Црното Море и неговото стратешко значење - Канал 5

Црното Море и неговото стратешко значење

Долго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси.

Црното Море и неговото стратешко значење

(Дојче Веле)

Долго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси.

Откако престана да важи договорот за житото меѓу Русија и Украина, се зголеми бројот на напади врз трговски бродови од двете страни. Од средината на јули, Русија го блокира договорот, го засилува гранатирањето на украинските пристаништа и се заканува со напади втз товарни бродови. Од друга страна Украина шест пристаништа долж руското црноморско приморје ги прогласи за ризично воено подрачје и се заканува со возвратни напади врз товарни бродови, танкери и пристанишни објекти.

За двете држави Црно Море е еден вид капија кон остатокот од светот - и има огромно стратешко и економско значење. Но, и други држави како Турција, Бугарија и Романија кои се членки на НАТО имаат конкретни интересеи во морето меѓу Европа и Азија.

Русија: сопствен простор на интереси

Русија од секогаш го сметала Црното Море за своја сфера на влијание. Уште за време на царска Русија, а подоцна и за време на Советскиот сојуз морето го претставуваше јужното крило на големата сила. До денес на него се гледаше како на отскочна даска од која Русија може да ги оствари своите интереси во Средоземјето, Блискиот исток, на северна Африка к во јужна Европа.

Преку Црното море Русија исто така добива пристап до подалечните држави во кои е воено активна, како на пример Сирија или Либија.

Военото срце на Русија во регионот е руската Црноморска флота, која од 1793 година има седиште во Севастопол.

За Москва тој пристанишен град на полуостровот Крим кој го анектираше во 2014 година, е од посебно значење. Тоа е една од ретките длабоки пристаништа на Русија кои војската може да ги користи и во зима затоа што не замрзнува.

Колку Русија сака да ја задржи својата хегемонија над црноморскиот регион покажуваат бројни регионални судири кои намерно ги поттикнуваше во изминатите години. Резултатот е дека денес таа контролира третина од крајбрежјето, иако по меѓународно право поседува само десет проценти од целокупното крајбрежје на Црното Море. Русија во 2008 година интервенираше во Грузија и воспостави две меѓународно непризнати проруски републики, вклучително и Абхазија на источниот брег. Москва во 2014 го анектираше полуостровот Крим и од избивањето на војната во Украина во 2022 година освои и окупираше големи делови од јужна Украина на Црното Море.

Црното Море има огромно значење за Русија и кога станува збор за трговската политика. Поголемиот дел од извозот на житарките, ѓубривата и другата стока се одвива преку црноморските пристаништа. Трговската рута преку Црното Море станува сѐ поважна за Мисква затоа што пекуннеа ноже да се испорача роба за државите кои не се придружија на запдните санкции против Русија.

Украина: трговска рута од витално значење

За Украина, Црното Море е уште поважна трговска рута. Пред војната Украина преку своето најголемо црноморско пристаништа во Одеса одвиваше повеќе од 50 проценти од вкупниот извоз. Таму пред сѐ се подготвуваше житото за светскиот пазар сѐ додека кон средината на јули не истече договорот за житни култури со Русија.

Во црноморскиот регион се најголемите залихи на жито во светот. Пред избивањето на војната уделот на Русија и Украина во светскиот извоз на сончогледово масло беше 60%, на пченица 24%, а на јачмен околу 19.

Тоа што Русија и Украина сега сѐ повеќе ги таргетираат трговските бродови на противникот е директно поврзано со ова. Двете држави би биле економски силно погодени од успорување на трговските процеси преку Црното море. Моментално само 40% од украинското жито се извезува преку Црното море, а остатокот по копнен пат преку ЕУ. Иако Украина заради војната воведе различни извозни рути, Киев уште долго ќе зависи од функционалниот извоз по морски пат.

ЕУ: коридор меѓу политичките противници

Додека Русија и Украина се борат за трговската рута север-југ, рутата исток-запад станува сè поважна за Брисел. Со Романија и Бугарија, ЕУ има две земји-членки на брегот на Црното Море, а веќе се склучени договори за асоцијација со Грузија и Украина.

Во Брисел, Црното Море сѐ повеќе се смета за важен коридор за транспорт на стоки и енергија меѓу Азија и Европа. Со оглед на тоа што Европа сака да стане сè понезависна од руската нафта и гас, фокусот сѐ повеќе е ставен на земјите производители од Кавказот, пред сѐ на Азербејџан.

Баку извезува нафта и гас во Европа преку Грузија и Турција. Црноморската рута ја заобиколува и Русија на север и Иран на југ и затоа е од посебно стратешко значење за Европјаните, кои воведоа строги економски санкции против овие две земји.

Интересите на НАТО

Исто така, НАТО има свои интереси во Црното Море што се однесува до безбедносната политика. Од 1997 година до избувнувањето на војната во Украина, НАТО секоја година таму одржуваше големи воени вежби. Сепак, само три морнарици на НАТО се постојано присутни во регионот - на Бугарија, Романија и Турција.

Договорот од Монтре, склучен во 1936 година, на Турција ù гарантира целосен суверенитет над Босфорот и Дарданелите - единствениот излез на Црното Море до Средоземното Море. Веднаш по избувнувањето на војната во февруари 2022 година, Турција го блокираше преминот за сите воени бродови, не само за руските, и на тој начин се одржува рамнотежата на поморските сили во Црното Море.

Турција: балансот најважна цел

Турција на тој начин се здоби со клучна геостратешка позиција, бидејќи го контролира пристапот до Црното Море - иако тоа е обезбедено со меѓународни договори. Анкара е најважниот партнер на НАТО во регионот на Црното Море и себеси се поима како центар на трговијата меѓу Централна Азија, Кавказ и Блискиот Исток.

За Турција е многу важно да ја забетонира својата водечка улога во регионот во однос на НАТО. Во исто време, односот со Русија е особено важен за Анкара. Во Анкара, како и во Москва, Црното Море се смета за апсолутно приоритетна зона на интерес. Турција со големо внимание ја одржува рамнотежата на силите во регионот на Црното Море. Договорот од Монтре ù овозможува на Анкара да држи други актери - вклучително и НАТО – на страна од регионот на Црното Море. Ова повторно ù оди во прилог на Москва.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Менкиноски: Оваа Влада бара легитимна работа од Бугарија, да ги почитува пресудите на Европскиот суд за човекови права

„Во ЕУ ќе не стават на брз воз, ним им треба пазар, не им требаме ние“

Менкиноски: Оваа Влада бара легитимна работа од Бугарија, да ги почитува пресудите на Европскиот суд за човекови права

Сметам дека односите со Бугарија се взаемни и Македонската Влада нема ништо против Бугарија и дека не прави ништо што би ја повредило Бугарија и обратно. Мислам дека има недостаток на комуникација и тоа 35 години наназад. Односите Македонија -Бугарија се исти како и односите со соседните држави и мислам дека нам сакаат да ни го стават епитетот дека сме со Србија, а ние сме независна држава и како такви можеме сами да одлучиме со кого ќе комуницираме. Нема Македонија ништо против Бугарите, можеби се лути врз основа на бугарската политика но како народ еден спроти друг -не.

Оваа Влада бара легитимна работа од Бугарија, да ги почитува пресудите на Европскиот суд за човекови права. Да ги почитува само одлуките, нешто што може секоја Влада да го бара 46 држави кои што се во Совет на Европа, ништо повеќе, ништо помалку. А може да оди и чекор понатаму. Да поднесе тужба до ЕСЧП да се исклучи Бугарија од Совет на Европа, но го прави тоа и сфатете го тоа како една добра намера.

Имав и отворено писмо со кое му се обратив на Министерот Муцунски со: -„Доста трпение -спасение! Дајте акција, дајте дејствија, дајте некој глагол и сработете нешто. Имате право да поведете постапка пред Совет на Евопоа против Бугарија, направте го тоа“!

Ние имаме генерален проблем со институциите, може да имате добар Министер но правецот на давање совети и креирање стратегии е во погрешен правец. Во ЕУ ќе не стават на брз воз, ним им треба пазар, не им требаме ние. Ние имаме кинески капитал кој влегува од секаде. Македонската политчка елита треба да ни каже каде оди оваа држава, вели Тони Менкиноски во Само Вистина.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Зиков: Во суштина земете го изборниот модел во Македонија какви партии произведува

„Ќе го покажеме како лидери капацитетот и ќе ги имаме најдобрите луѓе околу нас, не може лидерите и од власта и од опозицијата да се кријат од клучните прашања за реформите“

Зиков: Во суштина земете го изборниот модел во Македонија какви партии произведува

Главната дебата во Македонија требаше да биде носењето нов изборен закон. Нам ни треба да падне Влада ако не биде, а не да стои и ништо да не прави 4 години, не зборувам за оваа Влада туку генерално. Од друга страна кога ќе ги земете партиите како системи кои што во суштина не се демократски во себе, во суштина земете го изборниот модел во Македонија какви партии произведува. Тоа се деспот партии каде што лидерот си го прави тимот, прв концентричен круг четворица, втор -петмина, трет -петнаесетмина. Народод ако за нешто треба да излезе на улица, не треба за ЕУ во оваа фаза, ниту за стандард, туку за промена на изборен модел. Граѓаните треба да побараат нов начин на избор на полтичари во Макеоднија. Ние не можеме да чекаме политичката елита сама на себе да си пресуди. Можеби со притисок од надвор тоа да се реши -но, не гледам таков притисок, тоа што вели г-динот Рокас е дека тој се надева дека ќе се случи, но, колку е тоа притисок од надвор. Меѓународната заедница многу пати докажа дека и се допаѓа овој изборен модел во Македонија - не се замара. Г-динот Мицкоски е сега премиер, си го имаат Венко Филипче од другата страна како главна опозиција, па си имаат две опозициски партии - не е биполарност туку е кватрополарност со две Македонски и две Албански партии. Се договараат четворица и тоа во Клуб на Пратеници, а не во Собрание или во Влада, си разговараат вонинституционално и ги решаваат тие работи, јавноста не е вклучена.

На ВМРО-ДПМНЕ не и одговара за тоа што кога имаш 6 изборни единици како сега помалку или повеќе правиш избори како во 6 држави, имаш 6 посебни листи и ти ги контролираш тука луѓето, тоа ти е кабинетот партиски. Ставаш тука луѓе и имаш ваму малку семејно насилство, малку плаќање со пари и тоа се бандажира.

На опозицијата не и одговара, затоа што се појавува Игор Ивановски Шема и се прашувам уште колку „шеми“ ќе се појават ако има една изборна единица и отворени листи. Ќе се појават повеќе листи, не само една како што му се припојавува вака на Венко. Немам ништо против на различно мислење, но верувам дека секој добронамерник би го кажал истото -ќе го покажеме како лидери капацитетот и ќе ги имаме најдобрите луѓе околу нас. Не може лидерите и од власта и од опозицијата да се кријат од клучните прашања за реформите, или да се плашиме дека некој ќе ни го земе местото кај што сме, вели Љупчо Зиков во Само Вистина.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Том Холанд го поканил Халанд на дружење, фудбалерот го игнорирал

Актерот Том Холанд откри дека норвешката фудбалска суперѕвезда Ерлинг Халанд го игнорирал откако му испратил порака со која го поканил на дружење.

Том Холанд го поканил Халанд на дружење, фудбалерот го игнорирал

Холанд, за време на гостувањето во „The Tonight Show Starring Jimmy Fallon“ во понеделник, рече дека Халанд не одговорил бидејќи наводно немал поим кој е.

„Искуство за приземјување“

Водителот го праша Холанд за виралниот твит во кој се тврдеше дека спортистот го игнорирал, што актерот го потврди. „Да, му пратив порака и дозволете ми да ви кажам нешто. Тоа е едно од тие искуства за приземјување и тоа е важно за актерите“, се пошегува Холанд.

„Мислите: „Ќе му пишам порака. Ќе го однесам на вечера“. Но, нема одговор. Нема извинување. Дури ни порака како: „Зафатен сум вечерва, играм фудбал“. Апсолутно ништо“, додаде актерот.

Обид за контакт во Монако

29-годишниот актер откри дека идејата да го контактира 25-годишниот Халанд ја добил минатиот месец откако го видел на Големата награда на Монако во Формула 1. „Тој беше во ВИП ложата веднаш спроти мене. Помислив, ќе си ја пробам среќата и ќе му испратам порака. Никогаш не сонував дека ќе зборувам за тоа на телевизија во живо. Но, еве нè“, рече тој.

Кога го прашале дали сè уште би сакал да вечера со Халанд, ѕвездата на „Спајдермен“ на шега одговорила: „Не мислам дека би сакал да вечера со мене по тој ден“, алудирајќи на неодамнешниот пораз на Норвешка од Англија на Светското првенство. И покрај тоа што го игнорираше, Холанд го нарече Халанд „неверојатен“ и „апсолутна легенда“.

Ѕвезда на Светското првенство

Халанд стана најголемата ѕвезда во подем на Светското првенство во 2026 година. Покрај импресивните движења на теренот, фудбалската ѕвезда стана и вирална сензација поради неговата фризура позната како „викиншки стил“ и неговата колекција чанти Биркин вредни стотици илјади долари. Минатиот месец, дури и актерот Ченинг Тејтум се облече како норвешкиот напаѓач, придружувајќи се на толпата навивачи кои го носеа неговиот дрес и долга руса перика.

Халанд е познат и по својата опуштена и разиграна личност, што е во целосен контраст со неговиот импозантен изглед и репутација како „машина за постигнување голови“.

Извор: Индекс.хр

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер