Живот

Истражувачите велат дека користењето на „ChatGPT“ може да го „распадне“ мозокот. Но вистината е малку покомплицирана

Откако се појави ChatGPT пред речиси три години, се води широка дебата за влијанието на вештачката интелигенција (ВИ) врз учењето. Дали овие технологии се корисни алатки за персонализирана едукација, или отвораат пат кон академска нечесност?

Најголемата загриженост е дека користењето на AИ ќе доведе до општо „отапување“, односно пад на способноста за критичко размислување. Според некои, доколку учениците прерано почнат да се потпираат на овие алатки, нема да развијат основни вештини за решавање проблеми и логично размислување.

Дали тоа навистина е така? Според неодамнешна студија од научници на МИТ, изгледа дека е. Истражувачите тврдат дека користењето на ChatGPT за пишување есеи може да доведе до „когнитивен долг“ и веројатно намалување на способностите за учење.

Што открила студијата?

Во текот на четири месеци, тимот од МИТ ги следел когнитивните реакции на 54 возрасни учесници кои требало да напишат три есеи користејќи или вештачка интелигенција (ChatGPT), интернет-пребарувач или сопствено знаење (групата „само мозок“). Тие го мереле менталниот ангажман преку електрична активност на мозокот и анализа на јазикот во есеите.

Резултатите покажале дека оние кои користеле AИ имале значително понизок когнитивен ангажман од другите две групи. Покрај тоа, потешко се сеќавале на цитати од своите есеи и чувствувале помала сопственост над напишаното.

Во финалниот, четврти есеј, групите ги сменија улогите – тие што до тогаш пишувале без АИ сега користеа ChatGPT, и обратно. Оние што преминаа од АИ кон пишување без помош, покажаа значително помал ангажман, далеку под нивото на групата „само мозок“ во нивната трета сесија.

Авторите заклучуваат дека ваквата промена укажува на „натрупан когнитивен долг“ – луѓето кои подолго користеле АИ се нашле во ситуација каде што нивниот мозок не можел да се врати на претходното ниво на активност.

Сепак, тие предупредуваат дека само 18 учесници (по шест од секоја група) го завршиле четвртиот дел од експериментот, што значи дека резултатите се прелиминарни и бараат дополнителна потврда.

Дали ова значи дека АИ нè прави помалку паметни?

Не нужно. Овие резултати можеби се последица на самиот дизајн на студијата. На пример, групата што не користела АИ имала три сесии за да се запознае со задачата и природно го зголемила својот ментален ангажман (т.н. ефект на запознавање).

Од друга страна, групата која дури на крајот започна да пишува без помош на АИ го имала тоа искуство само еднаш и не можела да го достигне истото ниво на вклученост.

Групата што премина од „само мозок“ кон ChatGPT, пак, го користела ChatGPT поефикасно, затоа што темата на последниот есеј била поврзана со претходните задачи. Бидејќи тие биле ментално повеќе ангажирани претходно, се сеќавале подобро и можеле да ја искористат АИ алатката за проширување на веќе стекнатото знаење.

Што значи сето ова за користењето АИ во образованието?

Ако се вратиме назад, можеме да го споредиме ова со воведувањето на калкулаторите во 1970-тите. Наместо да ги забранат, наставниците едноставно ги направиле задачите потешки – очекувајќи од учениците да го користат калкулаторот, но да го насочат својот ум кон посложени пресметки.

Истото треба да се случи и со АИ. Но многу наставници денес сè уште ги поставуваат истите задачи и имаат исти очекувања како и пред пет години – кога овие алатки не постоеја. Во таков контекст, АИ навистина може да биде штетна – затоа што студентите лесно можат да ја префрлат целата ментална работа на алатката и да развијат ментална пасивност.

Сепак, како што калкулаторите помогнаа за сложени математички пресметки, така и АИ може – и треба – да ни помогне со задачи кои порано беа невозможни. На пример, наместо да пишуваат едноставен есеј, студентите би можеле со помош на АИ да изработат сложен план за настава, а потоа усно да го образложат.

Во студијата на МИТ, сите учесници пишувале „стандардни“ есеи, па нивниот ментален ангажман бил во рамките на тоа што се очекувало од нив. Истото би се случило ако студентите прават комплицирани пресметки – едни со рака, други со калкулатор. Едните би се мачеле, другите едвај би трепкале.

Учење како да се користи АИ

Денешните и идните генерации треба да знаат како да размислуваат критички, креативно и како да решаваат проблеми. Но АИ го менува значењето на овие концепти.

Пишувањето есеи со пенкало веќе не е најдобриот доказ за критичко размислување – исто како што долги рачни пресметки не се доказ за математичка способност.

Клучот е да знаеме кога, каде и како да користиме АИ. Да знаеме кои задачи можеме да ѝ ги препуштиме, а кои бараат целосен човечки ангажман. Тоа е основата за развој на долгорочни вештини и вистинско учење, пишуват странски медии.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Видео: Дали ова е најбизарниот спорт во светот? Натпреварувачки се удираат по задникот

Натпреварувачки се удираат по задникот, дали е ова најбизарниот спорт?.

Ако мислевте дека сте ги виделе сите можни боречки спортови, Романците најдоа начин да ги изненадат сите. Промоцијата RXF организира натпревар наречен „Booty Slap“, во кој жените се удираат со дланка по задникот.

Форматот е прилично едноставен. Две натпреварувачки стојат една спроти друга и наизменично упатуваат силни шлаканици со отворена дланка по задникот на противничката.

Според тековните правила на RXF, дуелот се состои од вкупно десет шлаканици, а победничката се одредува врз основа на силината на ударот – односно штетата што ја предизвикуваат ударите.

🍑 Romania has butt-slapping competitions Romanian promotion RXF even has a separate discipline called Booty Slap: contestants take turns slapping each other on the butt, with the winner decided by the force and effect of the hits. So… where do you sign up to be a judge?
— NEXTA (@nexta_tv) September 16, 2026

Натпреварувачките мора да имаат најмалку 18 години, а пред мечот нанесуваат специјална супстанца на рацете за да го максимизираат ефектот на шлаканиците. За разлика од класичниот „Power Slap“, целта овде не е да се нокаутира противничката со удар во главата.

Наместо тоа, натпреварувачките се стремат да зададат што е можно посилна шлаканица, принудувајќи ја ривалката да изгуби рамнотежа или едноставно оневозможувајќи ја да ја издржи болката.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шоу биз

Бред Пит ја „загубил“ девојката на свадбата на Тејлор Свифт

Еден од најголемите заводници во Холивуд, актерската ѕвезда Бред Пит откри дека за време на спектакуларната свадба на Тејлор Свифт и Тревис Келси накратко ја изгубил од вид својата девојка, Инес де Рамон.

Еден од најголемите заводници во Холивуд, актерската ѕвезда Бред Пит откри дека за време на спектакуларната свадба на Тејлор Свифт и Тревис Келси – настан одржан на 3 јули во њујоршкиот „Медисон Сквер Гарден“, кој тој го опиша како „свадба на векот“ – накратко ја изгубил од вид својата девојка, Инес де Рамон, на преполниот подиум за танцување.

„Тоа беше неверојатна ноќ“ .

Говорејќи на премиерата на филмот *Heart of the Beast*, актерот раскажа дека тој и Инес поминале „10, можеби 12 часа“ на свадбата, на која присуствувале околу 1.000 гости, истакнувајќи дека тоа била „неверојатна ноќ“.

Поради правилото што им забранувало на гостите да ги користат своите телефони, Пит рече дека накратко ја изгубил Инес од вид во гужвата на подиумот, но брзо ја пронашол со помош на другите гости, додавајќи дека целата прослава била внимателно испланирана, емотивна и многу забавна.

Двојката, која е заедно од 2022 година, ја официјализираше својата врска на Инстаграм за време на свадбата.

Инаку на свадбата на векот меѓу истакнатите гости беа Џиџи Хадид, Бредли Купер, Ед Ширан, Сабрина Карпентер, Хју Грант, групата „Хаим“ и Том Хенкс.

Во меѓувреме, новиот филм на Пит, *Heart of the Beast*, пристигнува во кината на 23 септември, според „Филм-њуз“ (Film-News).

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ФУЕН едногласно ја усвои Резолуцијата на Македонското друштво „Илинден“-Тирана

Федералната унија на европските националности (ФУЕН), на својот конгрес што се одржува во Хелсинки, Финска, денеска едногласно ја усвои Резолуцијата поднесена од Македонското друштво „Илинден“-Тирана.

Овој чин претставува уште еден голем дипломатски и институционален успех за македонското национално малцинство во Република Албанија.

Со усвоената резолуција, ФУЕН упатува четири клучни барања до албанските и меѓународните институции:

1. Ратификација на Европската повелба: Република Албанија итно да ја потпише и ратификува Европската повелба за регионални или малцински јазици.

2. Заштита на идентитетот: Да се преземат ефективни и конкретни мерки за заштита на македонскиот идентитет од зачестените притисоци, негирања и асимилација.

3. Зачувување на Општина Пустец: Општина Пустец да остане посебна единица на локалната самоуправа и во рамките на претстојната нова административно-територијална реформа во Албанија.

4. Преименување: Општина Пустец официјално да се преименува во Општина Преспа.

Веднаш по гласањето на делегатите, претседателот на Македонското друштво „Илинден“-Тирана, Никола Ѓурѓај, во изјава за весникот „Македониум“ го истакна значењето на овој момент.

„Ова е значаен чекор за зачувување на македонскиот јазик, идентитет, култура и сите права на Македонците во Република Албанија. Веќе 11 години, како рамноправна членка на ФУЕН, активно учествуваме во работата на оваа реномирана европска организација и ги застапуваме интересите на нашиот народ. Ова е можност за нови искуства, зајакнување на соработката со другите национални малцинства во Европа и дополнителна афирмација на македонскиот идентитет, јазик, култура и традиција. Со голем гордост го претставуваме македонското национално малцинство на европско ниво“, изјави Ѓурѓај.

Резолуцијата во најкраток рок ќе биде официјално доставена до сите релевантни албански државни органи, како и до клучните меѓународни и европски институции за заштита на човековите и малцинските права.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.