Марс е надвор од сликата, Месечината е во фокусот - и овој пат, можеби одиме таму за да останеме. Шефот на НАСА минатата недела објави нови планови за воспоставување „трајно човечко присуство“ на Месечината, вклучително и трајна лунарна база. Изградбата на новиот дом на човештвото надвор од Земјата би можела да започне веќе во 2027 година, објавува „Лајв Сајанс“.

Објавата доаѓа само еден месец откако извршниот директор на „Спејс Екс“, Илон Маск, слично ги напушти плановите на неговата компанија да оди на Марс - во корист на воспоставување „лунарен самоодржлив град“ во следните 10 години.

Тоа е возбудлива перспектива - но научниците велат дека колонизацијата на Месечината нема да биде толку едноставна како пакување и полетување. Лунарната средина е сурова: замислете сурова, наелектризирана прашина и постојан поток од радиоактивни честички што патуваат со брзина на светлината. Научниците сè уште не се сигурни како ова зголемено ниво на космичко зрачење, во комбинација со послабата гравитација на Месечината, ќе влијае на човечкото тело на среден и долг рок.

Постои и прашањето за технолошката изводливост: Каде ќе живеат астронаутите и со какви ресурси? Овие големи прашања сè уште чекаат одговори кои можеби нема да дојдат на време за плановите на НАСА и Маск.

„Не мислам дека сме сосема подготвени“, велат научниците од Универзитетот во Мериленд и Центарот за вселенски летови Годард. „Десет години може да им изгледаат како долго време на некои луѓе. За научникот, тоа е трепкање со око.“

Сателит на ужасот

Месечевата прашина е сосема различна од она што го нарекуваме прашина на Земјата. Без ветер и течна вода, месечевата прашина не омекнува со текот на времето. Тоа се многу остри честички со големина на полен.

Исто така, лесно се полни. Самото одење по Месечината исфрла облаци прашина, а ровери што се движат низ лунарниот терен исфрлаат наелектризирана, лебдечка прашина што се лепи за сè што ќе му се најде на патот.

Наелектризираната прашина може да ги затне системите за дишење во потенцијалните живеалишта, да ги оштети вселенските одела и да ги покрие сончевите панели, предизвикувајќи нивно прегревање и откажување. (Блокадите од прашина веќе уништија неколку ровери на Марс.)

Без меките ќебиња на Земјината атмосфера и магнетниот штит, жителите на Месечината би биле постојано бомбардирани со зрачење. Космичкото зрачење е практично сеприсутно во вселената, вклучително и на Месечината, велат истражувачите на Универзитетот во Централна Флорида, и многу е тешко да се заштитат од него.

Ракот е потенцијален ризик. Но, бидејќи здравствените ефекти од зрачењето бараат време да се развијат, нема да се знае со сигурност дали ова е главен фактор на ризик сè до можеби децении откако човечките доселеници ќе слетаат на Месечината. „Секое лице кое оди во вселената... апсолутно ќе биде тест-субјект.“

Не сме подготвени за самоодбрана

Луѓето на Месечината ќе имаат потреба од силни градежни материјали за да ја заштитат лунарната средина од овие опасности. Метални или стаклени куполи, подземни простори за живеење и куќи направени од 3D печатена лунарна почва се сите потенцијални опции.

Но, дали сме подготвени да планираме за изградба? На пример, ако НАСА инвестира во подземно живеалиште - можеби најбезбедниот начин да се избегне зрачење - научниците сè уште немаат идеја како да рударат на Месечината, велат експертите за проценка на ризик.

Дури и со соодветно заштитени простори за живеење, послабата гравитација на Месечината - само една шестина од онаа на Земјата - би можела да претставува ризик по здравјето. Од претходните вселенски летови знаеме дека, без гравитационата привлечност со која луѓето еволуирале, нашите коски и мускули бараат значителна количина на вежбање за да се спречи нивното влошување. Сепак, не би било практично да се носат тешки ленти за трчање на Месечината, како што би било до Меѓународната вселенска станица.

Недостатокот на гравитација може да ја промени и природната рамнотежа на телесните течности, со потенцијално катастрофални ефекти. Нормално, гравитацијата предизвикува до 80% од нашата крв да биде во нашите нозе во кое било време. На Месечината, сепак, повеќе течност би се влевала во горната половина од телото, предизвикувајќи губење на крв додека телото се обидува да ја врати рамнотежата, како и потенцијално оток зад окото и тромбоза на југуларната вена, состојба што предизвикува потенцијално фатални згрутчувања на крвта во вратот.

Во споредба со нултата гравитација, делумната гравитација на Месечината може, но и не мора да претставува слични здравствени ризици. Истражувачите нема да знаат сè додека луѓето не поминат некое време таму.

Иднината на населувањето на Месечината

Овие предизвици се сведуваат на потребата од повеќе податоци, кои научниците очекуваат да дојдат од мисии како програмата „Артемис“, која има за цел да ги врати луѓето на површината на Месечината уште во 2028 година. Но, експертите предвидуваат многу побавен временски рок; лунарниот мраз - ресурс на кој сметаат планерите на лунарните населби - сè уште не е земен примерок.

Во зависност од неговата длабочина и состав, лунарниот мраз би можел да обезбеди вода, ракетно гориво и „ретки земји“. Но, сè додека научниците не добијат физички примерок од мразот, тие не можат да се потпрат на неговата корисност или економски потенцијал. Засега, научното знаење за вистинскиот хемиски состав на мразот е многу ограничено: „Знаеме дека е ладно и до одреден степен знаеме каде е“. Кога станува збор за Месечината и што таа нуди, „мора да бидеме многу внимателни да не продаваме нешто што го нема“. Дури и ако трајното населување не се случи наскоро, научниците се оптимисти. „Не е сè розево, но не е сè мрачно и мрачно“.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.