Тоа е првиот конкретен чекор од проектот Suncatcher, со кој технолошкиот гигант тестира дали вештачката интелигенција еден ден би можела да се напојува од центри за податоци во орбитата, напојувани директно од енергијата на Сонцето.

Сателитот со големина на фрижидер наречен MVP ќе се лансира со ракетата Falcon 9 на SpaceX од воздухопловната база Ванденберг во Калифорнија, објави New York Times. Лансиран е неколку месеци пред оригиналниот план. Имено, Гугл првично објави дека прототиповите развиени со Planet Labs ќе летаат на почетокот на 2027 година.

Станува збор за технолошки тест, а не за вистински центар за податоци. MVP носи четири Google TPU чипови, кои заедно имаат приближно компјутерска моќ на сервер во центар за податоци.

Сончевите панели ќе им дадат на чиповите околу еден киловат, што е доволно за фен за коса, но и за проверка на работата и издржливоста на хардверот во вселената. Сателитот сè уште треба да може да одговори на едноставни барања за вештачка интелигенција од орбитата и се очекува да работи околу една година.

Планет Лабс првично се согласи да лансира два сателити за Гугл во 2027 година, но Гугл инсистираше да влезе во орбитата подоцна оваа година и да преземе дополнителен ризик, рече Ерик Стивенс, директор за системско инженерство во Планет Лабс. За да го забрза процесот, Гугл ги инсталираше своите чипови во веќе завршен сателит од Планет Лабс, компанија во која инвестираше.

We’re sending TPUs to space (yes, really). After years of research, we’re launching a satellite to evaluate if and how Google Tensor Processing Units (TPUs) hold up in orbit. The test mission, as part of our latest moonshot — Project Suncatcher — is designed to gather data exploring how we can one day host machine learning infrastructure in space.

— Google (@Google) September 24, 2026

Ладењето е најголемиот проблем

Најголемиот инженерски предизвик е ладењето. Вентилаторите во вселената не работат, па Гугл разви слоевит систем кој спроведува топлина преку термички материјал, алуминиум и бакар до плочата на радијаторот. Чиповите можат да работат околу 15 минути, а потоа да се исклучат за да се изладат, рече Травис Билс, виш директор за управување со производи на Гугл за Проектот Санчечер.

Гугл го претстави проектот во ноември 2025 година. „Високите трошоци за лансирање историски се голема пречка за големите вселенски системи“, напиша Билс во тоа време. Тој додаде дека податоците за цените на лансирањата сугерираат дека до средината на 2030-тите тие би можеле да паднат толку многу што операциите на вселенските центри за податоци би можеле да станат споредливи со оние на Земјата.

Гугл сè уште планира да лансира два сателити следната година. На долг рок, според истражувачкиот предлог на компанијата, целта е кластер со 81 сателит кои би летале во формација широка околу еден километар и би комуницирале едни со други преку оптички врски. Извршниот директор на Alphabet, Сундар Пичаи, го претстави проектот како еден од потфатите на компанијата на ниво на можното.

„Крајната цел е еден ден да имаме центри за податоци во вселената за подобро да се искористи енергијата на сонцето, која е сто трилиони пати поголема од сè што произведуваме на Земјата денес“, рече Пичаи во интервју за Fox News. „Не се сомневам дека за десет години ќе го сметаме за понормален начин за градење центри за податоци“, рече тој.

Другите раководители на Google се значително повнимателни. „Искрено, не очекуваме да имаме нешто корисно оперативно во следните неколку години“, рече Џејмс Маника, виш потпретседател за истражување на Google, споредувајќи го проектот со раните истражувања на Google за автономни возила.

Позадината на проектот е растечката енергетска глад на вештачката интелигенција. Меѓународната агенција за енергија проценува дека потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци приближно ќе се удвои до крајот на деценијата, на речиси 1.000 терават часови.

Гугл не е сам

SpaceX побара дозвола од Федералната комисија за комуникации на САД за лансирање дури еден милион сателити, а Елон Маск има за цел да лансира орбитални центри за податоци со вештачка интелигенција кон крајот на следната година. Стартапот Starcloud, поддржан од Nvidia, го испрати својот прв сателит со чипот H100 на Nvidia во орбитата во ноември 2025 година.

Основачот на Blue Origin, Џеф Безос, верува дека центрите за податоци ќе завршат во вселената, но само во следните неколку децении.

Меѓу најгласните скептици е шефот на најголемата светска компанија за облак. „Сè уште нема доволно ракети за лансирање милион сателити, па затоа сме далеку. Цената за испраќање товар во вселената денес е огромна“, рече Мет Гарман, извршен директор на Amazon Web Services. „Едноставно не е исплатливо.“

Кетлин Карли, аналитичарка во Центарот за безбедност и технологии во развој (CSET) на Универзитетот Џорџтаун, кој ја проучува вселенската економија на САД, рече дека луѓето се цинични затоа што концептот во моментов е технолошки неизводлив. „Ни велат дека е 2030, 2035 година - и навистина не мислам дека е можно. Но, на долг рок, е можно“, рече таа.

Ребека Рид, поранешна помошничка администраторка на НАСА и помошничка директорка на Програмата за технологии во развој и глобална политика на Харвард, предупреди во есеј за Фајненшл тајмс дека постојат значителни еколошки проблеми, како и отворени прашања за трошоците и работната сила.

Таа го цитираше извршниот директор на OpenAI, Сем Алтман, кој го нарече третирањето на орбитата како заобиколување за енергетски интензивната обука на моделите со вештачка интелигенција „смешно“.

Серија пречки

Аналитичарите, исто така, посочуваат на серија технички пречки: дисипација на топлина во вакуум, заштита на хардверот од зрачење, ризик чиповите да станат застарени пред скапото лансирање да се исплати и потребата од доволно силни врски помеѓу Земјата и вселената. Научниците, исто така, предупредуваат дека толку многу сателити, без оглед на големината, би биле штетни за животната средина, поради загадувањето на атмосферата и ризикот за озонската обвивка.

Постојат и поумерени гласови. Џеф Торнбург, извршен директор на Portal Space Systems и поранешен инженер на SpaceX кој го водеше развојот на моторот Raptor, го гледа преместувањето на центрите за податоци во орбитата за соларна енергија како логичен потег, иако предупредува дека изградбата нема да биде брза или евтина.

„Инженерите ќе најдат начин да го направат тоа да функционира“, изјави тој за Fortune. „На долг рок, само е прашање колку време ќе ни треба.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.