Живот

Галичка свадба 2019: Круна на љубовта и традицијата

Со тивка песна и громогласни три истрели во подножејот на Бистра овој викенд ќе се најави традицијата на мијачките свадби.

И оваа година во Галичник средиштето на мијачијата така ќе се означи почетокот на уште едно издание на културно-туристичката манифестација „Галичка свадба" . Акцентот ќе падне на љубовта која ќе биде мотив за сватовите да заиграат на ритамот од старата, повеќевековна свадбарска езгија.

На 46-тото издание во центарот на вниманието ќе бидат зетот Огнен Караѓозовски и Марина Петровска. Токму на оваа двојка од уште две други, Советот на месна заедница Галичник први им рекоа: Нека ви е со среќа.

Марина и Огнен на годинешната Галичка свадба, ДА ќе речат, узда ќе стават, леб ќе замесат и коњ ќе јавнат.

За годинешните младенци се знае дека нивната љубов започнала кога заедно работеле во хотелиерство и сега живеат во Скопје. Марина има потекло од Крива Паланка, но одамна е преселена, а Огнен има потекло од едно големо галичко семејство. Тој во повеќе наврати бил вклучен во органзиацијата на претходните свадби и учествувал како статист.

Над 200 луѓе за посилен впечаток

За одржувањето на оваа манифестација која е инспирирана од желбата на жителите на Галичник да ги сочуваат од заборав обичаите карактеристични за мијаците веќе се направени сите подготовки. Свадбарските обичаи ќе започнат со поставување на свадбарското знаме, а судбоносното „да" младенците ќе го кажат в недела, 14 јули, во храмот „Св. Апостол Петар и Павле". Посетителите ќе можат да проследат над 30 обичаи кои што ќе се изведуваат за време на свадбарските денови (сабота од 19:30 и во недела од 8:30 часот.

На манифестацијата ќе бидат ангажирани стотина статисти облечени во автентични галички носии. За изведување на традционалните ора и игри ќе бидат задолжени триесетина членови на КУД „Фолклорни бисери". Предвидена е и коњица со коњаници, луѓе кои ќе бидат техничката поддршка, односно вкупно околу 250 луѓе. За време на викендот, во Галичник ќе биде воспоставен и специјален сообраќаен режим, за полесно следење на фестивалот.

Новината која минатата година се покажа како исклучително атрактивна, годинава ќе биде унапредена. Од месната заедница ќе овозможат лајв-стрим од целиот настан. Прогрмата од околу 12 часови, освен на голем лед екран поставен на платото, ќе може да се следи и преку интернет и други телевизиски платформи.

Традиционалната културно-сценска манифестација Галичка свадба годинава се одржува три дена од 12 до 14 јули, а покровител на годинешната Галичка свадба е претседателот Стево Пендаровски кој по татко е галичанец.

Традиционалните обичаи станаа атракција

За време на манифестацијата, посетителите можат да проследат автентични свадбарски обичаи и ритуали проследени со изворни свадбарски песни карактеристични за овој крај од Македонија и за мијаците.

Традиционално, почетокот на свадбата се означува во сабота со китењето на свадбарскикот бајрак со горско цвеќе и симболичниот чин на „фрлање" три пушки од куќата на зетот (вила „Доста"). За ова време се пее стара песна со овие стихови:

„Стани моме да би не станало

по ридови с'лнце огреало.

По чардаци крстати бајраци,

по дворови китени сватови

по прикледи шарени ковчези

а пред кледи млада зетелина

и во кледи свршена девојка!"

Од другиот крај на селото треба да грмнат тапаните и ѕурлите, а мајката на зетот ги дочекува семејството и роднините со домашен леб и со ќуп во рацете, по што го поведува „Свекрвиното оро".

Една од највпечатливите слики и е посебна атракција е поврзана со обичајот за симболичното терањето на демоните што би можеле да ја следат младата двојка. Зетот, кумот и други пријатели носат запалени факели до куќата на младата. Свитата со факелите го осветлува патот до трите чешми, каде младата за последен пат како немажена ги полни бокалите со вода.

Утредента се изведува еден оригинален обичај „канење на мртвите". Токму за овој обичај еден од најпознатите македонски литерати Петре М. Андреески ќе запише...Животот никогаш не смее да биде слава само на живите, зашто и мртвите некогаш биле живи, зашто и живите еднаш ќе бидат мртви и голем грев е нивната врска да се прекине.

Од гробиштата, се оди до куќата на кумот од кого младенецот бара благослов. Највпечатлив обичај е бричењето на зетот што означува негова трансформација од момче во човек. Потоа следува потстрижување. Во неговата потстрижена коса се става дукат, како симбол на богатство и потомство.

По овие обичаи следува одењето до куќата на младата. Таа облечена во традиционална галичка носија, го дочекува младенецот на балконот од нејзината куќа. Тогаш таа изговара, гледајќи низ прстенот: „Низ прстен те гледам во срце да ти влезам".

Качена на коњ младата заминува во куќата на нејзиниот иден маж. Свекрвата со сито,погача и бокал со вино ја дочекува невестата, која слегува од коњ и по прострената литовина влегува дома. По венчавањето во црквата „Св.Петар и Павле", невестата се носи на вода на чешмата „Упија", потоа се изведува невестинското оро, ги дарува најблиските, се крши „шутката" и по завршувањето на свадбарските обичаи тапаните и зурлите ги испраќаат најблиските роднини.

Особено впечатлив белег на целата манифестација претставуваат колоритните носии на сите учесници во свадбената свеченост. Учесниците го имаат само тој услов, да бидат облечени во автентична галичка носија за учество во „Галичка свадба".

Посебна атракција е и невестинската носија која сама по себе е уникатна. На неа преовладуваат белата, жолтата и црвената боја и доминантен е богатиот вез распореден на ракавите и на предниот дел од кошулата. Составен дел од невестинската носија е и филигранскиот накит со уникатни златни и сребрени елементи. Сиот комплет може да тежи и до 30 килограми.

„Галичка свадба" меѓу деветте фестивали во Европа кои мора да се видат

Со ваков наслов влијателниот „Њујорк тајмс" минатата годинава ја препорача Галичката свадба. Кадри од овој анстан можат да се видат на многу телевизиски канали. Токму заради значењето и оригиналност напишани се многу текстови, објавени фотографии во светски магазини, видео записи, специјални емисии. На свадбата постојано доаѓаат странски дипломати, државници и познати личности. Така ќе биде и годинава и според најавите, ќе има и многу туристи од странство и новински екипи.

Интересот за годинешното издание на свадбата е големо, а тоа го потврдува и податокот што сместувачките капацитети во мавровскиот регион се полни и речиси да нема слободен кревет за претстојниот викенд.

На тоа се должи и програмата која ќе биде во неформалниот дел и ќе биде во функција да ги анимира посетителите. Членови на македонската филхармонија, здружението на џез музичари и дирегентот Емин Џијан денеска ќе приредат концерт на платото, а во утре вечер ќе настапат и „Бенд Оф".

Печалбарството како судбина

Галичката свадба и нејзиното одржувањето е инспирирана од желбата на галичани да ги сочуваат од заборав обичаите карактеристични за мијаците. Традиционалисти по природа, тие со векови биле поврзани со православниот празник „Петровден”. Токму на овој празник се случувало и повеќе десетици двојки да се венчаат во ист ден. Причината за одржување на толку венчавки во кус период е во доаѓањето на мажите од печалба. Неретко се случувало, мажите да направат свадба и кусо време да напуштат своите сакани. Овој период се користел и за свршувачки, по што отпочнувале подготовките за свадба.

Одговорот на прашањето како почнале петровденските свадби во Галичник можеби е најточен токму во стиховите на една песна која галичани често ја пеат.

Нарочува бело Менде, порочува:

„Како знојеш, аџи Павле да си дојеш".

Да си доеш, аџи Павле пред Петровден,

пред Петровден, аџи Павле, две недели.

Ако не доеш, аџи Павле, пред Петровден,

ќа го најеш бело Менде оможено.

Овие стихови воведуваат во традицијата на заедница која со векови опстојувала во планинските предели на западот од Македонија. Самата свадба и обичаите биле предмет на многу истражувања, како култоролошки така и етнолошки и отсликува еден дел од животот на мијаците.

Над половина век традиција

Манифестацијата „Галичка свадба" има традиција од 56 години, поточно првата се одржала во 1963 година. По одржаните две, има прекин сé до 1973 година од кога се одржува редовно. Во 2001 година за време на вооружениот конфликт, пред чешмата „Упија" е изгирано само „тешкото" заради актуелната состојба во земјата.

Во разговор со хроничарот Киро Кипровски (галичанец по потекло) се навраќаме повеќе од половина век наназад до покренувањето на иницијативата за ваква манифестација. Впрочем во неговото капитално дело „Галичник за секогаш" тој издвојува поголем дел токму за свдбата. Тој е едниствениот новинар што ги забележал сите изданија на „галичката свадба" и добро ги памети почетоците.

– Оваа идеја почнува во време кога иселувањето зело драматични размери. Тогаш, група галичани фанатично вљубени во родното место се организираат за го вратат духот и животот. Во 1962 година беше формиран иницијативен одбор, кој осмислува туристичка културна манифестација која ги негува и на јавноста да ѝ ги презентира изворните народни песни, ора, свадбарските обичаи и ритуали и рачно работената носија. Со еден збор, сé што е вредно, автентично да им се пренесе на младите генерации, вели Кипровски.

Како дел од традицијата, Кипровски го наведува и еден детаљ што бил посебно атрактивен меѓу младите галичани за петровденското празнување. Меѓусебе правеле трки со коњи низ селото, а победникот го земал „мушчулукот" од семејстото на момчето кое ќе решело да се жени. Особено биле масовни и прославите на „Св Петка" и "Преображение" кои се случувале надвор од селото во месноста стара црква.

Свадбата го спаси митскиот Галичник од заборав

Одржувањето на првата свадба ќе биде забалежано од тогашните медиуми. Еден од насловите по одржаната „свадба" гласи „Спектакуларни ритуали", бидејќи тогаш биле изведени оригиналните обичаи што се правеле отсекогаш, а на поголемата јавност не и биле познати.

Во аналите на хроничарите стои дека на првата свадба имало над 4.000 гости кои одблизу ги виделе свадбарските обичаи на мијаците. На второто издание дошле многу помалку, со оглед дека на 12 јули 1964 година, времето не било наклонето и врнел пороен дожд. Малата посетеност била условена и од лошиот пат низ Бистра. Од тие причини, нагласува Кипровски, организаторот решил да прави пауза во одржувањето на манифестацијата сé додека не се асфалтира патот Маврово – Галичник.

По пауза од десет години, во 1973 година откако асфалтот стигнал до селото „Галичка свадба” е обновена.

Заради иделошките разлики и влијанието тогашните власти, венчавки не се одржувале, па така галичкиот „зет" и невеста" биле само статисти.

Вистинска свадба со венчавка се одржува по прв пат во 1991 година. На 21-то издание на „Галичка свадба”, тогашниот повардарски митрополит г. Михаил ги венча Антонио Пендаровски и Весна Мицевска во црквата „Св. Петар и Павле”.

Иако некогаш моќно село со над 700 куќи, кино, водовод, жителите по Втората светска војна го напуштаат. На тоа влијаат условите за живот и национализрањето на имотот. Селото било пред колапс на прагот до нвото време.

– Токму асфалтниот пат и струјата ја означија новата ера за Галичник. Ако не се преземеше нешто, Галичник ќе потонеше во амбисот. Еве сега преку викенди има луѓе, доаѓаат и туристи. Живее селото, и преку зима и лете, вели Кипровски кој и самиот ги користи приликите да дојде на дедовото огниште.

Таму ќе биде и оваа година со фотографскиот апарат, ќе лови кадри, ќе се забавува со роднините. Очекува убав викенд исполент со празнична атмосфера и на младенците ќе им посака: Да се ќердосаат!//МИА.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Бизарно

Кози се обидуваат да се „прошверцуваат“ во градски превоз, патниците во шок (ВИДЕО)

Видео од две кози кои се обидуваат да се возат во градски автобус во Портланд предизвика хаос на социјалните мрежи.

Необичната „авантура“ привлече милиони прегледи, а четириножните „патници“ завршија со своја колекција маички!

Камерата ја сними необичната „авантура“

Сè започна во вторник наутро, кога козите избегаа од ограден двор во југоисточен Портланд. Нивниот сопственик подоцна рече дека тие се браќа по име „Били Кид“ и „Били Коза“.

Двојката успеа да се оддалечи повеќе од 400 метри од својот дом, а потоа, очигледно, одлучи да го продолжи своето патување - со јавен превоз.

Снимките од надзорните камери, објавени од градската транспортна агенција TriMet, ги покажуваат козите како се приближуваат кон автобусот и влегуваат внатре.

Нивното возење, сепак, не траело долго.

Патниците набрзо ги забележале своите необични „придружници“ и ги избркале. По околу дваесет секунди, животните го напуштиле возилото.

Потоа стигнале до блискиот трговски центар, каде што се изгубиле, објавува Oregon Live.

Портландската полиција тргнала во потрага по избеганите животни, но не можела да ги пронајде. Сепак, козите очигледно го знаеле патот до дома.

Ова не им било прво „бегство“

Пред нивниот сопственик дури и да сфати дека избегале, тие се вратиле во дворот.

Сопственикот дознал за необичната „авантура“ дури кога пријателите го контактирале, кои ги препознале неговите миленици на телевизија. Снимката се појавила на мрежите и привлекла големо внимание.

Сопственикот рекол дека ова не е прво „бегство“ на козите. Тие претходно успеале да ја пробијат оградата и да одат во дворот на соседот за да грицкаат трева. Сепак, овој пат отишле многу подалеку.

Тој поставил дополнителни брави на оградата, надевајќи се дека ова конечно ќе стави крај на нивните „улични авантури“.

Популарноста на љубопитните кози отиде толку далеку што TriMet одлучи да направи свои маички посветени на необичниот настан.

На маиците пишува „TriMet is Goated“, игра на зборови со терминот GOAT, или „најголема од сите времиња“. Тие исто така прикажуваат цртани филмови од „Били Кид“ и „Били Коза“ како излегуваат од автобус.

Маиците чинат 35 долари, а приходите од нивната продажба ќе одат за поддршка на јавниот превоз.

Европа

ЕУ срамежливо ги следи необичните појави на небото, пилотите сѐ почесто пријавуваат средби со НЛО

Европската комисија тивко ги следи неидентификуваните аномални феномени (UAP) најмалку од 2023 година, според документ од нејзиното Министерство за одбрана што го виде Euronews.

Во документот се наведува дека со развојот на технологијата, ваквите феномени се подобро и подобро се набљудуваат и идентификуваат, но исто така дека „мора да бидеме уште подобри“, објави ексклузивно Euronews.

Документот се однесува на набљудувања на небото над Малезија и сугерира дека Комисијата ја следи темата поактивно отколку што претходно беше јавно прикажано. UAP е името што го замени постариот термин неидентификуван летачки објект, т.е. НЛО.

Темата доби многу поголемо внимание откако Њујорк Тајмс откри во 2017 година дека Пентагон поседува снимки од неидентификувани феномени снимени за време на воени летови. Министерството за одбрана на САД официјално почна да го користи името UAP во 2020 година.

37 снимки беа испратени до комисијата

Еуроњуз разговараше со татко и син, аматерски астрономи од Малезија, кои се обратија до Европската комисија во октомври 2022 година. Тие испратија 37 слики од небото и вселената, вклучувајќи ги и оние за кои веруваат дека се UAP-и, и ја прашаа претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен, за нивното потекло.

Тие предупредија дека неидентификувани објекти се појавуваат во близина на авиони и важни локации, вклучувајќи воени и нуклеарни објекти. Тие исто така тврдеа дека детектирале необични сигнали на локалните Wi-Fi фреквенции.

Комисијата одговори дека нема овластување да ги истражува настаните над Малезија, но објави дека ќе им предложи на земјите-членки да ја зголемат својата способност за откривање објекти во вселената околу Земјата.

„Ова делумно ќе ни помогне подобро да ги идентификуваме UAP-ите што сте ги виделе, како и бројните парчиња вселенски отпад“, одговори Комисијата.

Малезиските астрономи, исто така, безуспешно се обратија до НАСА и канадските и малезиските институции. Тие беа поддржани од поранешниот канадски пратеник Лари Магваер. „Небото не е класифицирано. Колку повеќе информации се собираат, толку повеќе јавноста ќе биде свесна за ова прашање“, напиша тој.

Европа е многу повоздржана од САД

Конгресот на САД одржа големо сослушување за ненадејните летала (UAP) во јули 2023 година, фокусирајќи се на националната безбедност и наводите за тајни владини програми. Промената на името од НЛО во UAP, меѓу другото, требаше да ја намали стигмата што ја следи оваа тема со децении.

Во Европската унија, UAP се дискутираат јавно значително помалку. Франција е единствената членка што има национален центар специјализиран за нивно истражување, GEIPAN. Од нејзиното основање во 1977 година, анализирала повеќе од 3.300 случаи. 106 од нив останале необјаснети, додека за 1014 случаи немало доволно податоци.

Францускиот парламент дебатираше за UAP во јуни. Пратеникот Арно Сен Мартен рече дека целта е дискусијата да се оддалечи од сензационализмот и да се пристапи кон темата сериозно и рационално.

Пилотите бараат појасни правила

Една од главните причини зошто беспилотните летала (UAP) добија поголемо внимание во последните години е безбедноста на воздушниот сообраќај. Во текот на 2025 и 2026 година, германскиот европратеник Фабио Де Маси постојано бараше ЕУ да воведе посебна стандардизирана категорија за пријавување на вакви инциденти.

Пилотите предупредуваат дека недостатокот на јасен протокол го отежнува собирањето податоци. Тие веруваат дека неидентификуваните објекти можат да доведат до губење на ориентацијата или присилни маневри, а се пријавуваат и можни нарушувања на сензорите и комуникациските системи.

Комерцијалниот пилот Роб Акерманс, кој има 35 години искуство, го опиша настанот од 2023 година за Euronews. За време на летот од Блискиот Исток до Холандија, екипажот набљудувал необични светла повеќе од два часа.

„Видовме светлина што светеше силно, а потоа полека исчезнуваше. Ова се повторуваше, често со едно или две други светла. Најчудно беше што едно од трите светла понекогаш маневрираше околу другите, како да е во брканица, а потоа исчезнуваше“, рече тој.

„Неидентификуваниот објект е првенствено безбедносно прашање“

Тој вели дека пилотите често молчат поради можни професионални последици. „Повеќе сте загрижени за професионалните последици од табуто отколку за вистинскиот безбедносен ризик што сте го виделе“, рече тој.

Капетанот на Боинг 747, Кристијан ван Хејст, опиша неколку слични искуства. За време на летот од Амстердам до Малага во 2010 година, екипажот рекол дека забележал правоаголен објект додека авионот бил на 41.000 стапки.

Контролата на воздушниот сообраќај во Мадрид им кажала дека нема друг сообраќај напред, по што биле поврзани со воената контрола. Таа, исто така, немала информации за авиони или воена активност во областа. Ван Хејст нагласува дека неидентификуваниот објект во воздушниот простор првенствено треба да се гледа како безбедносен проблем, а не како тема на научна фантастика.

Извештаите за беспилотни летала во близина на нуклеарни постројки привлекуваат дополнително внимание. Француска студија од 2015 година поврза некои од необјаснетите видувања со близината на нуклеарните локалитети, додека слични извештаи се објавуваат во САД со децении.

Комисија: Одговорноста е на земјите-членки

И покрај зголемениот европски акцент на заедничката одбрана, Европската комисија сè уште тврди дека беспилотните летала (UAP) се првенствено прашање на поединечните држави.

„UAP-ите се под надлежност на земјите-членки на ЕУ, кои се справуваат со нив во согласност со приоритетите за национална безбедност и одбрана“, одговори портпаролот на Комисијата на прашањето на Euronews за размена на информации со САД.

Јоаким Декерс, основач на холандската коалиција за UAP, верува дека еден од најголемите проблеми е стигмата, која, според него, е причината зошто голем број видувања на пилоти воопшто не се пријавуваат. „ЕУ не може да одржи водечка улога во безбедноста на воздухопловството, игнорирајќи ги реалностите што другите суперсили веќе ги мерат“, рече Декерс.

Тагови: НЛО пилотите

Други спортови

Врвна атлетичарка се соблече за машко списание: Понизна сум и среќна (ФОТО)

Канадската атлетичарка Алиша Њуман (32), која освои бронза во скок со стап на Олимписките игри во Париз, неодамна позираше за познатото машко списание Максим.

Њуман, која привлече внимание и со „тверкање“ по освојувањето на медалот, со овој потег продолжува да гради кариера како модел покрај спортската кариера, а е активна и на платформата „Only Fans“.

Нејзината приказна за спортски успех е испреплетена со преземање контрола врз сопствениот имиџ во индустрија која често ги става спортистките во стандарди.

„Морав да бирам помеѓу спорт и мода“

Во интервју за Максим, 32-годишната атлетичарка се појавува во серија фотографии, од елегантни фустани до провокативни изданија. Таа вели дека снимањето за неа е исполнување на сонот на девојката и еден вид круна на борбата против присилните избори. „Како мало девојче, ми беше кажано дека морам да бирам помеѓу тоа да бидам спортистка или модел. Не разбирав зошто не можев да бидам и двете“, откри Њуман. „Долго време им верував и ја избрав атлетиката. Вложив срце и душа во тоа.“ Денес, вели таа, го живее моментот во кој ги споила своите две страсти. „Пораснав сонувајќи да бидам во списание. Сега да бидам претставена изгледа нереално и сум понизна. Искрено, многу сум среќна со мојот живот“, рече таа. Нејзините следбеници на Инстаграм, кои бројат повеќе од милион, реагираа позитивно на фотографиите.

Бронза во Париз и прослава што ја подели јавноста

Њуман доби глобална популарност надвор од атлетските кругови на неодамнешните Олимписки игри во Париз. Таму таа не само што освои бронзен медал, станувајќи првата Канаѓанка во историјата што освоила олимписки медал во скок со стап, туку го сруши и националниот рекорд со скок од 4,85 метри.

Сепак, моментот што го обиколи светот не беше самиот скок, туку нејзината прослава. Таа спонтано танцуваше „тверк“ пред публиката, што предизвика мешани реакции. Додека некои го сметаа за симпатичен и автентичен израз на среќа, други ја критикуваа. Тие веруваа дека таквото однесување е несоодветно за олимпиец и дека служи исклучиво за промоција на нејзиниот профил на платформа за возрасни.

View this post on Instagram

A post shared by 🇨🇦Alysha Newman Oly🇨🇦 (@alyshanewman)

Контрола врз сопствениот имиџ

Одлуката да се отвори профил на платформата за експлицитна содржина во 2022 година предизвика најмногу контроверзии. Сепак, Њуман постојано го бранеше потегот. Таа го објасни како деловна одлука и начин да ја преземе контролата врз наративот за себе. Се проценува дека заработила повеќе од 200.000 долари, или околу 185.000 евра, на платформата.

„Без разлика дали ми се допаѓаше или не, бев природно сексуализирана во спортот поради она што го носев и поради мојата убавина“, изјави таа за Дејли Меил. „Дури и да се појавев во долги хеланки и спортски градник што ми го покриваше стомакот, луѓето сепак ќе ме сексуализираа. Едноставно не запира. Кога решив да го започнам каналот, ми беше многу важно да бидам дел од нешто што можам да го контролирам.“