Денеска доаѓа есента: Деновите стануваат пократки, а ноќите подолги – еве зошто датумот секогаш е различен - Канал 5

Денеска доаѓа есента: Деновите стануваат пократки, а ноќите подолги – еве зошто датумот секогаш е различен

Секоја година во септември се поставува истото прашање – кога точно започнува есента и зошто датумот не е секогаш ист?

Денеска доаѓа есента: Деновите стануваат пократки, а ноќите подолги – еве зошто датумот секогаш е различен

Секоја година во септември се повторува истото прашање – кога точно започнува есента, што всушност претставува рамноденицата и зошто почетокот на есента се поврзува со 23 септември, додека за другите годишни времиња најчесто се наведува 21-виот ден во месецот?

Додека астрономите го одредуваат почетокот на есента со голема прецизност, врз основа на положбата на Сонцето, метеоролозите користат поедноставен систем кој им овозможува полесно водење и споредување на статистичките и климатските податоци, пишува Punkufer.hr.

Затоа метеоролошката есен започнува на 1 септември и трае до 30 ноември. Оваа поделба се темели на целите календарски месеци – септември, октомври и ноември – што им го олеснува на метеоролозите следењето и споредувањето на климатските податоци.

Астрономската есен, пак, започнува на 22 или 23 септември, а завршува на 21 или 22 декември. Нејзиниот почеток го одредува прецизниот астрономски момент на есенската рамноденица, односно моментот кога Сонцето на небесната сфера го преминува небесниот екватор.

Оваа година астрономската есен на северната Земјина полутопка започнува во среда, 23 септември, во 02:05 часот, по средноевропско летно време.

Во тој момент Сонцето на небесната сфера го преминува небесниот екватор, движејќи се од север кон југ. На денот на рамноденицата, Сонцето изгрева точно на исток, а заоѓа точно на запад. Денот и ноќта тогаш на целата планета траат приближно еднакво – околу 12 часа.

Што е рамноденица или еквиноксиум?

Називот „еквиноксиум“ потекнува од латинските зборови aequus, што значи еднаков, и nox, што значи ноќ, додека македонскиот збор „рамноденица“ настанал како превод на овој поим.

Земјината оска на ротација е наклонета за приближно 23,5 степени во однос на рамнината на нејзината орбита околу Сонцето. Токму поради овој наклон, во текот на годината северната или јужната полутопка добиваат повеќе сончева светлина.

Двапати годишно, сепак – во пролет и во есен – Земјата на својата орбита се наоѓа во положба во која нејзината оска не е наклонета ниту кон Сонцето ниту од него. Сончевите зраци тогаш паѓаат под прав агол врз Земјиниот екватор, па двете полутопки добиваат еднаква количина светлина.

Иако називот „рамноденица“ може да наведе на заклучок дека денот и ноќта тој ден траат точно по 12 часа, тоа всушност не е сосема така. Поради атмосферската рефракција, односно прекршувањето на светлината во Земјината атмосфера, како и начинот на кој се дефинира изгрејсонцето, денот на датумот на еквиноксиумот трае неколку минути подолго од ноќта.

Зошто есента започнува на 23 септември?

Иако често се смета дека сите годишни времиња започнуваат на 21-виот ден од одреден месец, астрономските датуми не се толку фиксни. На нив влијаат календарот, должината на Земјината година и начинот на кој нашата планета се движи околу Сонцето.

Земјината година, пред сè, не трае точно 365 дена. На Земјата ѝ се потребни приближно 365 дена, 5 часа, 48 минути и 45 секунди за еден круг околу Сонцето. Календарот овој вишок од речиси шест часа годишно го надоместува со престапна година, кога на февруари му се додава 29-ти ден.

Поради тоа, прецизниот момент на рамноденицата од година во година се поместува за приближно шест часа, додека престапната година повторно го поместува за околу 24 часа во спротивна насока.

На датумот на почетокот на годишните времиња влијае и фактот што Земјината орбита околу Сонцето не е совршен круг, туку елипса. Според Кеплеровите закони, Земјата се движи побрзо кога се наоѓа поблиску до Сонцето, што се случува во јануари, а побавно кога е подалеку од него, како што е случај во јули.

Поради тоа, ниту годишните времиња на северната полутопка не траат еднакво долго. Летото, на пример, трае нешто подолго од зимата, а оваа разлика влијае и врз датумите на астрономскиот почеток на годишните времиња.

Ниту есенската рамноденица на северната полутопка не се случува секоја година на 23 септември. Во зависност од календарскиот циклус и престапните години, есента најчесто започнува на 22 или 23 септември, додека во исклучително ретки случаи може да започне и на 21 или 24 септември. До крајот на 21 век, сепак, почетокот на есента сè почесто ќе се паѓа на 22 септември.

Исто така, ниту другите годишни времиња не започнуваат секогаш на 21-виот ден во месецот. Летниот солстициј често настапува на 20 или 21 јуни, пролетната рамноденица во современо време најчесто се случува на 20 март, додека зимскиот солстициј може да настапи на 21 или 22 декември.

Фото:Pepper Mint/Pixabay

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шумската полиција со засилени акции: Запленети над 500 кубни метри дрвна маса и поднесени 140 пријави

Шумската полиција спроведе засилени акции против нелегалната сеча низ целата држава, при што во текот на септември и во почетокот на октомври беа запленети над 500 кубни метри нелегално исечена дрвна маса и поднесени 140 пријави.

Шумската полиција со засилени акции: Запленети над 500 кубни метри дрвна маса и поднесени 140 пријави

Привремено се одземени 13 товарни и 17 патнички возила, девет трактори, како и моторни пили, приколки, секири и други предмети употребени за незаконска сеча и превоз на дрва.

Акциите се спроведуваат паралелно со секојдневните редовни контроли, со посебно внимание на подрачјата каде што поизразено дејствуваат организирани групи на дрвокрадци. Контролите се насочени и кон сузбивање на нелегалното снабдување со дрва на населението и на производствените капацитети, а со кои се нанесува значителна штета на шумскиот фонд.

„Засилените акции ќе продолжат и во наредниот период, на целата територија на државата. Заштитата на шумите е јавен интерес и наша институционална одговорност. Шумската полиција ја има целосната поддршка на Министерството да постапува одлучно и доследно против незаконската сеча, транспортот и трговијата со дрва, во рамките на своите законски овластувања“, порачува министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство, Борче Серафимовски.

Во пресрет на грејната сезона, Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство апелира до граѓаните да купуваат огревно дрво само од лиценцирани продавачи и складови. Со набавката на дрва од легални извори активно се придонесува за спречување на нелегалната трговија и за заштита на шумите.

Воедно, граѓаните се повикуваат да пријавуваат сомнежи за незаконска сеча, транспорт и продажба на дрва до Шумската полиција и другите надлежни органи.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Ѓорѓиевски: Средба со бордот на директори од ЕБОР - Скопје заслужува големи проекти и резултати што ќе го менуваат животот на граѓаните

Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, денеска оствари средба со делегацијата на Бордот на директори на Европската банка за обнова и развој, со цел  продлабочување на соработката за реализација на стратешките инвестиции.

Ѓорѓиевски: Средба со бордот на директори од ЕБОР - Скопје заслужува големи проекти и резултати што ќе го менуваат животот на граѓаните

Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, денеска оствари средба со делегацијата на Бордот на директори на Европската банка за обнова и развој, со цел продлабочување на соработката за реализација на стратешките инвестиции што му се потребни на нашиот град. На средбата се разговараше за неколку стратешки проекти кои Градот Скопје ги реализира со поддршка на ЕБОР, како проектот за воведување Брз автобуски превоз (БРТ) и проектот за изградба на пречистителна станица за отпадни води во Трубарево.

- Мојата определба е цврста. Секој проект мора да решава вистински проблем, а секоја инвестиција да носи конкретна придобивка за скопјани. Посебен акцент ставивме на Брзиот автобуски превоз - БРТ. Веќе е започната постапката за претквалификација на изведувачи за Линија 1, а паралелно продолжуваат активностите за обезбедување стручна поддршка за реализација на проектот. Скопјани заслужуваат побрз, посигурен и поквалитетен јавен превоз. Помалку време во сообраќај, полесно пристигнување на работа и на училиште, помал метеж и почист воздух. Разговаравме и за пречистителната станица за отпадни води во Трубарево, инвестиција од огромно значење за заштитата на водите, животната средина и здравјето на граѓаните. За овие придобивки работам и на нив останувам целосно посветен. Тоа е одговорност и кон генерациите на кои ќе им го оставиме овој град – рече градоначалникот Ѓорѓиевски.

Градоначалникот Ѓорѓиевски ја потврди и определбата за понатамошна соработка во модернизацијата на инфраструктурата, енергетската ефикасност и реализацијата на Зелениот акциски план за Скопје.

- Довербата што ја добив од граѓаните е мојата најголема обврска. Ќе продолжам да ги придвижувам проектите и истрајно да работам до нивна реализација. Нашиот успех мора да се чувствува во секојдневието на скопјани. За Скопје што оди напред. За град на кој повторно ќе бидеме горди. Заедно продолжуваме да работиме на проекти што ќе остават трајна вредност за Скопје и неговите граѓани – истакна Ѓорѓиевски.

На средбата, градоначалникот Ѓорѓиевски упати искрена благодарност до делегацијата, раководството и тимот на ЕБОР за посетата, долгогодишната поддршка и конструктивната соработка.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Сојузот на борците од НОАВМ 1941-1945 од Тетово со иницијатива за забрана на здружението ХУТА Тетово

Сојузот на борците од НОАВМ 1941-1945 и граѓаните продолжувачи Тетово денес 14.10.2026 година до Јавното обвинителство поднесе Иницијатива за забрана на работа на организацијата Здружение за култура и заштита на духовно и културно наследство ХУТА.

Сојузот на борците од НОАВМ 1941-1945 од Тетово со иницијатива за забрана на здружението ХУТА Тетово

Сојузот на борците од НОАВМ 1941-1945 и граѓаните продолжувачи Тетово денес 14.10.2026 година до Јавното обвинителство поднесе Иницијатива за забрана на работа на организацијата Здружение за култура и заштита на духовно и културно наследство ХУТА Тетово, која работи и делува во Тетово и е сопственик на веб страна со домен: https://www.tetovamuzeuvirtual.org/, a на социјалната мрежа facebook е активна со своја официјална страна https://www.facebook.com/tetovomuseum именувана како Muzeu Virtual i Tetovës / Виртуелен Музеј на Тетово.

Иницијативата ја поднесуваме врз основ на член 66 ст 1, а во врска со чл. 65.ст.1 од Законот за здруженија и фондации и бараме надлежниот јавен обвинител поради постоење на причини за забрана на работата на Здружението ХУТА да достави предлог за забрана на работењето на Здружението ХУТА до надлежниот Основен суд во Тетово.

Законот за здруженија и фондации јасно определил ЗАБРАНА ЗА РАБОТА на организација ако: поттикнува агресија и разгорување на национална, расна или верска омраза и нетрпеливост, презема активности кои се спротивни на Уставот и законот, има програма, цели, дејности кои предизвикуваат нетрпеливост, нетолеранција, омраза, или се форма на поддршка, односно одобрување на фашизам, нацизам, национал-социјализам и Третиот – рајх.

Здружението ХУТА во последната своја објава го оспорува значењето на државниот празник 11 Октовмри – Ден на востанието и го претставува во негативно светло, славејќи и величајќи ги окупаторите и нивните соработници, споделувајќи слика од озогласениот фашистички батаљон Љуботен како со карактеристичниот нацистички поздрав салутира на фашистот Гајур Дерала, а притоа го велича и злосторникот Џемо Хаса. Во многу нивни објави се врши историски ревизионизам, народно-ослободителната војна на македонскиот народ и народностите се негира, а за сметка на тоа се афирмира наследството на негативните личности како Џафер Сулејмани, Шаип Камбери, Гајур Дерала, Џемо Хаса, Роберто Паријани, и многу други фашисти.

Постапувајќи на овој начин подолг временски период исполнети се условите за отпочнување на законска постапка за забрана за работа на ваквата организација. Нејзиното понатамошно постоење и функцинирање штети на уставно-правниот поредок, ги повредува чувствата, правата и слободите на граѓаните и создава непоправлива штета врз меѓуетничките односи кои се особено значајни и мора да се негуваат како посебна вредност на нашето општество. Македонија и Тетово мора да се развиваат растеретени од поединци, групи и организации кои свесно и намерно внесуваат немир, спроведуваат агенди и нео-фашистички политики кои покрај тоа што го прекршуваат законот имаат за цел да го фрагментираат општеството и вештачки да создаваат високо ниво на конфронтираност.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер