Македонија

Жбогар: Ниту една земја не е имуна на корупција, разликата е во политичката волја да се спречи тоа

Искушението да се вклучиме во корупција е исто во сите земји, разликата е во тоа дали постојат институции што ќе ја спречат корупцијата, дали имате законодавство, политичка волја, или доволно јавен притисок за да ја спречите.

Токму тука лежи разликата меѓу земјите. Затоа, најмногу зависи од политичката волја на владејачката елита, да се направи јавен притисок од страна на граѓанските организации или од организации што вршат мониторинг.

Ова денеска го изјави евроамбасадорот Самуел Жбогар на региналната конференција за состојбите во јавните набавки „Антикорупциски механизми и улогата на засегнатите страни", во организација на „Балкан тендер воч", коалиција на граѓански организации од државите на Западен Балкан.

Истакна дека јавните набавки се едно од првите поглавја во преговорите за членство со ЕУ и кога станува збор за набавките, инвестирањето во јавни проекти е од клучно значење за економскиот и социјалниот развој на секое општество, под услов парите на граѓаните да се вложуваат во инфраструктурни проекти што ним ќе им служат.

– Кога ќе прошетате низ Скопје ќе видите дека тоа беше случај во последните години. Тоа се однесува на училиштата, болниците, или пак изградба на брани. Овие проекти се со големи буџети и што подразбираат комплексни планови за нивна испорака. Но од друга страна, овие проекти, имајќи го предвид буџетот, обезбедуваат голем број можности за корупција. Оттука истрагите на СЈО даваат голем број примери за тоа како корупцијата била направена во рамки на јавни набавки, дека некои компании или фирми биле доделувани договори поради нивни блиски врски со партиите што се на власт, или како некои компании меѓусебе си ја договарале конкуренцијата, за да си го поделат „колачот", рече Жбогар.

Наведе дека една од последиците во корпуцијата во јавните набавки е зголемениот трошок за услугите и загуба на јавните средства во интерес на поединци, како и намалување на квалитетот во услугите.

Оцени дека недоволната доверба на граѓаните во институциите како последица на копруцпијата, го блокира целокупниот развој на општествата, наведувајќи го примерот со земјава, за тоа како лошата борба против корупцијата, како што рече, доведе до недоволна доверба и до политичка криза во земјата, што траеше долги години.

– Јавните набавки треба да бидат следени и мониторирани од граѓанските организации, и токму затоа нивната улога е многу важна. Во таа насока ЕК обезбедува поддршка на различни проекти и во исто време презентираше шест приоротетни области за подобрување на системот за јавни набавки – соодветно планирање на потребите и навремено истражување на пазарот за цените и достапноста, луѓето кои работат на јавни набавки да не бидат поврзани со политички партии, јавните набавки треба да се дигитализираат за полесно да се спречуваат злоупотребите, процесите да бидат потранспарентни и да бидат предмет на мониторинг од релеватните институции, а исто така и законот да ги заштити свиркачите кои укажуваат на корупција во институциите.

Министерот за финансии Драган Тевдовски рече дека во изминатата година и пол Министерството работело на ново законско решение што ќе соодвевствува со европската пракса и ќе обезбеди транспарентен и ефикасен систем за јавни набавки.

– Затоа изготвивме нов закон за јавни набавки, и исто така правевме дебати во кои го слушавме гласот на невладините организации а дел од нивните предлози беа преточени во решенија. Променети се многу работи во новиот закон, воведовме економски најповолна вредност, како критериум за доделување на договорите и на тој начин добиваме најдобра вредност за средствата што ги вложуваме, работиме и на подобрување на транспарентноста, тоа значи дека институциите се задолжени и пред законот да стапи во сила, да објавуваат повеќе елементи и податоци што се важни за јавните набавки, во целост мора да ги објават склучените договори и анекси на електронскиот систем за јавни набавки, а порано јавноста немаше увид во тоа, посочи тој.

Истакна дека со новиот закон се воведуваат и низа антикорупциски правила со кои ќе се спречи судирот на интереси при вршењето на јавни набавки, а законот ќе вкучува и повеќе можности за малите и средни претријатија во набавките, да ги штити подизведувачите, како и вработените кои учествуваат во договорот.

– Ако сакаме да одиме чекор напред треба да работиме целосно на обезбедување транспарентност бидејќи јавноста, граѓанските организации, медиумите се многу подобар контролор за тоа како се трошат парите на граѓаните што се собираат преку даноци, отколку некоја комисија или институција, и ако сакаме да одиме напред треба целосно и да ги отвориме податоците и да работиме на финансиската писменост, заклучи Тевдовски.

На конференцијата беше дистрибуиран и извештај за јавните набавки „Извештај во сенка – Јавните набавки во Македонија: меѓу старото и новото", изработен од Балкан тендер воч и Центарот за граѓански комуникации.

Во извештајот се наведува дека состојбата со јавните набавки во Македонија во 2018 се уште се наоѓа меѓу се уште важечкиот „стар" и многу критикуван Закон за јавни набавки и изработениот „нов" закон, што би требало да ги поправи работите, но се уште чека на усвојување во Собранието.

Податоците од Електронскиот систем за јавни набавки (ЕСЈН), владината он-лајн платформа преку која се спроведуваат јавните набавки, покажуваат рекорден пад од 35 отсто на вредноста на јавните набавки во Македонија во 2017, во однос на претходната година. Ако во 2016 достигнувале 962 милиони евра, во 2017 паднале на само 625 милиони евра и се намалиле за 337 милиони евра. Досега нема официјално објаснување за ова огромно намалување на вредноста на јавните набавки во 2017 – ниво, кое според досега расположливите податоци ќе се задржи и во 2018, се наведува во извештајот.

На конференцијата учествуваат релевантни чинители од државните институции, приватниот сектор, медиумите и граѓанските организации од Македонија, Србија, Босна и Херцеговина, Косово и Црна Гора. Конференцијата е дел од проектот финансиран од ЕУ чија цел е зголемување на влијанието на граѓанските организации од Западен Балкан врз антикорупциските политики и практики во јавните набавки преку искористување на процесот на европските интеграции како трансформативна агенда. /МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Лозарите соочени со временски неприлики и ниски цени бараат поддршка од државата

Проблематичен е откупот на грозјето годинава. Лозарите соочени со временски неприлики, суша и ниски цени бараат поддршка до државата.

Откупот на винското грозје особено на проблематипниот вранец кој не го сакаат винариите во следниот период ќе се интензивира уверува министерот за земјоделство Серафимовски по координативната средба која ја имал со винариите.

Преку пари од развојна банка на располање им се даваат околу 8,7 милиони евра на винариите под поволни услови наменснки за откуп на проблематичниот вранец за кој нема интерес бидејќи винариите имаат големи залихи непродадено црно вино од лани по своите подруми.

Но лозарите укажуваат дека технолошката зрелост на вранецот изминува, време за тактизирање нема и дека мора под итно драстично да се зголеми динамиката на откуп за да не остане необрано она грозје што остана по невремето и по сушното лето.

Лани дел од винариите по тактизирањето и неоткупувањет на вранец добија по 12 денари од килограм владина поддршка што ги налути лозарите кои едвај го продадоа грозјето а винариите уште им скратија на цена искористувајќи го законот кој дозволува 8% помала сума да се пресмета за исплата веднаш по откупот.

За годинава се најавени откупни цени од 21,8 денари за Вранецот и 20 денари за смедеревката кои иако се најниски во однос на цените во регионот и опкружувањето често од лозарите се посочува дека на терен и тие не се почитуваат.

Вкупниот род годинава се проценува дека ќе биде околу 90 милиони килограми што е за околу 15% помалку од лани пред се заради сушата но и неповолните временски услови кои пред берба зафатија делови од тиквешијата.

Останува во лозарството да се планираат долгорочни мерки кои ќе помогнат за пласман на виното но и за изградба на дестилерија која може многу да помогне во години како оваа кога светските пазари бараат повеќе бело вино оставајќи го црното со намален пласман кое доколку имамме дестилирија би се преработело во алкохол кој нема проблем со пласманот со што ќе нема проблеми и со откупот од лозарите.

Свет

Иран одговори на вчерашните американски напади: Гаѓавме три танкери во Ормутскиот теснец

Иран вчера навечер објави дека ги таргетирал бродовите поврзани со Соединетите Американски Држави по американските воени напади врз три од нивните танкери за нафта во Заливот, напади што самиот Пентагон ги опиша како одмаздничка мерка.

Поморските сили на Револуционерната гарда „таргетирале три танкери за нафта што минувале низ Ормутскиот теснец без овластување и три американски бродови во други области“, соопшти иранската идеолошка воена сила.

Тие ги предупредија другите бродови да не се обидуваат да се движат по рути што Техеран не ги одобрил.

Детали за американскиот напад

Американската воена команда претходно во текот на денот објави дека ги таргетирала танкерите за нафта поврзани со Револуционерната гарда. Таа рече дека два од нив биле „трајно онеспособени“, а третиот бил „целосно уништен“, тврдејќи дека бродовите биле дел од „тајна мрежа“ што ја финансирала Револуционерната гарда и нејзините сојузници со износи измерени во „милијарди долари“.

Американската војска изнесе детали дека еден од бродовите бил во близина на островот Харг, каде што се наоѓа главниот ирански нафтен терминал во Заливот, другиот бил подалеку на југ, во близина на Ормутскиот теснец и градот Џаск, а третиот бил во Оманскиот Залив.

Во соопштението објавено од официјалната новинска агенција ИРНА, Револуционерната гарда го потврди американскиот напад врз „три танкери за нафта во сопственост на Исламската Република Иран во Ормутскиот теснец, предизвикувајќи штета“, опишувајќи го како „чин на очај во услови на затворање“ на таа стратешка трговска рута.

Дипломатски ќорсокак и меѓусебни закани

Оваа нова размена на напади доаѓа во услови на дипломатски застој околу конфликтот на Блискиот Исток, додека Вашингтон ја повторува својата намера да го зголеми економскиот притисок врз Техеран.

Иран продолжува да го блокира Ормутскиот теснец, а САД наметнуваат блокада на иранските пристаништа, при што ниту една страна не изгледа подготвена да попушти.

Доколку продолжат непријателствата, нападите „врз американските воени бродови во регионот ќе бидат пожестоки од порано и би можеле да се прошират“, се закани Хатам ал-Анбија, Заедничката централна воена команда на Иран.

Вашингтон ги изврши новите напади откако американски носач на авиони и разорувач „избегнаа повеќе неиспровоцирани ирански напади“, соопшти американската војска, додавајќи дека никој од нејзиниот персонал не е повреден.

Сведоштва од теренот

Според дописникот на иранската државна телевизија од местото на настанот, немало жртви во нападот врз танкерот за нафта во близина на островот Харг. Друг новинар на истиот канал од Јаска, известувајќи за нападите врз два танкери за нафта „во близина на градот“, изјави дека едниот бил „празен“, додека другиот „носел нафта“. Според него, екипажите биле префрлени на копното.

По август обележан со значително намалување на нападите, судирите повторно избувнаа на 30-ти истиот месец на иницијатива на американската војска, која изјави дека сака да спречи испукување ракети опремени со поморски мини во Ормутскиот теснец. Иран возврати со напаѓање на своите соседи во Заливот, како што правеше од почетокот на конфликтот предизвикан од американско-израелската офанзива против него кон крајот на февруари.

Изјавите на Трамп и новите санкции

Претседателот Трамп во петокот изјави дека САД спроведуваат „целни напади“ во Иран, нагласувајќи дека земјата „не е во војна во моментов“. За да го зголеми економскиот притисок, Вашингтон објави нови санкции против Техеран, кој е под санкции со децении.

„Ако пукате во два од нашите брода, ќе наплатиме уште поголема економска цена: ќе уништиме три од вашите“, рече командантот на ЦЕНТКОМ, Бред Купер, по нападите во саботата.

Конфликтот се шири низ регионот

Конфликтот, кој одзеде илјадници животи и предизвика нагло зголемување на цените на нафтата, се прошири низ регионот и се одвива на повеќе фронтови. Во Јемен, каде што непријателствата меѓу владините сили и проиранските бунтовници Хути се мирни со години благодарение на прекинот на огнот, обновените борби убија речиси 200 луѓе од четвртокот.

Во Либан, кој беше вовлечен во војната во март од Хезболах, друг сојузник на Техеран, израелските напади во петокот загинаа четири лица, вклучувајќи и една млада жена, според ажурирање од Министерството за здравство на Либан.

Тагови: Иран Ормутскиот теснец

Македонија

ВМРО-ДПМНЕ: СДС сака да ја попречи и акцијата за сузбивање на корупцијата, измислувајќи клевети, лаги и невистини

Во нивниот светоглед е неприфатливо законот да важи за сите подеднакво и затоа тие не можат или не сакаат да ја разберат неселективноста во борбата против корупцијата.

И еве неколку факти:

Митото со кое е фатен осомничениот нема апсолутно никаква врска со Игор Јанушев, ниту, пак, Јанушев на каков било начин бил вмешан во овој случај.

Овој случај на спречена корупција немаше да биде успешно разрешен доколку немаше јасна и недвосмислена волја кај носителите на функции да ѝ се застане на патот на корупцијата.

За да се спречи оваа корупција, лицето од кое се барало мито морало да го пријави случајот и да прифати да дејствува со обележани пари. Носителите на функции не се повлекоа, не калкулираа, туку охрабрија овој случај да добие епилог.

Има разлика. Во времето на СДС корупција имаше од чистачка до министер, од Рашковски, до Венко Филипче и Заев. Сега борбата против корупцијата не познава припадност и не прифаќа калкулации.

Апелираме и до малиот дел од медиумите, кои се инструирани од опозицијата, да не прифаќаат да бидат манипулирани и да не изнесуваат клеветнички, невистинити и дезинформирачки содржини, туку да се држат до проверените и официјалните информации, се наведува во партиската реакција .