Култура

Драмски театар одбележува 80 години постоење - за јубилејот премиера на „Мачкина глава“ од Венко Андоновски

Со вечерашната премиера на претставата „Мачкина глава“ од Венко Андоновски, во режија на Дејан Пројковски, Драмски театар ќе одбележи 80 години постоење.

Ова, како што беше речено денеска, е огромен јубилеј, не само за Драмскиот театар, туку за македонскиот театар воопшто и за македонската култура.

Почетоците на Драмски театар датираат од 1946 година кога на овој ден, 21 април, на сцената на тогашниот Македонски народен театар во Скопје, премиерно била изведена „Силјан Штркот“, приказна во четири чина, работена според мотивите на приказната за Силјан Штркот на Марко Цепенков, во драматизација на Петре Прличко. Наредните три години Драмски опстојува како Куклена сцена при Македонскиот народен театар, изведувајќи по една премиера годишно.

- На денешен ден пред 80 години, на сцената на тогашниот Македонски народен театар, по формирањето на куклената сцена, е одржана премиерата на претставата „Силјан штркот“, работена по мотиви на Марко Цепенков, во режија на Петре Прличко. Ова е датумот и ова е претставата од која денешната Национална установа Драмски театар Скопје ги влече своите почетоци и денеска е 80-годишен јубилеј на Драмскиот театар Скопје. Немам точен историски податок, но веројатно, бидејќи е куклена претстава, сосема е возможно токму во овие минути од 10 часот таа претстава да се играла на сцената на МНТ. Последните три години, до 1949 година, тој театар опстојува на сцената на МНТ, потоа се осамостојува, станува куклен театар и се сели во старата скопска женска гимназија. Таму функционира до 1958-ма, една од круцијалните години за формирањето на Драмскиот театар, кога на сцената заедно со куклите се појавуваат и живи актери. Тоа е круцијален момент што ја отвора можноста да се случи она што денеска го именуваме како Драмски театар, истакна денеска на прес-конференција директорот на Драмски театар, Роберт Вељановски.

Со влегувањето во оваа зграда на 4 март 1965 година, театарот функционира на уште еден простор во Скопје кој оваа година, најпосле, по сите урбанистички промени во градот, е лоциран.

- Потоа се сели овде, во населбата Карпош 2 и од '65-та Драмски егзистира тука, на оваа сцена. Во '58-ма го добива името Младинско-детски театар, а во '67-ма дефинитивно станува Драмски театар, откако претходно во '65-тата е додадена додавката Драмски и младинско-детски театар. Тоа е она што го вели историјата за нашиот театар, дополни Вељановски.

„Мачкина глава“ е 461-ва премиера на сцената на Драмски. Играат Рубенс Муратовски, Билјана Драгичевиќ Пројковска, Филип Трајковиќ, Александар Степанулески, Сара Климоска, Игор Ангелов, Сања Арсовска, Златко Митревски и Предраг Павловски, сценографијата е на Валентин Светозарев, костимографијата на Марија Папучевска, а композитор на музиката е Горан Трајковски.

За Андоновски е оргомна чест што Драмски ќе го одбележи големиот јубилеј со претстава направена по негов текст.

- Кога оваа зграда, овој објект е пуштен во употреба, јас сум имал една година и сум живеел во бараката на моите родители во Влае. Тогаш некој да ми кажел дека ќе ми биде направена чест 80 години Драмски театар да се одбележи со мој текст, веројатно прво не би го разбрал, но, како и да е, би било нешто неверојатно. Направена ми е огромна чест. Ако се погледне што сѐ овој театар исфрли пред сѐ како артисти, и како режисери, и како писатели, како сценографи, како костимографи... тоа е еден град. Тоа е еден мал град на луѓе кои живееле овде, потенцира Андоновски.

Во врска со „Мачкина глава“, напомена дека направил постмодерна рециклажа на „Диво месо“ од Горан Стефановски, задржувајќи ги основните драмски конфликти. Во текстот, сепак, има и многу индивидуални содржини, како и доза на хумор.

- Се обидов да се прашам, кога сега Горан би го пишувал „Диво месо“, дали воопшто би било тоа можно? Светот многу се измени од времето кога Горан го правеше своето „Диво месо“. Мислам дека во текстот успеав да фатам контури... Разочарувачки е што она што Горан го кажа во „Диво месо“ сега е десеткратно зголемено и потрагично. Живееме во луд свет кој страда од шизофренија. Порано схизоморфијата се лекуваше на индивидуално ниво. Во овој свет тоа очигледно станува колективна појава. Војните се враќаат, а тие се секогаш знак на схизоморфија или шизофренија. Тој свет не заслужува никаков друг коментар освен театарска претстава. И мојата „Мачкина глава“ е всушност еден крик над овој свет. „Мачкина глава“ се вика зашто сум се обидувал да ја запомнам физиономијата на мачките. Ги разликуваме, нели, меѓутоа сите имаат иста физиономија и освен мјаукањето, ништо друго како јазик од нив не можете да чуете. Ми се чини дека планетата се претвора полека во една таква мачкина глава, која апсолутно нема свој јазик. А кога нешто нема свој јазик, станува бесповесно, нагласи авторот.

И Пројковски се заблагодари за честа што е дел од екипата на јубилејната претстава. „Мачкина глава“, објасни, е обид да се создаде постмодерна драма базирана на традицијата. Изобилува со многу сатира и автоиронија, а едно од важните прашања што ги отвора е, зошто никој досега ништо не научил и зошто секогаш секоја нова генерација ги почнува истите работи, истите глупости од почеток.

- Драмски за мене е многу важен театар, бидејќи мојата прва професионална претстава е тука: „Падот на невиноста“. Потоа беше „Јона Даб“, „Хамлет“, „Генетика на кучињата“, „Кармен“, „Падот на Масада“... „Мачкина глава“ почнува со основната идеја што ја кажа и Венко: можно ли е денес да се напише „Диво месо“ и како тоа би изгледало?, една голема референца и голема точка во македонскиот театар и уште поважно – една од идентитетските точки на македонскиот театар. Од друга страна, тоа беше само почетната тема на претставата. Претставата се обидува да прави деконструкција на „Диво месо“ и преку текстот да ги видиме работите денес. Човек се прашува, дали е ова истата цивилизација која најдобро и најлесно произведува војни? Зошто и како човештвото се претвори во најголемата фабрика за производство на детски солзи?, рече Пројковски.

Според него, театарот, за разлика од животот, ја има среќата и можноста да ги пробува новите општествени форми, новите системи, без ниту една капка крв.

-Тоа е разликата меѓу театарот и животот, бидејќи во животот сите вежби за нови концепти и нови системи завршуваат со многу тони, литри крв и со многу детски солзи. Всушност, во претставата се прашуваме зошто тоа се случува и секогаш кога мислиме дека сме ги фатиле крајните граници на човечката лудост, веќе следниот ден имаме негација. Од друга страна, претставата се занимава со индивидуата, со малиот човек, што би рекол Чехов. Распнат помеѓу страстите... малиот човек, помеѓу страстите, желбите и соништата. Мислам дека во претставата стигнуваме до уште една тема на Горан - „Лет во место“ што ни се случува и забораваме, додека се занимаваме со Истокот и Западот, на човечкиот живот, на времето што тече. Сега и тука, на малите работи кои се всушност важни, личната среќа, љубовта, додаде режисерот.

„Мачкина глава“ ќе биде третата премиера годинава на сцената на Драмски театар, втора од програмата за 2026-та.

НУ Драмски театар – Скопје е добитник на речиси сите релевантни награди, признанија и одликувања во областа на културата и театарската уметност, како во поранешната СФРЈ, така и во Република Македонија. На МТФ „Војдан Чернодрински“ наградата за уметничко остварување на претстава во целина Драмскиот театар ја има освоено 10 пати од 1979 до 2012 година. Во 2021 година на истиот фестивал е доделена наградата за севкупен уметнички ангажман и резултат на авторот и актерите на претставата „Мојот маж“.

Драмски театар е одликуван и од двајца претседатели: (1976) Орден за заслуги за народ со златна ѕвезда од Јосип Броз Тито и (2016) Орден за заслуги за Македонија од Ѓорге Иванов.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Поранешна порно ѕвезда со 17 годишен стаж открива што ѝ било најтешко (ФОТО)

Поранешната ѕвезда во филмови за возрасни Линдзи Брук одлучи јавно да проговори за тоа што се случува зад сцената по 17 години во индустријата.

На Threads, таа ги покани следбениците да ѝ постават прашања за работата што ја напушти во 2024 година, а нејзините одговори се отворија за заработката, условите за работа, дрогата и последиците од долгогодишното работење во индустријата.

„Најдобриот дел? Завршено“

Брук објасни дека по толку години, тешко ѝ е да избере нешто позитивно од самото снимање. „Најдобриот дел? Хм. Завршено. Најлошиот дел: секс со целосен странец.“

Таа откри дека во еден момент заработувала околу 1.500 долари по сцена, но верува дека тоа не било доволно со оглед на работата што ја работела. Во текот на првите десет години, снимала речиси секој ден, додека подоцна нејзината работа била значително намалена.

Кога ја прашале дали целата индустрија е токсична, таа не дала едноставен одговор. „Има добри и лоши работи во секоја работа. Постојат одлични компании за кои сакав да работам, но и оние од чии сетови едноставно си заминав.“

Таа зборуваше и за дрогата

Најсериозниот дел од нејзините одговори се однесуваше на начинот на кој се справувала со својата работа. Брук рече дека во текот на целата кариера користела дрога за емоционално да се одвои од она што се случувало на снимањето. „Не, јас сум во состојба на дисоцијација. Земам наркотици. Се ставам настрана и влегувам во улогата.“

„Дрогите ѝ го олеснија“, односно, како што објасни, дрогата ѝ ја олесни работата. Ги користела за да не може ништо да чувствува за време на снимањето, додека дома ги користела за да може воопшто да чувствува било што.

Брук, која е мајка на три деца, се обидела да ја напушти индустријата по раѓањето на секое дете. Сепак, финансискиот притисок и стигмата поврзани со нејзината претходна работа ја терале да се враќа секој пат.

„Требаше да бидам мртва“

Пресвртницата се случила во 2024 година, кога, непосредно пред да потпише нов договор, зела смртоносна доза апчиња. Преживеала обид за самоубиство, а подоцна одлучила целосно да престане со дрогата и порно индустријата.

„Требаше да бидам мртва. Тоа не е драма, тоа е фармакологија.“ Таа на својот Substack наведува дека 1 ноември 2024 година бил првиот ден кога не земала апчиња ниту алкохол, и тогаш решила да ги напушти дрогата, работата и претходниот начин на живот.

View this post on Instagram

A post shared by Lindsay Brooke (@lindsay13rooke)

За причината зошто конечно одлучила да си замине, таа рекла: „Сакав да се откажам од моментот кога почнав. Не знаев како. Се откажав затоа што повеќе не можев да земам доволно дрога за да потпишам уште еден договор.“

„Порнографијата е изградена врз илузии“

По напуштањето на индустријата, Брук почнала да пишува и јавно да зборува за своите искуства. На својата страница, таа се опишува себеси како поранешна работничка во индустријата за возрасни која денес се обидува да зборува за тоа што ѝ донел таков живот.

Особено е упатена кон мажите кои ја перцепираат порнографијата како претстава за вистинскиот сексуален живот. „Целата индустрија е изградена врз илузии. Жените всушност не сакаат мажите да ги прават сите работи што им ги покажуваме во филмовите. Жените не сакаат да имаат секс со мајстор кој дошол да го поправи мијалникот, а камоли да имаат оргии со нивната маќеа или девојки.“

View this post on Instagram

A post shared by Lindsay Brooke (@lindsay13rooke)

Брук тврди дека порнографијата може да создаде искривена слика за сексот и врските и ги предупредува мажите дека она што го гледаат на екранот не треба автоматски да се сфаќа како претстава за вистинските желби на жените.

Зборувајќи за сопственото искуство, таа заклучи: „Колку повеќе е нарушен вашиот систем, толку повеќе машинеријата има контрола врз вас. Јас сум надвор... зошто сте сè уште внатре?“

Тагови: ѕвезда порно

Свет

Аргентина им ги отвори вратите на богатите- пасош се продава за 350.000 долари, со опција од 800.000

Колку вреди пасошот на една земја? Аргентина штотуку даде многу специфичен одговор - најмалку 350.000 долари.

Јужноамериканската земја ја започнува првата програма за државјанство преку инвестиција во Јужна Америка, која ќе им овозможи на богатите странци да добијат аргентинско државјанство преку директен финансиски придонес во државата или купување државни обврзници.

Што нуди Аргентина во рамките на програмата

Програмата треба да започне да прифаќа апликации во текот на последниот квартал од оваа година, а на потенцијалните кандидати ќе им бидат понудени две опции, според „Бизнис и финансии“.

Првата е директна, неповратна уплата од 350.000 долари во аргентинската државна каса.

Втората бара значително повеќе пари - купување на посебна државна обврзница во вредност од 800.000 долари.

Програмата беше презентирана за време на „Неделата на Аргентина“ во Париз од страна на министерот за економија Луис Капуто и началникот на кабинетот Диего Сантили.

Пасошите како начин за привлекување капитал

Зад необичната понуда стои многу специфична економска цел. Владата на претседателот Хавиер Милеј се обидува да привлече нов странски капитал, да го зголеми приливот на долари и дополнително да ја отвори аргентинската економија за меѓународни инвеститори.

Властите ја претставуваат програмата како уште еден дел од реформите насочени кон подобрување на инвестициската клима во земјата.

Аргентина со години се соочува со големи финансиски проблеми, а според АП, новата програма би можела да донесе до 2,5 милијарди долари во следните пет години. Во исто време, земјата се соочува со десетици милијарди долари обврски за надворешен долг.

Колку чини пасош за целото семејство?

Можноста нема да биде ограничена само на главниот апликант. Членовите на неговото семејство исто така ќе можат да аплицираат за државјанство, но за дополнителен надомест.

Брачниот другар, како и невенчаните или вонбрачните деца на возраст од 18 до 25 години без свои деца, ќе можат да аплицираат со дополнителен придонес од 100.000 долари по лице.

За дете под 18 години ќе бидат потребни уште 25.000 долари. Така, според пресметките на аргентинската влада, типично семејство од четири лица - родители и две малолетни деца - би можело да аплицира за аргентинско државјанство за вкупно 500.000 долари преку модел на плаќање што не може да се врати.

Парите нема да бидат единствениот услов

Чек од 350.000 долари нема автоматски да значи добивање пасош. Аргентина најавува детални проверки на кандидатите, вклучувајќи го потеклото на парите, идентитетот, криминалното досие и други безбедносни критериуми.

Сите средства ќе мора да поминат низ официјалниот финансиски систем, со примена на правила за спречување на перење пари и финансирање на тероризам.

Аргентина започна со подготовка на законската рамка за државјанство преку инвестиции уште во 2025 година, кога беше овозможено странец кој прави инвестиција од особено значење да побара натурализација без оглед на должината на претходниот престој во земјата.

Сега, за прв пат, државата ја прецизираше и цената на овој пат до пасош - 350.000 долари што не може да се вратат или 800.000 долари преку државни обврзници.

Тагови: Аргентина пасош

Судбина

Посвоиле пет деца, па ги претвориле во робови- осудени се на 375 години затвор и казна од 4,4 милиони долари

Пет афроамерикански деца кои биле принудени да трпат злоупотреба и држени во услови слични на робови од страна на нивните посвоители ќе добијат огромна финансиска компензација.

Децата, кои некогаш биле посвоени од Џин Кеј Вајтфедер (63) и Доналд Лантс (64), добиле спогодба во вредност од 4,4 милиони долари од државата Западна Вирџинија поради начинот на кој Службите за заштита на децата се справиле со повеќекратните пријави за нивна загрозеност, објавува Дејли Меил..

Парите ќе им бидат распределени на децата преку фонд за доверба и ќе се користат за да им се помогне да се опорават, бидејќи неколку од нив сè уште се соочуваат со сериозни последици од траумата предизвикана од злоупотребата.

„Тоа значи дека овие деца ќе добијат шанса да бидат деца. Тие беа ограбени од нивната невиност и детство од луѓе кои им биле родители, кои всушност биле чудовишта“, рече адвокатот Данте ди Трапано, кој ги застапуваше.

Платената сума претставува максимална компензација што секое дете можеше да ја добие според државните ограничувања, а спогодбата ја плати Одборот за управување со ризици на Западна Вирџинија.

375 години затвор за „тинејџерски клуб“

Спогодбата доаѓа повеќе од една година откако Вајтфер и Лантс беа осудени на децении затвор за злоупотреба на деца.

Вајтфер моментално отслужува казна од 215 години, со минимум 40 години за да се добие условна слобода.

Лантс беше осуден на 160 години затвор, со задолжителен минимум 30 години зад решетки пред да може да аплицира за условна слобода. И двајцата беа осудени да платат вкупно 280.000 долари отштета на децата.

Децата беа пронајдени од полицијата во октомври 2023 година заклучени во барака до домот на двојката во Сисонвил. Бараката немаше светла, храна или вода, а областа беше под надзор со камери.

Вајтфер тврдеше дека децата не биле држени против нивна волја и дека бараката се користела како „тинејџерски клуб“. Сепак, детективите утврдија дека децата биле заклучени од надвор.

Откако властите ги пронајдоа трите постари деца заклучени во бараката, открија и деветгодишно девојче заклучено во главната куќа. Децата имаа силен мирис, носеа валкана облека и имаа рани на нозете.

Предупредувањата беа игнорирани, децата беа подложени на расистички навреди

Подоцна беше откриено дека соседите го пријавиле она што го забележале во куќата во Службата за заштита на децата, но нивните извештаи во голема мера не беа земени предвид.

Сосетката Џојс Бејли сведочеше на суд дека видела како Лантс ги тера децата да носат тежок материјал за ограда, кофи со вода и резервоари за пропан низ дворот. Според неа, децата биле толку исцрпени од работата што во еден момент најстарото момче едвај можело да оди.

За време на судењето беа презентирани и расистички текстуални пораки. Најстарото дете, сега 18-годишно, сведочеше дека нејзините посвоители ја принудувале да копа со рацете, ги хранеле неа и нејзините браќа и сестри претежно со сендвичи со путер од кикирики и ги принудувале да користат кофа за да се олеснат.

Таа исто така рече дека нејзините посвоители одбивале да јадат од истите чинии како децата и ја нарекувале „валкана“.

И покрај овие обвинувања, Службата за заштита на децата не обезбеди документација дека нејзините службеници разговарале со децата, изјави адвокатот на ди Трапано во тужбата против државата.

Според сведочењето на судењето, агенцијата едноставно оставила белешка на вратата на семејството. Кога службениците конечно разговарале со децата, Лантс и Вајтфер биле доволно блиску за да го слушнат разговорот.

„Целиот систем е расипан“

„Имаше многу повици од соседите, и мислам дека имаше само една посета на таа куќа. Требаше да има многу повеќе“, рече ди Трапано.

Тој тврди дека „целиот систем е расипан“ и дека начинот на кој се обработуваат пријавите за злоупотреба на деца, вклучително и обуката на вработените, начинот на кој се спроведуваат интервјуата и начинот на кој се документираат случаите, треба да се промени.

Портпаролот на гувернерот на Западна Вирџинија, Патрик Морисеј, Ларс Далсеид, рече дека вработениот кој ги интервјуирал децата бил отпуштен за време на претходната администрација.

Тој додаде дека сегашната администрација направила промени за зајакнување на системот за заштита на децата, вклучително и реорганизација на управувањето, појасни правила и дополнителна обука за вработените.

Децата оттогаш се сместени кај нови згрижувачки семејства. Двајца од нивните нови згрижувачки родители зборуваа на суд за тоа каков е нивниот живот сега. Еден опиша одење на плажа, забавни паркови и музеи.

„За мене како адвокат беше неверојатно искуство да видам дека овие деца сега имаат нешто за што да бидат среќни“, рече диТрапано.

Нова тужба за претходни обвинувања

Ди Трапано и неговата фирма сега планираат да поднесат уште една тужба, овој пат против Одделот за социјални услуги на државата Вашингтон.

Тие тврдат дека агенцијата им дозволила на Вајтфедер и Лантс да ги преместат децата од Вашингтон во Западна Вирџинија и покрај претходните обвинувања за злоупотреба на деца.

Во Вашингтон нема ограничување на штетите, така што децата би можеле да добијат дополнителна отштета ако успеат во нивната тужба.

Државниот претставник Холис Луис, исто така, објави дека ќе воведе закон наречен Закон за спречување на притвор на деца, кој би барал од семејствата што се преселуваат во Западна Вирџинија и планираат да ги школуваат своите деца дома да го известат Одделот за социјални услуги.

Луис додаде дека верува оти Вајтфедер и Лантс не се преселиле во Западна Вирџинија поради убавината или економијата на државата, туку затоа што верувале дека таму можат да се однесуваат кон своите деца со мал надзор.

Тој нагласи дека родителите треба да имаат можност да изберат како да ги воспитуваат своите деца, но дека мора да постојат и разумни мерки за да се спречи таквите можности да се искористат за злоупотреба.

Луис рече дека треба да им оддаде признание на жителите на Сисонвил кои продолжиле да го пријавуваат случајот на Службите за заштита на децата и на полицијата. „Всушност, заедницата беше таа што го крена алармот. Да не беа нивните напори, овие деца можеби сè уште ќе беа поробени и злоупотребувани, или ќе се случеше нешто полошо“, рече тој.

Тагови: деца робови