Кредитобарателот понекогаш може да ги исплаќа и долговите на жирантот ? - Канал 5

Кредитобарателот понекогаш може да ги исплаќа и долговите на жирантот ?

Граѓаните често не знаат за долговите што ги преземаат.

Кредитобарателот понекогаш може да ги исплаќа и долговите на жирантот ?

Скоро секогаш блиски пријатели, сопрузи или колеги си гарантираат еден на друг за долг, со што преземаат голем финансиски ризик. Ако должникот не може да го врати долгот, жирантот (гарантот) станува одговорен за исплатата што често доведува до финансиски и емоционален товар и целосно нарушување на односите.

Финансискиот притисок, нарушената доверба и емоционалниот стрес создаваат тензии и кавги, особено ако должникот не покажува одговорност. Различните очекувања, кога едниот очекува помош, а другиот се чувствува измамен или под притисок, во целост ги згаснуваат овие врски.

Во пракса може да се случи и обратна ситуација, кога лицето кое го плаќа својот кредит уредно и навремено поради преголемата кредитна изложеност, односно нефункционалност на неговиот жирант, банката да побара од него да го исплати целиот доспеан долг од жирантот кој не е способен да си ги отплаќа сопствените долгови.

- Најчесто има доверител и должник каде е јасно кој треба да ја плати паричната обврска. Не ретко во предметите има и солидарни должници, кои помеѓу граѓаните често се нарекуваат гарант, жирант, кокредитобарател. Тие одговараат солидарно за целата обврска и доверителот може да бара од секој поединечно или заедно да му ја платат долгуваната сума во целост. Доколку еден од должниците го исплати долгот, таа обврска престанува, па двајцата или доколку се повеќе, се ослободуваат од долгот, односно од обврската без оглед кој колку платил поединечно, вели за МИА извршителката Емилија Павловска од Штип.

Граѓаните, како што посочува Павловска, многу често не се свесни дека се должници се до моментот кога ќе добијат известување од извршител дека е потребно да подмират долг. Има случаи кога кај извршител доаѓа наплата за долг каде должникот во целост ги исполнувал своите обврски од кредитот, односно редовно плаќал, но поради финансиски проблеми на неговиот жирант, односно активирање на неговите кредити, се активира и долгот од другото лице.

- Како би се чувствувал секој од нас кога уредно ги плаќа обврските за кредит, а ќе биде известен од извршител дека е достасан долг за наплата во целост на кредит од десетици илјади евра поради тоа што вашиот жирант западнал во финансиски неволји и неговите долгови се стасани за наплата, вели Павловска.

Посочува дека има еден таков предмет во нејзината канцеларија, кога одеднаш должникот морал да го исплати долгот на жирантот, односно тој не сакајќи станува должник.

- За да се избегнат вакви проблеми, важно е да се размисли двапати пред да се гарантира за нечиј долг и да се осигура дека постои јасен договор и разбирање меѓу сите страни. Граѓаните кога се јавуваат пред нотар или во банка детално да се информираат што потпишуваат, за колкава обврска и за кое лице тоа го прават, вели Павловска.

Во контекст на тоа посочува дека при потпишувањето на договорите за кредит во сите одредби јасно и прецизно стои кои се условите за плаќање и дека доколку не се исплати долгот од главниот должник кон нив може да се спроведе извршување кон целокупниот движен и недвижен имот, како и на паричните средства со кои тие располагаат.

Методологија за управување со кредитниот ризик

Најзначајните барања за управувањето со кредитниот ризик коишто треба да ги следат банките, вклучително и постапувањето со т.н. нефункционални кредитни изложености се пропишани со Одлуката за методологијата за управување со кредитниот ризик, којашто Советот на Народната банка ја донесе во февруари 2023 година, а почна да се применува од 1 јануари 2024 година.

- Точката 49 од оваа Одлука пропишува како банките треба да постапуваат во однос на заедничките кредитни изложености, дефинирани како изложеност кон два или повеќе кокредитобаратели коишто се подеднакво одговорни за извршување на обврските што произлегуваат од заедничката кредитна изложеност, велат од Народна банка.

Доколку оваа заедничка кредитна изложеност, како што посочуваат, ги исполни условите од Одлуката за да добие третман на нефункционална кредитна изложеност, банката е должна како нефункционални кредитни изложености да ги смета и другите кредитни изложености кон кокредитобарателите.

Исклучоци од ваквото правило

- Одлуката предвидува два исклучока од ваквото правило, доколку доцнењето во намирувањето на обврските врз основа на заедничката кредитна изложеност е резултат на судски спор меѓу клиентите или доколку заедничката кредитна изложеност има многу мало учество во вкупната изложеност на банката кон одделните клиенти – кокредитобаратели, истакнуваат од Народна банка.

Ваквите одредби на Одлуката, како што посочуваат од Народна банка, се усогласени со барањата и практиката на Европската Унија.

- Треба да се има предвид дека заради единствена и усогласена примена на одредбите на оваа Одлука, Народната банка објави прашања и одговори на својата интернет страница. Едно од тие прашања (тема I, прашање бр. 3) се однесува токму на тоа дали со дефиницијата за заедничка кредитна изложеност треба да бидат опфатени кокредитобарателите, жирантите и давателите на гаранции, нагласуваат од Народна банка.

Во одговорот, како што велат, експлицитно е наведено дека имајќи ја предвид дефиницијата, кокредотобарателите задолжително треба да бидат опфатени со овој термин, но не и жирантите, давателите на гаранции (со исклучок на давателите на солидарна гаранција, кога станува збор за гарант-платец) или давателите на друга форма на обезбедување на кредитната изложеност.

Стапката на нефункционалните кредити ниска во вкупното кредитно портфолио

Нефункционалните кредити најчесто се дефинираат како кредити кај коишто има доцнење во отплатите од страна на клиентот, што најчесто е одредено како доцнење од 90 дена и повеќе.

Од Народната банка велат дека во вкупното кредитно портфолио веќе подолг период стапката на нефункционалните кредити е ниска и се одржува на ниво од околу три отсто.

- На крајот на 2024 година, стапката на нефункционалните кредити за вкупното портфолио составено од нефинансиски клиенти се сведе на историско најниско ниво од 2,7 отсто, исто како и кај корпоративното портфолио каде оваа стапка се сведе на 2,8 отсто, нагласуваат од централната банка.

Учеството на нефункционалните кредити во портфолиото на кредити за населението, како што посочуваат, изнесува 2,5 отсто и е стабилно по одреденото зголемување во првите месеци од 2024 година кое се должеше на започнувањето со примена на регулаторните промени направени заради натамошно усогласување со европските регулативи и стандарди.

-Квалитетот на кредитното портофлио е добар и нема знаци за негово системско влошување поради што засега не предизвикува загриженост ниту претставува ризик за стабилноста на банкарскиот систем и за финансиската стабилност, оценуваат од Народната банка. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Ковачевски до Јаневска: Се затвораат училишта и се спојуваат паралелки – дали децата ќе добијат поквалитетно образование?

Пратеникот на СДСМ, Димитар Ковачевски, постави пратеничко прашање до министерката за образование и наука, Весна Јаневска, за ефектите од оптимизацијата на училишната мрежа, затворањето и спојувањето на паралелките,...

Ковачевски до Јаневска: Се затвораат училишта и се спојуваат паралелки – дали децата ќе добијат поквалитетно образование?

Пратеникот на СДСМ, Димитар Ковачевски, постави пратеничко прашање до министерката за образование и наука, Весна Јаневска, за ефектите од оптимизацијата на училишната мрежа, затворањето и спојувањето на паралелките, како и прераспределбата на наставниот кадар.

Ковачевски посочи дека демографските промени и намалувањето на бројот на ученици бараат долгорочно планирање, но побара одговор дали спроведената реорганизација навистина обезбедува подобри услови за образование или првенствено значи намалување на трошоците.

Тој побара конкретни податоци за бројот на ученици кои се префрлени во други училишта, растојанијата што треба да ги поминуваат, обезбедувањето бесплатен и безбеден превоз, условите во училиштата и статусот на наставниците кои се опфатени со прераспределбата.

Воедно, побара одговор дали постои план за задржување на искусниот наставен кадар во образовниот систем и дали ефектите од реформата ќе се мерат преку квалитетот на образованието и резултатите на учениците.

Во продолжение, интегрално го пренесуваме пратеничкото прашање на Димитар Ковачевски:

Оптимизацијата на училишната мрежа ја најавувате како една од клучните реформи во образованието, со образложение дека демографските промени, намалувањето на бројот на ученици и нерационалното користење на ресурсите бараат поинаква организација на училиштата и наставниот процес.

Никој не може да го оспори демографскиот проблем со кој се соочува државата.

Но, исто така, не може да се прифати дека секое намалување на бројот на училишта или паралелки автоматски значи подобрување на квалитетот на образованието. Напротив, вистинското прашање е дали со оваа реорганизација децата добиваат подобри услови за образование или само се намалуваат трошоците на образовниот систем.

Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека на почетокот на учебната 2025/2026 година во редовното основно образование биле запишани 3,6 проценти помалку ученици во однос на претходната учебна година.

Истото се случува и во средното образование, како и со намалувањето на бројот на првачиња запишани во оваа учебна година. Сето тоа е резултат на демографските фактори во изминатите децении во државата.

Овие податоци јасно укажуваат дека демографските промени имаат сериозно влијание врз образовниот систем и дека е потребно долгорочно планирање.

Но, податоците што самото Министерство ги објави на 8 мај годинава отвораат и други важни прашања.

Според Министерството за образование, две третини од училишните објекти се подрачни училишта, а во нив учат само 12 проценти од вкупниот број ученици.

Дополнително, во околу 100 училишни објекти во руралните средини учат помалку од пет деца. На 28 мај беше соопштено дека во 147 подрачни училишта во претходната учебна година немало ниту еден запишан ученик.

Потоа, на почетокот на новата учебна година, Министерството информираше дека се намалени вкупно 433 паралелки, дел во основното, а дел во средното образование, додека 26 подрачни училишта привремено се затвораат, а вкупно 148 училишни објекти практично се празни.

Истовремено, според вашите најави, наставниците треба да бидат прераспределени, доквалификувани или преквалификувани, а учениците од затворените училишта треба да продолжат со образованието во други училишни објекти.

Најавивте и дека децата нема да мора да патуваат на големи растојанија и дека ќе бидат обезбедени соодветни услови за продолжување на наставата.

Меѓутоа, досега јавноста нема целосна и транспарентна слика за реалните ефекти од оваа реорганизација.

Нема доволно информации за тоа колку ученици секојдневно патуваат подалеку, дали има организиран превоз, колку наставници навистина се прераспределени и дали во училиштата каде што се префрлени учениците постојат соодветни просторни и кадровски услови.

Затоа сметам дека е неопходно оваа реформа да се оценува и според резултатите за учениците, а не само според бројот на затворени објекти, споени паралелки и намалени трошоци.

Моето прашање до вас е поделено во две целини. Едната целина е насочена кон учениците, а втората кон наставниците.

Прво, какви се конкретните резултати од оптимизацијата на училишната мрежа во учебната 2026/2027 година?

Колку училишта и паралелки се затворени или споени, колку ученици се префрлени во други училишта и колку од нив треба да патуваат подалеку од местото на живеење?

Дали Министерството има направено анализа за просечното и максималното растојание што овие деца сега го поминуваат до училиштето, колку време им е потребно за секојдневно патување и дали за сите ученици е обезбеден бесплатен, организиран и безбеден превоз?

Исто така, дали училиштата во кои се префрлени учениците имаат доволен просторен капацитет, соодветни услови, потребен наставен кадар и можности за продолжен престој?

Дали постои посебна проценка за влијанието на оваа реорганизација врз децата од социјално ранливите семејства и од оддалечените рурални населени места?

И второ, во однос на наставниците, какви се конкретните резултати од најавената мобилност на наставниот кадар?

Колку наставници досега биле опфатени со прераспределување? Колку добиле ново работно место? Колку се во постапка на доквалификација или преквалификација? Колку сè уште немаат решен работен статус?

Колку наставници се прераспределени во предучилишното образование, имајќи предвид дека самото Министерство го посочува проширувањето на опфатот на децата во предучилишното образование како важен приоритет?

Дали постои конкретен план со рокови и финансиски средства за задржување на овие наставници во образовниот систем, наместо оптимизацијата да доведе до губење на искусен наставен кадар?

Од вас очекувам конкретни бројки, податоци и резултати за досегашната реализација, а не повторување на целите и очекуваните придобивки од реформите.

Затоа што на крајот, суштинското прашање е едноставно:

Дали оптимизацијата навистина им обезбедува поквалитетно образование на децата, кое ќе резултира со подобри резултати на ПИСА и на другите релевантни меѓународни тестирања за споредба на знаењето на децата согласно образовните системи, или само создава поевтин образовен систем?

Линк до видеото : https://youtu.be/zidpj_YE09Y?si=ljGeTZsgVvNFSX7M

Скопје, 18.11.2026

СДСМ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Историски момент за „Војаџер 1“. Сонда е оддалечена еден светлосен ден од Земјата или 25,9 милијарди километри

На 17 февруари 1998 година, вселенската сонда „Војаџер 1“ стана најоддалечениот објект создаден од човекот, надминувајќи ја сондата „Пионир 10“. Оттогаш, таа постојано поставува нови рекорди во оддалеченост. 

Историски момент за „Војаџер 1“. Сонда е оддалечена еден светлосен ден од Земјата или  25,9 милијарди километри

Денес, на 18 ноември 2026 година — речиси 50 години по нејзиното лансирање — леталото достигна нова пресвртница: сега се наоѓа на растојание од еден светлосен ден од Земјата, односно приближно 25,9 милијарди километри, пренесува „Сајанс алерт“ (Science Alert).

Тоа значи дека на радиосигналите од „Војаџер 1“, кои се движат со брзината на светлината, им се потребни 24 часа за да стигнат до Земјата. Леталото продолжува сè повеќе да се оддалечува и наскоро трајно ќе остане на растојание поголемо од еден светлосен ден.

„Кога почнав да работам на проектот ’Војаџер‘ во 1977 година, немав претстава дека ’Војаџер 1‘ ќе стигне до растојание од еден светлосен ден“, изјави за ScienceAlert планетарниот научник Линда Спилкер од Лабораторијата за млазен погон (JPL) на НАСА.

„Војаџер 1“ и „Војаџер 2“ беа лансирани во 1977 година за да ги истражат најоддалечените делови на Сончевиот систем. Двете летала се опремени со научни инструменти и носат пораки наменети за евентуални вонземски цивилизации. Времето на лансирање беше избрано за да се искористи реткото порамнување на планетите, кое се случува приближно на секои 176 години.

Благодарение на гравитацијата на планетите, летала успеаја да забрзаат и да го продолжат своето патување кон следната дестинација.

„Војаџер 2“ беше лансиран на 20 август 1977 година, а по него, на 5 септември, и „Војаџер 1“. Поради побрзата траекторија, „Војаџер 1“ прв стигна до Јупитер во 1979 година, а до Сатурн во 1980 година.

Неговите набљудувања открија дотогаш непознати детали, вклучувајќи активни вулкани на Јупитеровата месечина Ио и сложената структура на прстените на Сатурн.

„Војаџер 2“ го продолжи своето патување кон Уран, покрај кој помина во 1986 година, а до Нептун стигна во 1989 година.

„Не можев ни да замислам какви откритија ќе направат овие две вселенски летала за време на нивната планетарна фаза. Секоја планета и секоја месечина донесоа неочекувани изненадувања“, изјави физичарот Бил Курт од Универзитетот во Ајова.

Првото вселенско летало во меѓуѕвездениот простор

Откако ги остави планетите зад себе, „Војаџер 1“ продолжи кон работ на хелиосферата – огромен регион околу Сонцето во кој доминира сончевиот ветер.

На 25 август 2012 година, на оддалеченост од приближно 18,2 милијарди километри од Сонцето, леталото ја премина хелиопаузата – границата каде што влијанието на сончевиот ветер престанува да биде доминантно – и стана првиот објект создаден од човекот што навлегол во меѓуѕвездениот простор.

Потврдата за овој историски настан пристигна дури една година подоцна, откако научниците ги анализираа податоците за густината на плазмата и утврдија дека вселенското летало навистина се наоѓа надвор од хелиосферата.

Сè до денес, „Војаџер 1“ продолжува да пренесува вредни научни податоци. Неговите мерења покажуваат дека Сонцето има влијание врз меѓуѕвездениот простор дури и милијарди километри подалеку од хелиопаузата. Притоа, научниците истражуваат и неочекувано однесување на магнетното поле, како и флуктуации во густината на плазмата.

Уште колку долго „Војаџер 1“ ќе остане функционален? Иако осум од неговите десет научни инструменти се исклучени, „Војаџер 1“ продолжува да истражува делови од вселената до кои претходно нема стигнато ниту едно друго вселенско летало.

Неговиот нуклеарен извор на енергија губи околу четири вати моќност секоја година, што ги принудува инженерите на НАСА постепено да ја деактивираат опремата за да го продолжат траењето на мисијата.

Според проценките на НАСА, можеби ќе има доволно енергија за да остане активен барем еден инструмент сè до 2030-тите години. Сепак, тоа е далеку од 300-те години што би му биле потребни на леталото за да стигне до внатрешниот раб на Оортовиот облак – регион што се смета за дел од најоддалечените граници на Сончевиот систем.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Геговска: Ви следи бумеранг - за криминал и казни врз народот свикувате седници за два часа, а за заштита на жените продавате празни најави!

На жените во Македонија не им треба лицемерие и мртво слово на хартија, туку вистинска и навремена заштита.

Геговска: Ви следи бумеранг - за криминал и казни врз народот свикувате седници за два часа, а за заштита на жените продавате празни најави!

„Почитувани претставници на владејачкото мнозинство, доколку во прашање беше заштита на вашиот криминал или пак начин како да исцедите некој денар повеќе од граѓаните, итно ќе свикавте седница на Собранието и за 2 часа ќе ги поминевте комисиите и пленарната седница. Сега, кога треба итно да се заострат казните за насилниците и да се воведе електронска нараквица за спас на човечки живот, од вас слушаме едно празно ‘ЌЕ’. Еве, кажете ни го датумот на тоа ‘Ќе’. Евтините лаги ‘се спрема закон...’, ‘поднесен е предлог...’, ‘во следниот период...’, повеќе не ви поминуваат ниту во јасли групите во градинките. Изгледа нема да дочекаме додека вие сте на власт, затоа што заштитата на жените и строгите казни за насилниците вам ви се на последно место“, вели во изјава за медиумите Цветанка Геговска, правничка и членка на Извршниот одбор на Либерално-демократската партија (ЛДП).

Додека жртвите живеат во страв, приоритет на Владата им е коалициониот партнер да држи предавања на Воената академија дека на жените им треба "машки надзор", а секој што бара строги санкции и превенција на насилство да го етикетираат како "багра".

„Со ваквиот однос не е ни чудно што не можете да најдете жени за министерските позиции и менаџерки на институции. За вас, очигледно, жените се граѓани од втор ред“, додава Геговска.

ЛДП бара веднаш да се воведе посебно законско дефинирање на фемицидот со најригорозни казни и итно пуштање во употреба на електронските нараквици за 24- часовен надзор на насилникот, особено во случаите со висок ризик.

„Насилниците мора да знаат дека секое прекршување на изречените мерки носи санкција, а институциите мора да понесат одговорност за секој пропуст во преземањето на дејствија. Доволно беше изрекување условни отпусти за тепачи и насилници, со што дополнително се мотивираат да го повторат делото, додека жртвите едвај собираат храброст да го пријават настанот. Животите на жените не се ничија сопственост ниту пак насилството е приватна работа. Престанете да се криете зад празни ветувања додека жените секојдневно страдаат. Вашата ароганција и тотална негрижа многу брзо ќе ви се вратат како бумеранг“, заклучува Геговска во својата изјава.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер