Живот

На денешен ден

24 мај 2025.

- Ден на солунските браќа Кирил и Методиј. Православната црква во 11. век, во чест на солунските браќа Кирил и Методиј одлучила 24 Мај да се прославува, како Ден на солунските браќа Кирил и Методиј, сесловенски просветители. Македонија со посебен пиетет го празнува овој ден, во знак на признание за се она што го направиле солунските браќа за самобитниот развиток на македонската култура.

1543.- Во Фромборг, во Полска, умрел Никола Коперник, полски астроном. Тој докажал дека Земјата се врти околу Сонцето, а не Сонцето околу Земјата, како што се сметало дотогаш. Роден бил во Товин, на 19 февруари 1473 година.

1544.- Роден е Вилијам Гилберт, англиски лекар и физичар. Најмногу се занимавал со испитување на магнетизмот и електрицитетот. Вовел повеќе поими и изрази за електричните и за магнетните големини и со право се нарекува „татко на електрицитетот“. Умрел во 1603 година.

1868.- Роден е германскиот физичар Габриел Даниел Фаренхајт, кој во 1726 година го направил првиот термометар со жива. Тој ја создал и скалата (Фаренхајтова) за мерење температура од 180 степени, според која точката на замрзнување е 32 степени, а не нула како кај Целзиусовата скала. Фаренхајтовата скала се употребува во САД, а порано и во Велика Британија.

1743.- Роден е францускиот лекар и новинар Жан Пол Маро, еден од водачите на Француската револуција. Во весникот „Пријател на народот“, кој тој го покренал, ги застапувал интересите на градската сиромаштија и на селаните, а беспоштедно ја напаѓал аристократијата. Дело: „Филозофски есеј за човекот“.

1819.- Родена е британската принцеза Александрина Викторија, која како кралицата Викторија Прва била на престолот од 1837 до 1901 година. Во текот на нејзиното владеење во Велика Британија била изведена индустриската револуција, капиталистичкото стопанство нагло се развило, а британското колонијално царство било раширено по цела планета. Кога умрела, една третина од површината на планетата се наоѓала, во оваа или онаа форма, под британски суверенитет. Во историјата периодот на нејзиното владеење е период на најголемата моќ и углед на Англија и најчесто овој период се нарекува „викторијанска епоха“.

1844.- Предадена била во употреба првата телеграфска линија меѓу Вашингтон и Балтимор во САД.

1905.- Роден е Михаил Шолохов, еден од најголемите руски прозаисти. Со светска слава се здобил со своето ремек-дело, романот „Тихиот Дон“. Други негови познати дела се „Разорана ледина“, „Наука на омразата“ и „Човековата судбина“. Умрел во Станица Вешенскаја, во Ростовската област на Дон, на 21 февруари 1984 година.

1928.- Професорот на Лондонскиот универзитет Александар Флеминг (1881-1955) го пронашол пеницилинот, прв антибиотик, ефикасен лек против многу болести.

1940.- Во Санкт Петербург е роден Јосиф Александрович Бродски, руски поет. Познати му се стихозбирките „Постојка во пустина“, „Крај на прекрасната епоха“, „Дел од говорот“ и „Уранија“, есеите „Помалку од едно“ и други дела. Во 1987 година ја добил Нобеловата награда за литература за литературното творештво од исклучителни размери, проткаено со длабока интелектуалност и поетичност, а во 1991 година станал добитник на „Златниот венец“ на Струшките вечери на поезијата. Умрел во Њујорк, на 28 јануари 1996 година.

1941.- Роден е американскиот пејач и композитор Роберт Цимерман, познат како Боб Дилан, еден од најпопуларните музичари во 20. век. На концертите ширум светот демонстрираше музичка универзалност, свирејќи на усна хармоника, гитара и клавир. Во 2016 година стана и носител на Нобеловата награда за литература со образложението: „за создавање нови поетски изразувања во големата американска традиција на песни”.

1954.- Во Скопје, на сцената на скопската опера била изведена првата македонска национална опера „Гоце“, од македонскиот композитор Кирил Македонски, според текст на основоположникот на македонската литература Венко Марковски.

1964.- 318 лица загинале, а 500 биле повредени за време на немирите на Националниот стадион во Лима, откако репрезентацијата на Аргентина го победила Перу во квалификациите за Олимписките игри. До нередите дошло кога судијата му поништи гол на Перу во последните моменти од мечот.

1974.- Умрел Едвард Кенеди „Дјук“ Елингтон, од афроамериканско потекло, пијанист, композитор и шеф на оркестар, еден од најзначајните џез-музичари. Оркестарот кој го основал во 1926 година станал пример за оркестрите на џез-музиката ширум светот. Напишал околу 2.000 композиции.

1981.- Како жртва на тероризмот, претседателот на Еквадор - Хаиме Ролдос Агилера со уште седум луѓе загинал во авионската несреќа над Андите, недалеку од перуанската граница.

1994.- Во стампедо на муслиманските аџии во Мека, во Саудиска Арабија загинале 270 лица.

1995.- Умрел англискиот државник и публицист Џејмс Харолд Вилсон, водач на Лабуристичката партија, премиер на Велика Британија од 1964 до 1970 и од 1974 до 1976 година. Дела: „Нов договор за јаглен“, „Војна против светската сиромаштија“.

1995.- Министерството за надворешни работи на Романија соопштило дека Грција, Бугарија, Молдавија, Романија и Украина, во согласност со членот 50 од Повелбата на Обединетите нации, до Советот за безбедност упатиле барање за итно обесштетување на штетите што ги трпат од санкциите против Сојузна Република Југославија.

1996.- Во Штип бил поставен камен-темелникот на црквата „Свети Кирил и Методиј“.

2000.- Апелациониот суд во Сантјаго му го одзел имунитетот на Аугусто Пиноче, со што била отстранета пречката за подигање обвинение против поранешниот чилеански диктатор заради кршење на човечките права.

2007.- Во експлозија на метан во рудникот за јаглен „Јубилејнаја“ во Кемеровската област, во западен Сибир, загинаа 38 рудари. Експлозијата се случила на 520 метри длабочина, кога под земјата се наоѓале 217 рудари.

2007.- Умрел пијанистот Бен Вајсман кој напишал или бил коавтор на околу 60 песни на Елвис Присли. „Лудиот професор“, како што го нарекувал Присли, компонирал музика и за филмовите во кои играл „кралот на рокенролот“ како што се "Jailhouse Rock", "Gl Blues" и "Blue Hawaii". Пишувал и за многу други ѕвезди како што се Барбара Стрејсенд, Џони Матис и Боб Виј.

2023.- На 83-годишна врозраст почина кралицата на рокенролот Тина Тарнер. Таа е родена како Ана Меј Булок (Ана Меј Булок) на 26 ноември 1939 година во Натбуш, Тенеси, САД. Нејзината кариера траеше повеќе од половина век и доби широко признание и бројни награди. Родена и израсната во американскиот југ, таа стана и швајцарска државјанка. Таа ја започна својата кариера како музичар во средината на 1950-тите, кога беше наведена како пејачка за Kings of Rhythm на Ајк Тарнер. Таа првпат снимила во 1958 година под името Little Ann. Таа беше претставена на јавноста како Тина Тарнер во 1960 година како член на Ike & Tina Turner Revue. Успехот дојде со низа големи хитови кои му се припишуваат на дуото, вклучувајќи ги A Fool in Love, River Deep – Mountain High (1966), Proud Mary (1971) и Nutbush City Limits. По разводот во почетокот на 1980-тите, таа се врати на музичкиот свод со нова серија хитови, почнувајќи со синглот Let’s Stay Together од 1983 година, по што следуваше објавувањето на нејзиниот петти соло албум Private Dancer, кој донесе успех ширум светот. What’s Love Got to Do With It, најуспешниот сингл на албумот, подоцна беше искористен како наслов за биографски филм адаптиран од нејзината автобиографија. Покрај тоа што беше музичар, Тарнер имаше успех во филмот, вклучувајќи ја и улогата во рок мјузиклот Томи од 1975 година и насловната улога во блокбастерот „Луд Макс 3“ со Мел Гибсон, како и краткото појавување во „Последниот акционен херој“ од 1993 година. Едно од најпопуларните имиња во шоу-бизнисот, ја нарекуваат и кралица на рокенролот. Тарнер е прогласена за најуспешна жена во рок со нејзините осум Греми награди и продадени повеќе билети за концерт од кој било друг соло изведувач во историјата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

ЕУ со предупредување: Криминалците сѐ почесто ги демнат децата преку гејминг платформите

Агенцијата за дрога на Европската Унија (EUDA) објави две публикации во кои предупредуваат за растечките социјални и еколошки последици од пазарот на дрога.

Агенцијата за дрога на Европската Унија (EUDA) објави две публикации во кои предупредуваат за растечките социјални и еколошки последици од пазарот на дрога, истакнувајќи го проблемот со регрутирање на млади во криминални мрежи и негативното влијание на производството и трговијата со кокаин врз животната средина.

Првата публикација, насловена како „Справување со вклученоста на младите во криминални мрежи поврзани со дрога“, е изработена како дел од проектот „Безбедна иднина“ предводен од Истражувачкиот тим за политики, програми и практики на Универзитетот во Лимерик, и се базира на анализа на 22 извори, вклучувајќи десет академски трудови и 12 извори од сивата литература.

Меѓународниот преглед на научни и експертски извори покажува дека вклученоста на младите во криминални мрежи е сложен процес под влијание на индивидуалните ранливости, како што се траума, проблеми со менталното здравје и злоупотреба на супстанции, како и влијанието на врсниците и семејството и пошироките социјални фактори како што се сиромаштијата, насилството во заедницата и слабата социјална контрола.

Регрутирање на млади во дигиталната средина

Авторите предупредуваат дека криминалните мрежи сè повеќе користат социјални мрежи, шифрирани апликации и платформи за игри за да пронајдат и регрутираат малолетници. Притоа, тие користат методи како што се „гамификација“, т.е. претставување на криминалните активности како предизвици или мисии, и емоционално стекнување на младите луѓе со цел да се создаде чувство на припадност кон група.

Прегледот идентификуваше осум области на интервенција кои покажуваат потенцијал за спречување на вклучување на младите во криминални мрежи. Меѓу нив се семејни програми, училишни иницијативи со акцент на менторство, интервенции во заедницата кои ја зајакнуваат отпорноста на локалните заедници, дигитални безбедносни мерки и спречување на онлајн регрутирање, програми за вработување кои им нудат на младите алтернатива на нелегалната економија и навремено вклучување на младите луѓе во системи за поддршка.

Особено се нагласува важноста на искористувањето на таканаречените „достапни моменти“, односно периоди кога младите луѓе доаѓаат во контакт со социјалниот, образовниот или судскиот систем и се поподготвени да прифатат помош. Авторите заклучуваат дека најефикасните пристапи се оние кои истовремено функционираат на индивидуално, семејно, училишно и општествено ниво, со меѓуресорска соработка и прилагодување на интервенциите кон потребите на локалната заедница.

Иако доказите за ефикасноста на индивидуалните интервенции се сè уште ограничени, прегледот покажува дека се развива сè посилна база на знаење што може да послужи како основа за обликување на политиките и програмите насочени кон спречување на вклучување на млади луѓе во криминални мрежи поврзани со дрога.

Штетните ефекти на кокаинот одат подалеку од уништувањето на шумите

Втората публикација, „Кокаинот и животната средина: Градење основа за мерење на влијанието“, е првата меѓународна целна анализа на политиките произведена од EUDA како дел од нејзините геостратешки услуги. Создадена е во соработка со Перуанската Национална комисија за развој и живот без дрога (DEVIDA) и се базира на анализа на 72 извори, 42 интервјуа со клучни засегнати страни, две фокус групи со 20 учесници и онлајн анкета спроведена меѓу 25 испитаници.

Извештајот ги анализира еколошките последици од производството и трговијата со кокаин и предупредува дека штетните ефекти не се ограничени само на уништувањето на шумите, туку вклучуваат и загадување на водата, почвата и воздухот и губење на биодиверзитетот низ целиот синџир на снабдување - од одгледувањето на растението кока до производството, шверцот и финалната потрошувачка на кокаин.

Се наведува дека за време на преработката на кока се користат големи количини хемикалии, вклучувајќи сулфурна и хлороводородна киселина, керозин и бензин, чие неконтролирано ослободување може сериозно да ја загрози животната средина. Во исто време, мерењето на тие последици е отежнато од тајната природа на нелегалниот пазар на дрога, недостатокот на основни податоци и безбедносните ризици за истражувачите во оваа област.

Затоа, авторите предлагаат систематски пристап за следење што би комбинирал сателитски снимки и анализа на податоци добиени со дронови, лабораториски тестови на примероци од почва, вода и воздух и квалитативни истражувања како што се интервјуа и етнографски студии. Како пример за добра пракса, тие го наведуваат Перу, каде што Националната комисија за развој и живот без дрога и Канцеларијата на Обединетите нации за дрога и криминал (UNODC) со години ги следат областите под одгледување кока, додека систематското следење на другите еколошки последици е сè уште ограничено.

Извештајот, исто така, препорачува зајакнување на соработката на меѓународните и локалните институции, употреба на индикатори како што е следењето на поединечни животински видови за проценка на состојбата на шумските екосистеми и примена на вештачка интелигенција во анализата на големи збирки податоци и предвидувањето на области со зголемен ризик.

Свет

Состојбата е сѐ потешка во Венецуела- спасувачите се борат, но бројот на преживеани се намалува (ВИДЕО)

Поминаа повеќе од 72 часа од катастрофалните земјотреси во Венецуела, а спасувачките екипи работат без престан, свесни дека времето истекува и дека со секој изминат момент ќе станува сè потешко да се пронајдат преживеани.

Спасувачките екипи пронајдоа 33 преживеани под урнатините, „благодарение на напорите на националните безбедносни агенции во совршената соработка со меѓународните тимови што пристигнаа во земјата“, според привремената претседателка на Венецуела, Делси Родригез. Таа го објави ова денеска на јавен настан во центарот за помош поставен во спортскиот комплекс „Хозе Марија Варгас“ во Ла Гваира.

Hace pocos minutos fue rescatado con vida un niño de 11 años en Caraballeda. En estas horas cada vida es esperanza para Venezuela. pic.twitter.com/Pjj5ETaaYe
— Delcy Rodríguez (@delcyrodriguezv) June 28, 2026

Аплауз сè уште може да се слушне секој пат кога некој ќе биде спасен. Хозе, 11-годишно момче; бебе и нејзината мајка по три дена под урнатините... Капка по капка, надежта се губи во урнатините, објавува RTVE.

Во Ла Гваира, спасувачите бараат под повеќе од 100 срушени згради и 250 тешко оштетени структури. Спасувачките екипи бараат тишина за да се обидат да ги слушнат ударите, извиците, плачењата или звукот на мобилен телефон. Структурите се нестабилни и мора да се движат бавно. Зградите, изградени во 1950-тите, не беа подготвени за вакви земјотреси.

Ернесто за Канал 24 изјави дека поминал пет часа под урнатините: „Постојано викав, викав, и тоа ме спаси“. „Ја нагласувам важноста на машините“, вели една жена. „Не можат да го преместат целиот овој крш“, се жали таа. „Секоја секунда е важна“, вели еден од работниците.

Како што минуваат часовите, негодувањето расте

Погодените жители стануваат сè понервозни. Група соседи насилно го извлекуваат возачот на багерот за да го спречат да си замине. Мајли Ромеро, жителка на Венецуела погодена од земјотресот, се жали дека сè уште има луѓе заробени живи под урнатините и дека никој не им помага.

„Синоќа имаше живи луѓе таму долу, погледнете го времето и никој не се потруди да ги извлече“, вели таа. „Ниту полицијата ниту Националната гарда дојдоа, дојдоа да јадат и да се сликаат за да кажат дека работат“, вика еден млад човек. Тоа е знак за хаосот предизвикан од оваа катастрофа, која се надополнува на хуманитарната криза што трае со години.

🇻🇪 | DESASTRE EN VENEZUELA: Un perrito es encontrado con vida debajo de un muro de ladrillos. pic.twitter.com/vtjRDjrzVj
— Alerta News 24 (@AlertaNews24) June 26, 2026

Секое спасување буди надеж дека има повеќе преживеани

Барбала Паласиос, 34, сака да верува дека нејзиниот сопруг, Џонатан Суарез, е сè уште жив. Тој бил заробен во петкатен хотел во Ла Гваира кога зградата се срушила, изјави таа за АФП. Но, по повеќе од три дена пребарување, спасувачките екипи сè уште не го пронашле.

Заедно со неколку соседи кои исто така ги бараат своите семејства под срушените згради, тие формирале човечки синџир за рачно да ги отстранат урнатините. Австралискиот спасувач Крег Демаилон, кој живее во Мајами, исто така изјави за АФП дека пронашле четири преживеани и тројца мртви, кои работеле со многу примитивни алатки - она што го имале на располагање. Жителите на областа укажуваат на недостаток на машини во спасувачките операции.

Властите го контролираат и координираат пристапот до Ла Гваира поради големиот број волонтери кои пристигнале од правец на Каракас. Само возила за итни случаи можат да влезат во зоната на катастрофата.

Мртовечниците се преполни

„Во овој момент, секој живот е извор на надеж за Венецуела“, напиша привремената претседателка на Венецуела, Делси Родригез, на X. Но, тие исто така наоѓаат голем број мртви, а бројот на жртви продолжува да расте. Болниците се преполни, а многу семејства ги носат телата на своите починати роднини во мртовечниците, кои исто така се преполни.

„Премногу мириса на мртви“, вели еден човек на Канал 24 , додека бара член на семејството. Хулијана Еизагире вели дека ги посетила болниците во Каракас и мртовечницата Бело Монте, но не ги пронашла своите најблиски.

Според Обединетите нации, погодени се речиси 7 милиони луѓе, додека материјалната штета се проценува на 6,7 милијарди долари. Многумина спијат на улиците и преживуваат благодарение на солидарноста на соседите: облека, храна и вода, лекови...

Од Женева, шефот на хуманитарната помош на Обединетите нации, Том Флечер, изјави за АФП дека повеќе од 50.000 луѓе се водат како исчезнати. Затоа, бројот на жртви би можел значително да се зголеми како што напредуваат „екстремно сложените“ операции за спасување.

Тенис

Познат е точниот термин на настапот на Лина Ѓорческа на Вимблдон

Третиот Гренд слем сезонава, Вимблдон почнува утре, а организаторот веќе го објави комплетниот распоред за натпреварите од првото коло во машка и женска конкуренција.

На овој турнир, првпат во историјата, ќе има и македонска тенисерка во Лина Ѓорческа која преку квалификации обезбеди пласман во главната ждрепка. Цела Македонија со нетрпение го очекува дебито на Ѓорческа која во првото коло ќе се сретне со ланската финалистка и шести носител на турнирот Аманда Анисимова.

Од вчера беше познато дека дуелот ќе се игра во вторник, а сега се знае и точниот термин, како и теренот на кој ќе се судрат двете тенисери. Лина излегува на мегдан на 30 јуни во 13 часот по средноевропско време и тоа на теренот број 2, кој има капацитет од 4.000 места.

Со дуелот на Ѓорческа и Анисимова почнува дневната програма и на теренот број 2 и на вториот ден од Вимблдон.