ФЗО: Буџет од 836 милиони евра и скок на транспарентноста во 2025 - Канал 5

ФЗО: Буџет од 836 милиони евра и скок на транспарентноста во 2025

Фондот за здравствено осигурување ги претстави клучните резултати за 2025 година: пораст на буџетот за 6,13%, зголемување на капитациониот бод за матичните лекари за 33% и прво место во транспарентноста меѓу државните институции.

ФЗО: Буџет од 836 милиони евра и скок на транспарентноста во 2025

ОСИГУРЕНИЦИ

Фондот во 2025 година опфаќа вкупно 1.841.530 осигурени лица, зголемување за 1.993 нови лица. Структурата вклучува 558.469 активни работници, 358.716 пензионери и 630.914 членови на семејства. Трендот на стареење на осигурената популација е евидентен — пензионерите растат побрзо (+1,5%) отколку активните работници (+0,2%).

ФИНАНСИСКИ РЕЗУЛТАТИ

Буџетот на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) за 2025 година достигна 51,5 милијарди денари (приближно 836 милиони евра), со годишен пораст од 6,13% во споредба со претходната година. Приходите изнесуваат 52,08 милијарди денари, додека расходите се 51,49 милијарди денари. Здравствените услуги апсорбираат 86,4% од вкупните расходи — 44,5 милијарди денари (приближно 723 милиони евра).

Во петгодишниот период 2021–2025, буџетот на ФЗО нарасна од 35,5 на 51,5 милијарди денари, со просечен годишен раст од речиси 8%. Во регионален контекст, со 4,95% од БДП или 5,31% со вклучено МЗ, Македонија се наоѓа во средината на листата на јавни здравствени расходи во Југоисточна Европа.

ПРИМАРНА ЗДРАВСТВЕНА ЗАШТИТА

Во април 2025 година, капитациониот бод за матичните лекари е зголемен од 75 на 100 денари — пораст од 33%, кој претставува највисокото зголемување во последната деценија. Ова е насочено кон подобрување на одржливоста и задржување на лекарите. Во системот работат 1.495 матични лекари, кои обезбедуваат покриеност од 0,81 лекар на 1.000 осигуреници.

Капитациониот бод за гинеколозите е зголемен на исто ниво (+33%), а за стоматолозите пораснал за 23%. Фондот ги идентификува регионалните нееднаквости — особено во Полошкиот регион каде покриеноста со гинеколози е под националниот просек — и ги насочува напорите кон таргетирано решавање.

БОЛНИЧКА ЗАШТИТА И СПЕЦИФИЧНИ УСЛУГИ

Во 2025 година евидентирани се 194.230 болнички случаи, зголемување за 2,15% во споредба со 2024 година. Просечната должина на хоспитализација изнесува 4,86 дена. Договорите со јавните здравствени установи изнесуваат 32,49 милијарди денари (+10,5%).

Во областа на биомедицински потпомогнато оплодување (БПО) се реализирани 1.051 ваучери. Реформата во оваа област ги проширува правата — до 6 обиди, без потреба од упат и со воведена електронска достава на решенијата. Реализирани се 251.454 дијализни третмани, 3.620 кардиоваскуларни интервенции, а 290 пациенти добиле лекување во странство.

ЛЕКОВИ

Во 2025 година реализирани се 27,33 милиони рецепти (+4,53%), со вкупна вредност од 3,6 милијарди денари. Просечниот број рецепти по осигуреник изнесува 14,8 годишно.

ИНСТИТУЦИОНАЛНИ ПОСТИГНУВАЊА

ФЗО е рангиран на првото место како најтранспарентна институција во Македонија според Агенцијата за слободен пристап до информации — скок од 45-то место во 2024 година. Во 2025 година Фондот одбележа и 25-годишнина од основањето (17 октомври 2000 г.).

Во рамките на законодавните реформи, скратен е рокот за лекување во странство (од 45 на 30 дена), а воведена е дигитализација на достава за БПО решенијата. Извршени се 7.844 контроли во здравствени установи.

„ФЗО во 2025 година го демонстрира своето преземање на обврска кон транспарентно управување со јавните средства, зголемување на пристапноста до здравствените услуги и поддршка на примарната здравствена заштита. Со буџет од 836 милиони евра и 1,84 милиони осигуреници, Фондот останува столб на здравствениот систем на Македонија.“

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Зошто жените носат поголем ментален товар во семејството?

 Зошто жените носат поголем ментален товар во семејството?

За партнерскиот или семејниот живот да функционира, потребен е голем ментален напор што честопати останува незабележан. Станува збор за паметење ориентирано на иднината, која вклучува сè, од планирање на лекарски преглед и купување до усогласување на работните обврски и организирање на дружбите. Ова когнитивно оптоварување, познато како проспективна меморија, е од суштинско значење за стабилноста на врската, но неговата нееднаква распределба може да создаде фрустрација и стрес, пишува Psychology Today.

