Древна ѕвезда ја открива тајната на првата светлина во вселената - Канал 5

Древна ѕвезда ја открива тајната на првата светлина во вселената

Астрономите открија исклучително ретка ѕвезда која содржи хемиски траги од првата генерација ѕвезди во универзумот, што дава уникатен увид во космичката зора. 

Древна ѕвезда ја открива тајната на првата светлина во вселената

Ѕвездата, наречена PicII-503, е толку сиромашна со тешки елементи што мора да се формирала веднаш по ѕвездите што први го осветлиле раниот универзум, пишува ScienceAlert.

Прозорец во раниот универзум

Недолго по Големата експлозија, универзумот бил темен. Дури кога првите ѕвезди, познати како Популација III, заблескале, универзумот станал транспарентен за светлина. Сепак, ниту една од овие први ѕвезди никогаш не е пронајдена, веројатно затоа што биле екстремно масивни и краткотрајни. Научниците сега открија нешто најблиску до тоа - ѕвезда од втора генерација, позната како Популација II, која се формирала од материјал збогатен со остатоците од првите ѕвезди. PicII-503 е најсиромашната со железо досега пронајдена надвор од Млечниот Пат и се наоѓа во древна џуџеста галаксија стара повеќе од 10 милијарди години.

„Откривањето на ѕвезда која несомнено ги содржи хемиските потписи на првите ѕвезди беше на самата граница на она што мислевме дека е можно, со оглед на тоа колку се ретки ваквите објекти“, вели астрофизичарот од Универзитетот Стенфорд, Анируд Чити. „Со најниската количина на железо некогаш забележана во ултра-бледа џуџеста галаксија, PicII-503 ни нуди невиден увид во раното формирање на елементи во рамките на еден исконски систем.“

Создавање тешки елементи

Во самите почетоци на универзумот, материјалот од кој се формираат ѕвездите бил многу едноставен - се состоел речиси исклучиво од водород и хелиум. Кога се формирале првите ѕвезди, потешките елементи, до железо, почнале да се формираат во нивните јадра преку фузија. Кога овие ѕвезди ќе снемале гориво, тие би експлодирале како супернови, исфрлајќи ги елементите што ги создале во вселената.

Елементи потешки од железото се создаваат и во овие бурни експлозии. Овие потешки елементи - кои астрономите едноставно ги нарекуваат „метали“ - потоа се мешаат со гасот од кој се формира следната генерација ѕвезди. Затоа помладите ѕвезди имаат повеќе метали, додека постарите ѕвезди се посиромашни со нив.

Потрага во фосилната галаксија

PicII-503 се наоѓа на околу 150.000 светлосни години од нас, во малата и бледа џуџеста галаксија Пиктор II што орбитира околу Млечниот Пат. Пиктор II е таканаречена фосилна галаксија, што значи дека сите нејзини ѕвезди се екстремно стари и дека во неа не се формирале нови ѕвезди милијарди години. Ова ја прави совршено место за пребарување ѕвезди што би можеле да се формираат од остатоците од ѕвездите од Популација III. Чити и неговите колеги користеле податоци од истражувањето MAGIC за да пронајдат ѕвезди со екстремно ниски количини на метали.

Невообичаена хемиска карактеристика

PicII-503 веднаш се издвои. Анализата на неговиот спектар покажа дека има околу 43.000 пати помалку железо и 160.000 пати помалку калциум од Сонцето. Од друга страна, процентот на јаглерод бил огромен - околу 3000 пати поголем од споменатите елементи. Истражувачите велат дека процентот на тешки метали е толку низок што ѕвездата може да се објасни само како член на Популација II, формирана од гас збогатен од првите ѕвезди.

Нерамнотежата во елементите сугерира дека е формирана од остатоците од невообичаено слаба супернова, во која потешките елементи како железо и калциум паднале назад во остатокот од ѕвездата, додека полесните елементи како јаглерод биле расфрлани во вселената. Доколку суперновата била помоќна, таа ќе ги исфрлела сите елементи од толку мала галаксија.

Врска со нашата галаксија

Ова откритие би можело да ни каже нешто и за древните ѕвезди што се во ореолот на нашата галаксија. Млечниот Пат апсорбирал многу помали галаксии за време на своето постоење, а Пиктор II на крајот би можел да ја доживее истата судбина. „Она што најмногу ме возбудува е тоа што го набљудувавме исходот од самите почетоци на создавањето на елементите во една исконска галаксија, што е исклучително важно откритие“, вели Чити. „Исто така, јасно се совпаѓа со потписот што го видовме кај ѕвездите со најмалку метал, што го поврзува нивното потекло со природата на овие објекти збогатени со материјалот на првите ѕвезди.“ Истражувањето е објавено во списанието Nature Astronomy.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

И Бугарија ја одбележа 123 годишнината од илинденското востание – Јотова: Историјата е заедничка

Бугарија нема да се откаже од Бугарите во Македонија и ќе продолжи да ги штити нивните права, порача бугарската претседателка Илијана Јотова. 

И Бугарија ја одбележа 123 годишнината од илинденското востание – Јотова: Историјата е заедничка

Таа учествуваше на одбележувањето на 123-годишнината од илинденското востание, кое Бугарија го нарекува илинденско-преображенско. Јотова оцени дека историјата е заедничка и не треба да биде повод за поделби.

-Колку многу омраза и поделби денес во Македонија се зборува за Бугарите. А, историјата ни е заедничка, што има да делиме. И денес, провокации, понижување. Тоа е наша работа, на политичарите, но тоа е работа и на сите граѓани да се спротивстават на таа омраза и поделбите. Ние вас нема да ве предадеме, нема да се откажеме од вас и ќе ги чуваме вашите права. – изјави Јотова.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Петкоска: Македонските аеродроми најбрзорастечки во регионот, за седум месеци 2,4 милиони патници на аеродромите во Скопје и Охрид

Македонските аеродроми се најбрзо растечки во регионот, а цивилниот воздушен сообраќај бележи силен и континуиран раст.

Петкоска: Македонските аеродроми најбрзорастечки во регионот, за седум месеци 2,4 милиони патници на аеродромите во Скопје и Охрид

Резултатите во првите седум месеци од 2026 година се јасна потврда дека Македонија станува сè по посакувана дестинација и подобро поврзана со Европа и светот.

Во периодот јануари до јули 2026 година, двата македонски аеродроми опслужиле вкупно 2.414.892 патници, наспроти 1.879.195 во истиот период минатата година, што се 535.697 патници повеќе.

Додека во истиот период реализирани се 16.280 летови, што во споредба со 14.985 во 2025 година, претставува зголемување од 1.295 летови.

Особено значајни се резултатите во текот на јули, кој донесе историски достигнувања и на двата македонски аеродроми.

Меѓународниот аеродром Скопје го имаше својот рекорден месец во историјата, со 408.925 опслужени патници, што претставува раст од 29,5% во однос на истиот месец минатата година.

Во текот на месецот реализирани се 2.670 летови, а на 20 јули е поставен рекорд од 101 реализиран лет во еден ден, додека на 31 јули, пак, преку скопскиот аеродром патувале повеќе од 16.000 патници.

Бројот на опслужени патници на скопскиот аеродром од јануари до јули е 2.239.811, наспроти 1.738.378 во истиот период во 2025 година.

Историски резултати бележи и Аеродромот „Св. Апостол Павле“ – Охрид, така што јули 2026 година е најуспешниот месец во историјата со 52.544 патници, што претставува раст од дури 41,2%. Реализирани се 443 летови, а на 26 јули преку аеродромот поминале околу 3.000 патници во еден ден, што претставува нов дневен рекорд.

Охрискиот аеродром бележи значителен раст на бројот на оатници, така во истиот периодоод јануари до јули годинава патувале 175.081, наспроти 140.817 патници во истиот период лани, а бројот на реализирани операции во истиот период пораснал од 1.049 на 1.350.

Овие бројки не се само статистика. Зад нив стојат повеќе туристи, повеќе гости во хотелите и рестораните, повеќе работа за туристичкиот сектор и поголем придонес кон економскиот развој на државата.

Зголемениот број патници покажува дека Македонија станува сè попривлечна и подостапна дестинација, а растот на воздушниот сообраќај создава дополнителни можности за туризмот, угостителството, транспортот и целокупниот услужен сектор.

И сето ова не е случајност, туку резултат на голем вложен труд и две години посветана работа на Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ.

YouTube video

Лидија Петкоска, пратеник на ВМРО-ДПМНЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Лефков: Филипче во време на здравствена криза не мислел на пациентите, туку како преку модуларните болници да го наполни џебот, Абази уште го штити

​За Ислам Абази, обвинителот во заминување, морето од документи, вештачења за модуларната болница во Тетово не значеле ништо, не значел ништо ниту фактот што 14 лица живи изгореа во истата болница.

Лефков: Филипче во време на здравствена криза не мислел на пациентите, туку како преку модуларните болници да го наполни џебот, Абази уште го штити

Казни добија само поранешните директори на Клиничката болница во Тетово, Флорин Бесими, и Артан Етеми и тоа условни затворски казни, а казнета беше и болницата како правно лице со парична казна.

Но, за мозокот на операцијата модуларни болници, Венко Филипче, обвинителството, замислете вели, не бил виновен. И ова по пет години го кажува обвинителот кој цел мандат им служи само на СДС и ДУИ.

Да потсетиме, тоа се болници за кои немало надзор, за кои ниту општините, ниту надлежното министерство не издавале одобрение, односно биле поставувани целосно вон правилата од Законот за градење.

Иако здравствената криза, Филипче во тој момент мислел само на профитот, а не на човечките животи. За ова говори и фактот што тој склучил и анекс на договор со фирмата која ги поставувала модуларните болници и ја зголемил цената за 20%.

Во ваков контекст и покрај зборот на обвинителот на СДС и ДУИ, Абази, јавноста треба да знае дека во случај на нови докази постапка за истото дело може да има повторно.

Сега, пак граѓаните треба да слушнат образложение од Абази зошто го штити Фичипче? Исто така и зошто Филипче ја зголемил цената на модуларните, каде завршле овие пари?

YouTube video

Миле Лефков, член на ИК и пратеник на ВМРО-ДПМНЕ

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер