Глобалната воздухопловна индустрија влегува во најтешката криза од пандемијата - Канал 5

Глобалната воздухопловна индустрија влегува во најтешката криза од пандемијата

Цената на млазното гориво во февруари изнесуваше околу 96 долари по барел. 

Глобалната воздухопловна индустрија влегува во најтешката криза од пандемијата

Хина

Затворањето на Ормуската Теснина поради војната меѓу САД, Израел и Иран го преполови глобалното снабдување со нафта, а авиопревозниците се соочуваат со парадокс кој би можел да ја преобликува индустријата каква што ја познаваме – горивото стана многу скапо, а покачените цени на билетите ја задушуваат побарувачката која би требало да ја спаси.

Цената на млазното гориво во февруари изнесуваше околу 96 долари по барел. До 20 март таа скокна на 197 долари – повеќе од двојно за само еден месец. Дури ни за време на избувнувањето на војната во Украина во 2022 година, млазното гориво не достигна таков врв.

Тој скок директно се претвора во огромни трошоци: полнењето на авион Boeing 737-800, кое на 27 февруари чинеше околу 17.000 долари, една недела подоцна чинеше повеќе од 27.000 долари.

Според Business Insider, дваесетте најголеми авиокомпании изгубија околу 53 милијарди долари од својата пазарна вредност од почетокот на војната.

Пред да почне конфликтот, воздухопловната индустрија предвидуваше рекордни профити од 41 милијарда долари за оваа година. Извршниот директор на United Airlines, Скот Кирби, најави откажување на околу пет отсто од планираните летови во првата фаза.

„Реалноста е таква што цените на млазното гориво се повеќе од удвоени во последните три недели, а не знаеме како сето тоа ќе се развива“, им напиша тој на вработените. Доколку високите цени потраат, годишните трошоци на компанијата ќе пораснат за милијарди долари.

Совршена бура

Ригас Доганис, претседател на „Airline Management Group“, вели дека се плаши дека многу компании нема да можат да ја издржат ситуацијата.

„Авиокомпаниите се соочуваат со егзистенцијален предизвик. Ќе мора да ги намалуваат цените за да ја поттикнат ослабената побарувачка, додека повисоките трошоци за гориво ги туркаат кон зголемување на цените. Совршена бура.“

Аналитичарите на „Deutsche Bank“ одат уште подалеку: „Без краткорочно олеснување, авиокомпаниите ширум светот би можеле да бидат принудени да приземјат илјадници авиони, додека финансиски најслабите превозници би можеле целосно да ги запрат операциите.“

Не е прашање само цената, туку и физичката достапност на горивото. Патрик Пујане, извршен директор на „TotalEnergies“, предупреди дека недостигот веќе се шири од Азија кон Европа: „Кризата почнува навистина да ги погодува купувачите. Сè ќе зависи од тоа колку долго ќе трае овој конфликт. Би можеле да имаме многу, многу драматични последици.“

За европските патници кои планираат летување, пораките се загрижувачки. Кентон Џарвис, извршен директор на „EasyJet“, предупреди: „Сигурен сум дека летаме уште недела-две. Веројатно и три. Дали сум сигурен и за четири недели? Никој не може да ми каже на што можам да сметам, а летото е пред врата.“

Поскапи билети

Аналитичката компанија OAG објави дека глобалните цени на билетите во првите два месеци од 2026 година се веќе за 24 отсто повисоки во споредба со истиот период од претходните години. На популарните туристички рути патниците можат да очекуваат зголемување на цените од 10 до 20 отсто, а најизложени се оние кои купуваат билети непосредно пред летот.

Американскиот претседател Доналд Трамп им порача на земјите кои не сакаат да му се приклучат во борбата против Иран дека „не можат да добијат млазно гориво поради Ормуската Теснина“ и да „одат да набават сопствена нафта“.

Европските одговори се нерамномерни. Многу држави ги намалуваат давачките за гориво или одредуваат фиксни цени во кои преземаат дел од трошокот. ЕУ во моментов ги разгледува општите мерки за енергетската криза, но тие не се дизајнирани посебно за авиокомпаниите.

Европската комисија им сигнализираше на државите членки да се подготват за долготрајни нарушувања на пазарот на енергија и размислува за повторно воведување на алатките од 2022 година, како што се ограничување на цените на енергијата или намалување на даноците. Енергетскиот комесар Дан Јоргенсен отиде чекор подалеку со контроверзниот предлог Европјаните помалку да патуваат и поретко да летаат за да се заштеди гориво.

Воздухопловната индустрија ги преживеа нафтените кризи од 1970-тите, колапсот по 11 септември и пандемиското запирање во 2020 година. Секој пат успеваше да се приспособи.

Оваа криза се разликува по својот размер и сложеност: рутите се блокирани, горивото е оскудно, а сметките веќе пристигнуваат.

За европскиот турист кој планира да оди на летување со авион, пораката е јасна – билетите ќе бидат поскапи, летови ќе има помалку, а крајот на неизвесноста е далеку.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонските домаќинства фрлаат по 86 килограми храна годишно што е над европскиот просек

Додека секој денар за храна внимателно се пресметува, значително количество од купеното сепак завршува во канта.

Македонските домаќинства фрлаат по 86 килограми храна годишно што е над европскиот просек

Според Индексот за отпад од храна на Програмата на ОН за животна средина, македонските домаќинства создаваат околу 86 килограми отпад од храна по жител годишно – 17 килограми повеќе од просекот на домаќинствата во Европската Унија.

Колкава е навистина навиката на македонските семејства да фрлаат храна, објаснува претседателот на Банката за храна на Македонија, Душко Христов, повикувајќи се на нивните истражувања.

,,Секое семејство нека стави прст на чело да разбере дека на дневна основа фрла негде по едно евро, месечно 30 евра,годишно 360 евра и ако одиме со математиката дека сме 100 илјади семејства тоа значи над 36-40 милиони евра вредност се фрла на храна во нашите ѓубришта...На прво место фрлаат леб и лиснати, на второ сувомеснати, на трето место овошје и зеленчук..,, – Душко Христов ,претседател на Банка за храна Македонија.

Дали и колку често храната завршува во канта, прашавме и дел од граѓаните.Некои од нив велат дека најчесто се фрлаат производи што се расипале или им истекол рокот.

Во време кога дел од храната секојдневно завршува како отпад, последните податоци на ДЗС покажуваат дека 21,9 проценти од населението во земјава живее под ризик од сиромаштија, а кај семејствата со деца стапката достигнува 25,2 проценти.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

„Мој Термин“ да се ажурира и надгради, бараат лекарите

Со месеци се игра „брзи прсти“ за „Мој термин, се полни електронска листа за чекање за пациентите да се пратат на Клиника, и тоа е само еден проблем со системот кој дирекно ги засега пациентите, алармираат од Здужението на матични лекари. 

„Мој Термин“ да се ажурира и надгради, бараат лекарите

Со месеци се игра „брзи прсти“ за мој термин, се полни електронска листа за чекање за пациентите за да се пратат на Клиника, и тоа е само еден проблем со системот кој дирекно ги засега граѓаните, алармираат од Здужението на матични лекари. Дел од пациентите се жалат дека и кога ќе дојдат на ред, ден пред терминот, преку СМС порака тој им се откажува, со образложение дека лекарот не е тука и насока – да отидат кај матичниот доктор за да земат нов. Вака, постапката почнува од почеток, па некои пациенти кој немаат финансии за да одат на приватно и по повеќе од половина година не можат да стигнат до специјалист преку „мој термин“. По ревизорскиот извештај што ги нотираше и останатите слабости, јасно е дека мора да има промени, вели д-р Лилија Чолакова Дервишова, Претседател на Здружението на приватни лекари.

