Култура

Форум: Државата не е доволно подготвена за заштита на културното наследство во случај на војна

Потребна е меѓусекторска соработка.

Македонија има ратификувано две конвенции за заштита на културното наследство во случај на воен конфликт и што се однесува до нормативната рамка, ние сме добро подготвени. Но, фактичката состојба е дека оперативните елементи не се добро имплементирани, односно во пракса не сме доволно подготвени. Потребна е поголема меѓусекторска соработка и нов оперативен план, изјави Оливера Џартовска Тачевска од Македонскиот национален комитет за заштита на културно наследство во опасност „Син штит“.

„Син штит“ и Македонскиот национален комитет на Меѓународниот совет на музеите (МНК ИКОМ) во соработка со НУ Музеј на Република Македонија денеска организираа форум „Опасност по културното наследство при воени конфликти - состојби, обврски и мерки за заштита“.

Целта на форумот, како што посочи Џартовска Тачевска, е да се евалуираат состојбите во кои се наоѓаме и како до подобра превенција и фактичката заштита на културното наследство во случај на вооружен конфликт.

Таа подвлече дека е потребен меѓусекторски конктакт, разговор и дијалог меѓу сите релевантни институции - Министерство за култура, Министерство за одбрана, Управата за заштита на културно наследство, затоа што во случај на воени кризи тие имаат главна носечка улога.

-Со Хашката конвенција од 1954 година се дава една нова хуманитарна нота во меѓународното право со цел заштита на културното недвижно наследство во случај на војна, а во 1999 година се случува и нејзиниот втор протокол. Македонија како супцесор на Југославија ја наследи, односно ја ратификуваше Хашката конвенција уште во 1997 година, а вториот протокол кај нас стапи на сила во 2000 година. Што се однесува до нормативната рамка за заштита на културното наследство во случај на вооружени кризи и конфликти ние сме добро подготвени, имаме многу добра подлога, изјави Џартовска Тачевска пред почетокот на денешниот форум.

Според неа, краткотрајниот оружен конфликт во 2000 година покажа дека мета на деструкција е и културното наследство и тоа беше момент во кој многу експерти од областа на заштитата се заинтересираа да се постави база на формирање на добра подлога со цел фактичка заштита на културното наследство.

-Во тој период е формиран „Син штит“, Управа за заштита на културно наследство кои опфаќаат повеќе ингеренции. Тогаш се донесоа и повеќе правилници во нашата лислатива. Нормативната рамка е добра, но фактичката состојба е дека оперативните моменти и елементи не се сосема имплементирани, додаде Џартовска Тачевска.

Таа информираше дека од Меѓународниот „Син штит“ стигнаа извештаи дека во време на минатогодишниот воен конфликт меѓу Украина и Русија постојат оштетувања на културно наследство, односно стручните лица во однос на културното наследство од Украина биле комплетно затечени и тотално неподготвени за воениот конфликт. Кај нас, како што рече, состојбата би била веројатно многу слична.

-Во Украина единствено еден Музеј успеал да ги евакуира своите збирки додека се друго било оставено на судбината. И Русија и Украина се потписници на Хашката конвенција која што го регулира хуманитарниот однос кон заштита на културното наследство во вооружени судири. Ние базата ја имаме, сега треба меѓусекторскиот однос да се подобри со цел да се направи оперативен план како да ги пополниме сите дупки кои што уште постојат. Кога тоа ќе го решиме, ние ќе бидеме поприлично подготвени од аспект на имплементација на техничките мерки кои што ги наложува вториот протокол од 1999 година, а кој со ратификацијата добива сила на облигација, потенцираше Џартовска Тачевска.

Претседателот на МНК ИКОМ Благоја Варошанец информираше дека од 1999 година сите музеи имаат правилници и тајни локации за сместување на нивните предмети, во случај на воен конфликт. Но посочи, предност имаат предмети од прва категорија на културно наследство.

-Во правилниците се предвидени предметите од прва категорија на културното наследство и тоа во зависност од музејот. Бидејќи работам во Музејот на современа уметност можам да ви кажам дека само десетина до 15 отсто од уметничките дела се ставени во тој најтесен круг за згрижување во тајните локации обезбедени од Министерството за одбрана, полицијата, народна одбрана. Дел од тие институции повеќе не се функционални. Народната одбрана во случајот не функционира, изјави Варошанец пред форумот.

Во случај на воен конфликт, како што посочи, треба да функционираат резервните офицери, да се регрутираат и да се добијат возила од Армијата. Тоа е, како што рече, голем ланчен план кој што треба да се имплементира во случај на воени услови.

-Меѓутоа, во денешно време не знам колку тие планови се функционални и колку тие тајни локации се подготвени во случај да дојде до несакани воени дејствија да ги примат тие дела и какви се условите на тие тајни локации. Не е само да се сокријат, туку треба да имаат и добри услови за чување на предметите кои се од прва категорија културно наследство. Тие од прва категорија се во најитните мерки. Подоцна, се складираат и сите други предмети, додаде Варошанец.

Валентина Блажевска Андоновска од Министерството за одбрана пред форумот потврди дека со оглед на потпишаните конвенции, но и со нашиот Закон за заштита на културното наследство ние како држава теоретски сме многу добро подготвени. Во однос на тоа каква е состојбата во пракса, подвлече, тука ингеренциите треба да се бараат кај Министерството за култура.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Балкан

Се влошува состојбата со пожарите во Грција

Опасноста од шумските пожари во поголем дел од западна Европа се намали денеска, но најкритичниот фронт се премести во Грција.

Опасноста од шумските пожари во поголем дел од западна Европа се намали денеска, но најкритичниот фронт се премести во Грција, каде што силните ветрови ги разгореа пламените јазици, a избувна нов пожар на западниот остров Кефалонија.

За Грција, опасноста потсетува на трагедијата од 2018 година, кога во пожарот во крајбрежното место Мати, во близина на Атина, загинаа 104 луѓе. Тоа беше најсмртоносниот шумски пожар во Европа во овој век.

Стотици пожарникари трет ден по ред во неделата се обидуваат да го стават под контрола големиот пожар што уништи десетици куќи западно од Атина, додека, пак, новиот пожар на Кефалонија предизвика низа наредби за евакуација,

Двајца се уапсени поради сомнение дека од небрежност го предизвикале пожарот западно од атина и против нив ќе бидат поднесени кривични обвиненија.

Силните и непредвидливи ветрови и натаму ја отежнуваат работата на пожарникарите, додека властите се во состојба на висока готовност поради можноста од избувнување нови пожари во поширокиот регион на Атина. За оваа област, како и за островот Евија, во неделата е прогласена опасност од пожари од четврта категорија на скала од пет степени.

Македонија

Милошоски од Мечкин Камен: Демографијата е нашата нова борба за Македонија

Генерацијата од 1903 ни ги остави непокорот и саможртвата, генерацијата од 1944 ја претвори слободата во држава, а генерацијата од 1991 ја потврди самостојноста.

„Генерацијата од 1903 ни ги остави непокорот и саможртвата, генерацијата од 1944 ја претвори слободата во држава, а генерацијата од 1991 ја потврди самостојноста. Нашата задача е оваа слободна Македонија денес, да има кој да ја наследи утре“, порача потпретседателот на Собранието, Антонијо Милошоски, во илинденското обраќање на Мечкин Камен.

Осврнувајќи се на жртвата на Питу Гули, Никола Карев и Илинденците, Милошоски истакна дека демографијата е новата борба на денешната генерација и прашање што бара долгорочна национална одговорност. Тоа е заедничка обврска кон идните поколенија и македонската држава.

Потпретседателот истакна дека Крушево, симбол на борбата за слобода и државност, денес има неколкукратно помалку првачиња отколку во минатите децении, а со истиот предизвик се соочува целата држава.

„Што ќе вредат спомениците ако нема детски раце што ќе положат цвеќе пред нив? Колку ќе вреди македонскиот јазик ако нема кој да го говори? Ќе вредат ли училиштата ако во нив нема детски џагор?“, запраша Милошоски.

Според него, современата борба за Македонија не се води со пушка и Црешово топче, туку преку одговорноста да се создаде семејство и да се воспитаат деца.

„Демографијата не е само статистика. Таа е бебешкиот плач, родителските солзи радосници, полните училишта и семејствата што со надеж гледаат кон иднината. Демографијата е прашање на личен приоритет, семејна среќа и национален опстанок“, истакна потпретседателот.

Милошоски нагласи дека Македонија мора да биде над политичките поделби.

„Партиите доаѓаат и си одат. Владите се менуваат. Татковината останува. Можеме да спориме за патот, но не смееме да го изгубиме правецот. Може да имаме различни политички ставови. Тоа не е слабост — Тоа е демократија.

Но, постојат работи што мора да стојат над нашите поделби. Македонија е првата меѓу нив. Бидејќи националното единство не е отсуство на разлики.

Националното единство е присуство на заедничка одговорност за државата!”

Потпретседателот додаде дека на младите треба да им се остави земја каде што ќе основаат семејства и ќе ги растат своите деца.

„Слободата ја наследивме од предците. Иднината ја должиме на потомците. Македонија треба да им ја предадеме како жива татковина – со деца, полни училишта и млади што творат овде“, порача Милошоски.

Европа

Украински дронови нападнаа 600 километри во Русија – во пламен база со стратешки бомбардери

Украинските сили ноќеска ја нападнаа руската воздухопловна база во Енгелс и рафинерија за нафта во Саратовската област, потврди генералштабот на Украина по претходните информации од каналите што ги следат воените дејства.

Украинската војска соопшти дека погодила „цел“ во руската воздухопловна база Енгелс, при што избувнал пожар, но не прецизираше што точно било погодено. во базата се стационирани стратешките бомбардери ТУ-95мс и ТУ-160, кои Москва ги користи за ракетни напади врз Украина.

Пожар наводно избувнал и во рафинерија во блискиот руски град Саратов, откако објектот бил погоден со украински беспилотни летала. генералштабот соопшти дека украинските сили го погодиле и складиштето за нафта „Људиновскаја“ во калушката област.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски ги потврди нападите во објава на социјалната мрежа „Икс“.