Наука

Древна ѕвезда ја открива тајната на првата светлина во вселената

Астрономите открија исклучително ретка ѕвезда која содржи хемиски траги од првата генерација ѕвезди во универзумот, што дава уникатен увид во космичката зора.

Ѕвездата, наречена PicII-503, е толку сиромашна со тешки елементи што мора да се формирала веднаш по ѕвездите што први го осветлиле раниот универзум, пишува ScienceAlert.

Прозорец во раниот универзум

Недолго по Големата експлозија, универзумот бил темен. Дури кога првите ѕвезди, познати како Популација III, заблескале, универзумот станал транспарентен за светлина. Сепак, ниту една од овие први ѕвезди никогаш не е пронајдена, веројатно затоа што биле екстремно масивни и краткотрајни. Научниците сега открија нешто најблиску до тоа - ѕвезда од втора генерација, позната како Популација II, која се формирала од материјал збогатен со остатоците од првите ѕвезди. PicII-503 е најсиромашната со железо досега пронајдена надвор од Млечниот Пат и се наоѓа во древна џуџеста галаксија стара повеќе од 10 милијарди години.

„Откривањето на ѕвезда која несомнено ги содржи хемиските потписи на првите ѕвезди беше на самата граница на она што мислевме дека е можно, со оглед на тоа колку се ретки ваквите објекти“, вели астрофизичарот од Универзитетот Стенфорд, Анируд Чити. „Со најниската количина на железо некогаш забележана во ултра-бледа џуџеста галаксија, PicII-503 ни нуди невиден увид во раното формирање на елементи во рамките на еден исконски систем.“

Создавање тешки елементи

Во самите почетоци на универзумот, материјалот од кој се формираат ѕвездите бил многу едноставен - се состоел речиси исклучиво од водород и хелиум. Кога се формирале првите ѕвезди, потешките елементи, до железо, почнале да се формираат во нивните јадра преку фузија. Кога овие ѕвезди ќе снемале гориво, тие би експлодирале како супернови, исфрлајќи ги елементите што ги создале во вселената.

Елементи потешки од железото се создаваат и во овие бурни експлозии. Овие потешки елементи - кои астрономите едноставно ги нарекуваат „метали“ - потоа се мешаат со гасот од кој се формира следната генерација ѕвезди. Затоа помладите ѕвезди имаат повеќе метали, додека постарите ѕвезди се посиромашни со нив.

Потрага во фосилната галаксија

PicII-503 се наоѓа на околу 150.000 светлосни години од нас, во малата и бледа џуџеста галаксија Пиктор II што орбитира околу Млечниот Пат. Пиктор II е таканаречена фосилна галаксија, што значи дека сите нејзини ѕвезди се екстремно стари и дека во неа не се формирале нови ѕвезди милијарди години. Ова ја прави совршено место за пребарување ѕвезди што би можеле да се формираат од остатоците од ѕвездите од Популација III. Чити и неговите колеги користеле податоци од истражувањето MAGIC за да пронајдат ѕвезди со екстремно ниски количини на метали.

Невообичаена хемиска карактеристика

PicII-503 веднаш се издвои. Анализата на неговиот спектар покажа дека има околу 43.000 пати помалку железо и 160.000 пати помалку калциум од Сонцето. Од друга страна, процентот на јаглерод бил огромен - околу 3000 пати поголем од споменатите елементи. Истражувачите велат дека процентот на тешки метали е толку низок што ѕвездата може да се објасни само како член на Популација II, формирана од гас збогатен од првите ѕвезди.

Нерамнотежата во елементите сугерира дека е формирана од остатоците од невообичаено слаба супернова, во која потешките елементи како железо и калциум паднале назад во остатокот од ѕвездата, додека полесните елементи како јаглерод биле расфрлани во вселената. Доколку суперновата била помоќна, таа ќе ги исфрлела сите елементи од толку мала галаксија.

Врска со нашата галаксија

Ова откритие би можело да ни каже нешто и за древните ѕвезди што се во ореолот на нашата галаксија. Млечниот Пат апсорбирал многу помали галаксии за време на своето постоење, а Пиктор II на крајот би можел да ја доживее истата судбина. „Она што најмногу ме возбудува е тоа што го набљудувавме исходот од самите почетоци на создавањето на елементите во една исконска галаксија, што е исклучително важно откритие“, вели Чити. „Исто така, јасно се совпаѓа со потписот што го видовме кај ѕвездите со најмалку метал, што го поврзува нивното потекло со природата на овие објекти збогатени со материјалот на првите ѕвезди.“ Истражувањето е објавено во списанието Nature Astronomy.

