Балкан

Димитар Атанасов: Неодржливо е тврдењето дека македонскиот јазик и нација се вештачки

Проблемот со Македонија е резултат на целосното одбивање на низа бугарски влади да формулираат државна политика адекватна на новите реалности, наведува бугарскиот историчар.

Проблемот со Македонија е резултат на целосното одбивање на низа бугарски влади да формулираат државна политика адекватна на новите реалности, оценува бугарскиот историчар Димитар Атанасов анализа за Дојче Веле на бугарски јазик, нагласувајќи дека „помирувањето со минатото е неизбежно".

Тој во текстот посочува дека сегашниот парламентарен состав на бугарското Собрание е обременет со огромни очекувања од јавноста. Народното собрание веќе ја одржа првата седница, но според него, едно е сигурно во оваа фаза, а тоа е дека популизмот сè уште доминира, а нема волја за негово демонтирање. Во тој контекст Атанасов го посочува односот кон Македонија.

– Темата за односот на Бугарија кон југозападните соседи се наоѓа во најболното подрачје на нашата колективна меморија. Помирувањето со минатото е неизбежно. Тоа минува низ горчливото сознание дека скаменувањето на неговите слики е капитал што политичарите вешто го насочуваат кон приватниот интерес. Проблемот со Македонија е резултат на целосното одбивање на низа бугарски влади да формулираат државна политика адекватна на новите реалности, наведува бугарскиот историчар.

Според него, ако пред еден век во некои области на Македонија живееле Бугари, денес тие се само неколку илјади.

– Ако пред еден век бугарската книжевна норма ги вклучуваше говорите користени до Корча во Албанија и јужно Косово, денес во Академијата на науките постои литературен македонски јазик, создаден, слично на бугарскиот. Литературниот јазик не е земен од теренот, туку е конструиран на научен начин, а тоа се однесува на кој било литературен јазик, посочува Атанасов, кој е автор на истражувања од областа на балканската историја и употребите и злоупотребите на приказните за минатото.

Тој при тоа како примери ги посочува создавањето на норвешкиот јазик, кој е сличен со данскиот, како и на италијанскиот и шпанскиот јазик.

– Норвешкиот јазик ја доби својата литературна норма дури во дваесеттиот век. Тоа е сосема разбирливо за Данците, чиј јазик има многу подолга историја, но тоа не создава потсмев сличен на бугарскиот јазик кон македонскиот јазик и неговите говорители. Италијанците и Шпанците исто така се разбираат без потреба од превод, но нема соседи кои се расправаат за тоа кој е полегитимен наследник на поранешниот јазик на Римската Империја, појаснува Атанасов.

Истото, додава тој, важи и за македонската нација, и како и секоја друга, таа е факт и не е потреба добра волја од никого за таа да почне да постои целосно. Аргументот дека македонската нација е вештачки создадена е неодржлив – заедниците се резултат на консензус меѓу нивните членови, а не природен феномен, смета Атанасов.

Приказната за националната историја, наменета за широка јавна употреба во Бугарија, смета тој, не доживеала речиси никаков развој. Погледот низ призмата на „марксизмот-ленинизмот" е отстранет од учебниците, но национализмот – отворен или прикриен – продолжува да го дефинира историското знаење на младите, а јавноста и медиумската средина ги засилуваат овие гласови, оценува Атанасов.

Во политичкиот говор, омразата кон соседите не се смета за непристојна. Спротивставувањето на национализмот е еднакво на отпор против одредени политички субјекти, вели историчарот кој е дипломец на Софискиот универзитет, а денес работи во Институтот за етнологија и фолклор со Етнографскиот музеј на БАН.

Денеска, додава тој, за пет од седум сили застапени во Парламентот, проблемите во односите со соседите се покажаа незначителни, а водечките политички актери избраа да не ја чепкаат оваа тема во нивните говори на конституирањето на новиот Парламент. Исклучок беа шестата по големина политичка сила Демократска Бугарија на Христо Иванов, кој оваа тема „ја претвори во своја традиција" и партијата Преродба на Костадин Костадинов, за кого Македонија е „втора бугарска држава". Поим, како што вели Атанасов, чија релевантност датира од крајот на 19 и првите децении на 20 век, но нема никаква врска со современоста. Денес, земјата со главен град Скопје е населена главно со Македонци. Замената на овој факт со старомодните приказни од пред еден век е политички капитал што партијата и нејзиниот лидер го користат и очигледно нема да се откажат од својот популистички потенцијал.

– Историското знаење треба да се ажурира. Ова не е факт во повеќето предавања на универзитетите – националистичката гледна точка доминира во областа на академското знаење. Ние, исто така, треба да ги ажурираме нашите политички сфаќања. Откако сегашната позиција доведе до ќорсокак, промената е императив. Популистичкото придржување до елемент на очекувањата на јавноста не е аргумент за инсистирање на докажаната штетна насока за двете страни, оценува Атанасов.

Тој е дециден и дека треба да има промени во составот и пристапот на работа на Заедничката историска комисија.

– Несомнено е потребна промена во Заедничката историска комисија – и во нејзиниот концепт и во нејзиниот состав. Слободата на изразување бара од нас да признаеме дека историскиот наратив како таков не е предмет на регулација. Можеме да се согласиме во најопшти контури само за оној во учебниците. Подготвени сме да реформираме барем дел од застареноста во бугарските учебници. И со експерти кои свесно се вклучени во таков цивилизациски избор: историјата се развива заедно со општеството и нејзиното сфаќање како „света крава" предизвикува блокади, заклучува бугарскиот историчар Димитар Атанасов.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Забава

Дали мапата на светот што ја познаваме е погрешна?

ОН го поддржаа новиот начин на прикажување на светот

Повеќе од 160 земји гласаа за нова мапа на светот.

Генералното собрание на Обединетите нации поддржа резолуција со која се промовира употреба на мапа на светот која попрецизно ја прикажува вистинската големина на континентите.

Резолуцијата беше предложена од Того со поддршка на Африканската унија, која со години укажува на проблемот со Меркаторовата проекција – една од најпознатите светски карти – на која Африка изгледа значително помала отколку што е всушност.

За резолуцијата гласаа 164 земји, додека Соединетите Држави беа „против“. Воздржани беа Србија, Естонија, Грузија, Литванија, Молдавија и Украина.

Иако резолуцијата не е правно обврзувачка и од земјите не се бара да ги менуваат картите што ги користат, нејзиното усвојување ја поддржува кампањата „Correct The Map“, чија цел е во школите, институциите и организациите да се користи приказ на светот што дава пореална претстава за површината на континентите.

Зошто Африка изгледа помала на Меркаторовата карта?

Проблемот произлегува од самата природа на начинот на кој се прикажува Земјата. Земјата е приближно топчеста, додека картите се рамни; следствено, ниту една карта на светот не може истовремено и совршено да ги прикаже големината, обликот, растојанието и положбата на сите територии.

Меркаторовата проекција била осмислена од фламанскиот картограф Герардус Меркатор во 16 век. Таа била создадена првенствено за навигација и била исклучително корисна за морепловците бидејќи патувачките рути можеле да се прикажат како прави линии.

Сепак, колку повеќе се оддалечуваме од екваторот, териториите на оваа проекција сè повеќе се зголемуваат. На пример, Гренланд на картата изгледа приближно со иста големина како Африка, иако Африка всушност е околу 14 пати поголема.

Сличен ефект може да се забележи и кај други територии. На Меркаторовата карта, Алјаска изгледа многу поголема отколку што навистина е, додека Бразил, во споредба со тоа, изгледа помал од неговата вистинска површина.

Поради ова, експертите нагласуваат дека Меркаторовата проекција не е „погрешна“ карта во секоја смисла – таа е создадена за одредена намена, првенствено за навигација. Проблемот настанува кога таа се користи за споредување на површините на континентите и земјите.

Како алтернатива е предложена мапата „Equal Earth“

Кампањата „Correct The Map“ како една од алтернативите ја истакнува проекцијата „Equal Earth“ – развиена во 2018 година. Нејзината главна предност е тоа што многу попрецизно го прикажува меѓусебниот однос на површините на копнените маси.

