Манастирот „Свети Никола" во Мариово бележи 750 години постоење и раритетна историја - Канал 5

Манастирот „Свети Никола" во Мариово бележи 750 години постоење и раритетна историја

​За да се стигне до манастирот „Свети Никола" во Манастир, Мариово, треба да се биде во срцето на најголемата, но и најраселена област во земјава.

Манастирот „Свети Никола" во Мариово бележи 750 години постоење и раритетна историја

На 45 километри од Прилеп, по патот за Мариово, преку Штавица, македонското село насловено „Мал Холивуд" каде снимаше Милчо Манчески, преку превојот „Слива", преку Расимбегов мост на Црна Река, што е во средиштето на прилепско Мариово, па, по патот кај Трлата, ќе ве одведе до селото Манастир. Таму е манастирот „Свети Никола". Покрај селото може да продолжите до Чебрен, каде се заговара (одамна) градењето на хидроцентралата на Црна Река.

Селото Манастир во Мариово, главно, ги зачувало камените куќи. Повеќето се од педесеттите години на минатиот век кога ниту мариовци не знаеле дека ќе почне големиот бран на иселувањето во 60-тите и во 70-тите години од 20-тиот век.

Манастирот е на крајот од селото. Селото го носи името на манастирот.

Влезната порта и камбанаријата се оддамнина. Лево е стариот конак, полуразрушен, а пред вас глетката ја запира манастирската црква „Свети Никола". До неа е новиот конак. Се гледа дека црквата е во фаза на препокривање.

Гостите ги пречекува отец Никола, архимандрит, старешина на манастирот. За добредојде – чај и…. повеќевековна приказна, за манастирот кој годинава одбележува 750 години постоење.

За приказната да биде поавтентична се упатуваме среде црквата Свети Никола. Отец Никола (случајно или не, го носи името на светецот кому е посветен манастирот) во почетокот на замонашувањето ниту знаел каде ќе дојде.

– Ми го споменаа манастирот. Си реков, каде сум? Уште при првиот поглед занемев и се „заљубив". Во глетката, во духовниот мир и спокојството што ги нудат и манастирот и црквата и околината. Не толку далеку од општественото живеење, ама доволно да имате духовен мир. Дури тогаш сфатив зошто, токму тука, „зачнало" монаштвото уште пред седум и пол века. Замислете како било мирно и продуховено тогаш, вели отец Никола.

Приказната за манастирот фасцинира. Освен што постои 750 години и чува раритети на духовното христијанство, на археологијата, на историјата, првото прашање упатува на потеклото. По што проценуваат дека манастирот бележи 750 години постоење? Иако црквата е најстара, целосно зачувана, во Пелагонискиот регион од 11 век. Отец Никола знае да го „зароби" вниманието.

– Оваа 2021 година, почнувајќи наназад од 1271 година, одбројуваме 750 години од најзначајната обнова на манастирската црква „Свети Никола" во Мариово која е направена во времето на проигуменот Акаки, значајна монашка личност, историска личност за средновековната Охридска архиепископија. Човек кој потекнувал од византиското благородништво и решил да го напушти светот, доаѓа да живее во овој Манастир како монах, а бидејќи го затекнал во една разрушена состојба, го обновил, толку-колку што возмогнал. Неговата ктиторска фрескоживописна слика е зачувана во црквата. Донел сликарски имиња од тоа време за да го обноват фрескоживописот од разурнатата црква. Тоа се случува од 1266 и завршува во 1271 година. Всушност, работеле повеќе групи зографи, но само еден човек осмислил што ќе биде насликано и сето тоа било крунисано во таа 1271 година. И од тој период останат е целиот ентериер кој денеска има огромно значење за македонското средновековно сликарство. Манастирот во средновековно Мариово претставувал културно, духовно и општествено средиште на Регионот. Тоа го потврдуваат и поновите археолошки истражувања од 50-тите години на минатиот век, раскажува отец Никола.

Црквата е најстарата во Пелагонискиот регион. Од 11 век е, поточно од 1095 година.

– Кон крајот на 11 век, поточно во 1095 година, протостраторот Алексеј, кој бил подалечен роднина на византискиот цар Алексеј Комнен, така пишува во пронајдениот натпис,бидејќи бил „стратиот" и висок воен началник во областа, веројатно во одбранта на овие византиски граници од нападите на Крстоносните војски во текот на втората половина на 11 век, посакал на ова место да изгради манастир и да биде завештание за него, место каде ќе бидат погребани тој и неговото најблиско семејство. На тој начин, ја гради црквата, ја посветува на светиот отец Николај Миликијски, Чудотворец. Од тој период се останати значајни археолошки остатоци кои ни сведочат дека, освен тоа што во црквата биле закопани членовите од потесното семејство на протостраторот Алексеј, во самиот почеток, Манастирот имал традиција на монашко живеење, вели отец Никола.

Фрескоживописот е од константинополската школа. Тоа значи дека има свои карактеристики, евидентирани само на неколку цркви во Македонија. Го одредува и монашкиот живот во Манастирот.

– Посебноста е во типичноста што се јавува, внатрешното уредување, бидејќи е базиликална црква, одредува малку поинаква програма на фрескоживописот тука. Овој тип на градби се граделе во 8 и 9 век. Непознато е во литературата, нема многу такви цркви градени во 11 век како трикорагни базилики. Базиликата има централен и два странични кораби кои завршуваат со праскомидија и џаконикон. Доминираат монашките теми, тоа за нас е најзначајна потврдува дека уште од самиот почеток, особено во тој 13 и 14 век, Манастирот функционирал како значаен монашки центар. Да ја споменеме фреската на Свети Јован Лествичник, кресницата на Свети Јован Синајски, која е најстара во Македонија од аспект на тоа монашко живеење. Сведочи дека монаштвото во Македонија било запознато и во тек со најзначајната духовна и подвижна литература, типична за монашката читателска публика и е дадено почесно место на оваа фреско – претстава. Треба да се истакне техничкиот израз на фреските во централниот кораб кој е многу редок за наши услови во Македонија од она сликарство што било негувано и создавано во Охридската архиепископија, а тоа се моментите кои потсетуваат на константинополската иконографија со високи, натприродни претстави на светители во целиот раст. За нас е многу значајно постоењето на овој лик на Свети Климент Охридски, како патрон на Охридската архиепископија, на едно значајно почесно место помеѓу олтарот и проскомедијата.Насликан е со византијско-грчки натпис. Тоа е невообичаена фреска на Свети Климент Охридски која била инспирирана на постари прототипови на неговиот лик, познати во регионот. Многу е тешко да се говори заиконографските решенија во 9,10 и во 11 век, зашто ерминиите биле пишувани на краток, концизен текстуален начин за описот на фрескосликањето.Многу е значајно што е во самиот олтарен дел, заедно со Свети Ахил Преспански кој ни е познат од Самоиловата епоха.Посебно е што светителите се со надприроден раст, повеќе од 3 метри, типично за константинополската иконографска средновековна школа, појаснува архимандрит Никола.

Фасцинираат посебностите на фрескоживописот на кому му е неопходна заштитата. А Манастирот се смета за едно од заукружените археолошки истражувања. Посебно е што имало осликување и на надворешната страна, а уште пофасцинантни се откриените гробови, вечни почивалишта на монасите. Во кругот на Манастирот има гробови и од световните војни.

Монашките нудат посебна раритетност.

– Од јужната страна се пронајдени околу 40 гробови, различни од останатите средновековни погребувања во некрополата околу црквата Свети Никола. Тие се до самиот влез од јужната страна на црквата, со специфично погребување. Дури се пронајдени археолошки артефакти на копчиња со впишан крст. Ќе биде објавено во една ретка монографија. Тоа ќе биде ретко сведоштво за монашкото живеење во Македонија, зашто има ретко сведоштво од книжевни и други споменици. Единствен споменик е Монашкиот типик од Вељуса од 1080-тата година.Тоа е многу посебно, бидејќи ретко каде во манастирите во Македонија се направени толку опсежни археолошки истражувања кои би го доловиле повеќе монашкиот живот во периодот. Тука се пронајдени и монашките конаци, разни работилници. Можно е да се претпоставува дека функционирал како книжевен препишувачки центар.Може да секаже дека Манастирот „Свети Никола" можеби е еден и единствен, а сигурно дека е еден од ретките од македонската средновековна епоха кои се археолошки потполно истражени, вели отец Никола.

Со самото оживување на Манастирот се покренати повеќе иницијативи. Најголем приоритет е даден на обновата на овој храм. Преку надлежните институции, како споменик на културата од прва категорија мораше да се проследи со соодветни проекти. Најважно беше да се стабилизирата подовите на Црквата, бидејќи се откри дека дел од црквата се одделува од средиштето поради подземни води. Поставени се нови темели на црквата.

– Сега сме во обновата на покривната конструкција на црквата, изградба на тремови од надорешната страна, бидејќи е една од ретките цркви кои имала фрескоживопис и од надворешната страна, а сочувани се мали делови на фрескоживописот на јужната и на западната страна.Црквата ќе се фугира, ќе се менуваат процорците и вратите. Тоа треба да заврши наредните два-три месеца. Од архитектурата треба да се направи новото електрично осветлување, па подот и иконостасот, кои, како проект, се одобрени во надлежните институции, но треба да влезат во програмата на Министерството за култура за наредната 2022 година, информира отец Никола, старешина на манастирот „Свети Никола" во Манастир, Мариово кој годинава бележи 750 години постоење.

Од прилепскиот Завод и музеј потврдуваат дека треба да завршат проектите. Приоритет било заштитата на црквата.

– Прво, моравме да ја препокриеме за да заврши заштитата на фрескоживописот. Иако забавено, сепак ќе се завршат работите, уверува Благоја Атанасоски, директор на прилепскиот Завод и музеј.

Посетата на манастирот „Свети Никола" во Манастир, Мариово, ја завршуваме со чувството на допир во историјата низ вековите. Мариовското опркружување останува недопрено, а со тоа го засилува чувството на духовното спокојство и на изолираноста. Тоа што го барале монасите пред седум и пол века.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Што треба да знаат жените за симптомите на менопауза?

Симптомите ги засегаат повеќето жени

Што треба да знаат жените за симптомите на менопауза?

Американскиот колеџ за акушери и гинеколози (ACOG) за првпат по 12 години ги ажурираше своите упатства за третман на брановите на топлина, ноќното потење, проблемите со спиењето и другите симптоми на менопауза, притоа нагласувајќи ја важноста на хормонската терапија.

Симптомите ги засегаат повеќето жени

Менопаузата настапува кога кај жената месечниот циклус изостанува 12 месеци по ред; во Соединетите Држави, тоа обично се случува околу 50-тата година од животот. Периодот пред тоа се нарекува перименопауза, тогаш телото произведува сè помалку хормони естроген и прогестерон.

Според податоците на Американски колеџ за акушери и гинеколози (ACOG), повеќе од половината жени во менопауза доживуваат бранови на топлина и ноќно потење, до две третини пријавуваат нарушувања во сонот, а повеќе од една третина од жените ширум светот – како во перименопаузата, така и во постменопаузата, имаат симптоми на депресија.

Лекарите истакнуваат дека многу жени порано страдале во тишина. Д-р Џоен Менсон, професорка по медицина на Медицинскиот факултет при Харвард, посочува дека постои сè поголема согласност дека овие симптоми треба да се третираат. Според неа, новите упатства се усогласени со оние на другите медицински здруженија.

„Умерените до тешки, или пак непријатни симптоми на менопаузата, треба да се третираат со хормонска терапија како прва линија на лекување“, вели Менсон, додавајќи дека иако таквата терапија не е за секоја жена, сепак претставува добра опција за многумина.

Предупредувањето за лековите стоеше 22 години

Долго време, некои жени и лекари се резервирани кон хормонската терапија. Во 2002 година, едно големо истражување, во кое учествувале жени што земале таблети со комбинација од естроген и прогестин, било предвреме прекинато поради поврзаноста со рак на дојка, крвни згрутчувања и други сериозни здравствени проблеми. Подоцнежни студии покажале дека кај многу жени придобивките од современите хормонски терапии ги надминуваат ризиците, но сепак, загриженоста останала присутна. Повеќе од 22 години, сите хормонски лекови за менопауза содржеле предупредување од американските власти, факт што, според д-р Менсон, ги одвраќал и пациентите и лекарите. Минатата година, Агенцијата за храна и лекови (FDA) објави дека ќе го отстрани ова предупредување од преку 20 видови таблети, фластери и креми што содржат естроген и прогестин.

Како резултат на ова, интересот за овие лекови се зголемил, при што некои жени пријавуваат тешкотии во набавувањето на естрогенски фластери во одредени дози и форми. FDA наведува дека не е запознаена со каков било непосреден ризик од недостиг на национално ниво, притоа истакнувајќи дека производителите во текот на минатата година го удвоиле своето производство воведувајќи дополнителни смени и зголемувајќи ги капацитетите.

Одлука донесена заедно со лекар

„Неспорно е дека хормонската терапија е прва линија на третман и најефикасен начин за справување со брановите на топлина“, вели д-р Стефани Фобион, медицински директор на Здружението за менопауза (The Menopause Society).

Во упатствата детално се опишани различните видови терапија. Системските терапии – кои делуваат на целото тело – се достапни во форма на таблети, фластери, спрејови, гелови или вагинален прстен; тие внесуваат доволно хормони во крвотокот за значително да ги ублажат симптомите, како што се брановите на топлина. Вагиналниот естроген во ниски дози се применува локално, при што многу мала количина навлегува во крвотокот; затоа, тој најчесто им се препишува на жени чиј главен проблем е вагиналната сувост.

Американскиот колеџ за акушери и гинеколози препорачува лекарот и пациентката заеднички да одлучат за планот на лекување, земајќи ги предвид придобивките и ризиците, врз основа на возраста и здравствената историја на пациентката. Доколку се процени дека хормонската терапија е соодветна, се препорачува таа да се започне пред 60-тата година од животот или во рок од 10 години од почетокот на менопаузата.

Нехормонски опции

За жените кои претпочитаат да не користат хормонска терапија, или за кои таа е медицински контраиндицирана, лекарите можат да препорачаат алтернативни лекови. Фезолинетант (fezolinetant) делува на делот од мозокот што ја регулира телесната температура, блокирајќи една од основните причини за појава на бранови на топлина и ноќно потење; елинзанетант (elinzanetant) делува на сличен начин. Одредени антидепресиви, исто така, можат да помогнат во ублажувањето на брановите на топлина и депресијата.

Од ACOG напоменуваат дека постојат и докази што ги поддржуваат нефармаколошките пристапи за справување со брановите на топлина, ноќното потење, како и проблемите поврзани со спиењето и расположението. Тука спаѓаат когнитивно-бихевиоралната терапија, свесното присуство (mindfulness), физичката активност, клиничката хипноза и акупунктурата, кои можат да се користат самостојно или во комбинација со лекови.

Д-р Клер предупредува и на присуството на дезинформации за третманот на менопаузата на интернет и ги повика жените сите свои прашања да ги упатат до лекар.

„Жените имаат избор – многу опции, како хормонски, така и нехормонски. Не смее да им се вели дека ништо не може да се преземе во врска со нивните симптоми“, изјави Фобион.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Крилесто чудовиште се појави на небото над Мексико- луѓе веруваат дека е праисториски предатор (ВИДЕО)

Невообичаен летачки објект кој личи на „медуза“ и суштество „слично на птеродактил“ – летачки влекачи од ерата на диносаурусите – го привлече вниманието на корисниците на социјалните мрежи во последниве денови.

Крилесто чудовиште се појави на небото над Мексико- луѓе веруваат дека е праисториски предатор (ВИДЕО)

На интернет се појавуваат сè повеќе снимки за кои некои веруваат дека прикажуваат „непознати суштества“ или „летачки објекти“ на небото над различни делови од светот. Сепак, нивната автентичност не е потврдена и досега нема сигурни докази дека е снимено нешто „непознато“.

Откако Сара Џејн Осборн снимала НЛО на небото над Алјаска кое изгледа како „медуза“, сега има вирално видео од Мексико кое прикажува суштество кое изгледа како „праисториски птеродактил“.

„Заборавете го НЛО слично на медуза, птеродактил се појави во Мексико“, напиша еден корисник на платформата X, заедно со видео од наводното „суштество“.

Снимката покажува „голема, темна силуета со раширени крилја“, наводно снимена во близина на далноводи, дрвја, градски светла и планина што доминира во позадината. Сепак, врз основа на вакви слики, тешко е да се утврди за каков феномен всушност станува збор, објавува WIO News.

Објавата на истражувачкиот новинар Хаиме Масан привлече посебно внимание, кој сподели видео од наводното суштество и праша дали тоа може да биде „доказ за постоење на димензионален портал во долината Хуарез“ на далечниот север од Мексико.

Сепак, ваквите претпоставки не се поткрепени со научни докази. Експертите ја отфрлија можноста за сигурна идентификација врз основа на кратки клипови.

Не треба да се исклучува можноста снимката на крилест предатор да е создадена со употреба на вештачка интелигенција (ВИ). Со оглед на тоа што дигитално обработените и генерираните видеа сè повеќе се појавуваат на социјалните мрежи, што може да изгледа многу убедливо, не е исклучено дека ваквите сцени се и резултат на напредна технологија.

Без независна анализа и верификација на потеклото, невозможно е со сигурност да се утврди дали станува збор за реални феномени, оптички илузии, монтажи или содржина создадена со употреба на ВИ.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Германските шпиони добиваат многу поголеми надлежности: Вакво нешто не е видено 100 години!

Германскиот парламент усвои пакет законски мерки со кои се прошируваат овластувањата на разузнавачките служби, во време кога Русија води хибридна војна насочена, меѓу другото, и кон Германија.

Германските шпиони добиваат многу поголеми надлежности: Вакво нешто не е видено 100 години!

Законот што го усвои Бундестагот во петокот им дава зелено светло и на домашните и на странските разузнавачки служби да вршат надзор со значително помалку ограничувања, како и, за прв пат во повоената историја, да преземаат операции насочени кон спречување, заведување и манипулирање на противниците, пишува „Фајненшл тајмс“.

„Германија е секојдневно нападната: зборуваме за сајбер напади, саботажи, шпионажа и беспилотни летала што летаат над нашите воени објекти и аеродроми“, рече Марк Хајнрихман, претседател на парламентарниот комитет одговорен за надзор на разузнавачките служби.

„Досега, разузнавачките служби можеа да ги детектираат и следат овие закани. Сега тие ќе можат и да интервенираат.“

На конечното гласање во петок, 13 ноември, 309 пратеници гласаа за законот, 190 против, а 71 воздржани. Крајнодесничарската Алтернатива за Германија (AfD), која веќе е под надзор на разузнавачките агенции, и крајнолевичарската партија Ди Линке гласаа против неа.

Иако германската служба за надворешно разузнавање е најголема во Европа, нејзините операции честопати беа ограничени со рестриктивно законодавство поради историјата на Германија.

Правните предизвици и реформите усвоени во текот на изминатата деценија, по откритијата што ги разоткрија врските на Германската федерална разузнавачка служба (BND) со американските разузнавачки агенции, доведоа до сè посложена бирократија која стана сè потешка за управување. Како резултат на тоа, германските разузнавачки служби заостануваат зад оние на другите европски земји.

Затоа, законот за проширување на овластувањата на разузнавачките служби беше неопходен во време кога Кремљ ја засили својата агресивна кампања на хибридно војување и шпионажа. Во текот на 2025 година, беа регистрирани 474 случаи на политичка и технолошка шпионажа.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер