Култура

Канческа-Милевска: Над 1.700 проекти ја унапредија културата во 2014

Во 2014 година се завршени повеќе од 1.700 проекти што е 98 отсто реализираност од планираните. Најмаркантни за годината што завршува се отворањето на Археолошкиот музеј на Македонија, кој за два месеца има 10.000 посетители, и новата зграда на Велешкиот театар по 66 години театарска дејност во градот.

- 2014 беше година на културата и на проекти за кои се чекаше со години. Тие ја унапредија културната клима во нашата држава, ја збогатија културната понуда за граѓаните и беа соодветен одговор на нивните потреби и барања, рече министерката Елизабета Канческа-Милевска на прес-конференција на која присуствуваа и директори на национални институции од културата.

Соопшти дека 2014 беше и година на стимулативни мерки кои, рече таа, наишле на огромен интерес и поддршка од уметниците - откупени се 64 ликовни дела, нарачани се 42 дела од класичната музика, субвенционирани се 106 забавни и фолк-композиции и поддржан е превод на дела од 21 македонски автор на 15 странски јазици. Потсети дека стимулативните мерки се во согласност со Националната стратегија 2013-2017 од чии резултати е задоволна зашто се исчекор во развојот на културата. Активностите предвидени во стратегијата во 2014 биле исполнети 70 проценти.

Задоволна е и од напредокоот на филмската дејност кој се должи на зголемувањето на средствата за продукција, даночните олеснувања односно правото на поврат на средства, овозможени со новиот Закон за филмска дејност. Секоја година излегуваат по два нови македонски филма, а идната година ќе има седум што е најголем број домашни филмски премиери во една година.

Канческа-Милевска информираше и за доделените национални пензии и вработувањето на вкупно 129 уметници - кадар во театрите, МОБ Филхармонија и во ансамблот „Танец“. Рече дека за идната година се планираат 120 вработувања - стручен кадар во областа на заштита на културното наследство и конзервација, во музејска и во библиотечна дејност.

Интензивно се работело и на истражување на археолошките локалитети. Во Скупи тие се завршени и идната година се планира почеток на реконструкција на гледалиштето и театарската зграда. Голем е бројот на проекти за заштита на културно наследство, меѓу кои се и тие за обнова на фасадите на стара архитектура и за реставрација на сакрални објекти, а со закон беше заштитено старото градско јадро на Кратово.

Во издавачката дејност се реализираа капиталните литературни проекти, во театарската дејност покрај премиерите и отворањето на Велешкиот театар, 2014 е значајна и за востановувањето на новиот „МНТ фест“ на кој годинава гостуваше и Шекспировиот театар Глоуб.

Канческа-Милевска ги наброи и реализираните проекти во музичко-сценската и ликовната дејност, како и во музејската област - нова поставка во Музејот на современата умертност, нов Музеј на прогонетите од егејскиот дел на Македонија, Музеј на ВМРО за Штип и Штипско 1893-1934 во Ново Село, новоотворената Златна одаја во Куќата на Робевци во Охрид, реконструктивни зафати во домови и центри за култура во повеќе општини, покривна конструкција на Античкиот тееатар, реконструкција и санација на Бигорскиот манастир....

Се осврна и на манифестациите и соработката со меѓународни организација, како УНЕСКО (кое годинава го прифати орото Копачката на листата на нематеријално културно наследство) и Европската унија и нејзината нова програма за култура „Креативна Европа“ 2014-2020 во која е вклучена и РМ.

Годинава македонската култура имаше и меѓународна презентација во неколку земји по повод 20 години дипломатски односи, меѓу кои Канческа-Милевска ги спомна Австрија, Чешка и Ватикан, како и учеството во Рига - европската престолнина на културата во 2014.

Буџетот во културата за 2015 е 3,6 милијарди денари, што е за 0,79 проценти повеќе од буџетот за оваа година. За програмските дејности за 2015 година се наменети 837 милиони 278 илјади денари.

Министерството за култура денеска на својата веб-страница и во дневниот печат ги објави проектите кои се содржани во годишните програми на националните установи во културата за 2015 година и проектите поддржани на годишните конкурси по одделни области и активности од културата за 2015 година.

Канческа-Милевска соопшти дека наредната година ќе се инвестира во тековните капитални проекти - изградба на салата за Македонската филхармонија, изградба на театар и библиотека во Тетово, изградба на Струмичкиот и Турскиот театар и реконструкција на Албанскиот театар, за Плаошник и за домот на културата во Кисела Вода. Ќе биде поддржана и внатрешна реконструкција на Македонската опера и балет, Театарот за деца и младинци и Центарот за култура во Прилеп.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Кризната состојба за снабдувањето со нафта продолжува до април 2027 година

Собранието денеска донесе одлука кризната состојба за снабдувањето со нафта продолжува до април 2027 година.

Собранието, денеска, во рамките на 126. пленарна седница ја донесе одлука за продолжување на кризната состојба за уште шест месеци поради можноста за настанување нарушување на снабдувањето со нафта и нафтени деривати.

Можните нарушувања во снабдувањето со нафта и нафтени деривати остануваат причина за продолжување на кризната состојба во земјава.

На истата седница беа усвоени и Законот за државна ревизија, како и одлуката за испраќање припадници на Армијата на Република Македонија во меѓународната мисија „Алтеа“ во Босна и Херцеговина.

Собранието го избра и Александар Наумовски, професор на Економскиот факултет во Скопје, за надворешен комисионер во Комисијата за хартии од вредност.

Живот

Од Будинарци до Рим: Вангелина Пармачка меѓу 100-те жени херои на ФАО

Вангелина Пармачка од беровското село Будинарци е меѓу избраните 100 жени од целиот свет во иницијативата на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) „100 жени херои во агро-прехранбените системи и руралниот развој“.

На 15 октомври 2026 година, таа ја претстави Македонија на Светскиот форум за храна во Рим, каде што доби признание во седиштето на ФАО. Нејзината приказна е приказна за секојдневна работа на фармата, за гордоста да се произведува храна и за истрајноста трудот на жените во земјоделството да стане повидлив и повреднуван.

„Горда сум што сум земјоделка“

Во Будинарци, Вангелина заедно со своето семејство управува со фарма со околу 600 овци и произведува традиционално овчо сирење. Таа секојдневно е вклучена во грижата за животните, производството и пласманот на производите.

За неа, сточарството е начин на живот и професија од која може да се обезбеди достоинствена егзистенција.

„Ова е благодарна професија од која може чесно да се живее. Горда сум што сум земјоделка и што со заедничка работа ја обезбедуваме егзистенцијата на нашето семејство“, вели Вангелина.

Од одгледувањето на овците до сирењето што стигнува до потрошувачите, нејзината работа ги поврзува традиционалното знаење, производството на храна и претприемништвото. Таа е и пример за улогата на жените во семејните стопанства, каде што нивните обврски опфаќаат многу повеќе од самото производство.

Од работата на фармата до застапувањето за жените

Ангажманот на Вангелина не завршува на нејзината фарма. Како член на Управниот одбор и координаторка на Мрежата на жени фармери при Националната федерација на фармери (НФФ), таа се залага за поголемо признавање на трудот на руралните жени, посилни права и подобри услови за работа и живот.

„Жените фармери се невидливи потпори на селото и државата. Нивниот труд мора да се препознае и вреднува“, нагласува таа.

Преку заедничкото дејствување во НФФ, жените придонесоа за иницирање посебна мерка за поддршка на инвестициите на жените фармери во Програмата за рурален развој. Нивното застапување придонесе и за воспоставување програма за поддршка на социјалната сигурност на жените кои вршат земјоделска дејност, што го отвори патот кон регулирање на породилното отсуство за регистрираните жени фармери.

„Заедничката акција носи вистински промени и подобар економски и социјален статус за жените“, вели Вангелина.

Овие искуства ја зацврстуваат нејзината верба дека здружувањето им помага на жените да ги претворат заедничките предизвици во конкретни предлози и решенија.

Признание што може да охрабри и други жени

Иницијативата на ФАО се реализира во рамки на Меѓународната година на жената земјоделка 2026, прогласена од Обединетите нации. Таа ги истакнува придонесите на жените во производството, преработката и трговијата со храна, како и во развојот на руралните заедници, повикувајќи на поголема поддршка и еднакви можности.

Признанието за Вангелина го доближува до меѓународната јавност знаењето, посветеноста и лидерството на земјоделките од Македонија.

Таа верува дека иднината може да донесе подобри услови, поголема еднаквост и повеќе можности за жените во земјоделството. Себеси се гледа како уште поактивен глас на руралните жени и пример за младите девојки дека земјоделството може да биде стабилна и достоинствена професија.

Нејзиниот пат од Будинарци до Рим покажува дека работата на една семејна фарма може да оди рака под рака со лидерство што придонесува за промени и надвор од неа.

Свет

Зеленски за Трамп и Путин: Тоа би била историска грешка

Украинскиот претседател Володимир Зеленски синоќа, го обвини американскиот претседател Доналд Трамп дека се обидува да изврши притисок врз Украина за таа да ѝ се предаде на Русија.

Зеленски изјави дека предложил да се исполни барањето на Трамп – да се воздржат од напади врз руските рафинерии за нафта – во замена за добивање дополнителни ракети за украинските системи за противвоздушна одбрана „Патриот“.

„Мојот предлог беше: ние нема да ги напаѓаме руските капацитети за производство на дизел, а за возврат, вие ќе ни обезбедите ракети за системите ’Патриот‘ за да можеме да ја заштитиме нашата инфраструктура. Меѓутоа, тие едноставно бараат од нас да престанеме со нападите врз капацитетите за дизел. А доколку продолжиме со овие напади, се закануваат дека ќе ускратат нешто друго“, изјави Зеленски за „Блумберг“.

Тој истакна дека Вашингтон неодамна презел низа „непријателски дејствија“ кон Киев, вклучително и намерно забавување на пристапот до интернет преку системот „Старлинк“, како и одложувања во испораката на ракети за системот „Патриот“.

„Верувам дека се преземени чекори за да се убеди Украина да капитулира. Не тврдам дека ова е целта кон која се стремат нашите партнери. Дури и не сакам да ја разгледам можноста дека нашите американски партнери веруваат оти војната би можела побрзо да заврши на сметка на Украина. Сепак, токму така изгледа“, рече Зеленски.

Осврнувајќи се на претстојните избори на средината на мандатот во Соединетите Држави, тој истакна дека „претстојат опасни денови во периодот до изборите“, додавајќи дека односите со САД би можеле да се подобрат по нивното завршување.

„Политиката станува многу агресивна за време на изборниот период. Мислам дека во моментов тоа е вистинско искушение, но животот ќе продолжи и по изборите, и верувам дека ситуацијата ќе се смири“, рече тој. На прашањето кој наредил ограничување на интернет-врската преку „Старлинк“ (Starlink) на територијата на Украина, тој изјави дека наредбата дошла од „властите или од Белата куќа“, иако напомена дека не може да ги открие изворите од кои ја добил таа информација.

Зеленски изјави дека САД во моментов ѝ испорачуваат на Украина само 12 пресретнувачки ракети месечно за системот „Патриот“ (Patriot) – што е приближно една четвртина од количината што се испорачувала за време на администрацијата на претходниот американски претседател, Џозеф Бајден.

„Мислам дека претседателот на САД навистина има добри односи со Путин. Но, едно нешто овде не функционира: Трамп во моментов не може да го принуди Путин да ја заврши војната“, смета Зеленски.

На прашањето како би ги опишал напорите за подобрување на односите со САД, Зеленски изјави дека потенцијалните ризици за Украина се од размери на цунами. „Мораме да дејствуваме додека ситуацијата е сè уште само блага бура. Сметам дека овде е влог многу поголем од некаков договор за дизел“, рече претседателот на Украина.