Тагови: вселената ѕвезда

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

ВМРО-ДПМНЕ: Нови улици, училишта, спортски содржини и зголемена поддршка за семејствата, Илинден се развива со дела

За период од една година Општина Илинден со посветена работа и јасна визија продолжува да се сразвива и да создава подобри услови за живот на сите граѓани.

Во изминатиот период во Општина Илинден се реализираа бројни проекти кои директно го подобруваат секојдневието на граѓаните.

Општина Илинден продолжува со силни инвестиции во инфраструктурата. Реконструирани и изградени се повеќе локални улици и патишта во Илинден, Кадино, Мршевци Дељадровци и населбата Јака, а во тек се и нови инфраструктурни проекти.

Посебен фокус е ставен на иднината на децата. Започната е изградбата на новата училишна зграда во ООУ „Гоце Делчев“, со 10 училници и современи услови за настава. Во училиштата низ општината продолжуваат реконструкциите, опремувањето и создавањето подобри услови за учениците.

Грижата за семејствата останува еден од приоритетите. Еднократната финансиска поддршка за новороденчињата е зголемена на 6.000 денари, а од учебната 2026/2027 година е воведена и поддршка од 3.000 денари за секое прваче, покрај бесплатните ранци и прибор.

Се инвестира и во спортот. Се гради нова трибина на фудбалскиот стадион во Илинден со капацитет од околу 1.100 гледачи, додека спортската сала „Гоце Делчев“ се реновира по речиси две децении. Реконструирани се и спортски игралишта во Мралино и Марино.

Инвестициите во животната средина и комуналната инфраструктура продолжуваат. Изградени се повеќе километри канализациска мрежа во Кадино, започнат е голем проект за канализација во Миладиновци, продолжува проширувањето на водоводната мрежа, а во рамките на проектот „Зелена Општина Илинден“ засадени се над 1.000 нови садници.

Ова се само дел од проектите кои се реализирани.

Општина Илинден продолжува со уште посилно темпо, за современа инфраструктура, подобри услови за живот, повеќе можности за младите и сигурна иднина за секое семејство.

Илинден продолжува да се развива и да се менува на подобро.

ВМРО-ДПМНЕ

Тагови: ВМРО-ДПМНЕ

Македонија

СДСМ: Автопортет: Има само една банда - ВМРО-ОКГ и нејзиниот шеф арамија Мицкоски

Шефот на организираната криминална група ВМРО, Христијан Мицкоски, вчера изрече една реченицата која ќе остане како автопортрет на оваа власт:

„Нема веќе банди, нема веќе криминал, нема рекетирање, нема веќе марихуана економија, нема веќе провизии од Лотарија… Нема...“

Нема мали банди точно, има само една голема, таа контролира се.

Нема повеќе улични банди- има партиска.

Нема рекет од страна - рекетот сега има печат, кабинет и прес-конференција.

Нема повеќе провизии од Лотарија „на црно“ - има систем во кој државата е плен, 5,5 милиони евра а Лотаријата се води како приватна фирма на ВМРО-ОКГ.

Нема повеќе марихуана економија како изговор - има монопол на лажната приказна дека криминалот исчезнал затоа што сега тие го водат.

Затоа пет тони марихуана поминуваат граница и царина кон сестринската СНС и Вучиќ без задржување, уште и со полициска придружба.

Криминалот и корупцијата сега имаат име и презиме: арамија Христијан Мицкоски.

Мицкоски не објави резултат. Објави капитулација на институциите.

Кога шефот на владата излегува и вели дека криминалот го нема, тоа не е биланс. Тоа е легализација на криминалот и корупцијата.

ВМРО-ОКГ две години ја градеше државата како криминална мрежа: свои луѓе во тендери, свои луѓе во судството и обвинителството, свои луѓе во безбедност - МВР и АНБ, свои луѓе во игри на среќа, свои луѓе во енергетика, свои луѓе поставени низ целиот државен апарат.

Потоа излегува премиерот и вели - нема банди.

Бандата е на власт. Нема конкуренција на улица кога улицата ја држи кабинетот.

И додека Мицкоски ги раскажува своите економски бајки, граѓаните ги плаќаат сметките и гледаат како власта си купува слика на лажен ред, а одговорноста за аферите секогаш завршува кај претходните.

Класичен метод на организирана криминална група: укради го наративот, па укради ги и доказите.

Криминалот не исчезнува со изјава. Исчезнува со истрага која не застанува пред презиме, функција и партиска книшка.

5,5 милиони евра од лотарија, милиони во енергетика, во јавни набавки и безбедносни служби не се ПР-теми. Тоа се канали низ кои ВМРО-ОКГ ја држи државата.

Кој денес тврди дека „нема банди“, утре ќе тврди дека нема ни жртви.

Нема повеќе банди.

Има една. Се вика ВМРО-ОКГ и седи во владата.

СДСМ ќе ја именува. Ќе ја гони политички. И нема да прифати дека Македонија е „чиста од криминал“ само затоа што шефот на бандата така рекол.

Уште малку. Доаѓа време на вистина и правда. Граѓаните ќе ја вратат власта во свои раце, а оваа банда ќе одговара - пред независно судство и пред европско обвинителство.

СДСМ

Тагови: СДСМ

Македонија

Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено

Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен.

СОСТОЈБА: Сообраќајот на државните патишта се одвива непречено, по наместа влажни коловози.

ФРЕКВЕНЦИЈА: Интензитетот на сообраќај на патните правци надвор од градските средини е зголемен. На граничните премини од македонска страна нема подолги задржувања за влез и излез од државата.

ВНИМАТЕЛНО: АМСМ препорачува прилагодена брзина на движење, почитување на поставената сообраќајна сигнализација и внимателно управување со возилата, особено на патиштата низ котлините, речните долини и клисурите, каде има можност од појава на одрони. Ова посебно се однесува за делниците Катланово – Велес, Маврово – Дебар – Струга, Виница – Берово и Кочани – Делчево.

СЕЗОНСКИ РЕЖИМ НА СООБРАЌАЈ: Од 15 Април, патниот правец Охрид – Ресен преку националниот парк Галичица е отворен за сообраќај за сите видови возила до 3,5 тона.

РАБОТИ НА ПАТ:

ВИА ДОО Вевчани известува, поради реконструкција на граничниот премин Делчево, од 09.09.2026 воведен е времен режим на сообраќај. За целото времетраење на градежните работи граничниот премин ќе фунционира непрекинато и сообраќајот ќе се одвива нормално.

Во периодот од 17.08.2026 до 01.10.2026 година, поради изведување работи на објектот „Санација на косина на автопат А4, делница Миладиновци – Свети Николе – Штип (кај наплатна станица Преод)“, ќе биде изменет режимот на сообраќај пред наплатната станица Преод

Од 06.07.2026 г. започна времена измена на сообраќајот при санација на мост на река Брегалница на Р1204 во Штип и ќе трае до завршувањето на санацијата.

Од 21.05.2026 г. во 8 часот ќе се започне со изведување на градежни активности-санација на мостови на државен пат А2 делница Гостивар-Стража конкретно на мост бр.4 Вијадукт на Атанасова река и мост бр.7 Вијадукт на Дол и истата ќе трае до завршување на санацијата. Со таа цел ќе биде воспоставен времен режим на сообраќај кој ќе трае до самото завршување на градежните активности.

Од 14.04.2026 г. се изведуваат градежни активности на Државен пат А2 делница Гостивар – Стража на мост бр.7 Вијадукт на Дол. Со цел да може да се реализираат работите за санација на мостови, ќе биде воспостовен времен режим на сообраќај додека траат градежните активности.

Од 30.03.2026 година, ќе се изведуваат градежни активности на државен пат А2, мостови на А2 на реката Вардар во близина на с.Желино во двата правци (Скопје – Желино и Желино – Скопје), со цел санација на истите. Времениот режим ќе се спроведува согласно Одобрението за временска измена на режим на сообраќај издадено од Министерство за транспорт.

Од 13.03.2026 година започна со активности за изведба на премин на интерконективен гасовод под автопат А1 (М1) Пријателство, делница Смоквица – Гевгелија. На делницата се поставени знаци за времен режим на сообраќај.

На државниот пат А2 (скопска обиколница) се врши рехабилитација во должина од 250 метри од клучка Волково до клучка Кондово. Има поставено соодветна сигнализација за затворањето на левата сообраќајна лента за претекнување. Сообраќајот се одвива по лентата за движење (средна) и лентата за принудно запирање (десна).

Од 12.09.2025 започната е градежната активноста – санација на свлечиште на регионален пат Р1202 делница Косоврасти – Мелнички Мост, односно воспоставена е времена измена на режимот на сообраќај до завршување на активностите.

Според известување од Виадукт Треј Дооел – Гостивар, како дел од изведбата на Коридор 10Д, во тек е важност на времен режим на сообраќај на патен правец Прилеп – Битола, каде ќе се пренасочи движењето на возилата по регионалниот пат Прилеп – Битола, од делот од клучка Лагово до Тополчани.

Тагови: АМСМ