Анкилозантниот спондилитис е прогресивно воспалително заболување што го зафаќа ‘рбетот, предизвикува болка и вкочанетост, но експертите се согласуваат дека најмоќната алатка за контрола на симптомите и одржување на мобилноста е редовното и правилно одбрано вежбање.

Анкилозантниот спондилитис, познат и како Бехтеревова болест, е хронична автоимуна болест која предизвикува воспаление на зглобовите на 'рбетот и сакроилијачните зглобови, кои го поврзуваат 'рбетот со карлицата. Иако причината не е целосно разбрана, таа е силно поврзана со генетски фактори, особено присуството на генот HLA-B27. Болеста најчесто се јавува кај помлади луѓе, обично на возраст меѓу 17 и 45 години, а симптомите се почести кај мажите. Главните симптоми вклучуваат длабока, тапа болка во долниот дел од грбот и колковите и силна утринска вкочанетост која трае повеќе од еден час и која постепено се подобрува со движење. Со текот на времето, хроничното воспаление може да доведе до фузија на пршлените, што резултира со губење на флексибилноста на 'рбетот и развој на згрбавена положба. Замор, губење на апетит, па дури и воспаление на очите (увеитис) се чести придружби на оваа системска болест.

Недостатокот на движење ја влошува вкочанетоста

Најголемиот парадокс со кој се соочуваат заболените е фактот дека, и покрај болката, движењето е од суштинско значење за лекување. Кога зглобовите болат, а телото е вкочането, последното нешто што некој сака да го направи е вежбање. Сепак, избегнувањето активност води до маѓепсан круг. Недостатокот на движење ја влошува вкочанетоста, ги ослабува мускулите што го поддржуваат 'рбетот и го зголемува ризикот од спојување на зглобовите, што може да доведе до трајно ограничување на подвижноста. Експертите истакнуваат дека кај ниту еден друг вид артритис вежбањето не игра толку важна улога. Редовната активност директно ги неутрализира ефектите од болеста - помага во одржувањето на флексибилноста, го подобрува држењето на телото, ја намалува болката и вкочанетоста и го зголемува капацитетот за дишење, кој може да биде загрозено ако воспалението ги зафати зглобовите помеѓу ребрата и 'рбетот.

Современиот пристап на лечење на анкилозантен спондилитис е холистички, што значи дека се зема предвид целата личност, а не само болеста. Иако нестероидните противвоспалителни лекови и современите биолошки лекови се главен столб на фармаколошкиот третман бидејќи го намалуваат воспалението и болката, тие се само дел од решението. Златниот стандард на третман вклучува комбинација од лекови и персонализирана програма за вежбање. Оваа програма мора да биде сеопфатна и да вклучува неколку клучни компоненти. Вежбите за истегнување и опсег на движење, кои треба да се изведуваат секојдневно, се неопходни за намалување на вкочанетоста и одржување на флексибилноста на зглобовите. Вежбите за зајакнување, со посебен акцент на мускулите на јадрото и грбот кои дејствуваат како „природен корсет“ за 'рбетот, се клучни за стабилност и правилно држење на телото. Аеробните вежби со низок интензитет, како што се пливање, пешачење или возење велосипед, го подобруваат кардиоваскуларното здравје и издржливоста и го намалуваат заморот. Конечно, вежбите за рамнотежа го намалуваат ризикот од паѓања, што е особено важно бидејќи заболените се изложени на поголем ризик од остеопороза и фрактури.

Покрај болката и вкочанетоста, пациентите со анкилозантен спондилитис се соочуваат со уште една, честопати занемарена закана - саркопенија, или прогресивно губење на мускулната маса и сила. Иако овој процес обично се поврзува со стареењето и започнува околу 40-годишна возраст, новите истражувања сугерираат дека може да се појави многу порано кај луѓето со оваа дијагноза. Хроничното воспаление и намалената физичка активност поради болка го забрзуваат влошувањето на мускулното ткиво. Француска студија од 2023 година откри саркопенија кај дури 21 процент од пациентите со просечна возраст од само 43 години. Овие податоци ја истакнуваат важноста од тренингот за сила не само како средство за ублажување на симптомите, туку и како клучна превентивна мерка против предвремена слабост и губење на функционалноста. Затоа, зајакнувањето на вашите мускули е императив за долгорочно здравје и подобар квалитет на живот.

Како да останете мотивирани

Првиот чекор кон активно управување со болести е консултација со ревматолог и физиотерапевт. Физиотерапевтот може да ви даде безбедна и ефикасна програма за вежбање прилагодена на вашите индивидуални потреби, статус на болеста и ниво на физичка подготвеност. Често се препорачуваат активности со низок интензитет кои не ги оптоваруваат вашите зглобови, како што се вежби во вода (хидротерапија), пилатес или таи чи. Важно е да пронајдете активност во која уживате бидејќи доследноста е клучот на успехот. Програма од само 20 минути на ден може значително да ја подобри болката, вкочанетоста, заморот и расположението. Клучно е да го слушате вашето тело. Иако блага болка во мускулите по вежбање е нормална, острата болка е знак дека треба да престанете. За време на активната фаза на болеста или влошувањето на симптомите, потребно е да го намалите интензитетот на вежбањето и да се консултирате со вашиот лекар за прилагодување на вашата активност.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.