Нов моментум за проширување

Придонес во пресрет на претстојниот самит ЕУ-Западен Балкан

(5 јуни 2026 година) и самитот ЕУ-Молдавија (22 јуни 2026 година)

Поминаа повеќе од 20 години од Европскиот совет во Солун. Проширувањето останува една од најатрактивните понуди и највлијателниот инструмент на политиката што ја има Унијата. Но, политиката на проширување има потреба од нов „моментум“ - претстојните самити што ЕУ ќе ги одржи со Западниот „Балкан“ (5 јуни) и со Молдавија (22 јуни) претставуваат можност што не треба да се „пропушти“. Нашата заедничка цел е да ја комплетираме Унијата како вистинска Европска Унија.

За да ја претвориме оваа аспирација во реалност и да внесеме нова динамика, мора да обезбедиме дополнителни стимулации како дел од постепен процес на интеграција базиран на заслуги и да го „рационализираме“ тековниот процес за да го направиме поефикасен и да овозможиме побрза и подлабока интеграција во ЕУ врз основа на Копенхашките критериуми.

За таа цел, се стремиме кон нов, процесно ориентиран пристап кој ги намалува премногу формализираните „пречки за средните чекори“ и ја поедноставува тековната „методологија“ (т.е. со спојување на некои процедурални чекори).

Покрај тоа, со целосна „согласност“ на земјите-членки, треба да го унапредиме отворањето на сите релевантни „преговарачки кластери“ каде што Комисијата го предлага тоа. Работата на земјите-аспиранти, Комисијата и Советот треба да се фокусира на суштината на реформите, а не на процедуралните чекори. Редовните меѓувладини конференции (МВК) би можеле подобро да се мобилизираат за да се обезбеди такво политичко водење.

Покрај тоа, предлагаме претпристапна стратегија што содржи пакет алатки со сет што ефикасно ги приближуваат земјите-кандидатки до ЕУ преку поструктурирана постепена интеграција, со што се обезбедуваат дополнителни стимулации за реформи.

Овие мерки треба да се градат врз постигнатиот напредок во процесот на пристапување и да бидат реверзибилни во случај на назадување на релевантната земја-кандидатка во нејзиниот процес на реформи и во однос на основните вредности и принципи на ЕУ.

Иако секоја земја-кандидатка треба да има корист од прилагоден пристап, новиот пристап би понудил непосреден и опиплив напредок за сите земји-кандидатки.

Целта за полноправно членство во ЕУ останува непроменета, нашата намера не е ниту да го замениме полноправното членство во ЕУ, ниту да го продолжиме патот кон него, туку спротивното: Сакаме да создадеме стимулации што поттикнуваат побрз напредок на тој пат. На овој начин, ние осигуруваме дека постепената интеграција придонесува за успешно проширување на ЕУ – зајакнување на ЕУ како целина.

Ја покануваме Комисијата да презентира предлози за олеснување на постепената интеграција на земјите-кандидатки на нивниот пат кон пристапување во ЕУ. Ова треба да опфати, меѓу другото, привилегиран пристап до Внатрешниот пазар врз основа на нивниот суштински напредок во преговорите и поблиски врски со европските институции во секојдневниот процес на донесување одлуки, на пр. со доделување прогресивен статус на набљудувач на земјите-кандидатки на состаноците на институциите на ЕУ под услови што ја почитуваат автономијата на процесот на донесување одлуки на ЕУ.

Методите за проширувањето да станат реалност

Заеднички состаноци на Европската комисија/членови на Европскиот парламент со претставници на земјите од Западен Балкан и Молдавија (секој двапати годишно). Барање: Апликација за членство.

Почести заеднички парламентарни комисии составени од членови на ЕП и национални парламентарци од земјите од Западен Балкан и Молдавија. Барање: Одобрување на Привремениот извештај за проценка на референтните вредности (IBAR) + покана од Европскиот парламент.

Учество на специфични точки од дневниот ред на неформални состаноци на Европскиот совет и на Советот

Учество на специфични точки од дневниот ред на Советот како набљудувач без право на глас.

Услов: Затворање на релевантните поглавја во процесот на пристапување.

Учество на специфични точки од дневниот ред на состаноците на Советот за надворешни работи како набљудувачи без право на глас.

Услов: привремено затворање на поглавје 31 (FSDP).

Зајакната безбедносна и одбранбена соработка, вклучувајќи партнерства во областа на безбедноста и одбраната, проекти на PESCO, зајакната соработка со Frontex, интеграција во Агенцијата на ЕУ за сајбер безбедност и системот за рано предупредување од сајбер напади на ЕУ.

Услов: исполнување на релевантните критериуми, т.е. +привремено затворање на поглавје 31 (FSDP).

Учество во програми и иницијативи на ЕУ, вклучувајќи: Креативна Европа/Дигитална Европа, официјално поврзување со Erasmus+, понатамошна интеграција во Horizon Europe, Шема за младинско искуство, учество во механизмите на ЕУ за здружување за заеднички набавки, целосен пристап до Инструментот за техничка поддршка, зајакнување на инструментите Twinning и TAIEX во соодветните области. Барања:

Исполнување на соодветните стандарди и барања.

Секторска интеграција во Единствениот пазар во следните области: SEPA, Роам како дома, Транспортна заедница, Договори за проценка на усогласеноста и прифаќање на индустриски производи (ACAA), пазар на енергија, Систем за трговија со емисии, зелени ленти, интеграција во политиките на ЕУ конкурентност/индустриски стратегии/критични суровини, статус на овластен економски оператор (AEO), Дигитален единствен пазар, подалекусежни договори за SPS, понатамошно намалување на нетарифните трговски бариери, ослободување од одредени заштитни мерки (слично на државите од ЕЕА). Барање: исполнување на соодветните стандарди и барања и/или привремено затворање на релевантните преговорнички поглавја.

Полноправно учество во Единствениот пазар врз основа на модел на Европската економска област

Барање: усвојување и имплементација на acquis во врска со кластерите од 1 до 5 и привремено затворање на релевантните преговарачки поглавја, без да се загрозат транзиционите периоди и заштитните мерки, се наведува во документот што го објавуваме во целост.

Според она што е наведено во документот, Франција и Германија повикуваат на нов процес на „структурирана постепена интеграција“ за земјите кандидати за ЕУ ​​пред самитот со земјите од Западен Балкан во Тиват.

Иницијативата има за цел да им даде на земјите кандидати претходни придобивки од поблиската интеграција со блокот, а воедно да ја задржи постојната рамка за пристапување заснована на заслуги.

Двете земји потпишаа документ со кој се повикува на обновен поттик на процесот на проширување пред самитот ЕУ-Западен Балкан утре во Тиват, Црна Гора, и самитот ЕУ-Молдавија на 22 јуни.

„Проширувањето останува една од најатрактивните понуди и највлијателните политички инструменти што ги има Унијата. Но, политиката на проширување има потреба од нов импулс“, се вели во документот.

Париз и Берлин тврдат дека претстојните самити претставуваат можност за повторно оживување на процесот. Тие велат дека на земјите кандидати им се потребни дополнителни стимулации покрај постојната рамка за пристапување.

„За таа цел, се стремиме кон нов, процесно ориентиран пристап кој ги намалува премногу формализираните пречки за средните чекори и ја поедноставува сегашната методологија (т.е. со спојување на некои процедурални чекори)“.

Предлогот би овозможил напредок низ преговарачките поглавја секогаш кога ќе биде препорачан од Европската комисија и едногласно одобрен од земјите-членки.

Целта е да се стави поголем акцент на суштината на реформите, а не на процедуралните пресвртници, додека на политичките насоки на меѓувладините конференции им се дава поизразена улога.

Во документот, исто така, се предлага развивање на претпристапна стратегија изградена околу низа „градежни блокови“ прилагодени на секоја земја-кандидат, овозможувајќи им постепено да напредуваат кон интеграцијата во ЕУ и создавајќи посилни стимулации за реформи.

„Овие „градежни блокови“ треба да се градат врз напредокот постигнат во процесот на пристапување и да бидат реверзибилни во случај на назадување на релевантната земја-кандидат во нејзиниот процес на реформи и во однос на основните вредности и принципи на ЕУ“, се вели во документот.

Во пракса, Франција и Германија предвидуваат постепен пат на пристапување кој нема да го замени полноправното членство, туку ќе ја забрза интеграцијата со наградување на напредокот по патот.

Тие побараа од Европската комисија да го претвори концептот во конкретен предлог, вклучувајќи мерки како што се привилегиран пристап до единствениот пазар на ЕУ и статус на набљудувач во телата за донесување одлуки на ЕУ, поврзани со суштински реформи.

Во документот се наведени низа можни „градежни блокови“ за проширувањето да стане реалност“, вклучувајќи заеднички состаноци со претставници на Комисијата и европратеници, заеднички парламентарни комитети и учество на неформални состаноци на Советот без право на глас.

Исто така, се предвидува целосно учество во Европската економска зона откако ќе бидат затворени сите поглавја од преговорите - освен она за надворешни односи.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.