Живот

Извештај на Фридом Хаус: Пад на слободите ширум светот, напредок во Јужна Азија

Слободите ширум светот минатата година опаднаа, додека авторитарните режими ја зацврстија својата контрола, но има значителен напредок во Јужна Азија, соопшти денеска Фридом Хаус во својот годишен извештај.

Организацијата за истражување со седиште во Вашингтон издигна две земји до статус на „слободни“ – Сенегал, каде опозицијата триумфираше откако беше поразен обидот на претседателот во заминување да ги одложи изборите, и Бутан, хималајското кралство кое ја консолидираше транзицијата кон демократија со конкурентни избори.

Бутан стана единствена јужноазиска земја класифицирана како слободна. Но, другите во регионот остварија значитечни придобивки во индексот без промена на категориите – Бангладеш, каде лидерот Шеик Хасина побегна соочен со револтот на народот, и Шри Ланка, каде Анура Кумара Дисанајаке беше избран за претседател на антикорупциска платформа со која долго време раководеа двете доминантни партии.

Најголемо подобрување на оценката во индексот, кој ги следи и земјите и териториите, е во Кашмир под индиска управа, кој одржа избори за првпат откако националистичката влада во Њу Делхи го укина специјалниот статус на регионот со мнозинско муслиманско население во 2019 година.

Според Фридом Хаус, Индија како целина забележала дополнително влошување посочувајќи ги напорите на премиерот Нарендра Моди да стекне влијание врз судиските назначувања. Групата го намали рејтингот на најголемата демократија во светот од „слободна“ на „делумно слободна“ во 2021 година.

Јана Гороховскаја, коавторка на извештајот, изјави дека слободите паѓаат на глобално ниво 19-та година по ред, но дека 2024 година била особено нестабилна поради големиот број избори.

- Големата слика е дека ова беше уште една година на истата траекторија на глобален пад на слободата, но поради сите избори, таа беше подинамична од претходните години“, рече таа.

Таа додаде дека и Бангладеш и Сирија, каде борците предводени од исламистите го соборија долгогодишниот лидер Башар ал-Асад во декември, забележаа моментални подобрувања во граѓанските слободи – но дека ќе биде подолг патот за да се забележат придобивки во политичкото претставување.

Политичките права во голема мера „зависат од институциите. И тие лесно се уништуваат, но многу тешко се градат“, рече таа.

Ретка светла точка на Блискиот Исток е Јордан, кој беше надграден од „неслободен“ во „делумно слободен“. Фридом Хаус укажа на реформите што овозможија поконкурентни избори во кралството.

Од друга страна, четири земји беа деградирани од „делумно слободни“ во „неслободни“ – Кувајт, Нигер, Танзанија и Тајланд.

Во Тајланд – кој постојано се менуваше во категориите на Фридом Хаус – судот ја распушти партијата која освои најмногу гласови на изборите, а потоа го разреши премиерот од втората по ранг партија по етичкиот приговор од сенаторите поддржани од моќната војска.

Кувајтскиот емир го распушти парламентот по изборите, додека во Танзанија, Фридом Хаус укажа на задушување на демонстрантите под претседателката Самиа Сулуху Хасан.

Нигер се најде под целосна контрола на војската по државен удар во 2023 година со кој беше соборен избраниот претседател Мохамед Базум.

Тунис, Ел Салвадор и Хаити, исто така, забележаа голем пад. Единствената земја со совршена 100 оценка за слободата е Финска, а потоа се Нов Зеланд, Норвешка и Шведска со 99 поени.

Фридом Хаус, основана во 1941 година со двопартиска американска поддршка, ја финансира американската влада, но се води како независна. Непрофитната група планираше отпуштања откако американскиот претседател Доналд Трамп ги замрзна парите наменети за промоција на демократијата.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Живот

Маж од Костарика го прослави 119. роденден, сега се обидуваат да ја докажат неговата возраст

Хосе Флорес од Костарика, кој живее во скромна дрвена куќа во Сардинал, заедно со своето семејство, сака да добие потврда дека е најстариот човек на светот.

Во неговото семејство и во официјалните документи се наведува дека има 119 години, што би го направило најстариот човек на светот, иако меѓународната потврда за неговиот датум на раѓање сè уште не е завршена, бидејќи експертите ги разгледуваат историските документи.

Сардинал, дел од Сината зона

Сардинал е мал град на полуостровот Никоја, еден од петте региони во светот познати како Сини зони, каде што луѓето генерално живеат подолг и поздрав живот и имаат поголема веројатност да доживеат 100 години. Жителите ја припишуваат својата долговечност на водата богата со калциум и магнезиум, исхраната базирана на пченка и грав, физичката работа и силните семејни и социјални врски.

Тајната на долговечноста

Хелен Флорес, внука и старател на Хозе, рече дека нејзиниот дедо, кој целиот свој живот работел на село, сега живее „мирно и среќно“. Од време на време тој се сеќава на настани од својот живот, раскажува неколку вицови и вели дека една од тајните на неговата долговечност е неговото семејство.

„Без љубов, без нежност и без грижа, тој не би бил тука денес“, рече таа.

Според Хорхе Виндас, основач на Здружението „Сина зона“ на полуостровот Никоја, кое ја проучува долговечноста во регионот, постојат и други фактори кои помагаат да се објаснат случаите на долговечност како оној на Флорес. Според неговата лична карта, Флорес е роден на 11 јули 1907 година.

„Семејните и социјалните врски се на прво место, заедно со духовноста и силната вера на овие луѓе, кои се многу физички активни“, рече Виндас. Тој додаде дека тие се хранат здраво и водат мирен живот со малку стрес.

Потврда на возраста и меѓународно признавање

Зборувајќи за процесот на верификација, Виндас рече дека здружението има историски документи кои сè уште треба да бидат потврдени од меѓународни организации, вклучително и Гинисовата книга на рекорди.

„Имаме голем број документи, од извод од матичната книга на родените и изводот за крштевање до документи од подоцнежниот период од неговиот живот, кога веќе бил татко и потоа“, рече тој. „Откако ќе се разгледа целата таа документација, се надеваме дека ќе биде потврдена и наскоро ќе имаме добри вести.“ Флорес имал осум деца, а денес има 23 внуци, 25 правнуци и една пра-правнука.

Најстарата жена на светот

Најстарата жива личност на светот е Британката Етел Катерхам. Родена е на 21 август 1909 година во Хемпшир, Англија, а во 2026 година наполнила 117 години, а кралот Чарлс лично ѝ го честита роденденот . Таа беше признаена како најстарата жива личност на светот откако бразилската калуѓерка Ина Канабаро Лукас почина во април 2025 година.

Тагови: костарика роденден

Свет

Во Кина се запали странски товарен брод, има загинати– се огласи и Си Џинпинг

Сериозна несреќа се случи утрово во кинеското пристаниште Кингдао, каде што голем број луѓе загинаа во пожар на странски товарен брод.

Според извештаите на кинеските државни медиуми, пренесени од „Саут Чајна Морнинг Пост“, бродот бил на поправки на бродоградилиштето во времето на несреќата.

Реагирал и кинескиот претседател

Според државната агенција Ксинхуа, пожарот избувнал околу 11:15 часот по локално време додека бродот бил на одржување. Првите извештаи сè уште не го покажуваат точниот број на загинати или повредени, објавува Би-Би-Си.

На трагичната несреќа реагирал и кинескиот претседател Си Џинпинг, кој побарал итно започнување на сеопфатна операција за пребарување и спасување. Тој, исто така, наредил брза истрага за да се утврдат точните причини за пожарот.

Тагови: Си Џинпинг товарен брод

Фудбал

Мухаремовиќ го шокира Челзи и ги воодушеви муслиманите (ВИДЕО)

Тарик Мухаремовиќ (23), стопер на Лидс и репрезентацијата на Босна и Херцеговина, го постигна водечкиот гол за Лидс против Челзи во третото коло од Лига купот, но неговиот потег по голот привлече посебно внимание.

Натпреварот на Стемфорд Бриџ, во кој го постигна првиот од вкупно девет гола, заврши со пораз од 6:3 за неговиот тим.

Гол и прослава што одекна

Мухаремовиќ му донесе водство на Лидс во 23-тата минута. Неговиот гол од 1-0 против Челзи ја продолжи низата добри настапи откако дојде од Сасуоло за 37 милиони евра ова лето. Откако го постигна голот, тој клекна на тревникот и изврши сеџда, муслиманска молитва.

Потегот веднаш беше забележан и споделен од страницата „Faithfull Ballers“, посветена на муслиманските фудбалери. Заедно со видеото и знамето на Босна и Херцеговина, тие ја објавија пораката: „Тарик Мухаремовиќ постигна гол против Челзи во EFL Купот и го прослави голот со тоа што се поклони. Алахума Баарик“.

🇧🇦 Tarik Muharemović scores against Chelsea in the EFL Cup and celebrates with sujood. 🤲🏽 Allahumma Baarik 🤍 https://t.co/LHUAGaGy2B
— Faithfull Ballers (@FaithfullBaller) September 9, 2026

Мухаремовиќ изврши сеџда. Што е тоа?

Саџдата е врв на муслиманската молитва (намаз) и означува положба во која верникот паѓа сеџда на земја, допирајќи ја земјата со челото, носот, дланките, колената и стапалата. Овој чин симболизира целосна понизност, покорност и благодарност кон Бога (Алах).

Во контекст на спортот, кога муслиманските спортисти постигнуваат гол или постигнуваат голем успех, паѓањето на земја и сеџдата е израз на длабока благодарност кон Бога за постигнатиот успех. Ова стана препознатливо во спортскиот свет преку прославите на многу познати фудбалери, како што е Мохамед Салах.

Тежок пораз и покрај водството од 2:0

Иако Лидс го зголеми водството на 2:0 во 48-та минута преку Аронсон, домашниот тим направи пресврт. Челзи постигна дури шест гола до крајот на натпреварот и победи со конечен резултат од 6:3. За Мухаремовиќ, голот беше лично задоволство и потврда за неговата добра форма и покрај елиминацијата на неговиот тим од натпреварувањето.

Тагови: Челзи муслиманите