Економија

Димитриеска-Кочоска: За еврообврзницата постигнавме најконкуретна цена, одговорност кон фискална состојба и идните генерации

Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска денеска оцени дека условите за 10-тата еврообврзница се најконкурентна цена на задолжување што државата ја има постигнато во последните две децении и оти се постигнати историски најниски маргини.

Задолжувањето се реализира преку две транши од по 500 милиони евра, со рок на доспевање од 4 и од 8 години и таквата структура, според министерката, овозможува оптимално распоредување на обврските во среден и долг рок, како и дополнително намалување на ризиците поврзани со рефинансирање.

Каматните стапки кои се постигнати, како што рече на прес-конференција во Владата, се меѓу најповолните во однос на референтната вредност на Еурибор во последните дваесет години. За траншата со рок од 4 години каматата изнесува 3,875 проценти, а за траншата со рок од 8 години 4,75 проценти. Особено имајќи го предвид актуелното високо ниво на Еурибор, овие услови претставуваат најконкурентна цена на задолжување што државата ја има постигнато во последните две децении, рече Димитриеска Кочоска.

Како резултат на побарувачката и внимателно одбраниот момент за излез на пазарите, наведе таа, кај двете транши е постигната најтесна каматна маргина во однос на референтниот Еурибор, споредено со сите државни издавања во изминатите дваесет години.

-Ако се направи споредба, маргината којашто сме ја имале во 2020 година била 3,78 проценти за разлика од тоа што годинава за четиригодишната обврзница, маргината ни е 1,625 процентни поени. Можам да кажам историски најнизок, но ајде да бидеме коректни до крај четиригодишна е, различни рочности имаме. Но ќе ја земам предвид и онаа осумгодишната која пак во последните 20 години има најдолга рочност, тука разликата е 2,5 проценти. И јасно се гледа дека ова се историски најниски маргини коишто Министерството за финансии успеа да ги постигне, рече Димитриеска Кочоска, во одговор на новинарско прашање.

Да не се лажеме, нагласи таа, беше многу тешко. Во услови кога имаме највисок износ на јавен процент на јавен доход од бруто домашен производ, дополни таа, извојувавме и добивме најдобри резултати. Тоа е резултат на посветеноста пред се на колегите во Министерство за финансии затоа што во последните три месеци ние бевме во постојана комуникација со инвеститорите, постојано одговаравме на прашања за состојбите во економијата, какви биле, какви се сега, какви ќе бидат во иднина нашите планови, сето тоа очигледно имаше влијание за да успееме да ги оствариме овие резултати, рече Димитриеска Кочоска.

Таа истакна дека е особено горда што првпат сме добиле инвеститори кои никогаш не инвестирале во македонска еврообврзница и оти ја радува фактот што има многу инвеститори коишто се пензиски фондови, коишто, појасни, не планираат да ги купуваат нашите обврзници за потоа да ги продаваат на секундарниот пазар, туку да ги чуваат до доспевање.

- Тоа покажува дека состојбата во државата се менува и инвеститорите во нас гледаат позитивна енергија и дека нешто се случува добро со државата, рече Димитриеска Кочоска.

Нагласи дека интересот од инвеститорите бил исклучително висок и оти само еден час по објавувањето на почетните каматни стапки, побарувачката достигнала две милијарди евра. Пред отворањето на американскиот пазар, книгата на инвеститори надминала три милијарди евра, а по неговото отворање, вкупната понуда достигна повеќе од четири милијарди евра. Ова, смета министерката, претставува јасен и мерлив доказ за силната доверба во нашата фискална стратегија и макроекономска стабилност.

Во процесот учествувале повеќе од 150 глобални инвеститори, со диверзифицирана база која, посочи, опфаќа еминентни институционални инвеститори од Германија, Соединетите Американски Држави, Велика Британија и земјите од Европската Унија.

Според министерката, при носењето на одлуката за еврообврзницата водечко начело била одговорноста кон тековната фискална состојба и кон идните генерации бидејќи, појасни, нашата цел, не е само редовно сервисирање на обврските, туку создавање одржлива и стабилна фискална рамка, со помал притисок од отплати и со повеќе простор за суштински реформи.

Особено значајно, рече, е што успеавме да пласираме осумгодишна еврообврзница – доспевање кое последен пат беше постигнато пред повеќе од дваесет години. -Ова претставува силен сигнал за довербата на меѓународните инвеститори во економските политики, реформската агенда и стабилноста на земјата, рече Димитриеска Кочоска.

Таа наведе дека трошоците за синдикатот на банки и за правните советници се пропорционално најниски досега во споредба со претходните издавања. Дополнително, со цел целиот процес да биде максимално исплатлив и со најмали можни фискални оптоварувања, донесена е одлука паралелно со новата емисија да реализираме и предвремен откуп на еврообврзницата што достасува во јуни 2026 година. Со оваа одлука ќе оствариме заштеди кои во значителен дел ќе ги компензираат трошоците од новото издавање.

Димитриеска Кочоска вели дека нашата земја во моментов се задолжува по услови подобри од повеќето земји во Западен Балкан, со каматни стапки кои се блиску до регионскиот минимум и со исклучително силен интерес од меѓународните инвеститори. За споредба, рече таа, земји од поширокиот регион и Западен Балкан, како и земји со повисок кредитен рејтинг и членство во Европската Унија, се задолжуваат по значително повисоки каматни стапки.

Романија во октомври 2025 година издаде еврообврзници со каматни стапки од приближно 5,5 проценти за 7-годишна, околу 6,0 проценти за 12-годишна и над 6,5 проценти за 20-годишна рочност. Србија во последните издавања се задолжува со каматни стапки во опсег од околу 4,4 до 5,0 проценти за среднорочни и долгорочни еврообврзници, Црна Гора по стапки од околу 4,8 до 4,9 проценти за седумгодишни обврзници, Албанија со десетгодишна еврообврзница по каматна стапка од околу 4,75 проценти, додека Босна и Херцеговина преку издавање на петгодишна еврообврзница се задолжи по каматна стапка од околу 5,5 проценти.

-Големата побарувачка, која беше повеќекратно повисока од понудениот износ од една милијарда евра, јасно ја потврдува стабилноста на макроекономските политики и одговорниот пристап во управувањето со јавниот долг. За споредба, земји од поширокиот регион и Западен Балкан, како и земји со повисок кредитен рејтинг и членство во Европската Унија, во последниот период се задолжуваат по значително повисоки каматни стапки. Во таков контекст, каматните услови што ги обезбеди нашата држава се меѓу најповолните во регионот и пошироко, што дополнително ја зацврстува позицијата на државата како стабилен, кредибилен и конкурентен издавач на меѓународните финансиски пазари, рече министерката за финансии.

Со средствата обезбедени преку оваа еврообврзница, предвидена во Буџетот за 2026 година, ќе се изврши навремена исплата на еврообврзницата издадена во 2020 година во износ од 700 милиони евра, а останатите средства ќе бидат насочени кон финансирање на буџетскиот дефицит и реализација на развојни проекти од суштинско значење за економскиот раст.

Издавањето на оваа еврообврзница е целосно проектирано и планирано во Буџетот за 2026 година, како и во Ревидираната стратегија за управување со јавниот долг.

-Тоа значи дека иако номиналниот износ на задолжувањето изнесува една милијарда евра, во текот на 2026 година Министерството за финансии ќе изврши исплата на обврски по основ на надворешен долг во вкупен износ од околу 893 милиони евра. Со тоа нето-ефектот врз јавниот долг е значително понизок и во целост усогласен со среднорочната фискална рамка, рече министерката за финансии.

Ова издавање, укажа, има јасна улога во рамномерно распределување на доспевањата и во намалување на ризиците поврзани со концентрација на отплати во поединечни години.

Во 2026 година, вкупните обврски за отплата на домашниот и меѓународниот пазар изнесуваат околу 1,563 милијарди евра, во 2027 година 1,579 милијарди евра, во 2028 година 1,971 милијарди евра, во 2029 година 1,304 милијарди евра, а во 2030 година 1,414 милијарди евра или вкупно за пет години 8,804 милјарди евра.

Тим на Министерството за финансии во ноември лани реализираше посета на Лондон, каде што во организација на водечки инвестициски банки ја претстави земјата пред повеќе од 40 инвеститори. Во периодот од 11 до 12 јануари годинава се остварени средби со повеќе од 60 глобални инвеститори, меѓу кои најголемите пензиски фондови и осигурителни компании од САД, како и инвестициски фондови од целата Европска Унија. Bank of America имаше водечка улога во координацијата на процесот на издавање на обврзницата.

Тагови: Гордана Димитриеска-Кочоска

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Култура

Ансамблот „10-те Бузуки на Домна“ од Грција го отвораат јубилејното 20 -тото издание на Балканскиот етно-фјужн фестивал „Локум фест – музика и традиција“

Годинешното јубилејно 20-тото издание на Балканскиот етно-фјужн фестивал „Локум фест – музика и традиција“ се отвора во Хераклеја со спектакуларниот настап на ансамблот „10-те бузуки на Домна“ од Грција.

Под ѕвезденото небо на Античкиот театар, публиката ќе ужива во уникатен музички спој на традиција, емоција и виртуозност, преку звуците на 10 бузуки, гитара, контрабас и впечатливи вокални изведби како и танцувачка група.

„10-те Бузуки на Домна“ (грчки: Ta 10 Bouzoukia tis Domnas) е познат грчки музички ансамбл специјализиран за изведба на традиционална и современа грчка музика со доминантна улога на бузуки инструментот. Ансамблот е основан од Јанис Карасавас член и основач на ансамблот кој го сочинуваат врвни музичари и виртуози на бузуки, кои преку своите концерти ја претставуваат богатата музичка традиција на Грција. Нивниот репертоар опфаќа rеbetiko, лаико, народни песни од различни региони на Грција, како и современи композиции инспирирани од традиционалните музички форми.

Со настапи на бројни фестивали и културни манифестации во Грција и странство, ансамблот се истакнува по својата енергична интерпретација, виртуозна изведба и автентичен грчки музички израз. Нивните концерти претставуваат музичко патување низ историјата и културата на Грција, пренесувајќи ја атмосферата на грчките острови, градови и традиционални свечености.

Една од целите на овој настан е интензивирање на пограничната културна соработка како алатка за развој на културниот туризам преку промовирање на културното наследство и традиција како сцена и атрактивен туристички мотив, заложба која Локум фест ја промовира со години. Концертот е резултат на соработката со Амбасадата на Република Грција во Скопје и Генералниот конзулат во Битола.

Локум фест е проект од национален интерес поддржан од Министерство за култура и туризам и Општина Битола, а се одржува во рамките на Бит фест 2026 г. Оваа година ќе се одржи од 16. до 18.јули. Втората и третата вечер се резервирани за концерти во автентичната атмосфера на Старата битолска чаршија, каде што пред 20 години почна „Локум фест“.

Македонија

Герасимовски: „Даме Груев“ добива ново лице со партерно и хортикултурно уредување и нова урбана опрема

Општина Центар ја реализира првата фаза од проектот за партерно и хортикултурно уредување на улицата „Даме Груев“, кој го опфаќа потегот од Зеленото пазарче до улицата „Македонија“,.

Општина Центар ја реализира првата фаза од проектот за партерно и хортикултурно уредување на улицата „Даме Груев“, кој го опфаќа потегот од Зеленото пазарче до улицата „Македонија“, како и делот од улицата „Македонија“ до Собранието на Република Македонија. Во рамки на оваа фаза се уредуваат јавните површини и се поставува нова урбана опрема, со што овој дел од централното градско подрачје добива помодерен, пофункционален и поуреден изглед.

Во рамки на проектот се поставуваат нови клупи и нови корпи за отпадоци, а просторот ќе биде збогатен и со ново детско игралиште и современа теретана на отворено, наменети за рекреација и дружење на сите генерации.

Градоначалникот на Општина Центар, Горан Герасимовски, истакна дека уредувањето на јавните простори останува еден од приоритетите на општината.

„Со партерното и хортикултурното уредување, како и поставувањето нова урбана опрема, го разубавуваме и осовременуваме овој значаен дел од центарот на градот. Создаваме функционални, уредени и зелени јавни простори каде граѓаните ќе можат да одморат, да се рекреираат и да поминуваат квалитетно време со своите семејства. Продолжуваме да инвестираме во проекти што го подобруваат секојдневието и квалитетот на живот на нашите жители“, изјави Герасимовски.

Со реализацијата на првата фаза од проектот, Општина Центар продолжува со унапредување на јавната инфраструктура и создавање современи, безбедни и пријатни јавни простори, во согласност со потребите на граѓаните.

Тагови: Општина Центар

Живот

Врховниот суд ги поништи царините на Трамп; САД ќе вратат 81 милијарда долари

Владата на САД исплати десетици милијарди долари поврат на средства за царини упплатени пред одлуката на Врховниот суд да ги прогласи за незаконски, според податоците за буџетот објавени во понеделник.

Царините беа клучен дел од економската политика на претседателот Доналд Трамп откако тој ја презеде функцијата минатата година, но судот поништи голем дел од нив во февруари, објавува „Гардијан“.

Според објавените податоци, Соединетите Американски Држави исплатија 81 милијарда долари поврат на царини во текот на тековната фискална година, која започна во октомври 2025 година.

За споредба, само 5 милијарди долари беа исплатени во истиот период минатата година. Службеник на Министерството за финансии им потврди на новинарите дека огромниот пораст речиси целосно се должи на пресудата на Врховниот суд. Тој додаде дека поголемиот дел од повратните средства се издадени во текот на мај и јуни.

Трамп ги претстави царините како решение за сите економски проблеми - почнувајќи од враќање на производството во Америка и обезбедување подобри трговски договори, па сè до намалување на дефицитот на федералниот буџет.

Сепак, буџетскиот дефицит, кој малку се намали минатата година токму поради приходите од царини, сега повторно расте. Во првите девет месеци од фискалната година, тој достигна 1,367 трилиони долари, што е зголемување од 2 проценти. Во исто време, и другите расходи се зголемија.

САД потрошија повеќе од 1 трилион долари само за камати на својот долг - зголемување од 14 проценти - додека воените трошоци се зголемија за 5 проценти поради војната на Блискиот Исток.

Тагови: Доналд Трамп САД царини