Живот

На денешен ден

28 август 2025

430.- Умрел римскиот свештеник Аврелиј Августин, познат како Свети Августин, кој бил најзначаен претставник на раната христијанска филозофија.

1645.- Умрел холандскиот правник, писател и хуманист Хуго Гроцијус, основач на науката за меѓународното право. Хуго Гроцијус припаѓал на „школата за природно право“ со што ја докажувал еднаквоста на луѓето меѓу себе и пред законот. Исто така, тврдел дека океаните се општо добро и дека одделни земји немаат ексклузивно право на нивно користење. Во Холандија за време на големите спорови меѓу римоктолиците и протестантите се залагал за верска толеранција, докажувајќи дека и двете групи се христијански и дека нема причина за меѓусебни недоразбирања. Во 1618 година бил уапсен, а во 1619 осуден на доживотна робија како верски еретик. Во 1621 година избегал во Франција. Од 1635 година се до неговата смрт бил амбасадор на Шведска во Франција. Дела: „De iure belli ac pacis“, „Mare liberium“, „De iure praedae“, „De veritate religionis Christianae“, „Via et votum ad pacem ecclesiasticam“, драмите „Christus patiens“, „Sophomphaneas“, „Adamus exul“.

1749.- Во Франкфурт на Мајна е роден Јохан Волфганг Гете, германски писател и учесник на многу литературни струења и правци, но никогаш не се придружил на ниту еден од нив. Светско признание стекнал со драмскиот еп "Фауст". Историско-критичкото издание на неговите целокупни дела опфаќа 143 тетратки. Познати негови дела се романот „Страданијата на младиот Вертер“, драмите „Егмонт“, „Ифигенија на Таврида“ и „Торквато Тасо“ и епот „Херман и Доротеја“. Умрел во Вајмар, на 22 март 1832 година.

1833.- Парламентот на Британија забранил трговија со робови во целата Британска империја.

1877.- Роден е англискиот произведувач на автомобили и пилот Чарлс Стјуарт Ролс, кој заедно со Фредерик Ројс во 1906 година ја основале компанијата за произодство на автомобили „Ролс-Ројс“. Компанијата „Ролс-Ројс“ произведувала и авионски мотори. Ролс е првиот пилот кој во јуни 1910 година го прелетал Ламанш во двата правца без застанување, а во јули истата година како прв британски пилот загинал во авионска несреќа.

1903.- Селото Смилево, Демирхисарско, било нападнато од многубројна турска војска. Со одбраната на Смилево раководел Даме Груев, голем македонски револуционер. По жестоката борба турската војска навлегла во селото, го запалила и извршила масакрирање на 250 жени и деца во месноста Голем Гар, на Бигла Планина.

1910.- На свечена седница во Народното собрание во Цетиње Кнежеството Црна Гора било прогласено за Кралство, а кнезот Никола Први Петровиќ за крал.

1917.- Во Прилеп е роден Сотир Гулески, македонски писател и книжевен преведувач. Автор е на романите „Меѓа“, „Прекшен `рбет“, „Кога карпите `ртат“, „Модро млеко“, „Им се суди на дивите ветрови“, на тетралогијата „Фурии“ и на други дела. Умре во Охрид, на 20 јуни 1985 година.

1929.- Рударите од рудникот Лојане, Кумановско, стапиле во штрајк. Поради тоа овој ден бил прогласен за Ден на рударите на Македонија.

1930.- Во Гевгелија е роден Георги Старделов, македонски естетичар, филозоф, книжевен критичар, есеист, академик. Дипломирал философија на Филозофскиот факултет во Белград. Доктор по филозофски науки станал во 1965 година. Бил професор на Филозофскиот факултет во Скопје, претседател на Друштвото на писателите на Македонија и претседател на Македонскиот ПЕН центар. За член на МАНУ бил избран во 1986 година. Во периодот од 2000 до 2004 година бил потпретседател на МАНУ, а од 2009 нејзин потпретседател и раководител на Лексикографскиот центар, за од 1 јануари 2008 година да стане претседател на МАНУ. Во МАНУ, од 1993 година раководел со макропроектот „Историја на културата на Македонија“ од кој во негова редакција биле издадени 20 тома.Старделов е плоден научен работник во повеќе дисциплини (филозофија, историја, естетика, теорија и социологија на културата и уметноста, историја на литературата. Најпознати дела: „Есеи“ (1958), „Модерното и модернизмот“ (1962), „Антеј бара почва“ (1971), „Меѓу литературата и животот“ (1981), „Experimentum Macedonium“ (1983), „Изморена авангарда“ (1985), „Вовед во иднината“ (1986), „Одземање на силата“ (1990), „Summa aestheticae“ (1991), „Искушенијата на естетичкиот ум“ (2003), „Балканска естетика – една друга естетика“ (2004). Носител е на врвни македонски и меѓународни книжевни и државни награди и признанија.

1944.- Во борбата за ослободување на селото Здуње, кај Македонски Брод, во една јуришна борба против бугарската војска како командант на Петтата македонска бригада загина Илија Игески - Цветан, народен херој на Југославија, од Македонија. Роден бил во селото Топлица, Прилепско, во 1920 година.

1987.- Умрел американскиот филмски режисер Џон Хјустон, еден од најистакнатите американски филмски режисери на 20. век. Филмови: „Малтешки сокол“ „Рт Ларго“, „Бевме странци“, „Богаството на Сиера Мадре“, „Џунгла на асфалт“, „Црвена значка за храброст“, „Африканска кралица“, „Моби Дик“, „Ноќ на игуаните“, „Наш човек од Австралија“, „Ени“.

1991.- Во Скопје, во издание на НИП „Нова Македонија“, излегол првиот број на неделниот спортски магазин „Скок“.

1992.- Започнале натпреварите на Првата македонска фудбалска лига.

1993.- Во близина на селото Подвис, Кичевско, била откриена спомен-плоча на прославените војводи од Илинденската епопеја, Наќе и Арсо, а во кругот на црквата во селото Кладник, била откриена спомен-плоча на масовната гробница на 18 македонски востаници.

1996.- Во Битола, на празникот Успение на Света Богородица, проработило првото црковно радио на подрачјето на Преспанско-пелагониската епархија.

1999.- Во сообраќајна несреќа загинал македонскиот министер Радомир Стојковски заедо со неговата сопруга, ќерката и возачот, по што норвешките војници во возилото на меѓународните сили одбиле да направат алкохол-тест во крвта. Поручникот кој ја предизвикал несреќата, во Осло, во март 2000 година бил осуден на една година затвор.

2007.- Умрел Франциско Умбрал, еден од најголемите шпански современи писатели. Објавил повеќе од 80 книги, меѓу кои се „Смртникот и ружата“ и „Мадридска трилогија“. Добитник е на угледни шпански признанија - Наградата на принцот од Астурија за литертура во 1996 година и наградата „Сервантес 2000“. Како публицист пишувал за повеќе списанија, меѓу кои се левичарскиот „Ел паис“ и десничарскиот „Ел мундо“.

Тагови: на денешен ден

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Свет

Хутите слават со американски оклопни возила во Јемен (ВИДЕО)

Снимени се припадници на движењето на Хутите како слават по заземањето на пристаништето Мока на Црвеното Море, во западниот дел на Јемен, позирајќи покрај запленето оклопно возило од американско производство.

Хутите запленија американско оклопно возило

Возилото беше запленето од сили лојални на Тарик Салех, командант поддржан од Обединетите Арапски Емирати и внук на покојниот јеменски претседател Али Абдула Салех.

Во видеото, борецот наведува дека силите на Салех побегнале и дека силите на Хутите напредувале понатаму кон југ, кон стратешки важната област Баб ел-Мандеб – теснец што претставува клучен влез во Црвеното Море.

Видеото, кое е објавено во јавноста, се појавува во момент кога Хутите напредуваат долж западниот брег на Јемен и ја засилуваат контролата врз еден од најважните поморски патишта во светот. За време на ова напредување, движењето „Ансар Алах“ заплени и значително количество воена опрема од американско производство.

Хутите се закануваат дека ќе го заземат клучниот премин кај Ормуз

Контролата на Хутите врз теснецот Баб ел-Мандеб во Црвеното Море – кој се наоѓа на спротивната страна на Арапскиот Полуостров во однос на Ормускиот Теснец – би можела да му даде на нивниот сојузник Иран клучна предност во евентуална војна со САД, преку прекинување на снабдувањето низ уште еден голем транспортен коридор и предизвикување нагло зголемување на цените на нафтата.

Ansar Allah is capturing large swathes of US-built military equipment during their advance pic.twitter.com/kMZwcotOt7
— HatsOff (@HatsOffff) September 10, 2026

Саудиска Арабија, најголемиот светски извозник на нафта, се потпира на рутата преку Црвеното Море откако конфликтот со Иран практично го затвори Ормускиот Теснец, низ кој претходно минуваше една петтина од светската нафта.

Ескалацијата датира од почетокот на јули, кога Хутите објавија дека нивните сили влегле во судир со саудиски „воени авиони“ кои се обидувале да спречат слетување на ирански цивилен авион на меѓународниот аеродром во Сана.

Тагови: Хутите

Свет

Разоткриена криминална мрежа поврзана со Камора, рации во три земји

Со меѓународна полициска операција е разбиена криминална мрежа поврзана со италијанската мафијашка организација Камора, осомничена за фалсификување евра.

Операцијата беше координирана од криминалистичката полиција на Баден-Виртемберг и Јавното обвинителство во Штутгарт, а се спроведе во Германија, Италија и Шпанија.

Уапсени се шест лица, а извршени се претреси во 16 станбени и деловни објекти. Во Германија, властите запленија два нелегално поседувани пиштоли со муниција, фалсификувани банкноти од евро со италијанско потекло поврзани со таканаречената „Наполитанска група“, како и 16 мобилни телефони и уреди за складирање податоци, соопшти Европол.

