Живот

На денешен ден

23 октомври 2025.

42. п.н.е.- Римскиот политичар Марко Јуниј Брут извршил самоубиство.

1596.- Турската војска на султанот Мухамед III кај Ерлау, во Унгарија, ги поразила австриските трупи на Максимилијан.

1764.- Во Париз умрел Жан Мари Леклер, француски виолинист и композитор, во почетокот балетски играч. Компонирал повеќе дела меѓу кои особено се истакнуваат виолинските композиции. Роден бил во 1697 година.

1817.- Роден е францускиот лексикограф и енциклопедист Пјер Атаназ Ларус, издавач на големиот светски енциклопедиски речник на 19. век во 17 томови. Издавачката куќа „Ларус“ по неговата смрт во 1875 година продолжила со издавање енциклопедиски речници.

1844.- Во Париз е родена Сара (Вистинското име и е Розин) Бернар, француска актерка, со исклучително убав глас и дарба. Нејзината глума обележа цела една епоха. Нејзини главни улоги се Корделија („Крал Лир“), Кралица („Руј Блаз“), во „Федра“, „Дамата со камелии“, „Хамлет“, „Тоска“, „Теодора“ и други. Умрела во Париз, на 2 март 1923 година.

1844.- Родена е француската актерка Анријета Розина Бернар, позната како Сара Бернар, која ја одбележала театарската епоха како најголема трагичарка во своето време. Уживала исклучителна популарност и современиците ја нарекле „божјата Сара“. Нејзини главни улоги се Корделија („Крал Лир“), Кралица („Руј Блаз“), во „Федра“, „Дамата со камелии“, „Хамлет“, „Тоска“, „Теодора“ и други. Била професор на Конзерваториумот во Париз. Ја напишала книгата „Мемоари“. Умрела во Париз, на 2 март 1923 година.

1872.- Умрел Теофил Готје, француски писател. Пишувал поезија, романи, патописи и критики. Роден бил во 1811 година.

1893.- Во Солун била основана Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација (ВМОРО), со цел за извојување автономија на Македонија преку револуционерна борба. Врвна точка на дејноста на ВМОРО е организирањето на Илинденското востание во 1903 година во Македонија и на Преображенското востание во Одринска Тракија. Основите на Организацијата се поставени на 5 ноември 1893 година (23 октомври - според стариот календар) во куќата на книжарот Иван Хаџи Николов во Солун. На основачкиот состанок присуствуваат: Д-р Христо Татарчев – лекар, родум од Ресен, Даме Груев – учител, родум од с. Смилево - Битолско, Петар Поп Арсов – учител, родум од с. Богомила - Велешко, Иван Хаџи Николов – книжар во Солун, родум од Кукуш, Антон Димитров – учител, родум од с. Ајватово - Солунско и Христо Батанџиев – учител, родум од с. Гуменџа, Ениџе Вардарско. Основачите почнуваат да ги шират овие револуционерни идеи меѓу прогресивната младина во Солунската бугарска машка гимназија. Набргу учениците во гимназијата создаваат кружоци, конспиративни групи и др. По завршувањето одат по своите родни места и таму почнуваат да агитираат. Младите студенти и нивните професори стануваат стожерот, односно движечката сила на македонската револуција. Емисарите вршат обиколки по селата во Македонија и Одринска Тракија и формираат месни комитети. Откако на овој начин се формирала структурата на организацијата, се започнало со процесот на создавање вооружени чети и почнале набавки на оружје по илегални канали од Бугарија и Грција.

1917.- Кај местото Луневил, во Франција, американските сили ги почнале првите борбени акции во Првата светска војна.

1917.- На седница на Централниот комитет на руската Социјалистичка работничка партија (болшевичка) донесена била одлука за покренување организирано востание. Со подготовките и изведувањето на Октомвриската револуција раководел Владимир Илич Ленин.

1944.- Во Филипинскиот Архипелаг се одиграла најголемата поморско-воздушна битка во Втората светска војна. Во неа учествувала целата јапонска флота и три четвртини од флотата на САД. Битката траеле до 25 октомври, кога поразените Јапонци го напуштиле боиштето, со обострани големи загуби.

1954.- САД, СССР, Велика Британија и Франција се спогодиле да ја окончаат окупацијата на Германија.

1958.- Рускиот писател Борис Пастернак ја добил Нобеловата награда за литература.

1961.- На поранешниот генералeн секретар на Обединетите нации Швеѓанецот Халмар Агне Даг Хамаршелд, кој под сомнителни околности загинал со авион во време на конгоанската криза, постхумно му била доделена Нобеловата награда за мир.

1973.- Израелската воена команда соопштила дека Израел и Египет се согласиле да ги прекинат вооружените напријателства на Блискиот Исток.

1973.- Главниот северновиетнамски преговарач со Американците во Виетнамската војна Ле Дук То ја добил Нобеловата награда за мир.

1983.- Во самоубиствениот напад на исламски терористи, во камиони наполнети со експлозив, во штабот на американската морнарица во Бејрут во близина на зградата во која биле сместени француски војници, убиени биле 241 американски и 58 француски војници.

1990.- Украинскиот премиер Виталиј Масол бил принуден да поднесе оставка по масовните студенски протести, станувајќи прв советски функционер од тој ранг кој ја напуштил власта под притисок на јавноста.

1992.- По едномесечна нафтена војна против Македонија, Грција го повлекла ембаргото.

1993.- Во експлозија која ја подметнале терористи на Ирската републиканска армија, во Белфаст загинале 10 луѓе.

1995.- Република Македонија и Австралија воспоставиле дипломатски односи на ниво на амбасади.

1998.- Израел и Палестинаката ослободителна организација по маратонските разговори со посредство на САД, го потпишале долго одложуваниот таканаречен Вај безбедносен договор со кој било предвидено отстапување на делови од окупираната територија на Палестинците во замена за мир.

2003.- Чеченски исламски терористи упаднале во московскиот театар „Дубровка“ уценувајќи дека во воздух ќе ги дигнат сите 800 посетители, а и себе, доколку руските власти не отстапат од операцијата во Чеченија и не ја повлечат војската од нивната земја. Во акцијата на руските сили за безбедност три дена подоцна во театарот загинале 129 заложници и 41 терорист.

2006.- По повод одбележувањето на 50-годишнината од унгарската револуција и востание против советското владеење во Будимпешта во 1956 година, дошло до масовни демонстрации и судири со полицијата во близина на зградата на Парламентот. Церемонијата на Кошутовиот плоштад, свечената седница на Парламентот и полагањето венци на гробот на Имра Наѓ останале во сенка, поради масовните нереди. За време на демонстрациите од паркинг пред Градската куќа бил украден тенк од типот Т-34, музејски примерок донесен на свеченостана, како еден од експонатите со цел да се долови атмосферата од октомври 1956 година.

2006.- Во Скопје почина Проф. д-р Илија Бојаџиев, долгогодишен шеф на Катедрата за педијатрија на Медицинскиот факултет. Тој бил основоположник на Одделот за имунологија на Клиниката за детски болести и бил еден од пионерите на клиничката имунологија во Македонија. Денес, во негова чест, овој оддел го носи неговото име. Роден бил во Дебар, на 17 јули 1932 година.

Тагови: календар

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Холивудски актер откри детали од свадбата на Тејлор и Тревис: Беше фантастично

Актерот Адам Скот ги откри деталите од свадбата на Тејлор Свифт и Тревис Келс, која се одржа во Њујорк пред речиси два месеци.

Скот, кој беше меѓу гостите, ги сподели своите впечатоци од церемонијата.

Впечатоци од церемонијата

Скот се појави во емисијата „Today“ во понеделник и опиша свадба што особено го трогна. „Беше неверојатно. Навистина фантастично. Мислам дека она што најмногу го паметиме е дека беше вистинска свадба. Се чувствуваше како таму да имаше само луѓе кои навистина се сакаа“, рече тој.

Актерот од серијата „Severance“ додаде дека многу гости пролеале солза на свадбата и ја опиша како „навистина прекрасен настан“.

Поени кај тинејџерската ќерка

Водителот Крег Мелвин го праша Скот дали присуството на свадбата му донесе „сериозни татковски поени“ со неговата 16-годишна ќерка Френки, голем обожавател на Тејлор Свифт. „Секако дека го направив тоа, но не ја зедов со мене. Па веднаш изгубив дел од тие поени“, се пошегува Скот.

Тој додаде дека ќерката е сè уште задоволна. „Таа беше будна чекајќи да се вратиме дома таа вечер за да ѝ ги кажеме сите детали“, рече актерот.

Илјада гости во Медисон Сквер Гарден

Скот и неговата сопруга, Наоми, со која е во брак од 2005 година, беа меѓу приближно 1.000 гости на свадбата на Свифт и Келс. Двојката има ќерка, Френки, и син, Греам. Церемонијата се одржа на 3 јули во Медисон Сквер Гарден, а меѓу гостите наводно биле бројни познати личности како Бред Пит, Бредли Купер, Џиџи Хадид и Џенифер Лопез.

Свифт и Келс ја објавија својата свршувачка на Инстаграм во август 2025 година, речиси две години откако потврдија дека се во врска.

Тагови: Тејлор Свифт

Економија

Заврши големиот штрајк во Хјундаи- работниците добија поголеми плати и бонуси

Синдикатот на јужнокорејскиот производител на автомобили „Хјундаи Мотор“ објави дека постигнал принципиелен договор со менаџментот, отворајќи го патот за продолжување на производството без понатамошни прекини .

Синдикатот на јужнокорејскиот производител на автомобили „Хјундаи Мотор“ објави дека постигнал принципиелен договор со менаџментот, отворајќи го патот за продолжување на производството без понатамошни прекини по најдолгиот штрајк на компанијата во последните десет години, објавува „Ројтерс“.

Членовите на синдикатот ќе гласаат за договорот на 31 август. Доколку го прифатат, преговорите за платите оваа година во најголемиот јужнокорејски производител на автомобили ќе бидат завршени.

Во петокот, синдикатот организираше целодневен штрајк за прв пат по десет години, по серија делумни прекини на работата од јули. Тие бараа повисоки бонуси, зголемување на возраста за пензионирање и заштита на работните места од ефектите на вештачката интелигенција и автоматизацијата.

Изгубено производство од околу 55.200 возила

Околу 40.000 членови на синдикатот штрајкуваа вкупно 60 часа оваа година, што, според проценките, предизвика околу 120 часа прекин на производството во две смени.

Околу 55.200 возила не беа произведени поради штрајковите, а вредноста на изгубената продажба се проценува на повеќе од 2,3 трилиони вони.

Според принципиелниот договор, основната плата ќе се зголеми за 100.000 вони, или околу 72 долари месечно.

Работниците исто така добиваат бонус од повеќе од 400 проценти од месечната основна плата и дополнителна исплата од 12,5 милиони вони.

Возраста за пензионирање треба да се зголеми на 65 години

Возраста за пензионирање треба да се зголеми од 60 на 65 години по соодветната промена во законот.

Хјундаи ќе вработи 500 нови технички работници од следната година до 2028 година.

Кога станува збор за барањето на синдикатот за заштита на работните места поради сè поголемата употреба на вештачка интелигенција, двете страни се обврзаа транспарентно да разменуваат информации за нови проекти и како тие се спроведуваат, и заеднички да реагираат на идните промени во автомобилската индустрија.

Хјундаи планира поширока употреба на хуманоидни роботи

Менаџментот и синдикатот, исто така, се согласија дека напредните технологии, вклучувајќи ја физичката вештачка интелигенција и роботиката, се клучни за идната конкурентност и опстанок на компанијата.

Хјундаи е сопственик на американската компанија Бостон Дајнамикс, производител на хуманоидниот робот Атлас.

Компанијата планира да започне со употреба на хуманоидни роботи во својата фабрика во американската држава Џорџија од 2028 година, а потоа постепено да ги воведува во други производствени погони.

„Двете страни признаваат дека напредните технологии како што се физичката вештачка интелигенција и роботиката се клучен дел од иднината на мобилноста“, објави Hyundai Motor.

Тагови: Хјундаи штрајк

Европа

Брисел на нозе поради романски закон- бараат блокада на 770 милиони евра

Европските конзервативци и либерали побараа од Европската комисија да ја блокира исплатата на 770 милиони евра од фондовите за закрепнување на Романија.

Тие предупредуваат дека Доминик Фриц, либералниот градоначалник на Темишвар и еден од водечките опозициски политичари, би можел да биде отстранет од функцијата со новиот закон за интегритет на јавните службеници. Романија има рок до крајот на август да заврши серија реформи од кои зависи исплатата, пишува Euronews.

Писмо до Брисел

Лидерите на Европската народна партија (ЕПП) Манфред Вебер и либералната група Обнови ја Европа Валери Хајер испратија писмо до претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен. Во него, тие бараат блокада на исплатата на пари од Механизмот за закрепнување и отпорност, бидејќи веруваат дека овие средства би можеле „ненамерно да придонесат за поткопување на романската демократија“.

Закон насочен против градоначалникот

Во срцето на спорот е новиот Закон за интегритет во јавните служби, кој неодамна го донесе романскиот парламент. Законот содржи одредба предложена од Социјалистичката партија (ПСД), според која мандатот на службениците со правосилна пресуда за судир на интереси престанува во рок од 30 дена. Ова би се однесувало на секој чија тригодишна забрана за вршење функција сè уште не е истечена.

The centre-right European People’s Party (EPP) and the liberal Renew Europe group urged the European Commission on Tuesday to consider freezing €770 million in EU funds earmarked for Romania.https://t.co/UYcSnZKoMT pic.twitter.com/bqKQo51M6x
— euronews (@euronews) August 25, 2026

Оваа одредба директно влијае на Доминик Фриц, германски државјанин кој беше избран за градоначалник на Темишвар пред шест години. Во јуни минатата година, Високиот касациски суд утврди дека има административен судир на интереси. Станува збор за документ за урбанистичко планирање што тој го одобрил во 2020 година, а го изработила компанија во сопственост на локален советник од неговата партија USR, која ја поддржала неговата кампања.

Обвинувања за политичка пресметка

Вебер и Хајер во писмото наведуваат дека ретроактивната примена на законот би ги прекршила и романските прописи и правото на Европската унија. Тие ги обвинуваат ПСД и десничарската Алијанса за единство на Романија (AUR) дека го користат законодавството како инструмент за политичка пресметка. „Јавните изјави на високите лидери на ПСД и АУР не оставаат простор за сомнеж дека амандманот е дизајниран токму за да се насочи кон една личност“, се вели во писмото.

Лидерите на EPP и Renew веруваат дека Комисијата мора јасно и недвосмислено да каже дека исплатата на средствата зависи од почитувањето на владеењето на правото. Од Брисел, исто така, го повикаа романскиот парламент повторно да го разгледа спорниот закон, за кој Сенатот, како тело кое ја носи конечната одлука, треба утре да гласа .

Реакција на Комисијата и политичка позадина

Портпаролот на Комисијата денеска потврди дека го примиле писмото и рече дека „законот за интегритет ќе биде оценет како дел од конечното барање за исплата“ што треба да го поднесе Романија. Доколку реформите се оценат како недоволни, земјата би можела да изгуби дел од 770-те милиони евра, во зависност од тоа кои цели не се исполнети.

Целиот случај се одвива во контекст на политичка нестабилност во земјата, која ја води техничка влада. Претходната владејачка коалиција од десниот центар, предводена од премиерот Илие Болојан, беше соборена од PSD со гласање за недоверба со поддршка на AUR. Сега се отвора можноста за формирање нова влада од страна на левичарско-екстремно десничарски сојуз, бидејќи PSD, AUR и ултранационалистичката партија SOS имаат мнозинство во парламентот.

Тагови: блокада Брисел