Мојсова-Чепишевска: Македонија е во сето творештво на Анте Поповски - Канал 5

Култура

Мојсова-Чепишевска: Македонија е во сето творештво на Анте Поповски

 „Непокор“ и „Сина песна“ треба да бидат доразбрани.

Мојсова-Чепишевска: Македонија е во сето творештво на Анте Поповски

„Непокор“ и „Сина песна“ чекаат да бидат препрочитани, исчитани, доразбрани... Македонија е во сето творештво на Анте, исто онолку колку што може да се рече дека и сето творештво на Анте е Македонија. Но со поетичка димензионираност којашто и самата Македонија, преку Антевиот стих ја воздигнува од топос со историја да стане посебно место на поетската карта на светот и на нејзината естетска вертикала. Ова меѓу другото го истакна универзитетската професорка, Весна Мојсова-Чепишевска, во својата беседа на традиционалната меѓународна поетско-културна манифестација „Антево перо“.

Вчера, на манифестацијата, покрај врачувањето на традиционалните награди се одбележа и 60-годишнината од објавувањето на поетската книга „Непокор“ и 40-годишнината од објавувањето на „Сина песна“ од Анте Поповски.

Непокорот на Анте Поповски што од поетски слики се трансформира во светол пример на македонскиот непокор во поетската реч може да се чита како партитурата за неговата сина песна, како што посочи Мојсова-Чепишевска, којашто во својата беседа се осврна и на досегашните критички одгласи за поезијата на великанот.

-Неговата песна го предизвикува времето, го обележува просторот, ја освојува душата.“, како што истакна и Катица Ќулавкова. А тој простор е оној таму „долу по рекана“ зашто Вардар е исто што и самата Македонија, зашто Вардар како да ги пуштил своите водени корени низ цела Македонија. Тој простор е онаа „проста земја од дволичен камен и сонце“, „проста земја од пајажина и води“. А времето е она што е омеѓено од „црно црнеење“, но и она време што ги научи „ружите црвенилото свое на земјата моја да ѝ го даруваат / Со знамиња небото да си го покрие“, како што пее Анте Поповски. Сета филозофија на Антевиот непокор како да е стилизиран во овој стих: „У бога само три работи бидувале — раѓај, немај и немеј, нагласи Мојсова-Чепишевска.

Таа потсети дека Анте Поповски скоро со истите зборови како и оние што често ги цитираме од Блаже Конески, тврди дека „нам единствената татковина ќе ни биде јазикот. Тој ќе нè обединува,, низ него ќе шетаме, низ него ќе проповедаме, низ него ќе откриваме нови светови, јазикот значи, ни е нам таа татковина.“.

- Затоа и својот поетски „Непокор“, тој од 1964 (зашто непокорот како инспирација е низ целата негова поетика), го гради низ три пеења, посветени на мајката, татковината, реката (на Македонија во првото пеење), на таткото, на борецот и револуционерот, на учителот и мислителот (на Гоце Делчев во второто и на Крсте Мисирков во третото пеење). Трите пеења како да се надоврзуваат на Прличевото од „Сердарот“ или на Жинзифовото од „Крвава кошула“. Трите пеења израснаа во светото тројство пред кое Поповски стои исправен и пред кое Анте глаголи. Така како што глаголеше и неговиот претходник, Константин Миладинов. А Вардар колку што е метонимиската слика на Македонија, толку прераснува и во симбол на оној јазик кој ни го открива непокорот, оној јазик на кој се пее сината песна. Антевата песна во која со творечки непокор релацијата поет-песна се смета за светост, токму тие тријади мајка-татковина-река и татко-борец-револуционер се постојано во просторот меѓу стиховите. И тогаш кога при првото читање не ги забележуваме, истакна Мојсова-Чепишевска.

Таа посочи дека „Сина песна“ на Поповски се занимава со самата песна поточно со релацијата поет – песна.

Според Мојсова-Чепишевска, неслучајно „Сина песна“ се отвора со песната „Глаголица“ испеана и како молитва и како ода и тоа токму на облата глаголица, првото словенско писмо.

- Облоста на тоа прво писмо е доминантна поетска слика во неговата песна преку симболите на сонцето и јаболкото (бои вткаени и во денешното државно знаме), и тоа развиени како сосема спуштено сонце и овенато јаболко заборавено на полица (и двете обоени во темно црвеното / руменото и пурпурното што алудира на заоѓањето, умирањето, заборавањето). Самиот поет е во блискост со осамениот монах во пештера, самиот поет не пее, туку едноствно глаголи исти онака како што глаголеле и неговите претци и тоа некоја црна глаголица. Како што глаголи и со Петре М. Андреевски (очи в очи во песната „Пиреј“) и со Блаже Конески (преку песната „Мајсторот и мостот“ која може да се чита како далечно ехо на Блажевата поема „Мостот“). Но оваа канонска поетска книга се отвора со оваа анологиска песна и затоа што глаголењето, глаголицата и приврзаноста за средновековието како времепростор се присутни зад поетскиот текст во голем дел од Антево творештво..., посочи Мојсова-Чепишевска.

Според неа, во императивните поетски слики од првото пеење на Поповски, во оние слики кога вели: стиснете, навалете се, симнете се, легнете, нè вовлекува, нас читателите, во филозофијата на македонското истрајување. Колку што може ова да се чита само како еден мини портрет или како еден величествен пејзаж (преку тревките, каменот, реките, ноќта) на Македонија развиен низ градација, толку од секоја поетска слика блика и една длабока филозофија на самото македонско опстојување низ призмата на непокорот.

- Зашто возбудува кога сфаќате дека таа опстојува и во исцедениот сок на тревките. Зашто боли кога ќе се прочита дека ако се навалиме/те на каменот, името ќе ѝ го чуеме/те (исто онака како што сè уште му го слушаме срцето на Наум кога ќе го положиме увото на неговиот гроб во Св. Наум), особено сега кога тоа име, Македонија, очигледно ќе остане само во поезијата, а и тоа дека само преку поезијата и ќе опстане. И зашто растреперува помислата дека таа ќе ве надои и ќе ве успокои, но и упокои со љубов. И растреперени продолжуваме да ги читаме и доживуваме поетските слики врзани со Антевото детство, со растреперената мајка, со двете стебла благуни, со орото во дворот, и посебно поетските слики од песните „На излегување од Солун“ и „Солун. Покрај Беаз-Куле“ кои ги доживуваме за вистинска заштитена зона за Македонија. Затоа, „Непокор“ и „Сина песна“ чекаат да бидат (пре)прочитани, исчитани, доразбрани.., порача Мојсова-Чепишевска во завршницата на беседата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ДЗР: Наплатените придонеси не се доволни за покривање на дефицитот во пензискиот систем на државата

Објавен Конечен ревизорски извештај ДЗР - Фонд на пензиското и инвалидското осигурување на Република Македонија за 2024 година.

ДЗР: Наплатените придонеси не се доволни за покривање на дефицитот во пензискиот систем на државата

Зголемените приходи не се доволни за покривање на дефицитот за исплата на пензиите во 2024 година, поради што се вршат трансфери од Буџетот на државата кои учествуваат со 36,71% во вкупните приходи на Фондот Државниот завод за ревизија изврши ревизија на финансиските извештаи заедно со ревизија на усогласеност на Фондот на пензиското и инвалидското осигурување на Македонија (Фондот) за 2024 година.

Со извршената ревизија за 2024 година изразено е неповолно мислење за вистинито и објективно прикажување на финансиската состојба и резултатите од финансиските активности, како и за усогласеноста на финансиските трансакции со релевантната законска регулатива, упатства и воспоставените политики. Со спроведената ревизија ревизорите меѓу другото утврдија: Приходите од наплатен придонес за ПИО1 во 2024 година се зголемени за 14% во однос на претходната 2023 година2 и изнесуваат 71.435.601 илјади денари со учество од 61,74% во вкупно остварените приходи. Оствареното зголемување на приходите во 2024 година и понатаму не е доволно за покривање на расходите за пензии кои исто така секоја година бележат раст и во 2024 година изнесуваат 90.277.241 илјади денари.

Трендот на движење на учеството на трансферираните средства од Буџетот на Република Македонија во вкупните приходи во периодот од 2014 до 2024 година е прикажан на следниот графикон:

Графиконот укажува дека процентот на средствата кои се одвојуваат од Буџетот на државата до 2018 година континуирано се зголемува, за да од 2019 година бележи тренд на намалување. Во 2024 година учеството на трансферираните средства од Буџетот на државата учествува со 36,71% и бележи зголемување од 4,14 % во однос на 2023 година.

