Реформите не се неопходни само за аспирациите кон ЕУ, туку се потреба, нужност. Вашата земја сега се соочува со многу сериозен предизвик, особено младите луѓе, кои се прашуваат дали овде имаат иднина. Прво и најважно, некои од случаите на корупција што сега се водат, ако се пресудат, би бил јасен сигнал, рече Амбасадорот на САД, Г-ѓа Брнз.

Имаше значителни напори во борбата против корупцијата, но се оди бавно и не се доволно. Во овој случај мислам дека перцепцијата е многу важна. Ако луѓето забележуваат корупција, тогаш постои проблем. Ако е тоа нешто видливо со кое се борат секојдневно, мислам дека е важно да се обрне внимание. Кажавме дека Владата сноси одговорност и тоа е така, но не е само таа одговорна. Има повеќе чинители, институциите треба да ја одиграат својата улога, рече Амбасадорот на САД, Г-ѓа Брнз.

Ние поддржуваме независно, суверено и мултиетничко Косово. И претседателот Бајден зборуваше за ова, ќе се осврнам на неговите коментари, тој рече дека со сеопфатен договор меѓу Косово и Србија мора да се зачува сувереноста на двете земји. Мислам дека тоа е конечниот став. Ние поддржуваме сеопфатен договор што ќе ја зачува сувереноста на двете земји, рече Амбасадорот на САД, Г-ѓа Брнз.

Целиот транскрипт од интервјуто прочитајте го тука :

Михајловски :Македонија, како и остатокот од светот се уште се бори со пандмеијата предизвикана од новиот коронавирус... Надежта е во вакцините, но ние, како и многу други посиромашни земји, мака-мачиме да стигнеме до нив.. што се случува со Ковакс механизмот кој требаше да обезбеди праведна распределба, очигледно некаде потфрли?

Брнз: Ви благодарам што ме поканивте во вашата емисија.Во овие времиња на КОВИД тешко е безбедно да се направи интервју во живо и многу ми значи што сум овде.Да, сметам дека апсолутно сте во право.Сите многу се интересираме и се залагаме да се завршиоваа пандемија на КОВИД-19,да се заврши што е можно побргу.

Механизмот „Ковакс“ што го спомнавте,всушност беше создаден како систем што би овозможил на сите земји подеднакво да им бидат достапни ефикасни вакцини,особено на помалите земји. Тие имаат ограничени извори на добавување, тестирање и докажување.

Сигурно е дека за КОВИД на механизмот му беше потребно многу повеќе време за спроведување на процесот одошто се очекуваше.Функционира, но бавно. Секојдневно „Ковакс“ обезбедува се повеќе вакцини што се одобрени, тестирани за ефикасни и безбедни, а се труди и да бидат доставени.

Мислам дека веќе објавија распоред за Македонија кога ќе почне да ги добива своите вакцини преку тој механизам и се надеваме, преку таа програма ќе можеме да видиме како целиот свет прима вакцини.

Во моментов сите нас не интересира истото, а тоа е што повеќе луѓе да бидат вакцинирани што е можно побргу.

И најпосле, за да се избориме со оваа пандемија,треба да се погрижиме вакцините да бидат достапни за сите во светот,секој да може да прими.

Како што напоменавте, КОВИД-19 е многу повеќе од проблем,не е само пандемија, мислам вакцини.

Михајлоски: Дали може да очекуваме некаква пратка со вакцини од САД, како дел од билатерналата соработка. Досега многупати сте ни помагале..

Брнз : Тука се засегнати многу работи.Ние на Владата и обезбедивме директна помош во износ од 6.7 милиони долари со цел олеснување на пандемијата,што не се насочи само кон економско и социјално закрепнување,туку и за подготовка при воведувањето на вакцини.

Секако, тоа следува по две децении инвестирање и помагањево подобрувањето на здравствениот систем за да може да биде подготвен за криза од ваков вид.

Во врска со вакцините што ги спомнавте,ние пред се, работиме и го поддржуваме механизмот Ковакс.За разлика од други влади,ние не преговараме продажбадиректно со владите, значи,средствата директно одат во механизмот Ковакс и покрај повеќето милијарди долари што веќе ги вложивме во истражување и развој, што беше од помош за некои од вакцините што денес се безбедни и достапни.

Размислуваме што може да се направи со вишокот вакцини.Мислам дека ќе се потрудат приоритетни да бидат најмалите земји, најризичните и најсиромашните земји.

Значи, механизмот „Ковакс“ и понатаму ќе биде дел од нашите заложби да се работи на глобално ниво.

Михајловски :И покрај едногласната одлука на ЕУ од март лани, Македонија и во 2020 година не ги започна преговорите за членство. Причината е јасна – блокадата од Буагрија. САД преку Вас, но и преку ставовите на Стејт департментот во повеќе наврати искажа разочарување од одлуката. Сепак Бугарските власти велат дека се непоколебливи и остануваат цврсто на барањата.. Што конкретно може САД да направат повеќе за да ја убедат Софија да го тргне ветото и така да ни помогнете да го продолжиме интегративниот процес?

Брнз: Па, 2020 г. беше година и кога Македонија влезе во НАТО, а за нас тоа е важен пресврт и важна цел.

Но, како што знаете, кога станува збор за влезот во ЕУ ние сме многу разочарани што Бугарија одлучи да го блокира почетокот на преговорите.Во повеќе наврати го кажавме тоа.САД се разбира, но и Бугарија долго време се залагаа за интеграција на Западниот Балкан и во НАТО, и во ЕУ.

Ние сметаме дека сите сме членови на семејството на НАТО и во заемен интерес ни е напредокот во процесот за влез во ЕУ.Ние изразивме надеж дека процесот за влез во ЕУ ќе продолжи што е можно побргу и сите билатерални спорови треба да се разрешуваат надвор од процесот на пристапни преговори,не треба да бидат засегнати во тоа прашање.

Ние го гледаме како позитивен знак тоа што Македонија и Бугарија продолжуваат да расправаат за билатералните прашања да се стават надвор од процесот со цел напредок во тој поглед.Ние и понатаму ќе се залагаме и ќе даваме поддршка во насока тие прашања да останат настрана од процесот на пристапни преговори,бидејќи тоа ќе овозможи напредок.

Мислам дека решението на овие билатерални прашања ќе се постигне со билатерален дијалог, мора на тој начин.Не знаев дека Северна Македонија има докази дека се справувала со спорни прашања со соседите и ги разрешувала конструктивно.

Па, и понатаму ќе се залагаме, ќе се бориме и ќе ја поддржуваме Македонија да ги отпочне преговорите за ЕУ,ќе продолжиме да ја застапуваме билатерналните прашања да бидат надвор од преговорите.

Ние имаме потполна доверба во вашата Влада дека ќе успее да постигне прифатлив договор со Бугарија.

Михајловски :Големи надежи во овдешната јавност се положуваат во новиот претседател ан САД, Џо Бајден. Преовладува мислењето дека тој ќе биде поангажиран на Балканот отколку неговиот претходниот Трамп. Дали ова е оправдано?

Брнз: Мислам дека многу е важно да се забележи дека САД покажаа големи заложби во овој регион повеќе од две децении.

Јас би рекла дека последниве неколку години и решително се залагавме, не само за влез на Македонија во НАТО, што беше значаен фокус на претходната влада, туку и за регионална стабилност.

Според тоа, имам целосна доверба дека таквите големи заложби ќе продолжат и под водството на Бајден-Харис. Покрај поддршката на Македонија за влез во Европа, ние интензивно и билатерално работиме на широк спектар на приоритети, од обиди да се подобрат економските инвестиции, до младинско претприемништво.Во последно време и регионалната соработка, меѓу кои енергетските прашања, и најважното, здружени заложби за ублажување на ефектите од пандемијата КОВИД-19.