Проспективната меморија подразбира способност намерата да се спроведе во дело. Процесот честопати бара повеќекратно потсетување пред да се изведе. Понекогаш, некој надворешен знак ќе нè поттикне да извршиме задача - на пример, средба со соседот ќе нè потсети дека треба да доставиме пакет кој погрешно бил доставен на нашата адреса.

Во контекст на врските и семејствата, оваа ментална работа се одвива во четири фази: планирање, потсетување себе и другите, извршување на задачата и на крај, проценка на извршената задача. Бидејќи овој напор е претежно невидлив за оние околу нас, може да се смета за невидлива работа.

Поделба на менталниот товар во семејството

Во студија од 2022 година, психолозите Ерин Харингтон и Селинда Рис-Меланкон ја анализирале распределбата на проспективната меморија во домаќинствата со деца. Во прашалниците, родителите го оцениле сопствениот напор и напорот на партнерот при планирање, потсетување, извршување и оценување на задачите поврзани со децата и самиот партнер.

Различни перцепции на татковците и мајките

Резултатите покажале значителен јаз. Татковците сметале дека поделбата на работата е рамноправна. Мајките, пак, изјавиле дека носат значително поголем когнитивен товар, особено во задачите поврзани со децата. Интересно е што проценките на мајките за придонесите на татковците се поклопувале со она што татковците го навеле. Сепак, татковците значително го потцениле напорот што го вршат мајките.

Анализата потврди дека мајките навистина извршуваат поголем дел од проспективната меморија, особено во почетните фази на планирање и потсетување. Сличен образец се повторил и кај задачите поврзани со партнерите - мајките сметале дека почесто им помагаат на своите партнери отколку што тоа го перципирале татковците.

Истражувањето спроведено од Линдзи Робертсон, Тамара Андерсон и Кристина Ким, исто така, потврдило дека мајките извршуваат постојана ментална работа за да го одржат домаќинството во функција.

Причини за нерамнотежата

Се поставува прашањето зошто постои таков јаз во перцепцијата и зошто когнитивниот товар кај мајките е поголем. Одговорот е веројатно поврзан. Една претпоставка е дека татковците едноставно не забележуваат голем дел од менталната работа што ја извршуваат мајките.

Овде не се работи за намерно избегнување одговорност, туку за тоа дека татковците го потценуваат трудот на својата партнерка и сопствениот придонес го прилагодуваат на таа погрешна проценка.

Видливи и невидливи задачи

Студијата на Робертсон и нејзините колеги попрецизно ги дефинира разликите. Менталниот напор на татковците се однесува на конкретни и видливи задачи, како што е косењето трева или фрлањето ѓубре. Мајките, од друга страна, се одговорни за различни помали, невидливи задачи, како што се организирање на семејниот распоред, следење на земањето лекови или плаќањето сметки на време.

Една мајка во студијата ги опишала своите задачи како „работа во позадина“ што бара постојано ментално присуство. Исто така навела дека нејзиниот сопруг почнал да го разбира нејзиниот когнитивен напор дури кога му го објаснила користејќи деловна терминологија. Ова сугерира дека партнерите можеби не ја ценат менталната работа ако не видат колку често се планираат и поддржуваат семејните активности.

Како да се балансира менталниот товар

Наместо да се потпираат на помнењето, семејствата можат да користат алатки како заеднички календар, список со обврски и задачи. Така сите членови во домаќинството би биле информирани за обврските и ќе се намали притисокот врз одреден поединец.

Партнерите можат да се согласат меѓусебно да се потсетуваат на задачите. Овој пристап ја поттикнува соработката и ја зголемува веројатноста дека обврската ќе биде исполнета. Дигиталните алатки можат да ја преземат и улогата на потсетници. Можете да поставите аларми за дневните обврски или да користите потсетник базиран на локацијата, што ќе се активира, на пример, кога ќе пристигнете во продавница.

За алатките, како на пример, календарот да биде корисен, прво е потребно да се идентификуваат и наведат сите мали, често неформални задачи што го оптоваруваат памтењето. Првиот чекор е овие обврски да се направат видливи. Клучно е да разговара редовно за менталниот труд во домаќинството. Овие разговори треба да се сметаат за важна обврска и да се внесат во заедничкиот календар.

Видлива работа за поздрав однос

Планирањето, потсетувањето, извршувањето и анализата на семејните обврски ја сочинуваат невидливата работа што ги одржува односите. Кога овој ментален напор станува видлив и кога партнерите отворено зборуваат за тоа, се отвора простор за подобра комуникација, пофер поделба и, на крајот, за посилен однос и постабилно семејство.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Крокодил го држел еден час во вилиците пред шокираните посетители во зоолошка, не можел ниту да вреска (ВИДЕО)

Вработен во зоолошка градина почина откако беше брутално нападнат од крокодил пред десетици посетители, кои беспомошно гледаа повеќе од еден час како животното му ги држи нозете во вилиците.

Крокодил го држел еден час во вилиците пред шокираните посетители во зоолошка, не можел ниту да вреска (ВИДЕО)

Нападот се случил вчера во Паркот за авантури во Порт Морсби, главниот град на Папуа Нова Гвинеја, додека работникот го хранел крокодилот, објави Дејли Меил.

Човекот бил во ограден простор кога крокодилот нападнал и го влечел во водата.

Драматичното видео кое стана вирално на социјалните мрежи го покажува работникот делумно потопен во базенот додека крокодилот ги држи нозете во вилиците. Група преплашени посетители се собрале околу него.

Еден од нив влечел долг столб низ оградата за да може работникот да се фати за него и да го спречи крокодилот да го влече понатаму во водата.

Очевидецот Гибсон Џон изјавил за австралискиот ABC дека сè започнало кога работникот донел кокошка за да го нахрани крокодилот.

Потоа животното го нападнало и се обидело да го одвлече во базенот.

Џон повикал брза помош, но ситуацијата била исклучително тешка бидејќи присутните не можеле да му се приближат на човекот без самите да станат жртви на крокодилот.

Според него, обезбедувањето немало огнено оружје, па на работникот му била дадена мала метална шипка со која се обидел да се одбрани додека чекале полиција и брза помош.

Според сведочењето на Џон, крокодилот ги држел нозете на несреќниот човек во вилиците повеќе од еден час. Работникот имал толку силни болки што, според очевидци, не можел ниту да вреска. Едвај можел да зборува.

„Не направив ништо лошо“, биле единствените зборови што Џон успеал јасно да ги чуе од него за време на неговата агонија.

Потоа посетителите биле отстранети од зоолошката, а полицијата и брзата помош пристигнале на местото на настанот. Полицајците го застрелале крокодилот за конечно да го ослободат работникот од вилиците.

Според очевидци, човекот ја изгубил едната нога во нападот. Тој бил итно префрлен во Општата болница „3 Мајл“, каде што лекарите се обиделе да му го спасат животот.

И покрај нивните напори, работникот им подлегнал на повредите околу 7 часот наутро во неделата. Неговиот идентитет сè уште не е објавен. Се верува дека работел во Паркот за авантури околу две години.

Паркот е затворен до понатамошно известување по трагедијата, додека вработените се подготвуваат за погребот на нивниот колега.

Адвенчр Парк редовно организира хранење на крокодили пред посетителите, а претходните снимки и фотографии од социјалните медиуми покажаа вработени во близок контакт со животните.

Сè уште не е познато дали трагедијата ќе доведе до истрага за безбедносните процедури на паркот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Израелски министер: Единствено решение е иселувањето на Палестинците од Газа

Израелскиот министер за национална безбедност, Итамар Бен-Гвир, најави формирање владина канцеларија за миграција, чија цел би била да се спроведе она што тој го опишува како доброволно егзодус на Палестинците од Појасот Газа. 

Израелски министер: Единствено решение е иселувањето на Палестинците од Газа

Додека Бен-Гвир тврди дека станува збор за промовирање на доброволно егзодус, претходно објавениот план предвидуваше присилно раселување на милиони Палестинци, пренесува Анадолу.

Детали за објавата

Во објава на социјалната мрежа X, Бен-Гвир изјави дека охрабрувањето на таканаречената доброволно егзодус од Газа е „вистинското и единствено решение“. Тој оцени дека ова ќе им обезбеди на Палестинците во Газа шанса за подобар живот. Тој најави дека владината канцеларија за миграција ќе биде формирана по изборите на 27 октомври и дека ќе ја води неговата партија Еврејска сила (Оцма Јехудит).

План за масовен егзодус

Израелските медиуми претходно објавија дека Бен-Гвир подготвува план наречен „Прекинување на врската 710“, што се однесува на процес што тој го нарекува и доброволно егзодус од Газа. Според овие изјави, планот за Појасот Газа, каде што живеат околу 2,2 милиони жители, предвидува раселување на 250.000 Палестинци во текот на првата година. Во рок од три години, 1,11 милиони луѓе би се иселиле, а до крајот на седмата година, вкупно околу 1,86 милиони луѓе би се иселиле.

Израелскиот министер за одбрана Израел Кац претходно изјави дека планот за протерување на Палестинците од Газа не е напуштен, но сè уште се дискутира, иако во моментов е замрзнат. Изјавите на израелските претставници за раселувањето на Палестинците од Појасот Газа беа остро осудени од министрите за надворешни работи на Турција, Египет, Индонезија, Јордан, Пакистан, Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер