Илјадници војници и нивните семејства живееле покрај камениот ѕид долг 118 километри кој се протега од западниот до источниот брег на Англија.

Тоа била граница на Римската империја, а денес го претставува најголемото археолошко наследство на антички Рим во Велика Британија. Изградбата на ѕидот, што требало да ја заштити Империјата од инвазија на варварите, започнала во 122 година од нашата ера, за време на владеењето на императорот Хадријан на границата меѓу Империјата и непобедливата Каледонија, денешна Шкотска.

Римските војници зад себе оставиле не само дрвени згради, туку и фасцинантни остатоци од секојдневниот живот кои им овозможуваат на денешните археолози да го реконструираат животот на ветровитиот север на Империјата. Едно такво наследство е тврдината Виндоленд, околу педесет милји од модерниот град Њукасл, формиран од римската населба Понс Алиус на источниот крај на ѕидот.

„Голем дел од пејзажот на ѕидот на Хадријан е зачуван под тресетни мочуришта, многу влажна почва која ја штити археологијата речиси два милениуми“, рече Ендрју Бирли, раководител на ископувањата и извршен директор на фондацијата Виндоланд.

Поради глобалното затоплување, почвата сега се загрева побрзо од воздухот, така што влажната почва се суши, а од настанатите пукнатини излегува кислород. „Кога кислородот ќе стигне овде, многу кревки работи направени од кожа, текстил, дрво, пукнатини, се распаѓаат и засекогаш се губат“, вели Бирли.

Камени и дрвени згради, кожни чевли и облека, алатки, оружје, па дури и рачно насликани дрвени плочки биле откриени во пејзажот околу ѕидот, што дава увид во тоа како би можел да изгледа римскиот начин на живот во Британија.

Само една четвртина од локацијата во Виндоланда е ископана, а тврдината е една од 14-те пронајдени покрај ѕидот на Адријан, место прогласено за светско наследство на УНЕСКО во 1987 година и една од најпознатите туристички атракции во земјата.

„Помалку од еден процент од ѕидот на Хадријан е археолошки ископан, а добар дел од пејзажот е заштитен во овој влажен тресет и токму овој пејзаж е навистина загрозен“, додаде тој. Зад него има десетици римски чевли кои припаѓале на сите полови, сите возрасти и социјални групи, а тоа е само мал примерок од приближно 5.500 кожни предмети пронајдени досега само на таа локација.

Благодарение на црната, тресетска почва, многу предмети задржале неверојатно ниво на детали. „Тие се фантастични затоа што целосно ја сменија нашата перцепција за Римската империја и Римската армија, од првично машки свет , а сега го знаеме за свет со жени и деца кои трчаат наоколу“, рече Бирли.

„Без овие преостанати ставки немаше да ги имаме тие информации и таквите работи сега се загрозени поради климатските промени“, додаде тој.

Во текот на оваа година се одржуваа настани за одбележување на 1900-годишнината од почетокот на изградбата на ѕидот. Бирли рече дека годишнината е можност да се осмисли начин да се обезбеди ѕидот и неговите предмети да опстанат уште 1900 години. „Римската армија започна еден од најмасовните градежни проекти во целата империја“, рече тој.

„Тие го променија овој фантастичен рурален пејзаж околу мене, создавајќи го ѕидот на Хадријан, бариера во средината на срцето на земјата“, рече тој. Сега, наместо да се брани римска Британија од Каледонија на север, започна трката меѓу археолозите и климатските промени.

„Дали можеме да откриеме што се случува со овие локации? Дали можеме да интервенираме каде што е можно за да ги заштитиме? И дали можеме да го зачуваме материјалот пред да биде засекогаш изгубен? ,се прашува Бирли, објави Франс 24.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.