-Мој термин мора да се надогради, мора да се ажурира, мора безбедноста на податоците да бидат на многу високо ниво. Сите овие податоци што се во „мој термин“ прво треба да се под Министерство за здравство бидејќи се работи за многу чувствителна тема и лични податоци, не може некоја приватна фирма да ги координира, како што сега (од ревизорскиот извештај) дознавме. Во однос на пуштањето на термини од специјалистите, за три секунди ги снемува термините. Дали на пациент со самоубиствени идеи кој е во моментот на преглед ќе му речете, „почекај сега, ја морам на „ловам“ термини“, тоа мора поинаку да се реши. д-р Лилија Чолакова Дервишова - претседател на Здружението на матични лекари.

Извештајот за ревизија на „мој термин“ покажа дека за операции пациенти чекаат со години, па само еден доктор има 198 закажани интервенции. Освен тоа, ревизорите утврдиле и дека листите на чекање не ја одразуваат реалната состојба, бидејќи недостигаат клучни податоци, а во дел од болниците воопшто немало ни листи што отвора ризик пациенти без термин, да бидат примени пред оние кои подолго време чекаат уредно.

Министерот за здравство јавно посочи и дека неразбирливо е како системот „мој термин“ речиси 18 месеци немал договор за одржување и најави дека од службите побарал подготовка на јавен повик за двегодишно одржување. Освен најава за акциски план на делување, здравствените власти ветуваат дека системот ќе биде биде централен дел од најавената дигитализација.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Првиот сведок во случајот „Државна лотарија“прогласен за „непријателски“од обвинителството

За „непријателски“ го прогласи својот прв сведок обвинителството на денешното судење за случајот „Државна лотарија“. 

Првиот сведок во случајот „Државна лотарија“прогласен за „непријателски“од обвинителството

Владо Петковски кој е актуелен директор на сектор за игри на среќа, раскажа дека со доаѓањето на Перпарим Бајрами во Државна лотарија биле иницирани повеќе нови проекти со цел зголемување на профитот на компанијата. Учествувал во набавката на ВЛТ апарати кои се предмет на обвинението, на што му претходело формирање на ново друштво кое самостојно ќе приредува електронски игри на среќа.

-Откако финансискиот план беше направен се направи набавка, пристигнаа апаратите, се поставија кај деловните партнери и требаше да се добијат технолошко технички услови, за што УЈП се произнесе позитивно, но не стигна согласност од Министерството за финансии бидејќи се донесе тоа автентично толкување на законот, по што сите процеси беа блокирани. Автентичното толкување на Законот за игри на среќа, не дозволи ова друштво да работи,- -Владо Петковски – Директор во Државна лотарија, сведок.

На прашања на обвинителството, тој одговори и дека не знале каков односот помеѓу Перпарим Бајрами и Артан Груби, дека немал средба со овие двајца обвинети но и дека не знае зошто била сменета претходната директорка на Државна лотарија. Практично со своето сведочење тој не ја поткрепи тезата на обвинителството, туку даде одговори во полза на одбраната. Обвинителите го прогласија за „непријателски сведок“ и вкрстено го испрашаа откако посочија дека дал поинакви одговори кога како осомничен во случајот на два пати бил испрашуван во обвинителството. Сепак пред судот ги негираше прашањата на обвинителството - дали Перпарим Бајрами кажал дека без одобрение на Артан Груби не прави ништо но и дали не се сретнал со нив двајцата на бензинска на Партизанска во 2024 година.

Обвинителите Даниел Коцев и Александар Давчевски не сакаа да го коментираат сведочењето на Петковски. Одбраната пак е на став дека со исказот на Петковски се потврдува нивната теза.

-Исказот на сведокот во целост ја потврдува тезата на одбраната дека конкретно обвинетиот Артан Груби нема преземено никакви противправни дејствија во конкретниот случај. Сведокот го потврди она што се случувало во рамки на Државна лотарија дека се било согласно закон. изјави – Гоце Ристески – Адвокат.

Освен Груби и Бајрами, во случајот обвинети се уште шест лица меѓу кои и поранешниот генерален секретар на Влада Методија Димовски.

Сите се товарат за пречекорување на службените овластувања со што, според обвинението, на државната лотарија ѝ била предизвикана штета од 596 милиони денари, односно околу 9,7 милиони евра.

YouTube video

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер