Македонија

МОН ги претстави новините во трите нови закони за високото образование и за научноистражувачка дејност, два се веќе на ЕНЕР

На националниот регистар на прописи (ЕНЕР) се поставени предлозите за новиот закон за високото образование и за законот за квалитет во високото образование, а деновиве ќе биде ставен и законот за научноистражувачка дејност.

Ќе може да се доставуваат коментари и предлози за новите законски решенија, со кои МОН најави реформи во високото образование и во науката. Најзначајните новини денеска на прес-конференција ги соопшти министерката за образование и наука Весна Јаневска, која рече дека со пакетот закони се очекува да се подобри академската едукација и да се поттикне научноистражувачката дејност во државата.

Соопшти дека во подготвувањето на законите, без надомест, учествувале над 60 професори, засегнати институции и установи, претставници на студентите, стручни лица и експерти. Како што рече, особено Националното координативно тело за реформи во високото образование и научноистражувачката дејност одлично си ја завршило првата задача заради која и беше формирано од Владата.

Новиот закон за високото образование треба да го замени постојниот од 2018 година, кој, рече Јаневска, создал повеќе проблеми отколку што решил. Утврден е и нов начин на финансирање на високообразовните установи. Предвидени се развојна компонента и исклучителна компонента за успешност, односно повеќе пари за оние универзитети што ќе се потрудат да исполнат одредени повисоки критериуми. Ова, како што рече министерката, ќе ја стимулира конкуренцијата која носи квалитет.

Предвидено е предност при вработувањето на државните универзитети како наставно-научен кадар да имаат студентите што со стипендија од државата студираат на најдобрите 100 светски универзитети или студираат овде и се добитници на наградата „Инженерски прстен“ или се прогласени за најдобри студенти на универзитетот.

Една од поважните новини, за што има и најмногу заинтересираност кај академскиот кадар и веќе стигнуваат коментари, е тоа што се зајакнуваат критериумите за напредување во звања на факултетите.

- Секој што ќе аплицира за избор во звање - доцент, вонреден или редовен професор, отсега, во зависност од звањето, ќе има обврска до изборот да изработи и објави од шест до седум научни труда. Три- четири од нив треба да бидат објавени во списание со импакт-фактор од базите Web of science или Scopus. Ова е важно затоа што светската статистика вели дека за еден универзитет да се најде меѓу најдобрите 1.000 на Шангајската ранг-листа треба годишно да објавува најмалку 1.200 труда во списанија со импакт-фактор. Нашите универзитети годишно објавуваат помеѓу 300 и 500 труда и тоа мора да го промениме - рече Јаневска.

Информира дека за професорите затекнати при избор во звања ќе има олеснувања на постапката и дека новиот закон предвидува еден професор да може доживотно да остане во истото звање доколку ги исполнува условите за тоа при секој нареден избор.

По усвојувањето на законот, избраните редовни професори во иднина ќе имаат реизбор по седум години. Оние што се веќе избрани во редовни професори нема да бидат опфатени со овој закон, т.е. законот не важи ретроактивно, а академската заедница станува единствена на целата територија. Со новиот закон се враќа одредбата пред 2018 година за мандатот на ректорите, така што повторно ќе биде четири години наместо сегашните три, а се менува и моделот за избор на ректор.

Законот предвидува да се воведат и стручни студии од прв, втор и трет циклус со проодност кон академски студии, како и кратки стручни програми за стекнување специјалистички знаења. За поттикнување на транспарентноста на работата на државните универзитети, ќе се активираат одборите за доверба со јавноста и советите на универзитетите, кои во минатото не функционираа. Националниот совет за високо образование и наука, пак, добива повеќе обврски.

- Платите повеќе не се предмет на дискусија. Зголемени се за 14 отсто минатата година, а зголемен е и буџетот за поддршка на научноистражувачката дејност - од 380 милиони денари во 2024 година на 773 милиони денари оваа година. Повеќе од двојно - истакна Јаневска.

Со законот за квалитет во високото образование, пак, се предвидува реорганизација и заживување на улогата на Агенцијата за квалитет во високото образование, која во изминатите пет години постоење не била доволна функциоална и, како што рече Јаневска, вршеше само акредитација на студиски програми, но не и евалуација. Со предложениот закон се планира укинување на одборите за евалуација и акредитација, кои постоеја во составот на Агенцијата, и, наместо нив, ќе се формира совет што ќе работи со стручни комисии. Советот ќе ги дефинира постапките за евалуација, самоевалуација, акредитација, надзор над работата на високообразовните установи и научноистражувачките субјекти.

Третиот закон во пакетот е за научноистражувачката дејност и е во тесна корелација со другите два. Јаневска информира дека со него се предвидуваат типови на научни установи, доделување средства за научноистражувачки проекти, финансирање научни институти и центри за извонредност, јасно дефинирање на постапките за избор во научни звања на истражувачите итн.

Планот на МОН е законите да останат 30 дена на ЕНЕР. Министерката соопшти дека по две недели, ќе почнат јавни расправи на универзитетите, потоа законите ќе се проследат во владина постапка и по приемот на законите во Собранието, матичната собраниска комисија ќе може да организира јавна расправа во парламентот пред да бидат дадени на усвојување.

- Очекувам Собранието одеднаш да ги усвои сите, се разбира, по претходно доставување на најдобрите текстови што ќе произлезат од јавната дебата, што Владата ја почна во понеделникот. Дебати ќе се одржат и на сите јавни високообразовни установи, а се надевам и на квалитетна дискусија во Собранието - додаде министерката на прес-конференцијата.

Тагови: МОН

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Јапонски метод на среќа: Седум навики на среќните луѓе што го тераат светот да им дава неверојатни можности

Немаат ништо што го немате вие, но нивниот живот е многу подобар.

Дали некогаш сте забележале како некои луѓе минуваат низ животот со некоја леснотија без напор? Вистинските можности како да го наоѓаат патот до нив, додека други постојано се борат со чувството дека тропаат на затворена врата. Иако имаме тенденција да веруваме дека тоа е судбина или чиста среќа, одговорот е многу побанален и лежи во нашиот мозок.

Јапонската жена невробиолог Нобуко Накано со години ги проучува механизмите зад она што го нарекуваме среќна околност. Нејзиниот заклучок е јасен: чувството на исполнетост не е добивка на лотарија. Станува збор за активна состојба на умот, биологија и секојдневни микро-навики кои директно го менуваат начинот на кој ја доживуваме реалноста.

Ако прифатиме дека среќата е процес што го насочуваме сами, еве кои 7 принципи д-р Накано ги истакнува како клучни.

1. Фокусот ја менува перцепцијата

Луѓето кои се чувствуваат среќни немаат живот без проблеми. Разликата е во тоа што нивниот мозок научил да филтрира информации. Кога свесно го фокусираме нашето внимание на наоѓање решенија, префронталниот кортекс почнува да гледа можности таму каде што некој друг би видел само непремостлива пречка.

2. Сонот како биолошка поддршка

Внатрешниот мир е неразделно поврзан со телото. Хроничниот замор ги зголемува нивоата на кортизол и буквално го стеснува нашето видно поле, правејќи нè напнати. Од друга страна, стабилниот ритам на спиење, утринската светлина и храната богата со триптофан (како јајца и риба) го стимулираат производството на серотонин. Кога неврохемијата е во рамнотежа, ние природно стануваме порелаксирани и поотворени.

3. Здрав егоизам и јасни граници

Постојаното задоволување на другите на наша штета е сигурен пат кон исцрпеност. Накано ја нагласува важноста да ги препознаеме сопствените потреби и да го заштитиме нашиот личен простор. Кога ќе престанеме да живееме според очекувањата на другите луѓе и ќе се усогласиме со нашите вредности, го стабилизираме допаминот и ја враќаме здравата внатрешна мотивација.

4. Упорност наместо откажување

Секој неуспех е само повратна информација, а не конечна пресуда. Наместо да се откажеме штом ќе удриме во ѕид, истрајноста да продолжиме и повторно да се обидеме практично ги зголемува шансите за добар исход. Упорноста не е ништо повеќе од доверба во сопствениот напор и процесот во кој се наоѓаме.

5. Моќта на малите промени

Кога отстапуваме од нашата вообичаена рутина, без разлика дали станува збор за избор на различен пат до работа, започнување спонтан разговор или посветување на ново хоби, отвораме простор за неочекуваното. Со промена на нашите дневни шеми, ги прошируваме нашите хоризонти и си дозволуваме да доживееме нови искуства.

6. Отвореност кон луѓето

Можностите ретко доаѓаат во вакуум; најчесто ни доаѓаат преку други луѓе. Кога градиме пријатни социјални контакти и остануваме искрено отворени за нови познанства, создаваме повеќе допирни точки со светот, а со тоа и повеќе можности за нешто добро да се случи.

7. Несебичност што нè исполнува

Едно од најинтересните откритија на невронауката е дека помагањето на другите ги активира центрите за задоволство во мозокот посилно од нашата сопствена добивка. Кога му посветуваме некому внимание, поддршка или време, не му помагаме само нему, туку директно правиме нешто добро за нашата сопствена психолошка состојба, се чувствуваме поисполнето и посреќно, пишува Стил.рс

Други спортови

Софија Монтенегро е непрепознатлива по борбата во Париз (Вознемирувачко видео)

Спектаклот на UFC во Париз донесе неколку возбудливи борби, но првата борба на вечерта заврши со сцени што ја загрижија публиката во „Акор Арена“.

Аргентинката Софија Монтенегро претрпе тежок пораз во своето деби во најсилната ММА организација во светот, по што мораше да биде однесена во болница.

Монтенегро се вкрсти со домашната претставничка Делфин Беноа, која постигна импресивна победа во втората рунда пред француските навивачи. Крајот на борбата беше особено брутален, бидејќи Аргентинката претрпе голем број удари, претрпе неколку сериозни посекотини на лицето, а на крајот остана во несвест.

Почетокот на натпреварот не навестуваше таков исход. Монтенегро имаше добри моменти во размените на нозете, но Беноа постојано се обидуваше да ја намали дистанцата и да наметне високо темпо. Французинката, исто така, прими неколку чисти удари и ѝ искрвари носот, но продолжи да се движи напред, комбинирајќи удари со колена по телото.

Пресвртот се случи на средината од втората рунда. Беноа ја собори својата соперничка со моќна десна рака, а потоа веднаш ја следеше на земја. Таа успеа да заземе доминантна позиција „полна подигната“, од каде што следеше жестока серија лакти и удари.

Лицето на Аргентинката набрзо беше покриено со крв, како и телото на нејзината противничка и подот од октагонот. Монтенегро се обиде да се одбрани и да се извлече од незгодната ситуација, но Беноа продолжи да напаѓа. Кога Аргентинката ѝ го сврте грбот, Французинката ја искористи можноста и се закачи со „гол задник“.

Монтенегро не сакаше да се предаде, поради што на крајот ја изгуби свеста. Судијата веднаш ја прекина борбата, додека медицинскиот тим влезе во октагонот за да ѝ пружи помош.

Sofia Montenegro walked out of UFC Paris cut up, stitched up, and wrapped in her flag. She said she loved the fight and she is not built to quit. A return is already on her mind the moment doctors clear her. Watch this one carefully.

src: https://t.co/zCiY37UYZq pic.twitter.com/MXwY5lnKCU
— Agent MMA (@agentmma) September 7, 2026

УФЦ објави по настанот дека Монтенегро е единствената учесничка во настанот која е испратена во болница на дополнителни прегледи. Поради претрпените посекотини и удари, како мерка на претпазливост е извршена КТ скенирање на нејзината глава и лице. Во тоа време немаше информации за сериозни повреди, ниту пак резултатите од прегледот беа јавно објавени. Кратко потоа се појави фотографија од Монтенегро од болницата, а подолу можете да видите како изгледало нејзиното лице по натпреварот и ужасното тепање.

Ве предупредуваме дека фотографијата содржи вознемирувачка содржина!

View this post on Instagram

A post shared by Telegraf Sport (@telegrafsport)

За Беноа, ова беше деби од соништата во UFC. Пред своите фанови, таа ја постигна својата осма професионална победа и ја оправда довербата на организацијата откако претходно стигна до полуфиналето на 34-тата сезона на „The Ultimate Fighter“.

Монтенегро дојде во UFC на прилично необичен начин. Иако загуби од Џајсла Чавез со поделена одлука на крајот од 2025 година на „Contender Series“, нивниот судир остави доволно силен впечаток за UFC да им понуди договори на двајцата борци. По поразот во Париз, нејзиниот професионален рекорд е 6-3, а ова беше нејзин втор неуспех по ред.

Аргентинката сега се соочува со закрепнување и дополнителни медицински прегледи, а нејзиното враќање на тренинзи и борби ќе зависи од проценката на медицинскиот тим.

Тагови: Париз

Забава

Сидни Свини се соблече гола за реклама- мислењата се поделени (ВИДЕО)

Сидни Свини повторно е во центарот на вниманието поради нова рекламна кампања во која се појавува целосно гола.

Американската актерка сними реклама за платформата за спортски предвидувања Novig, а нејзиното тело е покриено само со спортски топки. Кампањата веднаш предизвика силни и поделени реакции на социјалните мрежи.

На некои луѓе им се допаѓа рекламата, други ја критикуваат

Во рекламата насловена како „Само спорт“, 28-годишната актерка позира гола додека игра различни спортови. „Мислиш дека знаеш спорт? Докажи го тоа“, вели Свини пред камерата. Кампањата беше објавена во среда на Инстаграм профилите на актерката и компанијата Novig, и тоа е прва промоција на оваа платформа наменета за лица над 21 година.

View this post on Instagram

A post shared by Sydney Sweeney (@sydney_sweeney)

Иако многумина ја пофалија кампањата, дел од публиката изрази незадоволство. „Добро, те прекинувам да те следам, благодарам што ми ја олесни одлуката“, гласеше еден коментар. Друг корисник напиша: „Ја продавам својата душа на обложувалниците. Само твојот стил Сидни“. Некои се прашуваа зошто актерката постојано се промовира на таков начин: „Да, таа има брутално тело, но дали никогаш не се заморува од тоа што нејзиното тело се рекламира вака?“

Коментарите на Платформа X беа уште поостри. „Продажба на коцкање преку секс. Општеството се распаѓа пред нашите очи“, напиша еден корисник. Друг додаде: „Користење на секс за продажба на коцкање. Приказна стара колку светот“. Имаше и такви кои се сомневаа во автентичноста на снимката, а еден коментар гласеше: „Ако ова не е вештачка интелигенција, што по ѓаволите прави таа?“

Од друга страна, кампањата доби бројни пофалби. „Ова е најдобрата реклама во историјата на спортот и обложувањето“, е еден од позитивните коментари. „Ова е убедливо вашето најжешко снимање“, рече друг следбеник.

Некои коментираа за целната публика на актерката: „Таа точно знае кои се нејзините обожаватели!“, додека еден корисник заклучи: „Ова ме тера одеднаш да ги засакам сите спортови“. На Платформа X, некој забележа: „Нејзините реклами секогаш добиваат реакција“.