Истрагата започна по апсењето на 47-годишен Италијанец

Истрагата започна во ноември 2021 година по апсењето на 47-годишен италијански државјанин во германската покраина Баден-Виртемберг. Тој беше уапсен врз основа на меѓународна потерница издадена од италијанските власти, кои го товареа за членство во Камора и за вмешаност во фалсификување, перење пари и трговија со дрога.

Откако беше екстрадиран во Италија во 2022 година, тој беше пуштен на слобода, но остана во контакт со другите осомничени. Меѓу нив имаше поединци кои управуваа со ресторани во Штутгарт и беа осомничени за помагање во незаконските активности.

Мрежата ја сочинуваа петмина Италијанци и еден турски државјанин

Истражителите утврдија дека криминалната мрежа се состоела од петмина италијански државјани и еден турски државјанин. Групата е осомничена за производство на висококвалитетни фалсификувани банкноти од евро и за нивно снабдување на криминални организации во Германија и Шпанија, кои потоа ги пуштале во оптек.

Според истражителите, на овој начин во оптек биле пуштени неколку стотици илјади фалсификувани банкноти.

Апсења и претреси во три земји

За време на координираната операција беа извршени шест апсења. На петмина осомничени им беше одреден притвор, додека еден беше пуштен на слобода со одредени судски мерки.

Истовремено, полицијата изврши претреси на 16 локации во Штутгарт и округот Ремс-Мур во Германија, во Неапол во Италија и на Гран Канарија во Шпанија.

За време на претресите беа запленети оружје, дрога, фалсификувани пари, мобилни телефони и други уреди за складирање податоци.

Европол испрати експерти во Неапол и Штутгарт

Европол ја поддржа операцијата преку ангажирање на двајца експерти во Неапол и Штутгарт. Тие обезбедија техничка помош, ги вкрстија оперативните информации со базите на податоци на Европол и системите на Европската централна банка и помогнаа во финансиската анализа за истрагата.

Поддршка за истрагата беше обезбедена и од мрежата „@ON“, која е финансирана од Европската унија и предводена од италијанската Дирекција за истраги против мафијата (DIA).

Во операцијата учествуваа агенции од Германија, Италија и Шпанија.

Од германска страна, во операцијата учествуваа криминалистичката полиција на Баден-Виртемберг и Јавното обвинителство во Штутгарт. Од Италија беа вклучени специјализирана единица на Карабињерите за борба против фалсификување валути и Јавното обвинителство во Неапол, додека од Шпанија учествуваше Националната полиција.

Извор: Индекс.хр

Тагови: Камора

Свет

Иран најавува нов коридор низ Ормускиот Теснец, Оман молчи

Министрите за надворешни работи на арапските земји треба да се состанат во Мускат во понеделник за да разговараат за воспоставување безбедна поморска рута меѓу Иран и Оман низ Ормускиот Теснец, изјави иранскиот претседател Масуд Пезешкијан.

Пезешкијан рече дека на состанокот се очекува да се потпише договор за заедничката поморска рута и дека Меѓународната поморска организација ќе биде информирана за исходот.

Тој додаде дека на состанокот ќе присуствуваат и претставници од земји чии територии САД ги користеле за изведување напади врз Иран.

Осврнувајќи се на американската блокада и економскиот притисок врз Техеран, Пезешкијан оцени дека Вашингтон не успеал да ги постигне своите цели преку воени средства и следствено на тоа прибегнал кон економски мерки.

„Не можеа да ги постигнат своите цели преку војна, па се свртеа кон економски притисок, но ние нема да запреме“, рече Пезешкијан.

Тој истакна дека Иран не зависи целосно од поморските рути и наведе дека Ормускиот Теснец повторно ќе се отвори откако САД ќе ги прекинат блокадата и нападите врз Иран.

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, изјави дека Оман ќе биде домаќин на регионален министерски состанок на кој ќе присуствуваат претставници од осумте држави што граничат со Персискиот Залив.

Според него, дискусиите ќе се фокусираат на регионалните прашања и на резултатите од преговорите меѓу Иран и Оман во врска со одредувањето безбедни рути за комерцијални бродови низ Ормускиот Теснец. Багаеи нагласи дека Иран работи на обезбедување на поморскиот коридор, но истакна дека безбедноста на бродовите не може да се гарантира сè додека продолжуваат американската поморска блокада и воената интервенција.

Оман сè уште официјално не потврди дека состанокот ќе се одржи.

Мохсен Резаеи, секретар на Врховниот совет за национална безбедност на Иран, претходно изјави дека договорот со Оман за нов коридор низ Ормускиот Теснец ќе биде потпишан во рок од неколку дена и дека контролата врз влезните и излезните точки на коридорот ќе биде во рацете на Иран.

Извор: Б92

Тагови: Иран Ормускиот теснец