На таква мапа, Африка изгледа многу поблиску до својата вистинска визуелна големина во однос на Европа, Гренланд и Северна Америка.

Компромисот за поголемата прецизност на површината е поинаков вид изобличување. „Equal Earth“ не е наменета за навигација на истиот начин како Меркаторовата проекција, ниту пак од неа лесно можат да се прочитаат вистинските растојанија меѓу точките.

Постојат и други проекции, како што е Петерсовата проекција, кои исто така имаат за цел да го зачуваат пореалниот однос на површините. Сепак, тие резултираат со значително изобличување на обликот на континентите.

„Праведниот свет започнува со праведна карта“

Заговорниците за промени сметаат дека изборот на картографска проекција не е само техничко прашање. Тие тврдат дека начинот на кој се прикажани континентите може да влијае врз тоа како луѓето ги доживуваат нивната големина и значење.

Министерот за надворешни работи на Того, Роберт Дуси – чија земја ја предложи резолуцијата – изјави дека „праведниот свет започнува со праведна карта“, истакнувајќи дека картите го обликуваат начинот на кој луѓето го разбираат своето место во светот.

Франција исто така ја поддржа иницијативата. Министерот за надворешни работи Жан-Ноел Баро објави дека француското Министерство за надворешни работи ќе престане да ја користи Меркаторовата проекција.

Сепак, усвојувањето на резолуцијата на ОН не значи дека Меркаторовата мапа ќе исчезне. Таа и понатаму ќе се користи таму каде што е потребна за навигација, додека проекциите кои попрецизно ги прикажуваат површините сè повеќе ќе се користат за прикажување и споредување на големината на континентите.

Извор: una.rs

Здравје

Колку точно му е потребно на телото целосно да го исфрли алкохолот

– Професор открива што се случува во организмот

Еве што навистина помага.

После бурна ноќ помината со консумирање алкохол, честопати е тешко да се процени кога тој целосно би го напуштил телото. Времето потребно за негова разградба зависи од повеќе фактори – пред сè од испиената количина, брзината на пиење и индивидуалниот метаболизам.

Сепак, лекарите предупредуваат на една сурова вистина: не постои магичен трик за забрзување на метаболизмот на алкохолот. Единствениот сигурен начин е да му дадете на телото доволно време да го преработи, со што истовремено се намалува огромното оптоварување на црниот дроб, пренесува Health.com.

Како телото го преработува алкохолот?

Откако ќе испиете пијалак, алкохолот брзо се апсорбира преку дигестивниот систем и влегува во крвотокот. Тој останува во крвта сè додека црниот дроб, со помош на два клучни ензима, не го разгради и целосно не го елиминира. Овие ензими го претвораат алкохолот најпрво во нуспроизводи, а на крајот во вода и јаглерод диоксид, кои телото потоа ги исфрла.

Колку побрзо пиете, толку повеќе расте концентрацијата на алкохол во крвта, бидејќи црниот дроб едноставно не може да постигне да преработи толку голема количина. Стандардниот тест за алкохол во крвта може да го открие присуството на алкохол и до 12 часа по неговото консумирање.

Четири клучни фактори што влијаат на ситуацијата

Начинот на кој телото реагира на алкохолот е строго индивидуален, но брзината со која се трезниме зависи од следниве фактори:

Вид на пијалак: Жестоките пијалаци се апсорбираат во крвотокот многу побрзо од виното или пивото, предизвикувајќи нагло покачување на нивото на алкохол во крвта.

Храна во желудникот: Јадењето пред и за време на консумирањето алкохол драстично ја забавува апсорпцијата. Оброците богати со јаглехидрати и масти се ваши најдобри сојузници, бидејќи „купуваат време“ и му даваат можност на црниот дроб постепено да го преработи алкохолот.

Лекови: Многу лекови, во комбинација со алкохол, можат опасно да ја зголемат неговата концентрација во крвта или да предизвикаат токсични несакани ефекти.

Лична конституција: Физичката градба, возраста и биолошкиот пол играат голема улога. Генерално, луѓето со поситна градба, помладите лица и жените многу побрзо ги чувствуваат ефектите на алкохолот и побавно го преработуваат.

Совети за одговорно однесување

Ако планирате да излезете, лекарите советуваат да се придржувате до едно златно правило: погрижете се да испиете чаша вода помеѓу секоја чаша со алкохолен пијалак. Ова ќе помогне да се спречи дехидратацијата и да се ублажи мамурлакот следниот ден. Исто така, никогаш не седнувајте зад волан; наместо тоа, однапред договорете си такси или превоз со пријател кој не консумира алкохол.

Извор: una.rs

Тагови: „Дурмо турс“

Бизарно

Оставиле 84 кучиња во куќата сами да се грижат за себе- полицајците повраќале додека ги пуштале на слобода (ФОТО)

Маж од Донкастер, Велика Британија, е прогласен за виновен за занемарување на 86 животни: 84 кучиња и две мачки кои беа спасени од куќа каде што живееја во ужасно нехигиенски услови.

Дури 33 спрингер шпаниели беа пронајдени на скали покриени со фекалии во куќа во Тихил, во близина на Донкастер, а уште околу 25 кучиња беа откриени од RSPCA и полицијата во кујна покриена од подот до таванот со нечистотија.

Девет службеници на RSPCA, во придружба на полицијата и локалните власти, учествуваа во спасувањето на животните - претежно кучиња - од имот во Гали Хил, Тихил, во близина на Донкастер. Многу соби беа покриени со фекалии и нечистотија, дебели неколку сантиметри, од подот до таванот. Фотографија направена од добротворната организација покажува повеќе од 30 шпаниели како седат на скалите и скокаат додека спасувачите влегуваат во куќата.

Паркс се изјасни за виновен

Социјалниот работник Дејвид Паркс (роден на 11 мај 1965 година) негираше дека поседувал или бил одговорен за животните, но беше прогласен за виновен за три прекршоци поврзани со благосостојбата на животните по дводневното судење во Прекршочниот суд во Барнсли минатата година. Неговата сопруга Делфин и синот Сем, кои живееја во истата куќа, се изјаснија за виновни за три прекршоци поврзани со благосостојбата на животните. Тројцата обвинети треба да бидат осудени во Прекршочниот суд во Донкастер на 9 декември.

RSPCA успешно ги прими сите животни освен едно, при што повеќето од нив најдоа нови домови преку мрежа на центри управувани од нејзините филијали низ северна Англија. Организацијата соопшти дека бројот на животни нагло се зголемил бидејќи ниту едно од кучињата во домот не било кастрирано. Семејството неуспешно се обидело да ги даде некои од кучињата и немало докази за размножување во голем обем, но домашните миленици останале нестерилизирани и се размножувале неконтролирано.

Ужас во куќата во Тихил

За време на една од првите посети на имотот каде што биле чувани несреќните кучиња, полицајците на RSPCA биле принудени насилно да влезат низ задната врата. Филип Браун, обвинител, во тоа време рекол дека условите во куќата биле толку лоши што еден полицаец морал да ја напушти куќата за да повраќа поради неподносливата смрдеа. Кога се отворила вратата од кујната, полицајците ги пречекале 20 до 25 спрингер шпаниели; некои се згрчиле во аглите, додека други трчале наоколу.

Кујната била покриена со земја и фекалии од подот до таванот. На подот имало најмалку 20 купови фекалии, кои кучињата ги рашириле низ собата и врз себе. Кучињата се згрчиле заедно во еден агол или скокале по кујнските ормари покрај прозорецот на задниот дел од собата. Тие биле многу валкани, нивното крзно било покриено со фекалии, а многу од нив имале грутки земја залепени на ушите, слично на дредови.

Скалите беа покриени со дебел слој земја, а на секое скалило, од дното до речиси самиот врв, имаше слој земја дебел околу шест до седум инчи. На горното скалило, слојот достигна речиси десет инчи, додека на горното скалило имаше нерамна маса од земја, измет и крзно, што го правеше исклучително тешко и опасно одењето по нив.

Делфин Паркс и нејзиниот син Сем беа пронајдени во нивните спални соби, а потоа, околу дваесет минути подоцна, се појави Паркс и рече дека сака да им помогне на кучињата да се пренесат на безбедно, наведувајќи дека веројатно имало повеќе од 80 кучиња во куќата. Лиз Бредли, работник во спасување животни, рече дека кога влегле во објектот, ги нашле ужасните услови.

„Првата соба беше мала површина зад гаражата, и секоја површина, од подот до ѕидовите, беше кафеава: мирисот на урина и измет беше толку силен што ми ги печеше очите. Потоа поминавме низ вратата од левата страна што водеше кон кујната. Внатре имаше многу кучиња од расата шпаниел, и сите беа валкани, со жолти дамки на крзното. Секој дел од подот, ѕидовите и другите површини беше покриен со слој кафеави наслаги. Сите кучиња истрчаа на другата страна од собата, изгледајќи многу исплашено и плашливо. Мирисот во таа соба беше неподнослив; беше тешко да се зборува или да се дише нормално, па не можев долго да останам таму.“

Две мачки беа пронајдени во собата каде што спиеше синот на двојката, а целата соба беше валкана и неуредна. Г-ѓа Паркс му кажа на инспекторот дека ситуацијата излегла од контрола од почетокот на пандемијата на Ковид и дека е свесна дека имаат премногу кучиња.

Скандалозен извештај од ветеринар

На двојката им било кажано дека ниту тие ниту животните не можат да продолжат да живеат во такви услови, а Паркс се согласил сите животни да бидат земени и да бидат ставени под грижа на RSPCA, иако за време на сослушувањето го оспорил сопствеништвото, тврдејќи дека кучињата им припаѓаат на неговата сопруга и син. Тој исто така рекол дека поради преголемото работно оптоварување, не можел да ја преземе одговорноста за животните.

Сепак, ветеринарните картони покажале дека сите животни се регистрирани на негово име, дека ги знае имињата и возраста на повеќето од нив, како и нивните распореди за хранење, и дека ја купувал храната за кучиња и ги носел милениците кај ветеринарите кога било потребно.

Се чини дека многу од кучињата никогаш не биле шетани на поводник, па затоа морале да бидат пренесени до возилата што чекале. Животните биле прегледани, а оние на кои им бил потребен третман биле однесени во четири ветеринарни ординации пред да бидат префрлени во приватни засолништа за животни. Ветеринар кој прегледал 46 кучиња рекол дека 14 биле сериозно ослабени и страдале најмалку еден месец. Пет кучиња имале заразени посекотини на ушите, за кои се верува дека се предизвикани од обид да се исече заплетканото крзно со ножици. Неколку кучиња имале воспаление на двете уши, а еден шпаниел бил пронајден со скршена предна нога. Сите животни, вклучувајќи ги и мачките по име Џес и Флауер, биле вакцинирани и им биле дадени превентивни средства против болви и црви. На некои кучиња им биле потребни антибиотици. Во својата писмена изјава, една од ветеринарите изјавила дека многу голем број животни биле чувани во несоодветни услови за живеење. Тие живееле во нечистотија и запоставеност, и не им биле обезбедени основни потреби како што се вода, соодветна храна, постелнина или играчки. Многу од кучињата биле со мала тежина, веројатно затоа што не можеле да бараат храна. Многумина имале нелекувани повреди. Секоја разумна и хумана личност би ги препознала овие проблеми и би презела соодветни мерки.

Спасување, третман и посвојување

По спасувањето, повеќето кучиња биле сместени во приватни засолништа за животни во име на RSPCA, а потоа поминале низ процес на рехабилитација и им биле дадени нови домови.

Шпаниелот со скршена нога бил успешно третиран во Ветеринарната болница на RSPCA во Голем Манчестер, каде што му бил пронајден нов дом. Другите кучиња биле префрлени во филијали и центри на RSPCA низ Велика Британија. Мачките исто така биле сместени во нови домови. И покрај грижата и загриженоста, еден шпаниел беше еутаназиран за да му се спречи страдањето поради сериозни здравствени проблеми.

Овој шокантен случај е резултат на тоа што животните не биле стерилизирани, што доведе до тоа нивното размножување да стане целосно надвор од контрола.

Тагови: кучиња полицајци