лидери во дигитални решенија во здравствените системи

Малите земји не секогаш имаат најголеми ресурси, но можат да имаат најбрза адаптација, најдобра координација и најсилна политичка волја за промени.

Дводневниот состанок е посветен на едно од најважните прашања за здравствените системи во Европа - како малите земји, во услови на ограничени ресурси, миграција на здравствен кадар, стареење на населението и растечки потреби на пациентите, можат да создадат одржливи и иновативни решенија за здравствената работна сила.

„Малите земји не секогаш имаат најголеми ресурси, но можат да имаат најбрза адаптација, најдобра координација и најсилна политичка волја за промени. Нашата цел е да изградиме здравствен систем кој подобро го користи знаењето на здравствените работници, го намалува административниот товар и им овозможува повеќе време за пациентите“, истакна министерот Алиу во своето обраќање.

Министерот Алиу учествуваше во сесијата посветена на оптимизација на здравствената работна сила, каде ја претстави Националната стратегија за дигитално здравство 2026–2030 како еден од клучните реформски процеси во државата. Тој посочи дека дигитализацијата не е само техничка модернизација, туку начин здравствениот систем подобро да го организира патот на пациентот, да ги поврзе нивоата на здравствена заштита и да им помогне на здравствените работници да работат со помалку административни пречки и со подобар пристап до релевантни податоци.

„Дигиталното здравство за нас не е цел само по себе. Тоа е инструмент за подобра грижа. Кога податоците го следат пациентот, лекарот има поцелосна слика, пациентот добива побрза и побезбедна услуга, а системот станува поорганизиран и поодговорен“, рече Алиу.

Во овој контекст, министерот ги претстави следните чекори што ги презема Министерството за здравство: дигитализирани патеки на лекување, приоритетно упатување и тријажа, развој на мултидисциплинарни тимови што ја поврзуваат примарната, секундарната и терциерната здравствена заштита, како и пилот-проектот за теледерматологија, кој има за цел да ја доближи специјалистичката услуга до пациентите во руралните и оддалечените средини.

Тој се осврна и на новиот Закон за евиденциите во здравството, како дел од процесот за усогласување со Европскиот простор за здравствени податоци, како и на унапредувањето на националниот регистар на здравствени работници.

На панелот посветен на дигиталната технологија и вештачката интелигенција, министерот Алиу, заедно со министри и претставници од други европски земји, говореше за улогата на вештачката интелигенција во здравството и за преминот од фрагментирани системи кон поврзана, податочно водена здравствена архитектура. Воедно, тој порача дека вештачката интелигенција може да биде силна поддршка за здравството, но не смее да стане замена за човечката одговорност.

Учеството на состанокот во Рига е дел од пошироката заложба на Министерството за здравство за активно вклучување во европските здравствени процеси, размена на искуства со другите земји и примена на иновативни решенија што можат да ја зголемат одржливоста на здравствениот систем.

Култура

Започнува 60. МТФ Војдан Чернодрински - Прилеп

Шеесетото јубилејно издание на Македонскиот театарски фестивал „Војдан Чернодрински“, ќе започне вечерва во 19 часот со изложба 60 години „Војдан Чернодрински“ - Прилеп.

Станува збор за хибридна изложба на артефакти од долгогодишната традиција на фестивалот. Во неа ќе се следи приказната за фестивалот визуализирана со конкретни сведоштва за луѓето и настаните што ги обележале овие години фестивалски живот. Изложбата е поддржана од „Витаминка“ - Прилеп во рамки на заедничката прослава „70-60-50“ (70 години „Витаминка“, 60 години МТФ „Војдан Чернодрински“ - Прилеп и 50 години заедничка соработка). Патеката ќе започне од Театарот „Војдан Чернодрински“, ќе продолжи кон Музејот на икони, Градскиот саат, Реклами, и ќе заврши во Центарот за култура „Марко Цепенков“.

-Сакаме да им оддадеме почит на тој начин што ќе ги споменеме заедно со сите фотографии, постери, документи, предмети кои ќе го осведочат времето што поминало, но и ќе направат одличен простор за времето што ќе дојде. Изложбата има и перформативен дел - студентите од ФДУ под менторство на режисерката Шенај Мандак играат перформанс на драмите од Дејан Дуковски. Патот на фестивалот е симболична патека на која преку нарација и аудиовизуелен контакт ќе може да ја следиме историјата на фестивалот и да ја видиме секоја значајна меморабилија - вели Ана Стојаноска, уметнички директор на фестивалот.

Свеченоста ќе продолжи во големата сала на Центарот, во 20 часот. Честа прв да настапи ќе ја има ансамблот на Драмскиот театар, со претставата „Мачкина глава“ од Венко Андоновски, во режија на Дејан Пројковски, од официјалната програма на фестивалот. На претставата ќе и претходни проекција на документарен филм посветен на фестивалот. На присутните ќе им се обрати претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, која е покровител на фестивалот, а за отворен ќе го прогласи министерот за култура и туризам, Зоран Љутков. Ќе се обрати Ана Стојаноска, уметнички директор на фестивалот. Пред изведбата на претставата, ќе бидат врачени наградите на лауреатите на наградите за животно дело на Атила Клинче, Сашо Миленковски, Веби Ќерими и Љубомир Чадиковски.

Вкупно 13 претстави ќе бидат изведена на јубилејното издание кое ќе трае до 12 јуни - девет во официјална и четири во придружна програма. Фестивалот годинава се одржува под мотото „Храбриот нов театар“ и тематот „Кризата на човекот во општеството и кризата на општеството во човекот“. На затворањето ќе настапи Београдско народно позориште, со претставата „Црно злато“ Оливер Фрлјиќ, по текст на Дејан Дуковски, Авторот во фокус на фестивалот годинава.

Претстави во официјалната селекција се:

„Амадеус“ од Петер Шефер во режија на Андреј Цветановски, продукција на Турски театар – Скопје.

„Едмонд“ од Дејвид Мамет, во режија на Оливер Мицевски, продукција на Народен театар – Битола

„Калигула“ од Албер Ками, во режија на Ѓорѓи Ризески, продукција на Народен театар – Куманово

„Мачкина глава“ од Венко Андоновски, во режија на Дејан Пројковски, продукција на Драмски театар – Скопје.

„Носорози“ од Ежен Јонеско, во режија на Васил Василев, продукција на Албански театар – Скопје

„Случајната смрт на еден анархист“ од Дарио Фо, во режија на Ивана Ангеловска, продукција на НУЦК „Ацо Шопов“ – Театар – Штип

„Страв и надеж“ по мотивите на Франц Ксавер Крец, во режија на Татјана Мандиќ Ригонат, продукција на Македонскиот народен театар – Скопје

„Црнила“ од Коле Чашуле во режија на Дејан Пројковски, продукција на Народен театар „Војдан Чернодрински“ – Прилеп

„Челинџ“, автор и режија Јане Спасиќ, Театар за деца и младинци – Скопје

Во придружна програма се избрани претставите (подредени по азбучен ред на насловот на претставата):

„Вилицата на Ибен Бајерс“ од Филип Грујиќ во режија на Борис Василевски, продукција на „Штрих“ – Скопје

„Драга Јелена Сергеевна“ од Људмила Разумовскаја, во режија на Шенај Мандак, копродукција на Факултетот за драмски уметности – Скопје и Македонскиот народен театар – Скопје

„Невиност“ од Деа Лоер, дипломска претстава на класата по актерска игра, под менторство на проф. м-р Зоја Бузалковска и вонр. проф. м-р Александар Степанулески

„Сина сенка“ од Брајан Рејнолдс, во режија на Тамара Стојаноска, театар „Златен елец“

За наградите на фестивалот ќе одлучува жирито во состав: Снежана Конески-Руси, актерка, режисерка, Дарко Лукиќ, театролог, независен театарски научник и автор од Хрватска и Аида Буквиќ, наградувана театарска и филмска режисерка од Хрватска.

В недела, од 18 часот ќе се одржи настан посветен на Дејан Дуковски. Ќе биде отворена изложба со постери од претстави создадени според негови драмски текстови, ќе бидат промовирани две нови книги со драми на Дуковски, го издание на „Арс Ламина“. За нив ќе зборуваат Оливера Ќорвезироска, приредувач на книгата и Ана Стојаноска, автор на предговорот. Ќе следува и разговор со Дуковски. И годинава ќе биде организиран Музеј во движење со фокус на творештвото на актерите Благој Ивчески, Лидија Иваноска и Трајче Иваноски.

Фестивалот и годинава ќе им даде простор за креација на децата во омилената за нив Детската зона, студентите на ФДУ ќе учествуваат во улични театарски перформанси, ќе бидат организирани промоции.