Михајловски : САД помогнаа и за Преспанскиот договор, Вие тогаш бевте заменик-амбасадор во Атина, претпоставувам од блиску ги следевте преговорите... Македонците и понатаму се длабоко поделени за прашањето, многумина веројатно никогаш нема да го прифатат новото име. Некои веруваат дека не мораше да се брза... Дали тогаш или било кога во иднина беше можно да биде постигнато подобро решение?

Брнз: Преспанскиот договор беше компромис.Тоа беше тежок компромис, знам дека тешко е да се прифати тука и не сакам тоа на ниеден начин да се омаловажи, но ние сметаме дека е важно да се фокусираме на резултатот што се постигна со Договорот.

Пред се, разрешувањето на спорот со името и ги отвори вратите на Македонија за влез во НАТО и сега се трасира патот за идните преговори за влез во ЕУ.Исто така е важно да се напомене, не се обрнува многу внимание на тоа што е зголемена соработката меѓу вашата земја со Грција,како резултат на тој договор.

Постои голема соработка во повеќе области, од енергетиката, трговијата, до економскиот развој,што долгорочно е во полза на земјата.

Михајловски :Решавањето на спорот за името го тргна ветото за членство во НАТО, кое Грција го стави уште на Самитот во Букурешт во 2008 година. Македонија веќе една година е полноправна членка на Алијансата, но кај дел од населенито постои мислење дека за тоа плативме превисока цена, особено без јасна перспектива за членство во ЕУ. Дали вредеше? Зошто треба да се среќни што сме дел од НАТО?

Брнз: Првин, во врска со ЕУ јас верувам дека имате јасна перспектива кон членство во ЕУ.САД се уверени во вашата европска иднина, а и самата ЕУ. Најважното е што вашиот народ верува во европска иднина. Важно е да се сфати дека иако неодамнешните настани беа фрустрирачки, разбирливо е што луѓето се лути поради тоа, но тоа е важна цел. Не треба да се откажувате.

Можеби е ова маратон, но може да се постигне и јас верувам дека тоа ќе се случи. А во врска со НАТО, не можам јас да кажам дали луѓето треба да бидат задоволни заради тоа,но би рекла дека откако влеговте во НАТО, вашата земја веќе бележи резултати.

Пред се, НАТО ви помагаше да ја модернизирате војската, помогна да се подобри сајбер-безбедноста, минатата година дури набави и респиратори за помош за КОВИД-19, а згора на се, НАТО обезбедува колективна безбедност преку Членот 5.

Дури и денес, ви обезбедува место при донесувањето одлуки во најмоќната алијанса на светот.

Тоа се случува во моментов во Брисел на средбата на Министрите за одбрана. Затоа мислам дека тоа е од голема полза за земјата.

Михајловски :Во едно од интервјуата кажавте дека бугарското вето отвора простор за надворешно влијание од трети страни, особено на Кина и Русија.. Во кои сфери го очекувате?

Брнз: Мислам дека бугарското вето нанесува штета на повеќе нивоа, но една работа што ја предизвика беше сомнежот кај народот во кредибилитетот на ЕУ и нејзината посветеност кон проширување.Мислам дека тоа ја отвори вратата за дезинформации. Затоа е важно тоа да не се дозволи.

Поважно е да се има на ум дека што и да се случи, најважните односи за земјава се со ЕУ и НАТО и ништо нема да ги замени.

Михајловски :Големо мнозинство од македонските граѓани даваат силна поддршка за члнество во ЕУ, бидејќи се надеваат дека на таков начин Македонија ќе стане силна и просперитна демократија, во која ќе владее правото... Владата уверува дека може да ја постигне оваа цел и без официјален почеток на преговори, но и искуството во изминативе 30 години независност, а и последните меѓуанродни извештаи како тие на Транспаренси и Економист го покажуваат спротивното.. Дали верувате дека оваа влада има капацитет самата да го реформира системот во државата?

Брнз: Верувам во тоа.Реформите не се неопходни само за аспирациите кон ЕУ,туку се потреба, нужност.Вашата земја сега се соочува со многу сериозен предизвик, особено младите луѓе, кои се прашуваат дали овде имаат иднина, дали можат да заработуваат, дали ќе имаат можности.

Имате просечни граѓани исфрустрирани од корупцијата, од недоволните реформи и напредокот на кој се надевале. Мислам дека тие прашања се многу важни, но сметам дека постојат конкретни чекори што може да се направат релативно брзо за да се покаже решителноста да се работи на тие прашања.

Прво и најважно, некои од случаите на корупција што сега се водат, ако се пресудат, би бил јасен сигнал.

Исто така, парламентот ажурно да ја донесе националната антикорупциска стратегија и воведувањето на таа стратегија.

Новата канцеларија на заменик - претседателот на Владата, може да се искористи тој нов глас,кој е се посилен, за да се уверат дека тоа важи за секој службеник од јавниот сектор, на секое ниво, дека се водат според највисоките етички стандарди, да докажат дека луѓето што се на позиции се поставени според нивната стручност, а не поради политичка определба.

Кога се појавува проблем, се решава праведно и транспарентно. Исто така би ги повикала и службениците надвор од Владата да ја извршат својата работа, и тие да не уверат дека за сите граѓани важат истите правила.

Михајловски :САД послениве 20-тина години многу инвестираа во едукација и опремување на институциите што треба да се борат со криминалот и корупцијата, но за жал се уште граѓаните немаат доверба во правосудниот систем.. На што според вас се должи ова потфрлање?

Брнз: Имаше значителни напори во борбата против корупцијата,но се оди бавно и не се доволно.Во овој случај мислам дека перцепцијата е многу важна.Ако луѓето забележуваат корупција, тогаш постои проблем.

Ако е тоа нешто видливо со кое се борат секојдневно,мислам дека е важно да се обрне внимание.Важно е да се признае фактот дека ако влијае врз животот на луѓето, ако страдаат... Не само од висока корупција на државно ниво, туку и на локално ниво каде се потребни ситни плаќања за извршување на основни услуги.

Сето тоа влијае врз граѓаните и така се поткопува довербата во Владата, се поткопува економскиот раст, можностите, и згора на се, се урива човечкото достоинство.

Михајловски :Владата вели дека корупцијата не е зголемена во реалноста, туку таква е перцепцијата.. Каква е вашата перцепција? веќе втора година сте во земјава, имате чести контакти и со претставниците на институциите, но и со обичните граѓани....

Брнз: Сите се одговорни во врска со ова прашање.Кажавме дека Владата сноси одговорност и тоа е така,но не е само таа одговорна. Има повеќе чинители, институциите треба да ја одиграат својата улога, претпријатијата треба да се погрижат да работат според етички принципи, сите јавни службеници треба да постават високи стандарди и да живеат така граѓанското општество, медиумите треба да обрнат големо внимание на корупцијата, не со намера да покренат политички прашања, туку во обид да се реши проблемот, а и јавноста има своја улога, треба да пријави корупција кога ќе забележи, а не да ја толерира.Така граѓаните ќе дознаат како изгледа владеење на правото и добра влада,па ќе побараат и повеќе.Од владата и судството ќе бараат да се покажат реални резултати.

Тоа е добро, тоа е разумно и бара труд околу реформите, коишто искрено, треба да се забрзаат.

Михајлоски:С.А:Д. многу навистина ни помогнаа овие 20на години преку едукации, опрема на институциите кои треба да се борат со корупцијата и криминалот, но за жал граѓаните се уште немаат доверба во правоудството, што мислите на што се должи оваа недоверба?

Брнз: Ние многу вложувавме во обидите да се изградат институции што ќе влеваат доверба во независното судство. Но потребно е време,а луѓето се исфрустрирани поради одолговлекувањето.Затоа сметам дека е важно да се забрзаат тие реформи, тоа да се надмине.Потребно е многу време. Не е едноставен процесот на реформирање на судството.Најпрвин, треба да се направат правилни промени, потребно е време за тие да се воведат.И потоа ќе биде потребно време да се изгради доверба во јавноста во тие институции.

Но на крајот на краиштата, слободно и независно судство, независни јавни обвинители се елементите за кои не се преговара во одговорна демократија и се клучните составни делови за долгорочен раст и економска стабилност.

Такви инвестиции и се потребни на земјата за во иднина.Тоа мора да се направи.

Михајлоски: Дали сме на вистинскиот пат?

Брнз: Мислам, нема поговор дека земјата е на вистинскиот пат. Прашањето не е дали е јасна работата што треба да се заврши, туку на кои работи им се дава првенство.Значи, сите треба да го надминат тоа, во Владата, оние надвор од Владата,сите да вршат постојан притисок за довршување на овие реформи,така ќе се создаде општество кое граѓаните го посакуваат и какво заслужуваат.

Михајловски :Власта и опозицијата тешко постигнуваат консензус за било кое стратешко прашање.. Така беше и за Договорите од Бугарија и Грција, рефенредумот, уставните измени, за Законот за јазиците, законот за обвинителство... Сега исто е и за пописот... на што според вас се должи ова? Дали има неконструктивност кај опозицијата или пак тврдоглавост кај власта?

Брнз:Дозволете најпрвин да кажам дека во една демократија сакаме да постигнеме колку што е можно поголем консензус, особено за најкритичните прашања. Тоа е важна цел,но не е секогаш возможно.Не може сите политики да ви бидат одобрени од секој политичар,а камоли од секој гласач.Политиките треба да не водат напред.Многу е важна улогата на конструктивна опозицијаво една демократија.Од витално значење етие да застапуваат различни политички ставови, но дури и кога има длабоки идеолошки спорови,мора да постои почит кон институциите, поединците,но и почит кон електоратот.

Потребен ви е простор каде може да се изјаснат различни ставови,но да не се користат за опструкции.Да се создаде простор каде можете да имате добра, конструктивна, политичка дебата, претставувањето на политичките ставови е важно, но не смеете да дозволите институциите да не се почитуваат, а и гласовите на електоратот.Тоа е апсолутно критично,особено за најтешките прашања со кои земјава се соочува денес.Треба да се трудиме тоа да се надмине.

Михајловски :Верувате ли дека има услови за чесно попишување, опозицијата се сомнева дека резултатите ќе бидат штелувани?

Брнз:Треба да се направи попис. Мило ми беше што Законот за попис на населението помина на собрание и тоа се случи со поддршка на некои од членовите на опозицијата.Тоа има критична функција.Како што знаете, во вашата земја не е извршен попис цели 20 години. Недостигот на точни податоци на населението правењето јавни политики го чини многу тешко. Од наша гледна точка важно е да се изврши попис и да се оди понатаму,како статистичка практика, а не политичка, но креаторите на политики располагаат со такви алатки.Имаме доверба, имаме очекувања дека пописот ќе се изведе професионално и ќе се користи за прибирање прецизни податоци што ќе се користат за јавни политики,како и да се привлечат инвестиции,кои се неопходни за вашиот раст.

Михајлоски: Опозицијата повторно бара предвремени парламентарни избори, овој пат заедно со локалните.. Дали тие може да бидат решение за политичка стабилност или ќе бидат само губење на време?

Брнз: Мислам дека треба да се потсетиме дека политичката стабилност произлегува од добра влада, а изборите се клучниот дел.Тие го изразуваат гласот на гласачите и нивниот суд, но не се единствениот елемент и не се решение за сите проблеми.За тоа се потребни силни институции, политички актери што ги почитуваат институциите,политички бирократии со кои управуваат институциите,како и слободно и независно судство што спроведува правда.Сите овие елементи заедно придонесуваат за силна и стабилна демократија, а така напредува општеството.

Михајловски :Нетрпеливоста меѓу СДСМ и ВМРО-ДПМНЕ во државава трае веќе подолг период, уште од времето на Пржинските преговори.. Тие кулминираа со собранискиот упад на 27 април 2017 година за кој се уште се водат судски постапки.. Кога се случи упадот на поддржувачите на Трамп во Капитол, на почетокот од годинава, многумина повлекуваа паралели и правеа споредби.... Гледате ли вие некаква сличност и во настаните, а и во реакцијата на системите тука и во САД?

Брнз: Мислам дека е тешко да се споредува реакцијата на институциите на настаните во Вашингтон и реакцијата на овдешниот упад во собранието од 2017 год., бидејќи нашите правни системи се разликуваат во голема мера.Но кога станува збор за настаните во Вашингтон на 6-ти јануари, беа навистина шокантни. Беа спротивни на правото и на нашите цврсти демократски принципи, но беа и пример колку е цврста нашата демократија. Многу е важно тоа што неколку часа по отстранувањето на демонстрантите од Капитол, членовите на Конгресот се вратија внатре, си ја вршеа својата работа, исполнувајќи ја својата уставна обврска- усвојување на изборните резултати.Со тој процес се справувавме на отворен и транспарентен начин,не се трудевме да скриеме што се случува, како што за жал, сме виделе на други места низ светот.
Мислам дека една од најполезните лекции по настанот на 6-ти јануари е пораката дека силни, стабилни и транспарентни институции може да бидат цврста основа дури и при најголема бура,и при најголем предизвик. Затоа ние овде толку многу се трудиме во нашето партнерство со Македонија да се фокусира на градење на силни и цврсти институции, бидејќи и во долгогодишните демократии, како нашата во САД, се уште треба да се трудиме да ја одржиме нашата издржливост. Ќе повторам, мислам дека е важно, за предизвиците со кои се соочувате, да се борите за иднината што ја посакувате,да продолжите да градите иднина кон ЕУ,не попуштајте пред корупцијата, барајте реформи што граѓаните ги бараат и ги заслужуваат, бидејќи само со такви заложби ќе можете да си обезбедите таква иднина.Ќе имате многу поддржувачи и партнери во тие заложби од меѓународната заедница, а сигурно од САД.

Михајлоски:Интересно е што опозицијата кај нас веднаш го осуди настанот во Капитол, а судските спорови кои се водат овде се политички монтиран. Има ли можеби и такви обвинувања во САД?

Брнз: Во САД постојат политички разлики и различни политички ставови, но според мене инцидентот во Вашингтон за сите нас беше потврда дека имаме доверба во институциите и вреди во нив да се вложува.Поголемиот дел Американци што го видоа тоа беа шокирани. Тоа беше во голема мера осудено меѓу политичкиот спектар во САД,како и ширум светот, а и овде, во Македонија.Најважен е фактот што институциите се вратија, си ја завршија работата. Процесот на отчетност трае, а тоа е најважната порака:Треба да се застане зад институциите во една демократија, да се поддржуваат. Затоа ние толку страствено и жестоко го браниме Уставот на САД.

Михајловски : Во регионот се уште главното отворено прашање, со потенцијал за дестабилизација, е прашањето за статусот на Косово.. Дел од косовските политичари се прилично фрустрирани од застојот во преговорите со Србија, па најавуваат, Харадинај особено, можно спојување со Албанија, што исто така предвизкува стравувања за стабилноста на Македонија.. Дали САД би поддржале таков потег, кој би бил вовед во некаква Голема Албанија?

Брнз: Како во вообичаената дипломатска пракса, ќе се повикам на некои специфични прашања во врска со Косово,нека ми простат колегите во Приштина.Би го кажала следново во врска со ставовите на САДво поглед на Косово: Ние поддржуваме независно, мултиетничко Косово, суверено и мултиетничко Косово.И претседателот Бајден зборуваше за ова,ќе се осврнам на неговите коментари, тој рече дека со сеопфатен договор меѓу Косово и Србија мора да се зачувасувереноста на двете земји. Мислам дека тоа е конечниот став.

Михајлоски: Значи нема да поддржите спојување на Косово и Албанија

Брнз: Ние поддржуваме сеопфатен договор што ќе ја зачува сувереноста на двете земји.

Ви благодарам многу.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.