Црното Море и неговото стратешко значење - Канал 5

Црното Море и неговото стратешко значење

Долго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси.

Црното Море и неговото стратешко значење

(Дојче Веле)

Долго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси.

Откако престана да важи договорот за житото меѓу Русија и Украина, се зголеми бројот на напади врз трговски бродови од двете страни. Од средината на јули, Русија го блокира договорот, го засилува гранатирањето на украинските пристаништа и се заканува со напади втз товарни бродови. Од друга страна Украина шест пристаништа долж руското црноморско приморје ги прогласи за ризично воено подрачје и се заканува со возвратни напади врз товарни бродови, танкери и пристанишни објекти.

За двете држави Црно Море е еден вид капија кон остатокот од светот - и има огромно стратешко и економско значење. Но, и други држави како Турција, Бугарија и Романија кои се членки на НАТО имаат конкретни интересеи во морето меѓу Европа и Азија.

Русија: сопствен простор на интереси

Русија од секогаш го сметала Црното Море за своја сфера на влијание. Уште за време на царска Русија, а подоцна и за време на Советскиот сојуз морето го претставуваше јужното крило на големата сила. До денес на него се гледаше како на отскочна даска од која Русија може да ги оствари своите интереси во Средоземјето, Блискиот исток, на северна Африка к во јужна Европа.

Преку Црното море Русија исто така добива пристап до подалечните држави во кои е воено активна, како на пример Сирија или Либија.

Военото срце на Русија во регионот е руската Црноморска флота, која од 1793 година има седиште во Севастопол.

За Москва тој пристанишен град на полуостровот Крим кој го анектираше во 2014 година, е од посебно значење. Тоа е една од ретките длабоки пристаништа на Русија кои војската може да ги користи и во зима затоа што не замрзнува.

Колку Русија сака да ја задржи својата хегемонија над црноморскиот регион покажуваат бројни регионални судири кои намерно ги поттикнуваше во изминатите години. Резултатот е дека денес таа контролира третина од крајбрежјето, иако по меѓународно право поседува само десет проценти од целокупното крајбрежје на Црното Море. Русија во 2008 година интервенираше во Грузија и воспостави две меѓународно непризнати проруски републики, вклучително и Абхазија на источниот брег. Москва во 2014 го анектираше полуостровот Крим и од избивањето на војната во Украина во 2022 година освои и окупираше големи делови од јужна Украина на Црното Море.

Црното Море има огромно значење за Русија и кога станува збор за трговската политика. Поголемиот дел од извозот на житарките, ѓубривата и другата стока се одвива преку црноморските пристаништа. Трговската рута преку Црното Море станува сѐ поважна за Мисква затоа што пекуннеа ноже да се испорача роба за државите кои не се придружија на запдните санкции против Русија.

Украина: трговска рута од витално значење

За Украина, Црното Море е уште поважна трговска рута. Пред војната Украина преку своето најголемо црноморско пристаништа во Одеса одвиваше повеќе од 50 проценти од вкупниот извоз. Таму пред сѐ се подготвуваше житото за светскиот пазар сѐ додека кон средината на јули не истече договорот за житни култури со Русија.

Во црноморскиот регион се најголемите залихи на жито во светот. Пред избивањето на војната уделот на Русија и Украина во светскиот извоз на сончогледово масло беше 60%, на пченица 24%, а на јачмен околу 19.

Тоа што Русија и Украина сега сѐ повеќе ги таргетираат трговските бродови на противникот е директно поврзано со ова. Двете држави би биле економски силно погодени од успорување на трговските процеси преку Црното море. Моментално само 40% од украинското жито се извезува преку Црното море, а остатокот по копнен пат преку ЕУ. Иако Украина заради војната воведе различни извозни рути, Киев уште долго ќе зависи од функционалниот извоз по морски пат.

ЕУ: коридор меѓу политичките противници

Додека Русија и Украина се борат за трговската рута север-југ, рутата исток-запад станува сè поважна за Брисел. Со Романија и Бугарија, ЕУ има две земји-членки на брегот на Црното Море, а веќе се склучени договори за асоцијација со Грузија и Украина.

Во Брисел, Црното Море сѐ повеќе се смета за важен коридор за транспорт на стоки и енергија меѓу Азија и Европа. Со оглед на тоа што Европа сака да стане сè понезависна од руската нафта и гас, фокусот сѐ повеќе е ставен на земјите производители од Кавказот, пред сѐ на Азербејџан.

Баку извезува нафта и гас во Европа преку Грузија и Турција. Црноморската рута ја заобиколува и Русија на север и Иран на југ и затоа е од посебно стратешко значење за Европјаните, кои воведоа строги економски санкции против овие две земји.

Интересите на НАТО

Исто така, НАТО има свои интереси во Црното Море што се однесува до безбедносната политика. Од 1997 година до избувнувањето на војната во Украина, НАТО секоја година таму одржуваше големи воени вежби. Сепак, само три морнарици на НАТО се постојано присутни во регионот - на Бугарија, Романија и Турција.

Договорот од Монтре, склучен во 1936 година, на Турција ù гарантира целосен суверенитет над Босфорот и Дарданелите - единствениот излез на Црното Море до Средоземното Море. Веднаш по избувнувањето на војната во февруари 2022 година, Турција го блокираше преминот за сите воени бродови, не само за руските, и на тој начин се одржува рамнотежата на поморските сили во Црното Море.

Турција: балансот најважна цел

Турција на тој начин се здоби со клучна геостратешка позиција, бидејќи го контролира пристапот до Црното Море - иако тоа е обезбедено со меѓународни договори. Анкара е најважниот партнер на НАТО во регионот на Црното Море и себеси се поима како центар на трговијата меѓу Централна Азија, Кавказ и Блискиот Исток.

За Турција е многу важно да ја забетонира својата водечка улога во регионот во однос на НАТО. Во исто време, односот со Русија е особено важен за Анкара. Во Анкара, како и во Москва, Црното Море се смета за апсолутно приоритетна зона на интерес. Турција со големо внимание ја одржува рамнотежата на силите во регионот на Црното Море. Договорот од Монтре ù овозможува на Анкара да држи други актери - вклучително и НАТО – на страна од регионот на Црното Море. Ова повторно ù оди во прилог на Москва.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Колекционерско издание на „GTA 6“: За 400 долари добивате сè освен самата игра

Ако се суди според огромната возбуда околу „Grand Theft Auto VI“, брзо се приближуваме кон еден од најголемите настани во светот на видеоигрите во последните неколку години.

Колекционерско издание на „GTA 6“: За 400 долари добивате сè освен самата игра

Новата „GTA“ ветува враќање на сè што ги направи автомобилите клучен дел од серијалот – од брзи потери и трки до уште подетални опции за прилагодување на возилата. Сето ова доаѓа со препознатливата мешавина од криминал, хаос и судири со законот, по кои станаа познати „Rockstar Games“.

Сепак, иако очекувањата се огромни, најновата одлука на „Rockstar“ може да разочара дел од фановите.

Компанијата претстави колекционерско издание насловено „The Goodtime State - Vice City Collection“, со висока цена од 399,99 долари. Проблемот е што во пакетот недостасува најважниот елемент: самата игра.

Што добивате?

„Rockstar“ ја претставува колекцијата како луксузен пакет со предмети за колекционери, инспириран од светот на „Vice City“. Таа содржи разновидни предмети, вклучувајќи очила за сонце „Oakley“, налепници, значки и мапа на Леонида – измислениот регион во кој се одвива дејството на „GTA VI“.

Купувачите добиваат и бејзбол капа, фигура на маскотата на „Vice City“, чашка за жесток пијалак, торба за носење преку тело, приврзок за клучеви, стапче за мешање коктели и магнетно огледало.

Иако колекцијата е очигледно наменета за сериозни колекционери, во кутијата нема да го најдете најважниот предмет: „GTA VI“.

За самата игра, ќе треба да издвоите дополнителни 79,99 долари за стандардното издание или 99 долари за „Ultimate“ верзијата. Тоа значи дека купувачот што го сака целиот пакет ќе мора да плати речиси 480 или 500 долари, во зависност од изданието на играта.

„GTA VI“ без физички диск

Колекционерскиот сет пристигнува во време кога „Rockstar“ веќе предизвика реакции со одлуката „GTA VI“ да биде првиот голем AAA наслов на компанијата без традиционално издание на физички диск.

Играта ќе биде достапна дигитално преку продавниците на „PlayStation“ и „Xbox“, додека физичките примероци во продавниците ќе содржат само код за преземање. Оваа одлука предизвика негативни реакции во дел од гејмерската заедница. Извршниот директор на „Take-Two Interactive“, Штраус Зелник, го бранеше овој пристап, тврдејќи дека физичките дискови веќе немаат голема смисла за потрошувачите.

Ситуацијата е особено интересна за колекционерите. Тие сега можат да потрошат речиси 400 долари за кутија полна со предмети поврзани со играта, а сепак да не ја добијат самата игра во таа кутија.

„Rockstar“ има направено нешто слично и претходно

Сепак, ова не е првпат „Rockstar“ да продава колекционерска кутија без самата игра. Компанијата направи сличен потег во 2018 година со „Red Dead Redemption 2“, изданието „Collector's Box“ објавено тогаш, исто така, не содржеше примерок од играта.

Разликата, сепак, беше во цената. Таа колекционерска кутија чинеше 99 долари – помалку од една четвртина од цената на новата „Vice City Collection“. Денес, оригиналните колекционерски кутии за „Red Dead Redemption 2“ можат да се најдат на „eBay“ по цени што надминуваат 700 долари, што покажува дека вредноста на ваквите производи може да порасне кај колекционерите со текот на времето.

Сепак, останува фактот дека фановите на „GTA VI“, кои ги сакаат и колекционерските предмети и самата игра, ќе мора да ги купат одделно.

Со цена од речиси 400 долари само за колекционерските предмети, „Rockstar“ очигледно цели кон најпосветените фанови на серијалот и кон колекционерите кои се подготвени да платат висока цена за предмети поврзани со еден од најочекуваните наслови во историјата на видеоигрите.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

„Многу те сакам“: Лука Модриќ им ги разнежни срцата на фановите со нова објава

Лука Модриќ преку социјалните мрежи ѝ го честиташе деветтиот роденден на својата најмлада ќерка, Софија.

„Многу те сакам“: Лука Модриќ им ги разнежни срцата на фановите со нова објава

По тој повод, хрватскиот фудбалер сподели неколку фотографии на кои се заедно, придружени со кратка и емотивна порака.

На една од фотографиите, таткото и ќерката се насмеани додека позираат заедно, додека другите прикажуваат опуштени моменти од семејниот живот. На пример, на една фотографија се гледа како Софија седи на рамениците на татко ѝ, а на друга Модриќ ѝ помага да си ја исуши косата.

„Среќен роденден на мојата прекрасна и многу посебна мала принцеза! Многу те сакам!“, напиша Модриќ.

Најмладото од трите деца

Софија е најмладото дете на Лука и неговата сопруга, Вања Модриќ. Покрај неа, тие имаат син, Иван, и ќерка, Ема. Лука и Вања стапија во брак во 2010 година, а една година подоцна ја прославија и црковната венчавка во Загреб.

Модриќ честопати преку социјалните мрежи ги одбележува важните моменти од животот на своите деца, особено нивните родендени. Неговото семејство често го придружува на фудбалски настани. Сопругата и децата честопати го бодреле од трибините за време на клучни натпревари и му се придружувале во прославите по големите победи.

Извор: Индекс.хр

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Нов потег на Путин: Русите вежбаат со Кинезите, пристигна нуклеарно предупредување

Рускиот претседател Владимир Путин вчера присуствуваше на воена вежба на планините Урал, во која учествуваа војници од Кина и од неколку други земји.

Нов потег на Путин: Русите вежбаат со Кинезите, пристигна нуклеарно предупредување

Путин го посети воениот полигон во регионот Чељабинск за да ја следи завршната фаза од вежбата „Центар-2026“. Вежбата се одржа во склоп на вежбата „Интеракција-2026“, спроведена од членките на Организацијата на Договорот за колективна безбедност – безбедносен сојуз предводен од Москва, составен од неколку поранешни советски републики.

Путин изјави дека 47.000 војници учествуваат во вежбата „Центар-2026“, вежбајќи одбивање напади на 11 полигони и во Каспиското Море. Вежбата започна во понеделникот, а завршува денес.

Путин предупреди дека нема да се двоуми да употреби нуклеарно оружје за одбрана на Калининград.

„Околу 6.000 војници од Русија и од други земји учествуваа во завршната фаза на полигонот Чебаркул“, рече Путин.

YouTube video

Тој додаде дека делегации од 55 земји учествувале како набљудувачи.

Според извештаите на руските медиуми, во вежбата учествуваат воени единици од Белорусија, Киргистан и Таџикистан, заедно со војници од Кина, Монголија и Пакистан. За време на посетата, Путин изврши увид во различни видови вооружување, вклучително и новите беспилотни летала „Геран“ на млазен погон, кои руската војска ги користи во нападите врз Украина.

Посетата на Путин уследи еден ден откако Русија го предупреди НАТО дека нема да се двоуми да употреби нуклеарно оружје за одбрана на Калининград, доколку некоја членка на воениот сојуз се обиде да ја отсече таа руска ексклава на западот на земјата од остатокот на Русија.

Извор: Б92

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер