МАНУ промовираше двотомно издание „Фонетика и фонологија на македонскиот стандарден јазик“

 Истражувачкиот центар на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ) денеска промовираше „Фонетика и фонологија на македонскиот стандарден јазик“ во два тома.

Првиот, насловен „Супрасегментална фонетика и фонологија“, се однесува на интонацијата и акцентот, а вториот, „Сегментална фонетика и фонологија“, е посветен на гласовите во македонскиот јазик.

Изданието е финансирано од Полска и авторскиот тим е македонско-полски: Веселинка Лаброска од Институтот за македонски јазик и дописен член на МАНУ, и експертот за акустика – проф. д-р Бранислав Геразов од ФЕИТ, а од Полска биле вклучени Ана Цихнерска и Агата Травињска, како и академик Ирена Савицка од Институтот за славистика при Полската академија на науките, која е координатор на проектот.

Двата тома се создадени по најсовремени методи на фонетски истражувања со експериментални резултати добиени во лабораторија, а материјалот е собран од родени говорители на македонскиот јазик.

Веселинка Лаброска, една од авторите, рече дека во самото издание е нагласено дека современиот македонски јазик во однос на фонетиката е единствен и уникатен во целиот словенски јазичен свет.

Таа изјави дека се работи за ново истражување за кое се труделе да најдат соодветен корпус на говорители за кои сметале дека зборуваат, изговараат правилно македонски, спикери од радио и од телевизија (МРТ), како и нивни колеги лингвисти кои снимале одделни секвенции потребни за истражувањето.

-Сѐ е базирано на снимени материјали на родени говорители на македонскиот јазик кои сметаме дека изговараат така како што треба да звучи македонскиот јазик, со сите негови специфики, со нормален изговор на вокалите, со акцент на третиот слог од крајот на зборот, со акцентски целости итн. Забележавме и нови тенденции во изговорот што, веројатно, е нормално за секој јазик затоа што промените се неодминливи, истакна Лаброска.

Изданието е наменето, пред сѐ, за студенти, но и за стручњаци со оглед на тоа што е напишано на повисоко теоретско ниво.

-Може да го користат не само оние што се занимаваат со јазик, туку и со акустика и со синтеза и анализа на говор, а токму тоа го работеше нашиот колега Геразов од ФЕИТ. Сè што е во допир со изговорот на македонскиот јазик може да биде искористено од нашите анализи и заклучоци, рече Лаброска.

Во однос на тоа колку лингвистите се задоволни од изговорот на македонскиот јазик во општата комуникација и во медиумите, таа смета дека македонскиот како и другите јазици е подложен на промени, но секогаш, рече, може да биде подобро.

-Се разбира дека образовниот систем треба повеќе да води грижа за правилен изговор, правилно акцентирање и токму во таа насока мислам дека нашава книга има посебен придонес. Може многу да се стори, но за да се стори треба да изградиме вистинско патриотско чувство кај нашите деца – да не го потценуваат својот мајчин македонски јазик, туку да се грижат за него во секој поглед. Тоа значи да го зборуваат секаде каде што треба да се зборува, а не англиски или друг јазик. За тоа треба да придонесе образованието, но и родителите односно семејството, рече Лаброска.

Дијалектологот проф. д-р Гоце Цветановски, еден од промоторите, истакна дека новото двотомно издание е фундаментално дело кое, како што рече, ќе направи пресврт во македонската фонетика и фонологија.

-Ова го тврдам затоа што досега истражувањата што се однесуваат на фонетиката и фонологијата во македонската лингвистика се на почетно ниво и ваквите импулси, потпомогнати од врвни стручњаци, како што се академик Ирена Савицка и тимот со кој соработува, придонесе во Македонија да се развие и оваа гранка од лингвистиката. Авторите се потрудиле да ги опфатат сите можни супрасегменти. Станува збор за прозодијата, која е многу малку истражувана и на планот на дијалектите. Интонациската конструкција во македонските дијалекти е неистражена, како и елементите што придонесуваат кон изразот. Затоа мислам дека со ова дело се отвора нова ера во македонската лингвистика, рече Цветановски.

Поранешната сопруга на Илон Маск открива зошто два пати се мажела за него

Поранешната сопруга на Илон Маск, Талула Рајли, откри зошто одлучила да се омажи за шефот на Твитер не еднаш, туку двапати.

Британската актерка двапати се омажила за извршниот директор на Tesla и SpaceX. Првиот пат биле во брак од 2010 до 2012 година, а вториот пат од 2013 до 2016. Сега таа откри зошто двапати се омажила за Маск.

„Претпоставувам дека причината поради која повторно се венчавме беше само тоа што беше глупаво да бидеме заедно невенчани откако се венчавме. Знаете, тоа е како навика. Велевме: „Ова е мојот сопруг“ и „Ова е мојата сопруга“. „О, не, чекај, ние веќе не сме такви. Подобро да бидеме повторно такви. Беше глупаво да се каже „ова е моето момче“ откако се венчавме. Затоа повторно се венчавме“, рече таа во интервју за „Индипендент“.

Додека била во врска со деловниот магнат, Рајли се грижела за неговите пет деца од претходниот брак со Џастин Маск, рече таа. Сепак, таа инсистира дека тоа „не била традиционалната улога на домаќинка“.

„Мислам, имаше ракети и автомобили, и имаше работи што експлодираа... се случуваше многу - многу од тоа беше многу стимулативно. Нејзините и децата на Маск беа многу вклучени во она што се случува. Тоа беше групен напор. Семеен напор“, објаснува Рајли.

„Илон беше одличен. Ме помина низ сето тоа. Така што не бев заглавена во замок во Бел Ер како трофејна сопруга, што не би било забавно. Сведок сум на тоа кај други, се разбира. Но, за среќа , тоа не беше мојата судбина“, додаде таа.

Германците загрижени: Се зголемува бројот на млади, кои умираат од дрога

Бројот на млади луѓе кои починале поради консумирање дрога во Германија е повеќе од двојно зголемен од 2016 година, известува јавниот сервис НДР, повикувајќи се на сопствено истражување.

„Во Германија вкупно 131 лице помладо од 22 години починало како последица на консумирање дрога во 2021 година“, објави НДР по истражувањето спроведено во надлежните институции на германските сојузни покраини.

Три деца помлади од 13 години биле меѓу оние кои починале минатата година, а вкупниот број на смртни случаи по консумирање дрога се искачил на рекордни 1926 во 2021 година. Експертите моментално не ја знаат причината за наглото зголемување на жртвите на конзумирање дрога кај младите луѓе.

"Оваа бројка, иако не е официјална, покажува дека е потребна нова насока во борбата против зависноста. Зависноста од дрога повеќе не смее да биде табу тема. На зависниците им е потребна помош, а не исклучување од општеството", рече Буркхард Блиенрт, комесар на федералната влада..

Истрагата на НДР беше покрената по неколку смртни случаи на млади луѓе на нелегални рејв забави. Според искуствата на учесниците на овие забави, потрошувачката на дрога е зголемена во последните години, како и бројот на малолетни учесници на овие нелегални собири.

Истовремено, намален е степенот на подготвеност да им се помогне на лицата кои ќе се најдат во акутна опасност поради конзумирање на дрога. Така, смртта на 20-годишно момче на рејв забава во Келн е поврзана со тоа што никој од присутните долго време не сакал да повика брза помош.

Министерот за здравство Карл Лаутербах одбил да го коментира истражувањето на јавниот сервис НДР. Актуелната влада неодамна воведе реформа на законот за опојни средства со која ќе се легализира консумацијата на канабис. Владата сака да ја легализира потрошувачката на канабис со цел да се намали криминализацијата на потрошувачите и полесно да се контролира трговијата и употребата на марихуана.

Џулија Робертс со ретка фотографија од децата го одбележа нивниот 18. роденден

Близнаците Хејзел и Финеус наполнија 18 години.

Децата на Џулија Робертс се полнолетни, а нивната славна мајка го одбележа полнолетството со ретка фотографија со нејзините деца на Инстаграм.

„18. Ве сакам“, напиша таа покрај фотографијата од минатото на која едното бебе го држи во раце, додека другото седи на нејзиниот стол.

Актерката ги роди двете најстари деца во 2004 година, две години откако се омажи за Дени Модер. Три години подоцна пристигна синот Хенри. Робертс и нејзиниот 53-годишен партнер отсекогаш ја чувале својата приватност во своите четири ѕида и ретко давале јавни изјави за своите деца.

За да се посвети на воспитувањето на своите деца, Робертс направи 20-годишна пауза од актерството. Таа води мирен и нормален семеен живот и напорно работи за да одржува рамнотежа. Нејзините деца ѝ помагаат во домашните работи како што се местење на креветот и перење алишта затоа што, според актерката, тоа се важни животни вештини.

притисни ентер