Живот

Кредитобарателот понекогаш може да ги исплаќа и долговите на жирантот ?

Граѓаните често не знаат за долговите што ги преземаат.

Скоро секогаш блиски пријатели, сопрузи или колеги си гарантираат еден на друг за долг, со што преземаат голем финансиски ризик. Ако должникот не може да го врати долгот, жирантот (гарантот) станува одговорен за исплатата што често доведува до финансиски и емоционален товар и целосно нарушување на односите.

Финансискиот притисок, нарушената доверба и емоционалниот стрес создаваат тензии и кавги, особено ако должникот не покажува одговорност. Различните очекувања, кога едниот очекува помош, а другиот се чувствува измамен или под притисок, во целост ги згаснуваат овие врски.

Во пракса може да се случи и обратна ситуација, кога лицето кое го плаќа својот кредит уредно и навремено поради преголемата кредитна изложеност, односно нефункционалност на неговиот жирант, банката да побара од него да го исплати целиот доспеан долг од жирантот кој не е способен да си ги отплаќа сопствените долгови.

- Најчесто има доверител и должник каде е јасно кој треба да ја плати паричната обврска. Не ретко во предметите има и солидарни должници, кои помеѓу граѓаните често се нарекуваат гарант, жирант, кокредитобарател. Тие одговараат солидарно за целата обврска и доверителот може да бара од секој поединечно или заедно да му ја платат долгуваната сума во целост. Доколку еден од должниците го исплати долгот, таа обврска престанува, па двајцата или доколку се повеќе, се ослободуваат од долгот, односно од обврската без оглед кој колку платил поединечно, вели за МИА извршителката Емилија Павловска од Штип.

Граѓаните, како што посочува Павловска, многу често не се свесни дека се должници се до моментот кога ќе добијат известување од извршител дека е потребно да подмират долг. Има случаи кога кај извршител доаѓа наплата за долг каде должникот во целост ги исполнувал своите обврски од кредитот, односно редовно плаќал, но поради финансиски проблеми на неговиот жирант, односно активирање на неговите кредити, се активира и долгот од другото лице.

- Како би се чувствувал секој од нас кога уредно ги плаќа обврските за кредит, а ќе биде известен од извршител дека е достасан долг за наплата во целост на кредит од десетици илјади евра поради тоа што вашиот жирант западнал во финансиски неволји и неговите долгови се стасани за наплата, вели Павловска.

Посочува дека има еден таков предмет во нејзината канцеларија, кога одеднаш должникот морал да го исплати долгот на жирантот, односно тој не сакајќи станува должник.

- За да се избегнат вакви проблеми, важно е да се размисли двапати пред да се гарантира за нечиј долг и да се осигура дека постои јасен договор и разбирање меѓу сите страни. Граѓаните кога се јавуваат пред нотар или во банка детално да се информираат што потпишуваат, за колкава обврска и за кое лице тоа го прават, вели Павловска.

Во контекст на тоа посочува дека при потпишувањето на договорите за кредит во сите одредби јасно и прецизно стои кои се условите за плаќање и дека доколку не се исплати долгот од главниот должник кон нив може да се спроведе извршување кон целокупниот движен и недвижен имот, како и на паричните средства со кои тие располагаат.

Методологија за управување со кредитниот ризик

Најзначајните барања за управувањето со кредитниот ризик коишто треба да ги следат банките, вклучително и постапувањето со т.н. нефункционални кредитни изложености се пропишани со Одлуката за методологијата за управување со кредитниот ризик, којашто Советот на Народната банка ја донесе во февруари 2023 година, а почна да се применува од 1 јануари 2024 година.

- Точката 49 од оваа Одлука пропишува како банките треба да постапуваат во однос на заедничките кредитни изложености, дефинирани како изложеност кон два или повеќе кокредитобаратели коишто се подеднакво одговорни за извршување на обврските што произлегуваат од заедничката кредитна изложеност, велат од Народна банка.

Доколку оваа заедничка кредитна изложеност, како што посочуваат, ги исполни условите од Одлуката за да добие третман на нефункционална кредитна изложеност, банката е должна како нефункционални кредитни изложености да ги смета и другите кредитни изложености кон кокредитобарателите.

Исклучоци од ваквото правило

- Одлуката предвидува два исклучока од ваквото правило, доколку доцнењето во намирувањето на обврските врз основа на заедничката кредитна изложеност е резултат на судски спор меѓу клиентите или доколку заедничката кредитна изложеност има многу мало учество во вкупната изложеност на банката кон одделните клиенти – кокредитобаратели, истакнуваат од Народна банка.

Ваквите одредби на Одлуката, како што посочуваат од Народна банка, се усогласени со барањата и практиката на Европската Унија.

- Треба да се има предвид дека заради единствена и усогласена примена на одредбите на оваа Одлука, Народната банка објави прашања и одговори на својата интернет страница. Едно од тие прашања (тема I, прашање бр. 3) се однесува токму на тоа дали со дефиницијата за заедничка кредитна изложеност треба да бидат опфатени кокредитобарателите, жирантите и давателите на гаранции, нагласуваат од Народна банка.

Во одговорот, како што велат, експлицитно е наведено дека имајќи ја предвид дефиницијата, кокредотобарателите задолжително треба да бидат опфатени со овој термин, но не и жирантите, давателите на гаранции (со исклучок на давателите на солидарна гаранција, кога станува збор за гарант-платец) или давателите на друга форма на обезбедување на кредитната изложеност.

Стапката на нефункционалните кредити ниска во вкупното кредитно портфолио

Нефункционалните кредити најчесто се дефинираат како кредити кај коишто има доцнење во отплатите од страна на клиентот, што најчесто е одредено како доцнење од 90 дена и повеќе.

Од Народната банка велат дека во вкупното кредитно портфолио веќе подолг период стапката на нефункционалните кредити е ниска и се одржува на ниво од околу три отсто.

- На крајот на 2024 година, стапката на нефункционалните кредити за вкупното портфолио составено од нефинансиски клиенти се сведе на историско најниско ниво од 2,7 отсто, исто како и кај корпоративното портфолио каде оваа стапка се сведе на 2,8 отсто, нагласуваат од централната банка.

Учеството на нефункционалните кредити во портфолиото на кредити за населението, како што посочуваат, изнесува 2,5 отсто и е стабилно по одреденото зголемување во првите месеци од 2024 година кое се должеше на започнувањето со примена на регулаторните промени направени заради натамошно усогласување со европските регулативи и стандарди.

-Квалитетот на кредитното портофлио е добар и нема знаци за негово системско влошување поради што засега не предизвикува загриженост ниту претставува ризик за стабилноста на банкарскиот систем и за финансиската стабилност, оценуваат од Народната банка. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

САД со предупредување до Полска, Русија планира да изврши притисок врз НАТО со напад врз Полска

Москва планира да изврши притисок врз НАТО со напад врз Полска, тврдат извори блиски до Навроцки.

САД ја предупредија Варшава дека Русија планира вооружена „провокација“ против Полска за да ја тестира решителноста на НАТО.

Евентуален напад би можел да вклучува ракетни или беспилотни напади врз клучната полска инфраструктура, па дури и премин на руски војници преку границата на територијата на алијансата, пишува „Индипендент“.

Извори блиски до полскиот претседател Карол Навроцки изјавија за полскиот медиум „Онет“ дека целта на евентуалниот напад во Москва, кој би можел да се случи за неколку месеци, би била да се создадат тензии и да се изврши притисок врз западните сојузници да ја сопрат воената и финансиската помош за Украина.

„САД систематски ја информираат Полска за новите руски планови за конвенционален напад врз источниот крило на НАТО, а Полска во никој случај не е исклучена“, изјави извор близок до полскиот претседател.

Економија

Димитриеска-Кочоска: Со ребалансот на Буџетот обезбедуваме повеќе пари за проекти во општините, земјоделството,...

Со ребалансот на Буџетот обезбедуваме повеќе пари за проекти во општините, земјоделството, раст на платите, студентски и ученички стандард, социјална заштита, капитални инвестиции и забрзување на инвестицискиот циклус

Предлог измените и дополнувањата на Буџетот за 2026 година од денеска се на дневен ред на матичната собраниска Комисија за финансирање и буџет. Пред членовите на Комисијата Предлог-ребалансот го образложи министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска, која истакна дека со измените и дополнувања се потврдува заложбата на Министерството за финансии и Владата за економска стабилност, развој и одговорно управување со јавните финансии и воедно претставува продолжување на насоката што веќе дава резултати, а тоа се позитивните трендови во економијата.

„Најважно и клучно е дека измените и дополнувањата на Буџетот за 2026 година што денеска го претставувам пред вас и јавноста не произлегуваат од недостиг на приходи или од нарушена ликвидност на Буџетот. Напротив. Овој ребаланс е резултат на потребата да ги усогласиме буџетските проекции со новите економски услови, да обезбедиме дополнителни средства за законските обврски што значат редовна и во целост исплата на платите во секторите каде што обезбедивме раст, повеќе средства за дополнителна поддршка за земјоделството, повеќе средства за социјална заштита и за општините и, она што има најважна карактеристика овој Ребаланс е обезбедувањето дополнителни средства за забрзување на инвестицискиот циклус во инфраструктурата“, рече министерката.

Таа потсети дека измените и дополнувањата се носат во период на глобална неизвесност и дека надворешните геополитички случувања се одразија на економските текови и влијаеја на извршувањето на Буџетот за 2026 година, а од таа причина со предложените измени и дополнувања на Буџетот за 2026 година се прави прилагодување на макроекономските претпоставки и фискалните проекции, пред сè на расходната страна на Буџетот.

„Ребалансот на Буџетот не претставува само техничка измена на бројки, зад тоа стојат политики коишто Владата ги насочува кон поддршка на економијата и граѓаните. Тој претставува одговор на променетите економски околности, инструмент преку кој Владата ги усогласува јавните финансии со реалните потреби на економијата, институциите, стопанството и граѓаните. А особено во услови кога светската економија се соочува со зголемена неизвесност, наша должност е навремено да реагираме, да ги препознаеме ризиците, но истовремено да ги искористиме можностите што се отвораат“, наведе министерката при тоа потсети на мерките што беа преземени со цел да се заштити животниот стандард на граѓаните и ликвидноста на компаниите.

Министерката истакна дека со ребалансот се останува на политиката на навремена исплата на сите законски обврски, дисциплинирано управување со јавните средства и приоритетно финансирање на развојните политики.

Со предложениот Ребаланс на Буџетот, вкупните приходи се ревидираат на ниво од 379,5 милијарди денари. На приходната страна, даночните приходи остануваат речиси на првично планираното ниво и се проектирани на 213,2 милијарди денари. Неданочните приходи бележат значително подобрување и се зголемуваат за околу 2 милијарди денари, додека донациите бележат пораст од околу 2,7 милијарди денари.

На расходната страна, вкупните расходи се ревидираат на 425,8 милијарди денари, а дополнителните средства се насочуваат кон јасно утврдени приоритети.

Обезбедени се дополнителни средства за земјоделските субвенции (1,4 милијарди денари повеќе или вкупно 8,7 милијарди денари), повеќе средства за субвенциите во железничкиот сообраќај, поддршката на спортот, за студентскиот и ученичкиот стандард дополнителни 500 милиони денари. Oбезбедена е и дополнителна поддршка за најранливите категории граѓани преку средства за социјални надоместоци од дополнителни 1,3 милијарди денари, за заштитни друштва, народни кујни и мерки за деинституционализација, како и дополнителни 1,2 милијарди денари за здравствена заштита, од кои 600 милиони се дополнителни средства од централниот буџет за исплата на обврски по породилно боледување.

Министерката посочи дека определбата за фискална дисциплина е отсликана во овие предложени измени и дека со ребалансот кај расходите за стоки и услуги се врши намалување од околу 837 милиони денари преку реалокација на средствата и нивно насочување кон приоритетните потреби, а од друга страна со ребалансот особено значење се придава на развојната компоненета и се обезбедуваат дополнителни средства за капитални инвестиции кои достигнуваат околу 46 милијарди денари и се зголемуваат за околу 5,8 милијарди денари или 14,5% раст во однос на иницијалниот Буџет.

„Првпат, корекцијата на дефицитот е резултат пред сè на повисоките капитални расходи и инвестициите во инфраструктурата, односно зборуваме за дефицит којшто ќе финансира развој, а ќе резултира со зголемување за 0,6 процентни поени во однос на иницијалната проекција, со што буџетскиот дефицит се ревидира на 46,3 милијарди денари или на 4,1% од БДП. Средствата се насочени кон реализација на капитални проекти од стратешко значење за државата и граѓаните што ќе остане принцип на работа на оваа Влада“, потенцира Димитриеска-Кочоска.

Во експозето министерката се осврна и на поважните макроекономски остварувања во 2026 година, како и на реализацијата на Буџетот, нагласувајќи го растот на реализацијата на капиталните расходи за 53,5% повеќе во споредба со минатата година, како и исплатите на обврските на домашниот и странскиот пазар во износ од 72,7 милијарди денари.

Министерката порача дека Буџетот е најзначајниот стратешки документ кој ги содржи сите политики на Владата и дека со него Владата останува на среднорочната траекторија за водење фискална политика и остварување на концептот и визијата за повисоки стапки на раст. Тоа е платформа за просперитет, насочена кон стабилност за економијата и за граѓаните. Платформа за економска стабилност, развој и одговорно управување со јавните финансии, којшто обезбедува стабилност на јавните финансии, но истовремено создава услови за повеќе инвестиции, поголема економска активност и подобар животен стандард за граѓаните.

Расправата во Комисијата за финансирање и буџет по предложените измени и дополнувања на Буџетот за 2026 година во рамки на Комисијата за финансирање и буџет трае најмногу 10 дена. На предлогот се поднесени вкупно 226 амандмани.

Македонија

Муцунски на деловен форум: Прашањето повеќе не е дали ќе има промени

Прашањето повеќе не е дали ќе има промени. Прашањето е дали ќе бидеме подготвени тие промени да ги претвориме во наша конкурентска предност.

Министерството за надворешни работи и надворешна трговија, Стопанската комора на Република Македонија и Канцеларијата на постојаниот координатор на Обединетите нации, во партнерство со Делегацијата на Европската Унија, денеска во Скопје го организираа деловниот форум на тема „Претворање на одржливоста во конкурентност: Градење отпорни бизниси во неизвесен свет“.

На форумот учествуваа претставници на Владата, бизнис-заедницата, финансиските институции, меѓународните организации, академската заедница и други релевантни чинители, кои дискутираа за предизвиците и можностите што ги носат глобалните економски промени, зелената транзиција и новите европски стандарди.

Обраќајќи се на форумот, министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски, истакна дека во услови на забрзани геополитички, економски и технолошки промени, конкурентноста сè повеќе зависи од способноста на компаниите навремено да се приспособуваат, да инвестираат во иновации и да ги препознаваат новите можности.

„Прашањето повеќе не е дали ќе има промени. Прашањето е дали ќе бидеме подготвени тие промени да ги претвориме во наша конкурентска предност“, порача министерот.

Во своето обраќање, Муцунски нагласи дека европските пазари поставуваат нови стандарди, при што одговорното управување, енергетската ефикасност, транспарентноста, дигитализацијата и одржливите деловни практики стануваат предуслов за успех на меѓународните пазари. Тој истакна дека Владата создава стабилна и предвидлива рамка за зелена и економска трансформација, со цел компаниите полесно да инвестираат, побрзо да воведуваат иновации и дополнително да ја зајакнуваат својата конкурентност.

Министерот ја потенцираше и улогата на економската дипломатија како практична алатка за поддршка на македонските компании, преку отворање нови пазари, привлекување инвестиции, промоција на извозот, поврзување на домашниот бизнис со странски партнери и навремено информирање за промените на европските и глобалните пазари.

Посебен акцент беше ставен на потребата од градење отпорни компании, кои не само што успешно ќе се справуваат со кризите, туку од нив ќе излегуваат посилни, поорганизирани и поконкурентни. Во таа насока, министерот ја истакна важноста од инвестиции во човечкиот капитал, иновациите, дигитализацијата и современите модели на управување, како клучни предуслови за долгорочен економски развој.

Тој нагласи дека успешната трансформација бара силен јавно-приватен дијалог, предвидлива регулатива, ефикасни институции и партнерство меѓу државата, бизнис-заедницата, финансискиот сектор, академската заедница и меѓународните партнери.

„Во неизвесен свет, најуспешни нема да бидат оние што само реагираат на кризите. Најуспешни ќе бидат оние што навреме се подготвуваат за нив. Токму така се градат отпорни компании. Токму така се гради силна економија“, истакна министерот Муцунски.

Форумот претставува дел од заедничките напори за поттикнување на дијалогот меѓу институциите, приватниот сектор и меѓународните партнери, со цел создавање поконкурентна, поотпорна и поодржлива македонска економија.