Врз основа на податоците од матичната евиденција на Фондот со состојба декември 2024 година, бројот на осигурениците изнесува 556.294 лица додека бројот на пензионери изнесува 343.048 лица односно соодносот пензионери/осигуреници на крајот од 2024 година изнесува 1:1,63 и истиот бележи намалување во однос на 2023 година кога изнесувал 1:1,70.

Ревизијата укажува на слабости во начинот на пресметката и навремената уплата на придонесите за осигурениците во вториот пензиски столб. Иако Фондот ги изготвува пресметките и ги доставува до надлежното министерство во законски утврдениот рок, средствата не се трансферираат навремено, при што во 2024 година доцнењето изнесува во просек околу два месеца. Заклучно со 27.02.2026 година, утврден е долг од 2.592.918 илјади денари по основ на нераспределени придонеси кон приватните пензиски друштва.

Ревизијата утврди дека Фондот не врши навремена уплата на придонесите и за здравствено осигурување на пензионерите кон Фондот за здравствено осигурување на Република Македонија, иако има законска обврска за тоа. Во 2024 и 2025 година исплатите се вршени со задоцнување од неколку месеци, при што до 28.02.2026 година придонесите се исплатуваат со доцнење од осум месеци. Вкупната неисплатена обврска за периодот од јуни 2025 до јануари 2026 година изнесува 8.415.865 илјади денари односно 136.400.000 евра. Оваа состојба овозможува пензионерите да користат здравствени услуги без навремено уплатени придонеси, што негативно влијае и врз ликвидноста на Фондот за здравствено осигурување на Република Македонија.

Фондот во континуитет се соочува со недостиг на кадровски капацитети на стручен и обучен кадар во секторите клучни за дејноста, подрачните единици, во Секторот за ИТ и во одделението за внатрешна ревизија, што значително влијае на квалитетот на извршувањето на дејноста и работењето на Фондот.

Во делот на административното работење на Фондот утврдени се одредени надминувања на утврдените слабости од минатаите години но во периодот предмет на ревизија, 2024 година, ревизијата утврди дека:

- не е извршено евидентирање на движниот и недвижен имот во деловните книги на постојаните средства добиени по основ на стечајни постапки за кои Фондот има сопственост или пренесено право на користење;

- пописот на земјиштето е нецелосно спроведен и не е воспоставена целосна сметководствена евиденција на истото; - пописот на дел од побарувањата е извршен без утврдување на правниот основ и застареност;

- Фондот не располага со целосни податоци за вкупно наплатените средства од акцизи од Буџетот и за основот за повлекување на средства од сметката од страна на надлежното министерство што влијае на потврдување на точноста и целосноста на наплатените приходи по овој основ;

- одредени слабости во начинот на издавање на деловниот простор под закуп;

- на сметката за уплата и распределба на придонеси, на крајот на секоја година остануваат парични средства кои не се користат за исплата на пензии;

-слабости во спроведувањето на дел од постапките и реализацијата на договорите за јавни набавки;

- слабости во начинот на доделување и исполнетоста на условите за сместување во становите при домовите за живеење на корисниците на пензија со кои стопанисува Фондот.

Во делот на останати прашања известуваме за не усогласеноста на Законот за ПИО со Законот за административни службеници во начинот на пресметка на платите на вработените.

За надминување на утврдените состојби дадени се препораки по кои надлежните органи имаат обврска да постапат.

Тагови: ДЗР

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

СДСМ: Реконструкција на Владата - нова шминка, иста екипа, иста политика, само нови тендери

Организираната криминална група ВМРО најави реконструкција на Владата.

СДСМ: Реконструкција на Владата - нова шминка, иста екипа, иста политика, само нови тендери

Во пракса, тоа е само нова шминка на истото старо, нефункционално и корумпирано тело.

Кога имате министер за правда од партија ЗНАМ која повеќе не постои, човек кој се правеше „мртов“ за случајот со Никола Груевски цел месец и сè уште не даде одговор дали ги испратил потребните документи - што точно се реконструира тука?

Кога имате министер за внатрешни работи кој дозволи целосна партизација на МВР, кој го штити Владата и поединци од одговорност, и кој не презема никаква политичка одговорност за колапсот на безбедносниот систем и селективната правда - каква реконструкција е тоа?

Кога имате заменик-премиер кој отворено работи против интересите на Македонија, кој ги застапува интересите на Србија, Русија и Кина, кој учествува во антиевропски и авторитарни мрежи, организира контра-митинзи против српските студенти и промовира кинеска авторитарна пропаганда – што се менува со таков човек во Владата?

Кога имате генерален секретар на Владата со бугарска фирма и сомнителни финансиски извештаи, а во исто време половина министри, пратеници и директори имаат бугарски пасоши - каква е оваа „македонска“ Влада?

Кога економијата е во распад, буџетскиот дефицит е потрошен за шест месеци, јавниот долг е зголемен за над 2,5 милијарди евра, а премиерот отворено кажува дека младите ќе ги заменува со мигранти односно „економски работници“ – што точно се реконструира?

Реконструкцијата која ја најави Христијан Мицкоски е чисто козметичка. Старите лица остануваат, старите практики продолжуваат, а новите имиња само ја менуваат амбалажата.

Нема нова политика. Нема нова визија. Нема нова одговорност. Има само нова шминка на истото старо, корумпирано владеење и нови криминални тендери.

Правилата на тендер коалицијата не се менуваат.

Театарот е ист, истите глумци, само нови одела.

По реконструкцијата, Мицкоски ќе најави предвремени избори во моментот кога повеќе нема да може да се задолжува, бидејќи пари во буџетот веќе нема. Нема да има ниту за нивните криминални тендери, ниту за плати и пензии.

Од претстава во претстава, ќе ни кажуваат дека „немале време“, па ќе бараат уште четири години за да ја видиме „Македонија повторно горда“.

Веќе видовме како изгледа „третата економија во Европа“ според Мицкоски. Сега се плашиме од најавата дека ќе бидеме први, но во сиромаштија.

Македонија забрзано се движи кон пропаст.

СДСМ

Тагови: СДСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Маѓар го откри планот: „Нов претседател до август“; „Уставот оди на референдум“

Унгарскиот премиер Петер Маѓар изјави дека Унгарија ќе има нов претседател до 20 август, со можност за нов устав одобрен на референдум следното лето.

Маѓар го откри планот: „Нов претседател до август“; „Уставот оди на референдум“

Унгарија дефинитивно ќе има нов претседател до националниот празник на 20 август, изјави унгарскиот премиер Петер Маѓар, најавувајќи дека неговата земја, во најдобар случај, би можела да има нов устав одобрен на референдум следното лето.

На прес-конференција во Будимпешта, унгарскиот премиер рече дека Основниот закон на Унгарија предвидува парламентот да избере нов претседател во рок од 30 дена од истекот на мандатот на претходниот шеф на државата, објави МТИ.

„Тоа би можело да се случи на крајот на јули или почетокот на август. Нема потреба да се чекаат полните 30 дена; напротив, во интерес на земјата е да се заврши овој процес што е можно поскоро“, рече Маѓар.

Тој изјави дека ќе се бара кандидат кој може да го претставува националното единство, нагласувајќи дека тоа не мора нужно да подразбира непартиска фигура или личност над политичките партии.

„Би ја поздравиле поддршката од опозициските партии“, рече унгарскиот премиер и потсети дека една петтина од пратениците претставува доволен број за да се предложи претседателски кандидат, вклучувајќи ги и пратениците од опозицијата.

Зборувајќи за уставните измени, Маѓар оцени дека Унгарија, во најдобро сценарио, би можела да има нов устав потврден на референдум уште следното лето.

„Можеби ќе потрае повеќе време, но времето не е клучното прашање. Она што е важно е квалитетот и содржината. Сакаме земјата да има устав што секој може да го прифати со добра волја“, рече Маѓар.

Споменатиот унгарски национален празник, кој е најголемиот национален празник, кој се слави на 20 август, е посветен на основачот на унгарската држава и првиот крал Стефан, кој постхумно беше прогласен за светец.

Извор: Б92

Тагови: Петер Маѓар

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер