Алиу: Во Брисел го потпишавме договорот за учество во EU4Health - европска поддршка за реформите во здравството
2Алиу: Во Брисел го потпишавме договорот за учество во EU4Health - европска поддршка за реформите во здравството
ЖивотЦрното Море и неговото стратешко значењеДолго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси.(Дојче Веле) Долго време Црното Море во Европа се сметаше за спореден геополитички простор. Меѓутоа, тоа се промени најдоцна со почетокот на војната на Русија против Украина - токму во Црно Море се судираат различните интереси. Откако престана да важи договорот за житото меѓу Русија и Украина, се зголеми бројот на напади врз трговски бродови од двете страни. Од средината на јули, Русија го блокира договорот, го засилува гранатирањето на украинските пристаништа и се заканува со напади втз товарни бродови. Од друга страна Украина шест пристаништа долж руското црноморско приморје ги прогласи за ризично воено подрачје и се заканува со возвратни напади врз товарни бродови, танкери и пристанишни објекти. За двете држави Црно Море е еден вид капија кон остатокот од светот - и има огромно стратешко и економско значење. Но, и други држави како Турција, Бугарија и Романија кои се членки на НАТО имаат конкретни интересеи во морето меѓу Европа и Азија. Русија: сопствен простор на интереси Русија од секогаш го сметала Црното Море за своја сфера на влијание. Уште за време на царска Русија, а подоцна и за време на Советскиот сојуз морето го претставуваше јужното крило на големата сила. До денес на него се гледаше како на отскочна даска од која Русија може да ги оствари своите интереси во Средоземјето, Блискиот исток, на северна Африка к во јужна Европа. Преку Црното море Русија исто така добива пристап до подалечните држави во кои е воено активна, како на пример Сирија или Либија. Военото срце на Русија во регионот е руската Црноморска флота, која од 1793 година има седиште во Севастопол. За Москва тој пристанишен град на полуостровот Крим кој го анектираше во 2014 година, е од посебно значење. Тоа е една од ретките длабоки пристаништа на Русија кои војската може да ги користи и во зима затоа што не замрзнува. Колку Русија сака да ја задржи својата хегемонија над црноморскиот регион покажуваат бројни регионални судири кои намерно ги поттикнуваше во изминатите години. Резултатот е дека денес таа контролира третина од крајбрежјето, иако по меѓународно право поседува само десет проценти од целокупното крајбрежје на Црното Море. Русија во 2008 година интервенираше во Грузија и воспостави две меѓународно непризнати проруски републики, вклучително и Абхазија на источниот брег. Москва во 2014 го анектираше полуостровот Крим и од избивањето на војната во Украина во 2022 година освои и окупираше големи делови од јужна Украина на Црното Море. Црното Море има огромно значење за Русија и кога станува збор за трговската политика. Поголемиот дел од извозот на житарките, ѓубривата и другата стока се одвива преку црноморските пристаништа. Трговската рута преку Црното Море станува сѐ поважна за Мисква затоа што пекуннеа ноже да се испорача роба за државите кои не се придружија на запдните санкции против Русија. Украина: трговска рута од витално значење За Украина, Црното Море е уште поважна трговска рута. Пред војната Украина преку своето најголемо црноморско пристаништа во Одеса одвиваше повеќе од 50 проценти од вкупниот извоз. Таму пред сѐ се подготвуваше житото за светскиот пазар сѐ додека кон средината на јули не истече договорот за житни култури со Русија. Во црноморскиот регион се најголемите залихи на жито во светот. Пред избивањето на војната уделот на Русија и Украина во светскиот извоз на сончогледово масло беше 60%, на пченица 24%, а на јачмен околу 19. Тоа што Русија и Украина сега сѐ повеќе ги таргетираат трговските бродови на противникот е директно поврзано со ова. Двете држави би биле економски силно погодени од успорување на трговските процеси преку Црното море. Моментално само 40% од украинското жито се извезува преку Црното море, а остатокот по копнен пат преку ЕУ. Иако Украина заради војната воведе различни извозни рути, Киев уште долго ќе зависи од функционалниот извоз по морски пат. ЕУ: коридор меѓу политичките противници Додека Русија и Украина се борат за трговската рута север-југ, рутата исток-запад станува сè поважна за Брисел. Со Романија и Бугарија, ЕУ има две земји-членки на брегот на Црното Море, а веќе се склучени договори за асоцијација со Грузија и Украина. Во Брисел, Црното Море сѐ повеќе се смета за важен коридор за транспорт на стоки и енергија меѓу Азија и Европа. Со оглед на тоа што Европа сака да стане сè понезависна од руската нафта и гас, фокусот сѐ повеќе е ставен на земјите производители од Кавказот, пред сѐ на Азербејџан. Баку извезува нафта и гас во Европа преку Грузија и Турција. Црноморската рута ја заобиколува и Русија на север и Иран на југ и затоа е од посебно стратешко значење за Европјаните, кои воведоа строги економски санкции против овие две земји. Интересите на НАТО Исто така, НАТО има свои интереси во Црното Море што се однесува до безбедносната политика. Од 1997 година до избувнувањето на војната во Украина, НАТО секоја година таму одржуваше големи воени вежби. Сепак, само три морнарици на НАТО се постојано присутни во регионот - на Бугарија, Романија и Турција. Договорот од Монтре, склучен во 1936 година, на Турција ù гарантира целосен суверенитет над Босфорот и Дарданелите - единствениот излез на Црното Море до Средоземното Море. Веднаш по избувнувањето на војната во февруари 2022 година, Турција го блокираше преминот за сите воени бродови, не само за руските, и на тој начин се одржува рамнотежата на поморските сили во Црното Море. Турција: балансот најважна цел Турција на тој начин се здоби со клучна геостратешка позиција, бидејќи го контролира пристапот до Црното Море - иако тоа е обезбедено со меѓународни договори. Анкара е најважниот партнер на НАТО во регионот на Црното Море и себеси се поима како центар на трговијата меѓу Централна Азија, Кавказ и Блискиот Исток. За Турција е многу важно да ја забетонира својата водечка улога во регионот во однос на НАТО. Во исто време, односот со Русија е особено важен за Анкара. Во Анкара, како и во Москва, Црното Море се смета за апсолутно приоритетна зона на интерес. Турција со големо внимание ја одржува рамнотежата на силите во регионот на Црното Море. Договорот од Монтре ù овозможува на Анкара да држи други актери - вклучително и НАТО – на страна од регионот на Црното Море. Ова повторно ù оди во прилог на Москва. Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Бидете информирани следете не на Facebook
ЕкономијаИлон Маск „потона“- за момент загуби огромно богатство, не е веќе билионерБогатството на американскиот технолошки милијардер Илон Маск падна под границата од трилион долари по глобалниот пад на вредноста на технолошките акции, што ги намали неговите средства за околу 500 милијарди долари.Маск овој месец стана првиот човек во историјата што ја надмина границата од трилион долари, по рекордната првична јавна понуда на неговата ракетна компанија SpaceX, објавува британскиот Телеграф. Сепак, акциите на SpaceX се намалени за околу 30 проценти од рекордот од минатата недела, додека Тесла, производителот на електрични автомобили што го поседува Маск, вчера беше погоден од распродажба на технолошките акции. Според анализата на Блумберг, богатството на Маск сега е околу 957,1 милијарди долари. Списанието Форбс проценува дека неговата нето вредност достигна врв од 1,45 трилиони долари минатата недела. Падот на богатството на Маск за само една недела е поголем од вкупниот имот на вториот најбогат човек во светот, основачот на Google, Лари Пејџ, чие богатство е нешто помалку од 297 милијарди долари. Богатството на Маск претрпе удар откако акциите на Волстрит паднаа два дена по ред оваа недела. Вредноста на Тесла беше избришана за повеќе од 89 милијарди долари откако акциите на компанијата паднаа за 5,8 проценти во вторникот. Нвидија, највредната јавно тргувана компанија во светот, падна за 4,1 процент. Аналитичарите предупредија дека Маск може да претрпи дополнителни загуби ако падот продолжи откако Микрон Технолоџи, производител на чипови за вештачка интелигенција вреден трилион долари, ги објави резултатите од третиот квартал. Акциите на Микрон паднаа за 13,2 проценти во вторникот поради растечките загрижености дека проценките за компаниите поврзани со вештачката интелигенција станаа превисоки. Маск стана првиот милијардер во светот на 12 јуни по рекордната првична јавна понуда на SpaceX. Акциите на компанијата пораснаа за дури 67 проценти во првите три дена од тргувањето, откако нејзината првична јавна понуда ја процени SpaceX на повеќе од 1,8 трилиони долари. Акциите потоа паднаа три дена по ред, намалувајќи ја пазарната вредност на компанијата за околу 928 милијарди долари, од максимум од 2,9 трилиони долари на нешто над 2 трилиони долари. Тие пораснаа за 1 процент вчера и покрај падот во технолошкиот сектор. Падот на богатството на Маск во текот на изминатата недела е најголем во историјата. Тој претходно го држеше рекордот за најголема загуба на богатство на едно лице, кога неговите средства беа намалени за околу 165 милијарди долари во 2022 година откако акциите на Тесла паднаа. Богатството на Маск доаѓа во голема мера од неговиот удел од 38 проценти во SpaceX, 11 проценти во Тесла и сопственост во неколку други стартапи.Тагови: Илон Маск Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Најважни вестиМакедонското МНР бара објаснување и темелна истрага од Софија за протекувањето на дипломатската нота15:00Муцунски: Јас би се извинил, до овој момент немам одговор од бугарската страна11:12Денеска официјално ќе биде промовирана „Везилка“ – првиот центар за вештачка интелигенција во земјава09:33Владата очекува годишната стапка на раст на цените на основните прехранбени производи во јули да биде 3%15:00Мицкоски: Во јули годишната стапка на промени на цените на основните прехранбени производи да биде под 3 проценти11:05
Македонското МНР бара објаснување и темелна истрага од Софија за протекувањето на дипломатската нота15:00
Денеска официјално ќе биде промовирана „Везилка“ – првиот центар за вештачка интелигенција во земјава09:33
Владата очекува годишната стапка на раст на цените на основните прехранбени производи во јули да биде 3%15:00
Мицкоски: Во јули годишната стапка на промени на цените на основните прехранбени производи да биде под 3 проценти11:05
МакедонијаАлиу: Во Брисел го потпишавме договорот за учество во EU4Health - европска поддршка за реформите во здравствотоМинистерот за здравство, Азир Алиу, заедно со еврокомесарот за здравство, Оливер Вархеј, денеска во Брисел го потпишаа договорот за учество на Македонија во програмата EU4Health, најголемата програма на Европската Унија во областа на здравството.На свеченото потпишување, министерот Алиу истакна дека пристапувањето кон EU4Health претставува значаен чекор во европската интеграција на македонското здравство и потврда дека реформските процеси во земјата се движат во согласност со европските стандарди и приоритети. -Со потпишувањето на договорот, нашата држава станува дел од европските напори за зајакнување на здравствените системи, унапредување на јавното здравје, дигитализација на здравствените услуги, подобрување на подготвеноста за здравствени кризи и обезбедување поквалитетна здравствена заштита за граѓаните. Ова не е само пристапување кон една европска програма, туку инвестиција во подобри здравствени услуги, посилни институции и подобри услови за пациентите и здравствените работници. Со EU4Health, нашите реформи добиваат дополнителна европска поддршка, знаење и партнерства, нагласи во своето обраќање министерот Алиу. Тој посочи дека денешното потпишување е важен сигнал дека Македонија не само што ја декларира својата европска определба, туку ја претвора во конкретни политики и конкретни можности за граѓаните. Учеството во програмата ќе овозможи македонските здравствени институции и експерти да се вклучат во европски мрежи, заеднички проекти и иницијативи насочени кон подобрување на здравствените политики и услуги, соопштуваат од МЗ.Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Бидете информирани следете не на Facebook
БалканУрната е зградата на „Вјесник“ во Загреб (ВИДЕО)Поранешниот симбол на хрватското новинарство и еден од најпрепознатливите симболи на Загреб, облакодерот Вјесник на раскрсницата на Савска цеста и Славонска авенија, е срушен.Вјесник изгоре во катастрофален пожар во ноември 2025 година, а обвинителниот одбор на Општинскиот кривичен суд во Загреб го потврди обвинението против двајца 18-годишници кои се обвинети за палење, објави Индекс. Обвинението против двајцата млади мажи беше покренато во февруари оваа година, со кое се товарат за тешко кривично дело против јавната безбедност. Потврденото обвинение ги товари обвинетите дека заедно и по претходен договор ја запалиле зградата на Вјесник на 17 ноември 2025 година. Голема материјална штета Според обвинението, првиот обвинет, 18-годишник, запалил картонска кутија полна со хартии, а вториот обвинет ја запалил хартијата од таа кутија, а потоа ја вратил запалената хартија во картонската кутија. Поради ова, пожарот се прошири брзо и неколку ката од зградата се запалија, која беше целосно уништена, што предизвика материјална штета од големи размери, според обвинителството. Во обвинението, државното обвинителство му предложи на судот продолжување на притворот во домот против двајцата обвинети поради опасност од повторување на кривичното дело. Двајца 18-годишници беа ослободени од притвор во домашен притвор кон крајот на декември, со задолжително носење електронски наноознаки. По пожарот, полицијата извести дека на 17 ноември, околу 21:50 часот, младите мажи скокнале преку оградата на облакодерот на авенијата Славонска, влегле во зградата и запалиле пожар на 15-тиот кат, а со нив наводно биле и три малолетници. Медиумите пишуваа дека другите четири малолетници, кои биле во зградата на Вјесник непосредно пред и по избувнувањето на пожарот, имаат статус на сведоци. Кон обвинението е приложен извештај од експерт за телекомуникации, кој има речиси шест илјади страници и главно се однесува на писмената комуникација на 18-годишникот и другите тинејџери кои таа вечер биле во Вјесник. Исто така, беше откриено дека еден од двајцата обвинети бил заинтересиран како да добие босанско државјанство, од што обвинителството заклучува дека имал намера да избегне кривично гонење за палењето на Вјесник. Што ќе се појави на местото на Вјесник? Што се однесува до иднината на оваа атрактивна локација на јужниот влез во градот, државата има големи планови. Владата на Република Хрватска поседува 64 проценти од комплексот и сака да го купи преостанатиот дел од другите сосопственици. „Сакаме да изградиме објект на оваа раскрсница на јужниот влез во градот помеѓу авениите Савска и Славонска што ќе придонесе за уште поубав поглед на главниот град. Нашата цел е да сместиме државни органи кои моментално се под закуп таму“, рече министерот Бачиќ. Дали ќе се градат една или повеќе згради ќе утврди стручната комисија во согласност со ГУП-от откако ќе биде објавен јавниот тендер за архитектонското решение. Судбината на зградата во која е сместен Хрватскиот олимписки комитет (ХОК) ќе биде позната дури по тендерот - ако најдоброто решение предвидува нејзин опстанок, зградата на ХОК нема да се сруши.Тагови: Вјесник Загреб Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.Претплатете се на нашиот newsletter