На денешен ден - Канал 5

Живот

На денешен ден

1757.- Во Мадрид умрел Доменико Скарлати, италијански чембалист и композитор, оргулист и диригент. Напишал 555 сонати за чембало во рок-стил. Роден бил во Неапол, на 26 октомври 1685 година.

На денешен ден

1759.- Русите во Седумгодишната војна, под команда на генералот Петар Салтиков, ја победиле пруската армија во битката кај Каја, на исток од тогашната Прусија. Во битката загинале најмалку 6.000 Пруси.

1875.- Умрел американскиот пронаоѓач Ајзак Мерит Сингер (Исак Мерит) кој во 1851 година развил прва шивачка машина која влегла во масовна употреба.

1914.- По убиството на надвојводата Фердинанд во Сараево, Австро-унгарската монархија и упатила ултиматум на Србија, обвинувајќи ја како главен организатор во сараевскиот атентат. Србија, по совет на царска Русија, го прифатила речиси во целост, со исклучок на барањето на истрагата за атентатот на територија на Србија да ја вршат австроунгарските чиновници. За Австро-унгарската монархија тоа бил доволен повод пет дена подоцна да и објави војна на Србија. Со тоа почнала Првата светска војна.

1916.- Умрел шкотскиот физичар Вилијам Ремзи, добитник на Нобеловата награда за хемија во 1904 година. Го испитувал молекуларниот состав на чистите течности и ги открил гасовите хелиум, агрон, криптон, неон и ксенон. Докажал дека хелиумот се создава при радиоактивно распаѓање на радиумот.

1942.- Во Софија, бугарските фашисти ги стрелале Никола Јонков Вапцаров, бугарски и македонски поет, есеист, новинар и револуционер. Еден е од основоположниците на Македонскиот литературен кружок во Софија (1938-1941). Во 1940 година ја издал својата единствена стихозбирка „Моторни песни“. Роден бил во Банско, на 7 декември 1909 година. Истиот ден биле стрелани и Антон Попов, бугарски и македонски револуционер, писател и публицист, и Атанас Романов, македонски патриот.

1942.- Почнала Сталинградската битка меѓу германските фашисти и советската армија.

1948.- Умрел американскиот филмски режисер Дејвид Ворк Грифит, еден од најзначајните филмски творци во ерата на немиот филм. Филмови: „Нетрпеливост“, „Бегство“, „Големата љубов“, „Падот на Вавилон“, „Америка“, „Абрахам Линколн“.

1951.- Во затвор умрел францускиот маршал Анри Филип Петен, точно шест години откако бил изведен пред суд под обвинение дека во Втората светска војна извршил предавство на Франција. Славниот војник од Првата светска војна соработувал со Адолф Хитлер и бил на чело на квислиншката Влада во Виши поради што бил осуден на смрт, но поради претходните заслуги казната му била заменета со доживотен затвор.

1951.- Умрел Роберт Флаерти, американски филмски режисер, снимател, писател, еден од пионерите и најзначајните создавачи на документарниот филм. Најпознати му се филмовите „Нанук од север“, „Моана“, „Човекот од Аран“, „Земја“ и „Приказна од Луизијана“. Роден бил во 1884 година.

1962.- Првпат во историјата бил остварен директен телевизиски пренос преку Атлантикот. Преносот бил извршен со помош на телекомуникациониот сателит „Телстар“.

1992.- Во Скопје била формирана Комора на приватниот капитал на Македонија.

1993.- Во Охрид умрел Петар Калајџиски, еден од истакнатите претставници на македонското копаничарство, член на ДЛУМ. Роден бил во 1914 година.

1993.- Република Македонија станала 138 членка на Светската организација за интелектуална сопственост.

2001.- На македонско-албанската граница, кај месноста Рибница, било пукано врз патрола на АРМ, при што загинал Миле Гиновски (на 43 години) од Кичевско, припадник на АРМ.

2001.- При одбраната на село Лешок, Тетовско, од албанските терористи бил убиен Ѓоко Лазаревски (роден 1927 година), припадник на МВР на РМ.

2007.- Умре рускиот режисер Александар Татарски, автор на повеќе стотици анимирани филмови и творец на првото руско независно студио „Пилот“. Автор бил на проектот „Русија во анимација“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Рекордна излезност на изборите во Србија до 9 часот

Излезноста на денешните предвремени парламентарни избори во Србија е значително поголема отколку на претходните избори. 

Рекордна излезност на изборите во Србија до 9 часот

Според податоците од CeSID и Ipsos објавени од Europe Elects, 12 проценти од гласачите гласале до 9 часот наутро, објави Индекс.

За споредба, во исто време на парламентарните избори во 2023 година, излезноста била 5,2 проценти, во 2022 година била 5,1 процент, во 2020 година била 5,2 проценти, во 2016 година била 5,2 проценти, а во 2014 година била 5,3 проценти. Денешната излезност е повеќе од двојно поголема отколку во истиот дел од денот на изборите на сите тие избори.

Високата излезност ја покажаа и долгите редици што се формираа пред некои гласачки места утрово. Денешната излезност може да биде меѓу клучните индикатори за високата мобилизација на гласачите на изборите што се сметаат за еден од најголемите политички тестови на владата на Александар Вучиќ во последните 14 години.

Повеќе од 6,45 милиони гласачи

6.451.292 гласачи имаат право на глас, а гласањето се одвива на 8.392 избирачки места. Избирачките места се отворени од 7 до 20 часот, а 18 изборни листи се натпреваруваат за 250 претставнички места.

Главниот политички конфликт е помеѓу листата „Александар Вучиќ - Единствена Србија“ и Студентската листа, која произлезе од месеците протести по уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, кога загинаа 16 лица.

Студентските протести прераснаа во пошироко движење против корупцијата и за одговорност на институциите. Студентската листа оди на избори со кандидати од различни професии, додека Вучиќ ја напушти претседателската функција во септември за да ја предводи својата листа и да се обиде да ја продолжи политичката доминација на блокот собран околу СНС.

Анкетите покажаа многу тесна трка

Предизборните анкети покажаа голема неизвесност. Анкетата на NSPM спроведена од 25 септември до 5 октомври меѓу посветените гласачи им даде на Студентскиот список 44,5 проценти, а на Вучиќовиот список 42,7 проценти поддршка.

Во истата анкета, речиси 80 проценти од испитаниците рекле дека дефинитивно имаат намера да гласаат, додека уште 13,3 проценти одговориле дека веројатно ќе гласаат. Денешните први податоци за излезноста покажуваат дека мобилизацијата на гласачите е навистина значително поголема отколку на претходните парламентарни избори.

На последните парламентарни избори во 2023 година, вкупната излезност била 58,77 проценти. Во 2022 година гласале 58,6 проценти од гласачите, во 2016 година 56,07 проценти, додека во 2020 година, кога дел од опозицијата ги бојкотираше изборите, излезноста се намалила на 48,93 проценти.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Српската дијаспора масовно на избори: Редови во Чикаго, Париз, Љубљана... (ВИДЕО)

Граѓаните на Србија кои живеат во странство исто така од утрово излегуваат на гласање, а голем број од нив чекаат во редови за да гласаат на парламентарните избори.

Српската дијаспора масовно на избори: Редови во Чикаго, Париз, Љубљана... (ВИДЕО)

Според видеата што читателите ги испратија, долги редици се формирале пред гласачките места во Вашингтон и Чикаго, каде што живеат голем број српски емигранти. Слична е ситуацијата и во Санта Моника, Калифорнија. Тој град се наоѓа во пацифичката временска зона, што е девет часа зад Србија, но дури ни тоа не ги спречило граѓаните да излезат на гласање.

Ѓорѓе Стијеповиќ одговори пред гласачкото место во Лос Анџелес, кој рече дека никогаш не видел толку многу луѓе таму. Според него, граѓаните се организирале многу добро.

„Мислам дека овој пат сè беше различно од сè што сум доживеал досега. Се сретнавме во српско кафуле во Санта Моника, а потоа дојдовме во поворка до гласачкиот центар. Ова овде изгледа фасцинантно“, рече тој.

Врне дожд во Париз, но тоа не ги спречи луѓето да гласаат

Тој додаде дека гласачите дошле од цела Калифорнија, Тексас и Аризона, односно од целиот западен дел на САД. „Зборуваме за стотици луѓе, а ќе бидат потребни часови за да се застане во ред. Никогаш не сум видел толку многу луѓе тука. Мислам дека ќе се чека до раните утрински часови“, рече Стијеповиќ.

Во Париз врне дожд од утрото, но дури ни времето не ги спречи српските граѓани кои живеат во Франција да излезат на гласање. На снимките може да се види дека и таму гласачите стојат во редови и чекаат да гласаат.

Гласањето се одржува и во Љубљана. Снимките од главниот град на Словенија покажуваат голем интерес за учество на изборите меѓу српските граѓани кои работат во таа земја.

Повеќе од 100.000 гласачи регистрирани во странство

Вкупно 102.147 гласачи беа регистрирани за гласање во странство, распоредени на 93 избирачки места. На парламентарните избори одржани на 25 октомври, во Германија беа регистрирани 20.107 граѓани на Србија, додека 19.800 од нив беа регистрирани во Босна и Херцеговина.

Германија и Босна и Херцеговина се двете земји со најголем број регистрирани гласачи од Србија во странство. Потоа следуваат Австрија, Соединетите Американски Држави, Италија и Швајцарија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Хаос во Барселона: Маскирани лица ограбуваа и палеа, стотина се уапсени (ВИДЕО)

Синоќа во Барселона, околу стотина лица беа уапсени откако маскирани демонстранти, учесници во протести против естаблишментот, ограбија продавници и запалија имот околу централниот градски плоштад, Пласа де Каталуња, објавија каталонските власти.

Хаос во Барселона: Маскирани лица ограбуваа и палеа, стотина се уапсени (ВИДЕО)

Околу 25 проценти од уапсените се малолетници, објави Нуриа Парлон, одговорна за внатрешни работи во автономната заедница Каталонија. Таа додаде дека за време на немирите биле подметнати повеќе од 30 пожари, а 14 продавници биле вандализирани или ограбени.

Покани за приклучување кон движењето „против системот“ беа објавени на социјалните мрежи. Во објавите беше користен и слоганот „Institut Indignats“, преведен од името на движењето „Lycées Indignés“, кое во последните недели собираше студенти на протести во Франција. Името може да се преведе како „огорчени средношколци“.

Градоначалник: Нема неказнивост

Видеата објавени на социјалните медиуми покажуваат луѓе заробени во продавници, вклучувајќи ја и стоковната куќа Ел Корте Инглес, откако безбедносните капаци беа спуштени за да се спречи грабеж.

Други видеа прикажуваат демонстранти облечени во црно, со качулки преку главите, како кршат излози и крадат стока. Во некои случаи, корисниците кои ги следеле настаните преку интернет ги охрабриле да го сторат тоа.

Градоначалникот на Барселона, Хауме Колбони, изјави дека вандалските дела во градот „нема да останат неказнети“. Тој, исто така, најави правни последици за старателите на малолетници кои учествувале во немирите.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер